Tibetan
ཀར་ཕྱོགས་དང་། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་རབ་གནས་པའོ། །དེ་གཉིས་དབུས་སུ་གང་བ་གང་། །གང་བ་དེ་ནི་མི་གནས་ཉིད། ཅེས་གསུངས་ཤིང་། དེའི་དོན་ནི། ཁམས་དཀར་པོ་གཙུག་ཏོར་ནས་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་བར་དུ་སྐྱེ་བའི་འཕེལ་པའི་ཆ་བཅོ་ལྔ་དང་། དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འོངས་པ་བཞིན་མས་རིམ་གྱིས་གཙུག་ཏོར་བར་དུ་ཁམས་དམར་པོ་རྡུལ་ལམ་ཉི་མས། ཁམས་དཀར་པོ་དེ་ཉིད་འཇིག་པའམ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཆ་བཅོ་ལྔ་ནི་སྐབས་འདིར་སྐྱེ་འཇིག་གི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་སྟེ་དེ་གཉིས་གང་གིའང་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་གང་བ་ཆ་བཅུ་དྲུག་པའི་གནས་སྐབས་འབའ་ཞིག་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་གང་བ་དེ་ནི་འཕེལ་ཟད་ཀྱི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་སྐྱེ་འཇིག་གཉིས་ཀ་ལ་མི་གནས་པའོ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐབས་འདིའི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ནི། འཕོ་བའི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་སྐབས་ཁོ་ན་ལ་བཤད་དགོས་སོ། །བཞད་པའམ་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་བལྟ་བ་དང་། ལག་བཅངས་དང་། འཁྱུད་པ་དང་། དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་གྱི་བདེ་བ་སྤངས་ཞེས་པས་ནི། ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་རྒོད་པ་སོགས་ བྱས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ལས་སྐྱེས་པ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ། །བཤད་སྦྱར་ནི་དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་གྱི་བདེ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་དུ་གྲུབ་ཟིན་སླར་ཡང་བསྣན་ནས་བཞད་པ་ལ་སོགས་བདེ་བ་སྤངས་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། ཞེས་འཆད་དོ། །འགྱུར་མེད་བདེ་བ་ཞེས་པ་ལ་བཤད་སྦྱར་དུ། ནོར་བུ་དང་པདྨ་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན། འགྱུར་དེ་ལྟར་ན་ནོར་བུ་དང་པདྨ་མཉམ་པར་སྦྱར་བར་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་ཁམས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་འཆད་དགོས་ཀྱང་། འོག་ཏུ་ནོར་བུའི་པདྨ་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་འདིར་ཡང་བཤད་རྒྱུ་ཡིན་ཅིང་དེ་ལྟར་བཤད་ན། དབང་མདོར་བསྟན་ལས། ལྟེ་གསང་ནོར་བུའི་པདྨ་ལ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ནོར་བུའི་དབུས་ནའང་རྩའི་པདྨ་ཡོད་པས་དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་འཕོས་པའི་དོན་ཏོ། །མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་དེའི་བྱེད་ལས་ནི། སངས་རྒྱས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་བསྐྱེད་པར་མཛད་པ་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུམ་དག་དང་ལྡན་ཞིང་དུས་གསུམ་ཡང་དག་རིག་པའོ། །སྐུ་བཞི་ཡོད་མོད་ཅིའི་ཕྱིར་གསུམ་སྨོས་ཤེ་ན། གསུམ་པོ་དེ་གང་ལ་ལྡན་པའི་རྟེན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །དུས་གསུམ་རིག་པའི་དོན་ནི། རྩ་རྒྱུད་ལས། རང་གི་སེམས་དང་གཞན་སེམས་ཀྱི། །གཞན་བདག་སྐྱེ་མཆེད་གང་གི་ཕྱིར། །ཕ་རོལ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་གང་། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན། ། བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་གང་། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་མཁྱེན་ཤེས་པ་འཛིན་བྱེད་དེ། །འབྱུང་དང་འབྱུང་འོས་བསྒྲིབས་པའོ། ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྡུས་ཤིང་། དེ་ལའང་དྲུག་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དྲུག་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི། གང་ཟག་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གཞིར་བཞག་ན།གང་ཟག་དེ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གང་ཟག་དེ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། གཞན་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། གཏན་ནས་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་བྱུང་ཟིན་པའི་འདས་པ་དང་། འབྱུང་འོས་ཀྱི་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བ་མ་བསྒྲིབས་པ་སོ་སྐྱེས་ཀྱང་རིག་པས་བསྒྲིབས་པའི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་ཆོས་ཡང་དག་རིག་པའི་དོན་ཏོ། ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀུན་མཁྱེན་ནི་མུན་པ་གཉིད་འཐུག་གི་གནས་སྐབས་བསྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་བསྐྱེད་པའི་ཐིག་ལེ་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་སོང་བས་རྣམ་བཅས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། རྣམ་མེད་ཟབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་སྟེ། རྩ་རྒྱུད་ལས། སད་པའི་སྐབས་སོགས་སངས་རྒྱས་ཏེ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བསྒྲགས་ལ། །ཐམས་ཅད་རིག་ ཅིང་ངེས་གྲོལ་བ། །མུན་པའི་སྐབས་སོགས་མེད་པའོ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །མཆོག་གི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་དང་པོའི་རྒྱུར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་སྟེ། ཐོག་མཐའ་དབུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་གང་ཡིན་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལས་བྱུང་བར་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་སྐལ་བ་དྲུག་དང་ལྡན་པའོ། །གཉིས་མེད་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ། དེ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རིག་པ་དང་། བདེན་དོན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་ཕྱག་འཚལ། ཞེས་དྲང་ངོ་། །གང་ལ་ན། སངས་རྒྱས་དུས
Chinese
白分和黑分中善安住，此二之中何者圆满，此圆满即是不住性。如是说。其义是，从白菩提心顶髻至金刚宝间，生起增长之分十五，以及彼如是来之次第，从下渐至顶髻间，红菩提心尘或日，彼白菩提心之灭坏或耗尽之分十五，此时是生灭之义。彼二之中，即彼二不落于任何一方，菩提心之分全部圆满且圆满，唯一十六分之状态恒常安住，何者是彼圆满，即是断除增长耗尽之习气无余，故不住于生灭二者。是为彼义。如是则此时之不变乐，是因断除迁移之习气无余之故，唯于果位之时方可宣说。舍弃嬉笑或放逸等观看，以及手持和拥抱，以及二根交合之乐，此说者，从事业和智慧之手印上，做嬉笑等 所生之乐，为显示大手印所生之不变乐之差别，故说之。释文中，为遮止说二根交合之乐是唯一真实，故已成之义复又添加，而说舍弃嬉笑等乐。如是解释。于不变乐之释文中说，从宝和莲花中无有变异之义。若如是变异，则宝和莲花共同结合之后，也应解释为菩提心无有变异，然于下文中说从宝莲花中无有变异，故此处也应如是解释，若如是解释，如《摄略灌顶经》中说，于脐密宝莲花上。如是说，于宝之中央也有脉之莲花，故是不从彼处迁移至他处之义。最胜不变之乐之作用是，成佛，使五蕴皆得无垢，具有法报化三身，且如实了知三时。虽有四身，然为何说三身，第三
English
It is well established in the white aspect and the black aspect. Whatever is complete in the middle of these two, that completeness is indeed non-abiding. Thus it is said. Its meaning is: From the white essence at the crown to the vajra jewel, there are fifteen parts of increasing growth. And as it comes in that order, from the bottom gradually to the crown, the red essence, dust or sun, destroys or exhausts that white essence, fifteen parts, which in this case is the meaning of birth and death. In the middle of these two, that is, without falling to either side of these two, all parts of the mind of enlightenment are completely fulfilled and complete, and only the state of sixteen parts remains constant. Whatever is that completeness, it is because it has abandoned the habits of increase and decrease without exception, so it does not abide in both birth and death. That is the meaning. In this way, the unchanging bliss at this time must be explained only at the time of fruition, because it has abandoned the habits of migration without exception. Abandoning laughter or frivolity, etc., looking, and holding hands, and embracing, and the bliss of the union of the two organs, this says, from the karma and wisdom mudra, doing laughter, etc. The bliss arising from this is said to show the difference between the unchanging bliss arising from the great mudra. In the commentary, in order to prevent saying that the bliss of the union of the two organs is the only truth, the meaning that has already been accomplished is added again, and it is said to abandon laughter and other bliss. This is the explanation. In the commentary on unchanging bliss, it says that there is no change from the jewel and the lotus. If it changes like this, then after the jewel and the lotus are combined together, it should also be explained that the essence does not change, but in the following text it says that there is no change from the jewel lotus, so it should be explained here as well. If it is explained like this, as it is said in the "Condensed Empowerment Sutra", on the navel secret jewel lotus. Thus it is said that there is also a lotus of veins in the center of the jewel, so it means that it does not migrate from there to another place. The function of the supreme unchanging bliss is to become a Buddha, to make the five aggregates free from obscurations, to have the three bodies of Dharma, Enjoyment, and Emanation, and to truly know the three times. Although there are four bodies, why are three bodies mentioned? The third
Chinese
哦，那具有此的所依，大乐本身是俱生身，所以没有过失。三时智慧的意义是：根本续中说：“自己心和他人的心，为了他者我之生处，他人心的分别念，具有六生处的特征。自己的心的分别念，具有六生处的特征。全知是执持知识者，遮蔽了已生和应生。”所说的意义是这样的：一切法都归纳为十二生处，其中六个是内生处，六个是外生处。内生处是，以任何一个人为基础，这个人自己心的分别念，即由自续所摄；外生处六个是，从这个人之外的他人心的分别念，即由他续所摄；以及完全不由续所摄的。这样，由十二生处所摄的法，对于已经发生的过去和应发生的未来，以及现在没有被遮蔽的凡夫，也以智慧遮蔽的隐蔽的一切，如实了知，就是安住于三时的法，如实智慧的意义。全知是产生黑暗浓厚睡眠状态的明点，成为无垢；佛是产生觉醒状态的明点，成为无垢，因此通达具有相的广大和无相的甚深一切法。如根本续中说：“觉醒之时等是佛，宣称为一切知者，一切知晓且决定解脱，黑暗之时等则无。”就像所说的那样。殊胜的第一佛是指，以最殊胜不变化的安乐作为第一因所产生的佛，无论是初中末三时的哪个佛，都与由此产生没有差别。薄伽梵是具有自在等六种福分者。无二是已经说过的。第三偈颂，以十六种智慧和十二种真谛之门顶礼，即是顶礼。向谁顶礼呢？向佛陀时
English
Oh, that which possesses this basis, the great bliss itself is the co-emergent body, so there is no fault. The meaning of the wisdom of the three times is: In the root tantra it says: "One's own mind and the minds of others, for the sake of the other's self-arising place, whatever conceptualization of the minds of others, possessing the characteristics of the six sense-fields. Whatever conceptualization of one's own mind, possessing the characteristics of the six sense-fields. The all-knowing is the holder of knowledge, obscuring what has arisen and what should arise." The meaning of what is said is this: all dharmas are summarized into twelve sense-fields, of which six are inner sense-fields and six are outer sense-fields. The inner sense-fields are: based on any individual, the conceptualization of that individual's own mind, which is gathered by one's own continuum; the six outer sense-fields are the conceptualizations of the minds of others apart from that individual, which are gathered by the continuum of others; and those that are completely not gathered by any continuum. Thus, the dharmas gathered by the twelve sense-fields, for the past that has already occurred and the future that should occur, and the present that is not obscured, even ordinary beings, all that is hidden obscured by wisdom, to truly know, is the meaning of the dharma abiding in the three times, true wisdom. All-knowing is the bindu that generates the state of dark, thick sleep, becoming stainless; Buddha is the bindu that generates the state of awakening, becoming stainless, therefore understanding all dharmas that are vast with aspects and profound without aspects. As it says in the root tantra: "The time of awakening etc. is Buddha, proclaimed as the all-knowing, knowing all and definitely liberated, the time of darkness etc. is not." Just like what is said. The supreme first Buddha refers to the Buddha who arises from the supreme, unchanging bliss as the first cause, whether it is the Buddha of the beginning, middle, or end, there is no difference from arising from this. Bhagavan is the one who possesses the six fortunes such as自在(dbang phyug, īśvara, Ishvara, Lord)。Non-duality has already been explained. The third verse, prostrating through the gate of sixteen wisdoms and twelve truths, is prostration. To whom do we prostrate? To the Buddha at the time of