Tibetan
སྟོད་པ་དང་དམིགས་པ་རྒྱ་བསྐྱེད་ནས་སྤྲོས་པས་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་སྙིང་པོ་ལས། ཞུམ་པ་དམིགས་པ་རྒྱ་ཆེན་དག །བསྒོམས་པས་ཡངས་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །ཞེས་དང༌། ཞུམ་པ་ཡང་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི། །ཕན་ཡོན་མཐོང་བས་གཟེངས་བསྟོད་བྱ། །ཞེས་དང༌། བསླབ་བཏུས་ལས་ཀྱང༌། དེ་ལ་ཡིད་ཞུམ་ན་དགའ་བ་བསྒོམས་ནས་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཐུན་པར་གསུངས་པས། བྱིང་བ་འགོག་པའི་གཉེན་པོ་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དང་དལ་བ་ཐོབ་པ་དོན་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསམས་པ་ན། གཉིད་ཡུར་བའི་གདོང་དུ་ ཆུ་གྲང་མོ་བཏབ་ན་རིག་པ་སིང་ཡེར་གྱིས་འགྲོ་བ་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། འདི་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དཔྱད་སྒོམ་གྱིས་མྱོང་བ་ཐོན་པ་ལ་རག་ལས་སོ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱིང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་དེ་གཉིས་འདྲེན་པའི་ཆོས་སེམས་མུན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ། སྣང་བ་གོམས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་ནའང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་བྱིང་བ་མི་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་སྤྱོད་ལམ་ནི་འཆག་པ་དང་སྣང་བའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བཟུང་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཏོང་བ་དང་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་གང་རུང་ངམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དང་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང༌། རྨུགས་གཉིད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁ་ཏོན་དུ་འདོན་པ་དང་ཕྱོགས་རྣམས་དང་ཟླ་སྐར་ལ་བལྟ་བ་དང་གདོང་ཆུས་འཁྲུ་བ་སོགས་བྱ་བར་ཉན་ས་ལས་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་བྱིང་བ་ཤིན་ཏུ་སྲབ་པ་དང་ལན་རེ་ཙམ་ལས་མི་འོང་ན་སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་གྲིམས་པར་བྱས་ཏེ་བསྒོམ་པར་བྱ་ལ། བྱིང་བ་འཐུག་པ་དང་ཡང་ཡང་འོང་བར་སྣང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་འཕྲོ་བཤོལ་ལ། གཉེན་པོ་དེ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་བསྟེན་ནས་བྱིང་བ་སངས་པ་དང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སེམས་གང་ལ་བཟུང་བའི་ཁ་ནང་ལྟ་དང་ཕྱིར་ལྟའི་དམིགས་པ་མི་གསལ་བར་སེམས་ལ་ མུན་པ་བབ་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་སྲབ་འཐུག་གང་རུང་སྣང་ན་དེ་མ་བསལ་བར་བསྒོམས་ན་བྱིང་བ་བཅད་དཀའ་བས་དེའི་གཉེན་པོར་འོད་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཉན་ས་ལས། སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་འོད་དང་ལྡན་པ་དང་འོད་གསལ་བ་དང་མུན་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡང་དག་པར་
Chinese
通过赞颂和扩大目标来对治掉举，如《中观心要》所说：“通过修习广大的目标，使（心）变得宽广。”又说：“也应通过见到精进的利益来赞叹掉举。”《学集论》中也说：“如果因此而灰心，应修习欢喜并加以赞叹。”因此，诸位大学者和成就者一致认为，对治昏沉最重要的对治方法是，思维三宝和菩提心的利益，以及暇满难得等功德。就像在昏昏欲睡的脸上泼冷水一样，需要能够使意识清醒过来。这依赖于通过对利益方面的各个方面进行分别的观察修来获得体验。依靠什么而产生昏沉的因，即是迟钝和睡眠，以及引导这两者的法，即是心处于黑暗的状态。即使修习习惯于明亮景象的对治法，也不会产生依靠这些的昏沉，并且已经产生的昏沉也会被对治。对此，行为方面是行走，以及将明亮的景象的特征牢记在心，并反复地练习。或者，以忆念佛、法、僧、戒律、布施和天等六随念中的任何一个，或者其他令人愉悦的目标，来正确地提升心。以及念诵揭示迟钝和睡眠过患的法，以及观看四方和月亮星星，以及用冷水洗脸等，这些在《声闻地论》中有所阐述。如果昏沉非常轻微，并且只出现一次，那么应该收紧心的执持，然后进行禅修。如果昏沉浓重，并且似乎反复出现，那么应该暂停禅修三摩地，并根据情况修习这些对治法，待昏沉消散后再进行禅修。如果心所执持的目标，无论是内观还是外观，都不清晰，心就像被黑暗笼罩一样，呈现出或轻或重的状态，如果不消除它就进行禅修，那么昏沉将难以断除，因此，作为其对治，应该反复地修习光明的景象。如《声闻地论》所说：“以具有光明、具有光芒、光明显耀和没有黑暗的心，来正确地
English
Counteracting excitement is done by praising and expanding the object. As it says in the Madhyamakahṛdaya, "By meditating on a vast object, (the mind) becomes expansive." It also says, "One should also praise excitement by seeing the benefits of diligence." It also says in the Śikṣāsamuccaya, "If one is discouraged by this, one should cultivate joy and praise it." Therefore, all the great scholars and siddhas have unanimously said that the most important antidote to counteract dullness is to contemplate the benefits of the Three Jewels and the mind of enlightenment, as well as the qualities of having leisure and endowments being meaningful, etc. Just as splashing cold water on a sleepy face, one needs to be able to awaken the mind. This depends on gaining experience through analytical meditation that distinguishes the various aspects of the benefits. The cause of dullness arising depends on what, namely, lethargy and sleep, and the dharma that leads to these two, namely, the mind being in a state of darkness. Even if one cultivates the antidote of being accustomed to bright appearances, dullness that depends on these will not arise, and dullness that has already arisen will be counteracted. In this regard, the conduct is to walk, and to keep the characteristics of bright appearances well in mind, and to practice repeatedly. Or, by correctly uplifting the mind with any of the six recollections of the Buddha, Dharma, Sangha, discipline, generosity, and the gods, or other pleasing objects. And to recite the dharma that reveals the faults of lethargy and sleep, and to look at the directions and the moon and stars, and to wash the face with cold water, etc., these are explained in the Śrāvakabhūmi. If dullness is very subtle and only occurs once, then one should tighten the mind's grip and meditate. If dullness is thick and seems to occur repeatedly, then one should postpone meditating on samādhi, and cultivate these antidotes as appropriate, and meditate after the dullness has cleared. If the object that the mind is holding, whether it is internal or external, is not clear, and the mind is like being enveloped in darkness, presenting a state of either light or heavy, if one meditates without eliminating it, then dullness will be difficult to cut off. Therefore, as its antidote, one should repeatedly cultivate the appearance of light. As it says in the Śrāvakabhūmi, "With a mind that has appearance, has light, is radiant, and is without darkness, one should correctly