Tibetan
པའི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དགེ་བ་སེམས་གནས་པ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སམ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་ལམ་དེ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་ནས་ནི། །ཡིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞག །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་མ་བསྒོམས་པའི་ཉེས་དམིགས་སེམས་པ་སྟེ་ཞི་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་དབྱེ་ནི། སྔར་དྲངས་པ་ལྟར་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ༌ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་དེ་ལས་འདས་པ་གཉིས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསུམ་ཡོད་ཀྱང༌། བྱེད་ལས་ཀྱིས་ཕྱེ༌ན། ཚེ་འདི་ལ་ལུས་སེམས་བདེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང༌། ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི། གང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བསྐྱེད་པའི་བསམ་གཏན་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མངོན་ཤེས་དང་རྣམ་ཐར་དང་ཟད་པར་དང་ཟིལ་གནོན་སོགས་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བའི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། དོན་བྱ་བ་བཅུ་གཅིག་གི་དོན་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དགེ་བ་ཇི་འདྲ་ཞིག་བསྒྲུབ་པ་ནའང་དམ་པ་དྲུག་ལྡན་དུ་བསྒྲུབ་ པ་དང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་འབྲེལ་བར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། རང་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ནས་གཞན་དེ་ལ་འགོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དོན་བསྡུ་བ་ནི། སྤྱོད་པའི་རྟེན་སེམས་བསྐྱེད་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་བསྒོམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་དུ་སློབ་པ་ལ་སྐུལ་བྱེད་ཡིན་པས། དེ་བརྟན་པར་སྤེལ་ནས་བསམ་གཏན་གོང་མ་རྣམས་ཀྱང་སྨོན་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་སྦྱོང་བ་དང༌། བསམ་གཏན་རྫོགས་པ་བསྐྱེད་མ་ནུས་ནའང་། དུས་དུས་སུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཅི་ནུས་སུ་སློབ་པའི་བརྩོན་པ་མི་གཏོང་བ་ལ་འབད་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་བསླབ་བྱ་དང་འགལ་བའི་ཉེས་པས་རྒྱུན་དུ་གོས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་བསླབ་བྱ་ལ་སློབ་པར་ཆེས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ནི་ཚེ་འདིར་ཡང་སེམས་གཞན་དུ་གཡེང་བ་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བས། དགེ་བ་བསགས་པ་རྣམས་མཐུ་ཆེ་ཞིང་ཕྱི་མར་ཡང་ལག་བཟང་གིས་ཞུས་པ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར། ལུས་སེམས་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་ཞི་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལ་བསླབ་པ་ལ་ལྔ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ། དེ་བསྐྱེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས། ཤེས་རབ་ ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ། བསྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ། དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྤྱིར་ཤེས་རབ་ནི། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། སྐབས་འདིར་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། བྱང་ས་ལས། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ནང་གི་རིག་པ་དང༌། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་གསོ་བའི་རིག་པ་དང་སྒྲའི་རིག་པ་དང་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ས་མ་ཐོབ་པའི་གོང་གི་ཡིན་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ས་ཐོབ་ནས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་དང་མ་བསྐྱེད་པའི་ཉེས་དམིགས་སེམས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བདག་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དང་ཉེས་དམིགས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་སྐབས་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་མི་སྤྲོ་ལ་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཐོག་མར་ཕན་ཡོན་སྟོན་པ་ལ། འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པ་ནི། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། མཐོང་དང་མ་མཐོང་ཡོན་ཏན་འདི། །ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ། །ཆོས་དོན་ འདོད་དང་ཐར་པ་ཡི། །འབྱུང་གནས་ཆེན་པོ་རིག་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་དང་པོ་གུས་པ་ཡིས། །ཤེས་རབ་ཡུམ་ཆེན་གཟུང་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་སྦྱིན་སོགས་ལྔའི་མིག་དང་འདྲ་བ་ནི། སྡུད་པ་ལས། གང་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཟིན་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་མིག་རྙེད་གྱུར་ཅིང་འདི་ཡི་མིང་འཐོབ་བོ། །དཔེར་ན་རི་མོའི་ལས་ནི་ཡོངས་ཟིན་མིག་མེད་པ། །ཇི་སྲིད་མིག་མ་བྲིས་པར་རྔན་པ་མི་འཐོབ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །ཡོན་ཏན་གཞན་ལ་དགོས་ཚུལ་ནི། དཔེར་ན་གསེར་བཟང་པོ་ལས་བསྒྲུབས་པའི་རྒྱན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་ཨིནྡྲ་ནི་ལ་ལ་སོགས་པའི་འཕྲས་སྤྲས་ན་སྔོན་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་འཕྲོག་པ་བཞིན་དུ། སྦྱིན་པ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་བར་ལྔ་པོའི་གསེར་གྱི་རྒྱན་ཡང་རིགས་པ་དང་མི་རིགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཕྲ་དང་འབྲེལ་ན་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིས་སྦྱིན་སོགས་ལྔ་པོ་ཆེས་རྣམ་པར་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པས་སྐྱོན་ཡོན་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཡང་དཔལ་ལྡན་དཔའ་བོས། སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་འདི་དག་ནི། །ཤེས་རབ་མགོན་བཅས་ལྷག་པར་མཐུ་ལྡན་འགྱུར། །གསེར་གྱི་རྒྱན་བཟང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ། །རིན་ཆེན་འཕྲ་བཀོད་འོད་ཀྱིས་གསལ་བ་བཞིན། །སོ་སོའི་དོན་ལ་དེ་དག་ཡོན་ཏན་མཐུ། །ཤེས་རབ་འདི་ནི་རྒྱ་ཆེན་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །དབང་པོ་རང་རང་ཡུལ་གྱི་བྱེ་ བྲག་ལ། །མཐུ་གཞན་ཡིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བསྟན་པ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དད་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་གཞན་རྣམས་ལའང་ཤེས་རབ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མགོན་ཡོད་ན་སྦྱིན་པ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་ལེགས་པར་ཤེས་ནས་ཉོན་མོངས་ཟད་པ་དང་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། དད་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་རྣམ་པ་ཡང་། །དབང་པོ་གཞན་ལ་བློ་བཞིན་ཤེས་རབ་གཙོ། །དེ་ཡི་མགོན་ལྡན་ཡོན་ཏན་སྐྱོན་ཤེས་པས། །ཉོན་མོངས་ཟད་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སློང་བ་པོ་ལ་ཤ་བྱིན་ཀྱང་སྨན་གྱི་སྡོང་པོ་ལས་བླངས་པ་ལྟར་ང་རྒྱལ་དང་ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་རྟོག་གིས་མི་འགྱུར་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་ལ། སྲིད་ཞིའི་རྒུད་པ་མཐོང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་དང༌། མི་བཟོད་པ་དང་བཟོད་པའི་སྐྱོན་ཡོན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་སེམས་བཏུལ་བས་ལོག་སྒྲུབ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་འཕྲོག་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་གཞི་ལེགས་པར་ཤེས་ནས་དེ་ལ་བརྩོན་པས་ལམ་གྱི་ཆོད་ཆེ་བ་དང༌། དེ་ཁོ༌ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་གནས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་དགའ་བདེ་མཆོག་ནི་རིགས་པའི་ཚུལ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་
Chinese
听闻和思维三藏，先行一步的菩萨们，对于世间和超世间的，心无旁骛的善念安住，无论是止观方面，还是毗钵舍那方面，或是双运的道路，都是两者中的任何一方面。这应被理解为菩萨们禅定的自性。正如《入行论》中所说：“如是策发精进已，应令此心住等持。”第二，思维修习禅定的利益和不修习的过患，这将在寂止的章节中阐述。
English
The bodhisattvas who precede with hearing and thinking about the Tripitaka, for the worldly and transcendental, single-pointed virtuous mind abiding, whether it is the aspect of calm abiding or the aspect of insight, or the path of union, whichever aspect of the two it is. This should be understood as the very nature of the meditation of the bodhisattvas. As it is said in the Bodhicaryāvatāra: "Having thus aroused diligence, one should place the mind in samādhi." Secondly, contemplating the benefits of meditating on meditation and the faults of not meditating, this will be explained in the chapter on tranquility. Classification: As mentioned before, from the perspective of essence, it can be divided into worldly and transcendental, and from the perspective of aspects, there are three. But from the perspective of function, it can be divided into: meditation that makes body and mind happy in this life, meditation that accomplishes qualities, and meditation that benefits sentient beings. The first of these is: the meditation in which, when one abides, one generates extremely tamed body and mind. The second is: the meditation that accomplishes the qualities common to the Hearers, such as clairvoyance, liberation, cessation, and subjugation. The third is: the meditation that accomplishes the eleven benefits. How to do it? No matter what kind of virtuous samādhi is cultivated, it should be cultivated with six perfections and in connection with the six pāramitās. Abiding in one's own meditation and placing others in it is the giving of meditation. The rest should be understood as explained before. Summary of the meaning: The basis of practice is generating the mind of enlightenment, remembering and meditating, which is the motivation for learning in order to lead all sentient beings into uncontaminated meditation. Therefore, one should steadily develop it and train by making the higher meditations also the object of aspiration. Even if one cannot generate perfect meditation, one should strive to learn single-pointed samādhi as much as possible at all times, and not give up effort. If one does not do so, one will be constantly stained by faults due to violating the precepts, and in other lives, it will also hinder the bodhisattvas from entering the many gates of samādhi.
Chinese
学习甚深困难，如果这样做，今生心向外散乱也会减少。积累的善根力量强大，来世也如拉桑所说，身心安乐，心满意足，容易圆满禅定波罗蜜多。这将在寂止的章节中详细阐述，故在此不赘述。学习般若波罗蜜多有五点：般若的体性，进入生起般若的方法，般若的种种分类，修习时应如何做，以及归纳这些要点。第一点是：一般来说，般若是对所考察的事物进行如理辨别的。这里指的是精通五明等的智慧。如《菩提资粮论》所说：通达一切所知，并且通达一切所知后如理辨别诸法，即是五明中的内明、因明、医方明、声明和工巧明。以这些为对境而入，这应被理解为菩萨们的般若之体性。如是说。其中，入般若是未得地之前的，而入已是得地之后的。第二点是：思惟生起般若的利益和不生起般若的过患。其中，如实了知无我的智慧的有无之利益和过患，将在胜观的章节中阐述，故在此不赘述，只略说其余部分。首先，为了显示利益，它是今生来世一切功德的根本。如龙树菩萨所说：见与不见诸功德，一切根本即是智慧。如是为成办二者，当勤受持于智慧。法义欲乐及解脱，大生处即是智慧。如是最初以恭敬，当受持大慧母。如是说。般若如同布施等五度的眼睛。如《摄颂》所说：何时为智慧所摄持，彼时即得眼，亦得此之名。譬如绘画之事业，若无眼则不能成，如是未画眼，则不得酬劳。
English
It will be very difficult to learn. If you do so, the mind will be less distracted in this life. The accumulated virtues are powerful, and in the future, as Lagsang said, it is easy to perfect the perfection of meditation because of the happiness of body and mind and the satisfaction of mind. This will be explained in great detail in the chapter on tranquility, so I will not elaborate on it here. There are five points to learning Prajnaparamita: the nature of wisdom, the method of entering into its generation, the various classifications of wisdom, how to practice it, and the summary of these points. The first point is: Generally speaking, wisdom is the ability to distinguish things that have been investigated. Here, it refers to the wisdom of being proficient in the five sciences, etc. As stated in the Bodhisattva-bhumi: "That which enters into all objects of knowledge and, having entered into all objects of knowledge, distinguishes the Dharma, is the inner science of the five sciences, the science of logic, the science of medicine, the science of grammar, and the science of crafts and arts. Entering with these as objects, this should be understood as the very nature of the wisdom of the Bodhisattvas." So it is said. Among them, entering into wisdom is before obtaining the ground, while entering is after obtaining the ground. The second point is: Thinking about the benefits of generating wisdom and the faults of not generating wisdom. Among them, the benefits and faults of the presence or absence of wisdom that truly knows selflessness will be explained in the chapter on Vipassana, so I will not elaborate on it here, but will briefly mention the rest. First, in order to show the benefits, it is the root of all the merits of this life and the next. As Nagarjuna said: "The root of all seen and unseen merits is wisdom. Thus, in order to accomplish both, one should diligently uphold wisdom. Dharma, meaning, desire, and liberation, the great source is wisdom. Thus, initially with reverence, one should uphold the great mother of wisdom." So it is said. Wisdom is like the eye of the five perfections such as generosity. As the Compendium says: "When one is completely possessed by wisdom, then one obtains the eye and also obtains this name. For example, the work of painting, if it is completed without eyes, one will not receive the reward until the eyes are drawn."
Chinese
是也。如是说。于其他功德所需之理者。譬如以纯金所造之庄严，若以殊胜之宝珠因陀罗尼蓝等装饰之，较之先前，则更为极可爱乐，如是，布施乃至静虑之五者，如黄金之庄严，亦能辨别如理与不如理之智慧之装饰相联结，则极为稀有，以其能令布施等五者极为清净之故，如眼等五根之境，由意之识各别区分好坏而作取舍也。如是，吉祥勇云：此布施等之福德，有智慧之怙主，则尤具威力。如黄金之妙庄严，以珍宝装饰，光明照耀般。于各自之义，彼等功德力，此智慧能成办广大。如诸根于各自境之差别，他力由意而显明。如是说。如是，于信等之其他诸根，亦以智慧为主要，若有智慧之怙主，则能善知布施与信心等之悭吝等过失与功德，而善巧于烦恼灭尽与功德增长之方便。信等诸根之体相亦云：于诸根中，如意，智慧为主。彼之怙主具足，由知功德过失故，善巧于烦恼灭尽之理。如是说。菩提萨埵布施乞者血肉，亦如取自药树，不为我慢与怯懦等分别念所动摇者，乃由智慧现证真如之故。以见生死之过患之智慧，为利他而行持戒律，则能令戒律极清净。以智慧了知不忍与忍耐之过患与功德，调伏自心，则不为邪行与痛苦所夺。以智慧善知于何处发起精进之基础，于彼精进，则能令道之决断广大。安住于真如之义之静虑之胜妙安乐，乃由依于理智之智慧所成办。