Tibetan
སྒོམས་ཤིག །ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ལ་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ན། གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་དམིགས་པ་ལ་མོས་པ་རྣམ་པར་མི་གསལ་ཞིང་སྣང་བ་ཆུང་བར་གྱུར་ན་ཡང་བསྒོམ་པ་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་དམིགས་པ་དེ་ལ་མོས་པ་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་སྣང་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ཕྱིར་ཞིང་རྒྱ་ཆེར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཐོག་མ་ནས་དམིགས་པ་གསལ་ནའང་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་གསུངས་ན་མི་གསལ་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བའི་མཚན་མ་ཇི་འདྲ་བ་ཞིག་བཟུང་བ་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། མར་མེའི་འོད་ལས་སམ་མེའི་ཕུང་པོའི་འོད་ལས་སམ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་སྣང་བའི་མཚན་མ་ཟུངས་ཤིག །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །སྣང་བའི་མཚན་མ་བསྒོམ་པ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ཁོ་ནར་མ་ཟད་པས་གཞན་དུ་ཡང་བྱའོ། །རྒོད་པ་ནི་ཆགས་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སེམས་རྒྱུག་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ནི་ཡིད་ནང་དུ་སྡུད་པའི་རྒྱུ་ཡིད་འབྱུང་ བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་ལ། དེས་རྒོད་པ་ཞི་མ་ཐག་སྔར་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ། སྒོམ་རིམ་དང་པོ་ལས། གང་གི་ཚེ་སྔོན་རྒོད་པ་དང་རྩེ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲན་ཞིང་བར་བར་དུ་སེམས་རྒོད་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྒོད་པ་ཞི་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །ཞེས་དང༌། དབུ་མ་སྙིང་པོ་ལས་ཀྱང༌། རྒོད་པ་མི་རྟག་ལ་སོགས་པ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞི་བར་བྱ། །ཞེས་དང༌། གཡེངས་པ་གཡེངས་པའི་མཚན་མ་ལ། །ཉེས་དམིགས་བལྟ་བས་བསྡུ་བར་བྱ། །ཞེས་དང༌། བསླབ་བཏུས་ལས་ཀྱང༌། རྒོད་པར་གྱུར་ན་མི་རྟག་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པས། རྒོད་པ་ཤུགས་དྲག་པའམ་རྒྱུན་རིང་བ་བྱུང་ན་རེ་ཞིག་ལ་བསྒོམ་པ་གློད་ལ་སྐྱོ་ཤས་བསྒོམ་པ་གནད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི། སེམས་འཕྲོས་རེས་ཀྱིས་བཀུག་ཅིང་འཇོག་པ་མིན་ནོ། །རྒོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཤས་མི་ཆེ་བ་ལ་ནི་འཕྲོས་པ་དེ་བཀུག་ནས་དམིགས་པ་ལ་གདགས་པར་བྱ་སྟེ། ཕར་ཕྱིན་བསྡུས་པ་ལས། རྒོད་པར་གང་ཚེ་གྱུར་པའི་ཡིད། །ཞི་གནས་ཚུལ་གྱིས་བཟློག་པར་བྱ། །ཞེས་དང༌། མདོ་ལས། སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ །ཞེས་གསུངས་པ་རྒོད་པའི་གཉེན་པོར་ས་སྡེ་ལས་གསུངས་པས་སོ། །སྤྱི་ཙམ་ནས་སེམས་རྒོད་ན་དམིགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་སེམས་བྱིང་ན་དགའ་བའི་ཡུལ་ལ་རབ་ ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། ཉན་ས་ལས། དེ་ལྟར་སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ན་དེ་ཞུམ་པར་གྱུར་པའམ་ཞུམ་པར་དོགས་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་རུང་བས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་ན་སེམས་རྒོད་པའམ་རྒོད་པར་དོགས་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ནའང་། སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་ཅིང་ཞི་གནས་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་རྒོད་པ་ལ་ནི་དང་ཞིང་དགའ་བའི་ཡུལ་ཡིད་ལ་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིང་རྒོད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ངོས་བཟུང་བ་ནི། སའི་དངོས་གཞི་ལས། བྱིང་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ༌ན། དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྲུངས་པ་དང་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་མ་ཟིན་པ་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་མི་བརྩོན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་དང༌། གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་དང་གཉིད་ཆེ་བ་དང་ཐབས་མི་ཤེས་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་དང་དཔྱོད་པ་དང་ཞི་གནས་ལ་གོམས་པ་དང༌། ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་མ་བྱས་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་སེམས་མུན་པ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་དང་དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པར་མི་དགའ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱིང་བའི་མཚན་མ་ནི་འདིར་བྱིང་བའི་རྒྱུ་ལ་གོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་ པ་ཞེས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་དང་དཔྱོད་པ་གསུམ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རྒོད་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང༌། འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཉེ་བར་མ་ཞི་བའི་ཚུལ་ཅན་དང་སེམས་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་ཐབས་མི་ཤེས་པ་དང༌། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། བརྩོན་པ་ལ་མ་གོམས་པ་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་བྱང་བར་མ་བྱས་པའི་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་བསྒོམས་པ་དང༌། ཉེ་དུ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྒོད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒོད་པའི་མཚན་མ་ནི་རྒོད་པའི་རྒྱུའོ། །ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དགའ་བའི་ཡུལ་ལ་སེམས་བཟུང་དྲགས་པ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་སོགས་སྔར་བཤད་པ་བཞིའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔར་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་དབང་པོའི་སྒོ་སྡོམ་པ་སོགས་བཞི་ནི་བྱིང་རྒོད་གཉིས་ཀ་འགོག་པ་ལ་གལ་ཆེ་ཞིང༌། གཞན་ཡང་རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེ་དག་འགོག་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱས་ན་བྱིང་རྒོད་གཅོད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་ཆེ་བར་གསལ་ལོ། །དེས་ན་བྱིང་རྒོད་ཆ་ཕྲ་མོ་ཡང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་རིག་པར་བྱ་ལ་དེ་གཉིས་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་དང་དུ་མི་བླང་བར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དགག་དགོས་ཏེ། དེ་མ་བྱས་ན་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་པར་དབུས་མཐའ་ལས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྒོད་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སོགས་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཐོག་མའི་དུས་སུ་བཅད་ཀྱང་མི་ཆོད་པས་གཅད་པར་མི་བྱའོ་སྙམ་ནས་ཡལ་བར་འདོར་བ་དང༌། དེ་རྣམས་ཤུགས་དྲག་པ་དང་ཧ་ཅང་རྒྱུན་རིང་བའི་ལུ་གུ་རྒྱུད་མེད་ན། ཤུགས་ཞན་པ་དང་རྒྱུན་ཐུང་ངེ་བས་ནི་ལས་མི་གསོག་པས་བཅད་མི་དགོས་སོ་སྙམ་ནས། དེ་དག་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དུ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བཅོས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་བསླུ་བ་ཡིན་ཏེ། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལུགས་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱིང་རྒོད་འགོག་པ་ལ་ཡང་། ཕལ་ཆེ་བ་ལ་ཐོག་མར་རྒོད་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བས་བར་དུ་གཅོད་པས། དེ་གཅོད་པ་ལ་འབད་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་འབད་པས་རྒོད་པ་དང་གཡེང་བ་རགས་པ་ཞིག་ལོག་པ་ན་གནས་ཆ་ཅུང་ཟད་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་ཚེ་ནི་བྱིང་བའི་ཟོན་བྱ་བ་ལ་འབད་དོ། །རིག་པ་ལ་ཤུགས་བཏོན་ནས་བྱིང་ཟོན་བྱས་པ་ན། སླར་ཡང་རྒོད་པ་སྔར་ལས་ཕྲ་བ་ཞིག་གིས་གནས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བས། དེ་གཅོད་པ་ལ་འབད་ཅིང་དེ་ལོག་པ་ན་གནས་ཆ་ཆེ་རུ་འགྲོ་ལ། དེའི་ཚེ་ཡང་བྱིང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་བྱིང་བ་གཅོད་པ་ལ་འབད་དོ། །མདོར་ན་འཕྲོ་རྒོད་ལས་སེམས་བླན་ཏེ་ནང་དུ་དམིགས་པ་ལ་གདགས་ལ་གནས་ཆ་བཙལ། གནས་ཆ་ནམ་བྱུང་རེས་ཀྱིས་བྱིང་ཟོན་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་གསལ་ བའི་ངར་གདོན། དེ་གཉིས་རེ་མོས་སུ་བྱས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱོན་མེད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཡི། འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ངར་དང་ལྡན་པའི་གསལ་ཆ་མེད་པའི་དྭངས་པ་ཙམ་གྱིས་གནས་ཆ་ལ་རེ་བར་མི་བྱའོ། །གཉིས་པ་བྱིང་རྒོད་དང་
Chinese
修习吧！当您像这样修习止观之道上的显现之觉受时，如果一开始对所缘境的专注不清晰且显现微弱，那么通过修习的串习，那个因和那个缘会使对所缘境的专注变得清晰且显现强大。如果一开始就变得清晰且显现强大，那么它会更加清晰和更加显现强大。因此，即使一开始所缘境清晰也应修习，更何况是不清晰的情况呢。至于应如何取显现的相，正如其中所说：“从灯的光芒、火堆的光芒或太阳的轮廓中取显现的相。”修习显现的相不仅在入定之时，也在其他时候进行。掉举是指由于贪执而使心识流向色、声等境。对此，应将能将心识收摄于内的厌离之事物置于心中。一旦掉举平息，立即将心平等地安住于之前的所缘境上。《修习次第初篇》中说：“当忆念起先前的掉举和嬉戏等，并且间或看到心识掉举时，应以能使生起厌离的不安稳等事物置于心中，从而平息掉举。之后，应努力使心识在没有造作的情况下安住于那个所缘境上。”《中观心要》中也说：“掉举以无常等，作意而平息。”以及“散乱于散乱之相，以观察过患而收摄。”《学集论》中也说：“如果掉举，应以作意无常而彻底平息。”因此，如果掉举强烈或持续时间长，暂时放下修习，修习厌离是关键，而不是反复地收摄和安放心识。对于不太强烈的掉举，应收摄散乱的心识并安放于所缘境上。《般若波罗蜜多摄颂》中说：“何时心识变得掉举，应以止住之方式遣除。”以及经部中说：“心识应完全安住。”
English
Meditate! When you cultivate the perception of appearance on the path of tranquility and insight in this way, if the focus on the object is not clear and the appearance is weak from the beginning, then through the habituation of meditation, that cause and that condition will make the focus on the object clear and the appearance strong. If it is clear and the appearance is strong from the beginning, then it will become even clearer and even more apparent. Therefore, even if the object is clear from the beginning, one should meditate, let alone when it is not clear. As for how to grasp the sign of appearance, as it is said therein, "Grasp the sign of appearance from the light of a lamp, the light of a fire, or the disc of the sun." This meditation on the sign of appearance should be done not only during meditation but also at other times. Excitement is when the mind runs to objects such as form and sound due to attachment. For this, one should bring to mind the object of aversion, which is the cause of gathering the mind inward. As soon as excitement subsides, one should equally place the mind on the previous object. The first stage of meditation says, "When one remembers previous excitement and playfulness, etc., and sees the mind becoming excited from time to time, one should pacify excitement by bringing to mind things that will cause aversion, such as impermanence. Then, one should strive to let the mind enter that object without any effort." The Essence of Madhyamaka also says, "Excitement is pacified by focusing on impermanence, etc." And, "Distraction is gathered by looking at the faults in the sign of distraction." The Compendium of Trainings also says, "If there is excitement, it should be thoroughly pacified by focusing on impermanence." Therefore, if excitement is strong or lasts for a long time, temporarily let go of meditation and cultivate weariness, which is the key, rather than repeatedly gathering and placing the mind. For excitement that is not so strong, one should gather the distracted mind and place it on the object. The Condensed Perfection of Wisdom says, "When the mind becomes excited, it should be reversed by the method of calm abiding." And the Sutra says, "The mind should be completely placed."
Chinese
因此，在对治昏沉方面，《地品》中如是说。总的来说，如果心掉举，就应专注于所缘境；如果心昏沉，就应专注于喜乐之境。如《声闻地》中所说：“如此，当内心收摄时，如果见到它变得沮丧或怀疑会沮丧，那时，应以任何一种增盛的相或中间的变异来增盛和喜悦，这就是增盛心。如果问：如何才能专注呢？当增盛时，如果见到心掉举或怀疑会掉举，那时，也应将心收摄于内，并专注于寂止。”如是说。对于掉举的心，不应忆念令人愉悦之境，因为那是向外散乱之因。识别产生昏沉和掉举之因是：在《地之真实》中说：“什么是昏沉之相？即不守护根门，不知饮食之量，不勤于夜晚的上半夜和下半夜不睡眠的瑜伽，不住于正念，行愚痴之事，贪睡，不知方法，具有懒惰的意乐、精进、心和观察，以及串习寂止，未完全清净寂止而忆念寂止的一方，心如黑暗般沉寂，不乐于专注于所缘境。”如是说。此处的昏沉之相，应理解为昏沉之因。其中“具有懒惰”也应与精进、心和观察三者结合。又在同一部经中说：“什么是掉举之相？如前一样，不守护根门等四种，以及行贪欲之事，具有未调伏之相，心不厌倦，不知方法，如前一样，具有非常增盛的意乐等，不习惯于精进，未清净增盛而修习其一方，以及忆念亲友等任何与掉举相应的法，使心散乱。”如是说。掉举之相即是掉举之因。非常增盛即是喜乐。
English
Therefore, in counteracting dullness, it is said in the 'Ground Chapter'. In general, if the mind is agitated, one should focus on the object of focus; if the mind is dull, one should focus on the object of joy. As it is said in the 'Hearer Ground': 'Thus, when the mind is gathered inward, if one sees that it has become dejected or suspects that it will become dejected, then, at that time, one should increase and delight with any kind of increasing sign or intermediate change. This is increasing the mind. If one asks: How can one focus? When increasing, if one sees that the mind is agitated or suspects that it will be agitated, then, at that time, one should also gather the mind inward and focus on tranquility.' Thus it is said. For an agitated mind, one should not remember pleasant objects, because that is the cause of external distraction. Identifying the causes of arising dullness and agitation is: In the 'Reality of the Ground' it says: 'What is the sign of dullness? That is, not guarding the sense doors, not knowing the measure of food, not being diligent in the yoga of not sleeping in the upper and lower parts of the night, not abiding in mindfulness, engaging in foolish actions, being greedy for sleep, not knowing the method, having lazy intention, diligence, mind, and observation, and habituating to tranquility, not completely purifying tranquility and remembering one aspect of tranquility, the mind being as if in darkness, and not delighting in focusing on the object of focus.' Thus it is said. The sign of dullness here should be understood as the cause of dullness. Among them, 'having laziness' should also be combined with the three: diligence, mind, and observation. Again, in the same scripture it says: 'What is the sign of agitation? As before, the four: not guarding the sense doors, etc., and engaging in desire, having an untamed aspect, the mind not being weary, not knowing the method, as before, having very increasing intention, etc., not being accustomed to diligence, not purifying increasing and meditating on one aspect of it, and remembering relatives, etc., any dharma corresponding to agitation, causing the mind to be distracted.' Thus it is said. The sign of agitation is the cause of agitation. Very increasing is joy.
Chinese
对所依处过于执着，以及与此相应的欲求等，即是之前所说的四种。如此，之前在修习禅定间隙时所说的守护根门等四法，对于遮止沉掉二者非常重要。此外，如果了解了这些原因，并努力遮止它们，那么对于断除沉掉非常有益。因此，即使是细微的沉掉，也要以正知觉察，无论它们是何种状态，都不要接受，必须以各种方式加以遮止。如果不这样做，就会犯“不现行”的禅定过失，正如《中边分别论》中所说。因此，对于散乱和分别等细微之处，即使在最初时断除不了，也不要认为无法断除而放弃。如果它们不强烈，也没有非常长久的连续性，就认为它们微弱且短暂，不会积累业力，因此不需要断除。为了舍弃这些，而“不现行”，这些人实际上是不了解如何成就清净禅定，却伪装成了解，从而欺骗了那些寻求禅定的人。因为这与至尊弥勒等所确立的禅定修习方式相悖。同样，在遮止沉掉方面，大多数情况下，首先是掉举和散乱会进行干扰，因此必须努力断除它们。如此努力后，当粗大的掉举和散乱消失时，就能获得少许的住分。此时，就要努力防范昏沉。当集中注意力防范昏沉时，掉举又会以比之前更细微的方式干扰住分。因此，要努力断除它，当它消失时，住分就会增大。此时，昏沉又会产生，因此要努力断除昏沉。总之，从外散的掉举中收摄心念，安住在内在的所缘境上，寻求住分。一旦生起住分，就要交替进行强烈的昏沉防范，以及明 晰的觉照。通过交替进行这两者，就能成就无过失的禅定。不要仅仅依靠具有执着相的明晰，而没有觉照的澄明，就期望获得住分。第二，沉掉和