Tibetan
དིའི་མཐའ་དཔྱད་པ་ནི། ཅི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་གཟུགས་དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་དེ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལེའུ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་ཆེན་དུ། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱག་ཆེན་ལས་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འབྱུང་བ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲན་ཚོགས་པའི་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྩོད་པ་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས། བདེ་བ་མྱོང་བ་ལ་རྡུལ་ཕྲན་ཚོགས་པའི་ལུས་མི་དགོས་པ་སོགས་འབད་པ་དུ་མས་བསྒྲུབས་པའི་དགོས་པ་ནི། འབྲས་བུའི་སྐབས་སུ་བེམས་པོའི་ཁམས་མ་ལུས་པར་ཟད་ཀྱང་མཆོག་མི་འགྱུར་གྱི་བདེ་བ་མྱང་བའི་རྟེན་ནི། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུས་བྱེད་པ་འགྲུབ་པའི་དོན་ཡིན་ལ། སྐབས་དེར་སྟོང་གཟུགས་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་གསུངས་པས་སེམས་ལས་དོན་གཞན་པའི་རྟག་པ་བདེན་པ་བར་འདོད་པ་ནི་མུན་སྤྲུལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་། རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་ལྔ་པ་ལས། ལུས་ནི་དྭངས་ཤིང་རྡུལ་ཕྲན་ཉམས་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་མཚན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་རྫོགས་འགྱུར། ཞེས་པ་ནས། སེམས་ནི་དམ་པའི་བདེ་བས་གང་ཞིང་མི་གཡོ་ཐམས་ཅད་དུས་སུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་འཁྱུད་པའོ། ཞེས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ངོས་བཟུང་བ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ལུས་ཉམས་ཤིང་ཟད་པ་དྭངས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་སྟོང་གཟུགས་མཚན་དཔེས་སྤྲས་པ་སྐུ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཐུགས་སུ་བཤད་དོ། །དེས་ན་དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་གཟུགས་གཞན་རྣམས་ཀྱང་གོང་ནས་གོང་དུ་གནས་གྱུར་ཏེ། མཐར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དེ་བསྒྲུབ་པར་ཡང་། ལེའུ་ལྔ་པ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་ཅིང་ཆུ་ཡང་འབར་བྱེད་ལ་སྟེ་གཙང་བར་བྱེད་པ་རླུང་ལའོ། །རླུང་ནི་སྟོང་པ་ལ་སྟེ་སྟོང་པ་ངེས་པར་མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་རུ་འགྱུར་ཞིང་མཚན་མ་ནི། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་རུ་འགྱུར་ཏེ་མི་ཟད་མཆོག་གི་བདེ་བ་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །ཡེ་ཤེས་ལས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་མི་བདག་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལའོ། ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་གསང་འདུས་འཕགས་ལུགས་པས། བདག་བྱིན་རླབས་དང་། སྒྱུ་ལུས་དང་། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་པ་རྣམས་ཟུང་འཇུག་གི་འཇའ་ལུས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མིན་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་ལ་བསྔགས་པ་ཆེ་བ་བཞིན་དུ་འགྲེལ་པ་སྐོར་གསུམ་ནས་སྟོང་གཟུགས་ལ་བསྔགས་པའང་དེའི་དོད་ཡིན་ཏེ། བདེ་མཆོག་བསྟོད་འགྲེལ་ལས། སླར་ཡང་རང་བྱིན་བརླབ་པ་སྟེ། །རྗེས་མཐུན་ཆོ་གའི་རིམ་པ་ཡིས། །ཕྱི་ནས་མཚན་མ་མཚོན་པར་བྱ། ཞེས་གུར་ལས་གསུངས་པའི་དོན་བཀྲལ་བ་ན། འདིར་རང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སོ་སོར་སྡུད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བའོ། །མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲིན་དང་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རབ་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། དེའང་སྒྲོན་མའི་མཐར་ཐུག་པར་དང་པོ་མཐོང་བའོ། ཞེས་རང་བྱིན་རླབས་དང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས་ལ། ནཱ་རོ་པས་ཀྱང་གང་ཟག་གི་བསྒོམ་བྱ་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་གིས་བསྟན་པར་བྱས་པ་ཁམས་གསུམ་པ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་དྲན་པས་དེའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་སྤྲོ། །དེའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། ཡང་དག་སྤྲོ་ནི་ནམ་མཁའི་མཐིལ་མཐའ་དག་ཁྱབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ཞེས་དང་། གཞན་ཡང་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཕྲ་ཕབ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་བརྟགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་མཐོང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་སྟེ། རང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། ཞེས་གསུངས་ལ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། འདིར་ནམ་མཁའ་ལ་དངོས་པོ་བསྒོམ་བྱ་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཡོངས་ཤེས་པ་ནི། དངོས་པོ་མེད་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་མཐོང་བ་དེའོ། ཞེས་དངོས་པོ་སྟོང་གཟུགས་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བར་གསུངས་ནས། ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུས་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པར་འཆད་པ་ན། དེ་ཉིད་ལས། སྣང་བརྙན་དེ་ཉིད་དཔེ་ དགུ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ཡོར་དང་། སྤྲུལ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མའི་འཁྲུལ་འཁོར་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། ནམ་མཁའ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཨེ་ཡིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ཞེས་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ཉིད། རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་སོགས་དང་མཚུངས་པའི་དངོས་པོ་དང་། བདེན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་གསལ་བར་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་པ་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་ཀྱང་། སྟོང་གཟུགས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་གཟུགས་སྒྲུབ་པ་རང་དབང་བའི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྟོང་གཟུགས་སྒྲུབ་པས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་མ་ཤེས་པའི་བབ་ཆོལ་ལོ། །དེའང་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་གཟུགས་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་གནས་གྱུར་ཏེ་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་སྐབས་ཀྱི་འདོད་ལྷ་ཡབ་ཡུམ་དུ་སྣང་བ་ནི། འབྲས་བུའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཉེ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་དྲུག་པ་དེའི་ཚེ་ན། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ལུས་དངོས་པོ་ལ་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་སོང་བ་མེད་དེ། བེམས་པོའི་ཁམས་རྣམས་མ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྐུ་དེ་འགྲུབ་པ་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ལུས་ཉམས་པར་བྱ་དགོས་པས། དེ་ནི་གསེར་འགྱུར་རྩིས་ལྕགས་གསེར་དུ་བསྒྱུར་བ་བཞིན་དུ། ལུས་ལ་བྱང་སེམས་འཛག་མེད་དུ་བཅིངས་པས། བེམས་པོའི་ཁམས་རྣམས་ཟད་པར་བྱེད་ པའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་ལེའུ་ལྔ་པར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཁྱད་པར་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་སྟོང་གཟུགས་ཁྱད་པར་བ་ཐབས་དུ་མས་འབད་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྒྱུ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་དབང་མདོར་བསྟན་རྩ་འགྲེལ་དང་། འགྲེལ་པ་སྐོར་གསུམ་དུ་ལན་ཅིག་མིན་པར་འབད་པ་དུ་མས་བསྒྲུབ་པ་ལ་སྟོང་གཟུགས་རྒྱུས་བསྐྱེད་དུ་མི་རུང་ཞིང་། འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་པའི་རྟག་པ་བདེན་པ་བ་གཞུང་འདི་དག་གི་དགོངས་པའོ་ཞེས་ཟློག་སྟེ་མ་སྨྲ་ཞིག །དེ་ལ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཡང་། སྐྱེ་འཇིག་མི་བྱེད་པའི་རྟག་པ་ནི་མིན་ཏེ། མི་འགྱུར་བའི་བཟློག་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ནི། རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གཉིས་པའི་དུས་སུ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་མི་གནས་པ་ལ་མ་གསུངས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཕོ་བའི་འགྱུར་བ་ལ་ལན་དུ་མར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཁམས་འཛག་མེད་དུ་བཅིངས་པ་ཉིད་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ཁམས་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩེ་ནས་ཕྱིར་མི་འཕོ་བ་ཙམ་ལ་མི་འགྱུར་བར་བྱས་པ་དང་། རང་གི་གནས་ནས་ལུས་ཀྱི་གནས་གཞན་གང་དུའང་མི་འཕོ་བ་ལ་བཞག་པའི་མི་འཕོ་བ་ཁྱད་པར་བ་གཉིས་ཡོད་དོ། །དེས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དང་། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཕུ་ཐག་ཆོད་པའི་ལྟ་བས་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་བདེ་ཆེན་གྱི་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་འདིར་བདེ་བ་ལ་དམིགས་མེད་དུ་ གསུངས་ཤིང་། དེའི་ཚེ་བདེ་བ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་སྟོང་གཟུགས་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡུལ་ཅན་ལས་ལོགས་སུ་གྲུབ་པ་ལྟ་བུར་ཤར་བ་ལ་དགོངས་ནས་སྟོང་པ་དམིགས་བཅས་སུ་གསུངས་ལ།
Chinese
对此的结尾分析是：难道不是说一切形态的色，就是胜义谛的空性吗？ 怎么说它是世俗谛呢？对此，在第五品的注释中说：从空色的手印中产生不变的乐是不合理的，因为那里没有微尘积聚的身体。对于这个争论，用梦的比喻，不需要微尘积聚的身体也能体验乐等，用诸多努力来论证的必要是：在果位的时候，即使物质的界全部耗尽，体验最胜不变乐的所依是，通过空色的身来完成的意义。那时，空色也像梦中的显现一样，仅仅说是自己心的显现，所以认为心之外的其他常恒真实的事物是愚昧的。就像那样，在续部的第五品中说：身体清澈，微尘消散，与虚空相同，以相好等完全圆满。从那里开始，心充满殊胜的乐，不动摇，一切同时产生而拥抱。 这样确定身语意的时候，微尘积聚的身体消散耗尽，清澈无碍，像虚空一样的空色，以相好庄严是身，不变的乐是意。因此，其他的烟等空色也从上到上地转变，最终成就智慧身也是，第五品中说：地融入水中，水又融入火中，净化的是风。风融入空中，空必定转变成十种相，相，转变成一切形态，不灭最胜的乐，不可摧毁的智慧身。从智慧中转变成神通和成就，在有情众生的此生中。这样说了。因此，密集金刚圣者派认为，自加持和幻身和世俗谛等，是双运虹身之身的非共同因。就像对它赞叹很大一样，三个注释的空色赞叹也是它的替代。胜乐赞释中说：再次自己加持
English
The final analysis of this is: Isn't it said that all forms of rūpa are emptiness of the ultimate reality? How can that be the conventional truth? In response to that, in the great commentary of the fifth chapter, it says: It is unreasonable for immutable bliss to arise from the great mudra of empty form, because there is no body composed of particles there. In response to this argument, with the example of a dream, the necessity of proving with many efforts that experiencing bliss does not require a body composed of particles, etc., is: At the time of the result, even if the material elements are completely exhausted, the basis for experiencing the supreme immutable bliss is that the meaning of accomplishing it through the empty form body is achieved. At that time, the empty form is also said to be merely an appearance of one's own mind, like an appearance in a dream, so believing that there is another permanent and true thing other than the mind is foolishness. Likewise, in the fifth chapter of the Tantra, it says: The body is clear, the particles are diminished, it is like the sky, and it is completely perfected by the marks and so on. From there, the mind is filled with supreme bliss, unwavering, and all are embraced by being born together at the same time. When identifying body, speech, and mind in this way, the body composed of subtle particles diminishes and is exhausted, it is clear and unobstructed, the empty form adorned with marks and signs like the sky is the body, and the immutable bliss is said to be the mind. Therefore, other empty forms such as smoke also transform from higher to higher states, and ultimately accomplishing the wisdom body is also, in the fifth chapter, it says: Earth is completely absorbed into water, and water is also absorbed into fire, and what purifies is wind. Wind is absorbed into emptiness, and emptiness will definitely transform into ten kinds of signs, and the signs, transform into all forms, the indestructible wisdom body of inexhaustible supreme bliss. From wisdom, it transforms into miraculous powers and accomplishments, in this very life of sentient beings. Thus it is said. Therefore, the Guhyasamaja Arya tradition believes that self-blessing, the illusory body, and conventional truth, etc., are the uncommon causes of the Sambhogakaya rainbow body. Just as there is great praise for it, the praise of empty form in the three commentaries is also its substitute. In the commentary on the Praise of Chakrasamvara, it says: Again, self-blessing
Chinese
。 随后以相应的仪轨次第，从外显现征兆。 如是解释《古尔经》所说之义。 此处所谓“自加持”是指，以各自聚集而见世俗谛。 所谓“征兆”是指如云和烟等显现，那也是最初在灯的尽头所见。 如是宣说了自加持和世俗谛。 纳若巴也说，对有情之所修是各自聚集，以禅定的支分所指示的三界极明之自性，即是世俗谛。 以随念而真实增上其瑜伽。 其瑜伽即是世俗谛之瑜伽，真实增上即是应当观见虚空之中心全部周遍。 又如幻术、梦境、乾闼婆城、毛发移植等，未经观察之蕴、界、处等全部见，即是见世俗谛，也说是自加持。 金刚心释中也说，此处于虚空所修之事物如梦境一般，是超越微尘之自性的。 完全了知它，即是应当修无事物，即是见到远离分别之心的显现。 如是宣说了事物空色本身应当完全了知无事物。 解释以何种方式了知无事物时，其本身说，显现本身以九种比喻来证实，即是：眼翳、幻化之城、声响、梦境、幻术之轮、阳焰、镜中影像、水月和虚空。 其本身转变为智慧埃字（藏文：ཨེ་，梵文天城体：ए，梵文罗马拟音：e，汉语字面意思：埃）。 如是空色之大手印本身，宣说了与梦境、幻术等相同的事物和无有真实的事物。 因此，虽然空色之无自性的空性是胜义谛，但因为空色本身是世俗谛，所以说修空色是自在常有，是不明白修空色有何用。
English
. Then, according to the corresponding ritual sequence, signs are manifested from the outside. Thus, the meaning of what is said in the *Guhyasamāja Tantra* is explained. Here, the so-called "self-blessing" refers to seeing the conventional truth by gathering each separately. The so-called "sign" refers to the appearance of things like clouds and smoke, which is also the first thing seen at the end of a lamp. Thus, self-blessing and conventional truth are proclaimed. Naropa also said that the object of meditation for sentient beings is the separate gathering, and the nature of the three realms, which is clearly indicated by the limbs of meditation, is the conventional truth. By mindfulness, one truly enhances its yoga. Its yoga is the yoga of conventional truth, and truly enhancing it means that one should see the center of the sky as completely pervasive. Also, like illusions, dreams, cities of gandharvas, hair transplants, etc., seeing all the unexamined aggregates, realms, and sources is seeing the conventional truth, which is also said to be self-blessing. The *Vajra Heart Commentary* also says that here, the object of meditation on the sky is like a dream, which transcends the nature of minute particles. To fully know it is to meditate on the absence of things, which is to see the appearance of the mind free from conceptualization. Thus, it is proclaimed that the empty form of things itself should be fully known as the absence of things. When explaining how to know the absence of things, it says that the appearance itself is confirmed by nine similes, namely: eye disease, illusory city, sound, dream, wheel of illusion, mirage, reflection in a mirror, moon in water, and sky. It itself transforms into the wisdom E (Tibetan: ཨེ་, Devanagari: ए, Romanized Sanskrit: e, literal Chinese meaning: 埃). Thus, the great seal of empty form itself proclaims that things are the same as dreams, illusions, etc., and that there are no real things. Therefore, although the emptiness of empty form's lack of self-nature is the ultimate truth, because empty form itself is the conventional truth, saying that cultivating empty form is self-existent and permanent does not understand what is the use of cultivating empty form.