Tibetan
་ལོ་གསུམ་ཕྱོགས་གསུམ་རྫོགས་པའི་མཐར་ཡང་། ཞག་སོ་གཅིག་འོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ་ནི། ད་ལྟར་ལོ་གསུམ་ཕྱོགས་གསུམ་གྱི་ཞག་གྲངས་རྫོགས་པ་ན་སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་སོང་ཞིང་། དེ་ནས་ཀྱང་ཞག་སོ་གཅིག་འོང་དགོས་པ་དང་། འཆི་བ་བྱུང་ཡང་། དུས་འཆིར་མི་འགྱུར་བར་དུས་ལས་ཐལ་ནས་འཆི་བར་ཐལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དུས་ སུ་འཆི་བའི་དོན་ནི། སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་རང་གི་མཚམས་སུ་འཆི་བ་ལ་མི་ཟེར་གྱི་རྩ་རྫོགས་པར་འཆགས་པའི་མཚམས་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ། རྩ་རིམ་གྱིས་བཅད་པས་མཐར་རྩ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བཅད་མ་ཚར་བར་དུ་མི་འཆི་ཞིང་། དེ་ནས་འཆི་བ་ནི། དུས་སུ་འཆི་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྩ་ཆགས་པ་མ་རྫོགས་པར་གཅོད་པ་མི་རྩོམ་པ་ཡིན་པ་ལ་མངལ་ནས་སྐྱེས་ཙམ་ནས་རྩ་ཆགས་པ་རྫོགས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མངལ་དུ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། བཅུ་གཅིག་དང་། བཅུ་དང་། དགུ་གནས་པའི་ཚུལ་བཞི་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ལ། བཅུ་གཉིས་གནས་པ་ལ་མཚོན་ན། རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་འཆགས་པ་ནི། ཞག་རེ་ལ་རྩ་ཉིས་བརྒྱ་རེ་ཆགས་པས་ཆགས་པ་འགོ་བརྩམས་ནས་རྫོགས་ཀྱི་བར་ལ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་དགོས་ཤིང་། མངལ་དུ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་བསྡད་ཀྱང་། མངལ་ཆགས་པའི་ཟླ་བ་དང་པོ་ལ་ནི། ལུས་ཀྱི་རྩ་ཆགས་པ་མི་རྩོམ་པས། དེའི་ཕྱིར་མངལ་ནས་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་། ད་དུང་རྩ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཆགས་དགོས་སོ། །དེའི་ཤུགས་བརྒྱབ་པས་མངལ་ནས་སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་སོང་བ་ནའང་། རྩ་ཆད་པའི་འགོ་བརྩམས་ནས་ལོ་བརྒྱར་ཟླ་བ་གཅིག་གིས་མ་ལོངས་ཤིང་། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་དུས་སུ་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གཅོད་པ་ལ་ནི། ལོ་བརྒྱ་དགོས་ཏེ། རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གི་ནང་ནས། ཞག་རེ་ལ་གཉིས་ངེས་ཅན་དུ་གཅོད་ཀྱི། དེ་ལས་མང་བའམ་ཉུང་བར་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བྱས་པས་ལོ་བརྒྱ་དགོས་པས་སོ། །དེ་བས་ན་མཐར་ལོ་གསུམ་ ཕྱོགས་གསུམ་རྫོགས་ནས་ཀྱང་། ཟླ་བ་གཅིག་འོང་བ་ནི། རྩ་གཅོད་པའི་ལོ་བརྒྱར། དེ་ནས་ཀྱང་ཟླ་བ་གཅིག་མ་ཐེམས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་ཐེམས་པའང་མངལ་ནས་སྐྱེས་ནས་ཟླ་གཅིག་རྩ་གཅོད་པའི་འགོ་མ་བརྩམས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། དེའང་མངལ་དུ་ཟླ་བ་དང་པོ་ལ་རྩ་ཆགས་པ་མ་བརྩམས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། དེ་ལ་དགོངས་ནས་འགྲེལ་ཆེན་དུའང་། དེ་ནས་གཞན་ནི་སུམ་ཅུ་དག་དང་སྟེ། མངལ་བཟུང་བའི་ཟླ་བའི་ཉིན་ཞག་གི་ཚོགས་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུའི་བདག་ཉི
Chinese
在三年又三个季度结束时，仍然会出现一个月的原因是：现在三年又三个季度的天数已经满了，出生后已经一百年了。从那以后，仍然需要一个月，即使死亡发生了，也不会变成非时而死，也不会出现超过时限而死的过失，原因是这样的：按时死亡的意义是：出生后活到一百岁并不意味着在自己的界限内死亡，而是从脉完全形成的界限开始，随着脉逐渐被切断，直到所有脉完全切断完毕才会死亡。从那以后死亡，就是按时死亡的意义。像这样，在脉形成没有完成之前不会开始切断，但也不是从怀孕时出生脉的形成就完成了，因为据说怀孕有十二个月、十一个月、十个月和九个月四种情况。以住满十二个月为例，形成七万两千条脉，每天形成两百条脉，从开始形成到完成需要十二个月。即使在子宫里住了十二个月，怀孕的第一个月也不会开始形成身体的脉。因此，即使从子宫里出生后，仍然需要一个月的时间来形成脉。由此推断，即使从子宫里出生后已经一百年了，从开始切断脉到一百年还差一个月。如果假设活到一百岁是按时死亡，那么切断七万两千条脉需要一百年，因为在七万两千条脉中，每天肯定切断两条，不会多也不会少。这样就需要一百年。因此，最终三年 三个季度结束后，仍然会出现一个月，这是因为切断脉的一百年，在那之后还差一个月造成的。而差一个月也是因为从子宫里出生后一个月没有开始切断脉造成的。这也是因为在子宫里的第一个月没有开始形成脉造成的。因此，《大疏》中也考虑到这一点说：从那以后，其他就是三十，即怀孕的月份的日子的集合，是三十天的自性。
English
The reason why one month still appears at the end of three years and three quarters is: Now that the number of days in three years and three quarters is full, it has been a hundred years since birth. From then on, one month is still needed, and even if death occurs, it will not become untimely death, nor will the fault of dying beyond the time limit occur, because the reason is this: The meaning of dying on time is: Living to be a hundred years old after birth does not mean dying within one's own limits, but starting from the limit where the pulse is completely formed, as the pulse is gradually cut off, one will not die until all the pulses are completely cut off. From then on, death is the meaning of dying on time. Like this, cutting will not begin before the formation of the pulse is completed, but it is not that the formation of the pulse is completed as soon as one is born from the womb, because it is said that there are four situations of pregnancy: twelve months, eleven months, ten months, and nine months. Taking the example of living for twelve months, forming seventy-two thousand pulses, forming two hundred pulses per day, it takes twelve months from the beginning of formation to completion. Even if one lives in the womb for twelve months, the first month of pregnancy will not begin to form the body's pulses. Therefore, even after being born from the womb, it still takes one month to form the pulses. From this it can be inferred that even after a hundred years have passed since being born from the womb, one month is still missing from the hundred years since the beginning of cutting off the pulses. If it is assumed that living to be a hundred years old is dying on time, then it takes a hundred years to cut off seventy-two thousand pulses, because among the seventy-two thousand pulses, two are definitely cut off every day, no more and no less. This takes a hundred years. Therefore, in the end, after three years and three quarters are over, one month still appears, which is caused by the hundred years of cutting off the pulses, and then one month is still missing. And the missing month is also caused by the fact that cutting off the pulses did not begin for one month after being born from the womb. This is also caused by the fact that the formation of the pulses did not begin in the first month in the womb. Therefore, the Great Commentary also takes this into account and says: From then on, the others are thirty, that is, the collection of the days of the month of pregnancy is the nature of thirty days.
Tibetan
ད་དང་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཟླ་བ་གཅིག་པོ་དེའི་རིང་ལ་མ་ཤིའང་། དེའི་རིང་ལ་རྩ་མ་ཆད་པས་དུས་འཆི་ཉམས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཟླ་བ་གཅིག་པོ་རྫོགས་ནས་ད་དུང་ཞག་གཅིག་ཡོད་པས། དེ་ནི་དུས་ལས་ལྷག་པར་བསྡད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་རྫོགས་པར་བཅད་ཀྱང་། དབུ་མ་ནི་རྩ་དེ་དག་ལ་མི་གཏོགས་པས། དབུ་མ་རླུང་གིས་འདོར་བ་ལ་ཞག་གཅིག་དགོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་མཐའི་ཞག་གཅིག་ཡིན་པས། རྩ་ཆད་ཚར་ནས་ཀྱང་ཞག་གཅིག་བསྡད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །འདིས་མཚོན་ནས། མངལ་དུ་ཟླ་བ་དགུ་ལས་མ་བསྡད་པ་ཡིན་ན་སྐྱེས་ནས་ཟླ་བ་བཞིའི་བར་རྩ་འཆགས་དགོས་པས་རྩ་ཆད་པ་རྫོགས་པའི་ལོ་བརྒྱ་འགྲོ་བ་ལ་སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་སོང་བའི་མཐར་ཡང་། ཟླ་བ་བཞི་འོང་དགོས་པ་སོགས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐའི་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་ལ་རླུང་སྣ་བུག་གཡོན་ལ་ཞག་གཅིག ། དེ་ནས་གཡས་ལ་ཞག་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སྤེལ་ནས་བརྒྱུ་ཞིང་། དང་པོ་གཡོན་ནས་བརྒྱུས་པ་ཡིན་ན་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་པ་ལ་གཡས་ནས་རྒྱུ་བས་ཕུང་པོ་ལྔ། ཁམས་ལྔ། དབང་པོ་ལྔ། ཡུལ་ལྔ། ལས་དབང་ལྔ། ལས་དབང་གི་བྱ་བ་ལྔ་རྣམས་གཅོད་ལ། འཕོ་བ་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་། མཐར་དབུ་མ་ཁོ་ན་ནས་རྒྱུ་བ་ཞག་གཅིག་པོས། ཕུང་པོ་དྲུག་པ་ནས། ལས་དབང་གི་བྱ་བ་དྲུག་པའི་བར་དྲུག་གཅོད་དོ། །དེ་ལྟར་ལས་དབང་གི་བྱ་བ་དྲུག་པ་བཅད་ནས། ཟླ་བ་བདུད་རྩིའམ་ཁུ་བ་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་རྣམ་ཤེས་སྙིང་ག་ནས་འཕོ་ཞིང་སྲིད་པ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་དག་གིས་ཚིག་དོན་ཀྱང་ལྷག་མ་མེད་པ་ཤེས་པར་ནུས་ལ། དོགས་པའི་གནས་བཅད་པར་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་རྩ་ཆད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཤད་དགོས་པར་སྣང་བས་དེར་བཤད་པར་བྱའོ། །དུས་འཆིའི་ལྟས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ༈ ད་ནི་གནས་པ་བཅུ་བཞི་པ་རྩལ་སོགས་ཆད་པའི་གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དུ། ཕྱོགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །འདི་དག་གི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། དཔྱད་པར་བྱ་བའི་དོགས་པའི་གནས་དགོད་པ་དང་། དོགས་པ་དེ་དག་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་རྩ་འཆད་པའི་རྣམ་གཞག་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་སྙམ་དུ། སྐྱེས་བུ་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་ཚེའི་མཐར་འོང་བའི་ལོ་གསུམ་ཕྱོགས་གསུམ་པོ་འདི་ལ། དབུ་མའི་ལོ་གསུམ་ཕྱོགས་གསུམ་ཞེས་ཟེར་བའི་དོན་གང་ཡིན། སྣ་བུག་གཡས་གཡོན་གྱི་ འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་རྣམས་སུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་རྐང་བཅས
Chinese
如是说。因此，在这一个月里不会死亡，在这期间脉不断绝，所以没有时死夭折的过失。那么，一个月结束后，还有一天，这不是超过了时限吗？不是的，即使七万二千脉完全断绝，中脉不属于这些脉，用风来舍弃中脉需要一天，这是最后的一天，所以不是脉断绝后还停留了一天。由此可知，如果在母胎中没有停留九个月以上，出生后四个月内需要形成脉，为了完成脉断绝的一百年，即使出生后过了一百年，也需要有四个月等等。其中，在最后一个月里，风在左鼻孔停留一天。 然后，依次在右鼻孔停留一天等，交替运行。如果最初从左边运行，那么在三十天里从右边运行，从而断绝五蕴、五界、五根、五境、五业缘、五业缘之行。一切迁变都消失了，最后仅仅从中脉运行一天，断绝第六蕴到第六业缘之行。这样断绝第六业缘之行后，精液或精髓向下流逝，与此同时，意识从心间迁出，转生到另一个存在。如此讲述，就能理解词义没有遗漏，为了断除疑惑之处，有些需要在脉断绝的时候从一个方面来讲述，所以将在那里讲述。时死之相的分类已经讲述完毕。 ༈ 现在为了说明第十四个住位，即气力等衰退的住位，以“方面”等来说明。如是等等说道。为了确定这些的意义，就是提出需要考察的疑惑之处，并通过消除这些疑惑来讲述如何断脉的分类。首先是，这样想：寿命一百岁的人，在寿命终了时到来的这三年三个方面，为什么称为中脉的三年三个方面呢？左右鼻孔的 十二次转换的间隙中，有五十六个半等等。
English
Thus it is said. Therefore, one will not die during that one month, and because the pulse is not cut off during that time, there is no fault of untimely death. So, after one month is over, there is still one day, isn't that staying beyond the time limit? No, it is not, because even if the seventy-two thousand pulses are completely cut off, the central channel (Uma) does not belong to those pulses. It takes one day to abandon the central channel with wind, and that is the last day, so it is not that one day remains after the pulses are cut off. From this, it can be known that if one has not stayed in the womb for more than nine months, the pulses need to form within four months after birth. In order to complete the hundred years of pulse cutting, even at the end of a hundred years after birth, there needs to be four months, and so on. In that last month, the wind stays in the left nostril for one day. Then, it circulates by alternating in sequence, such as staying in the right nostril for one day. If it initially circulates from the left, then on the thirtieth day it circulates from the right, thereby cutting off the five aggregates, five elements, five senses, five objects, five karmic connections, and five actions of karmic connections. All transmigrations cease, and finally, with just one day circulating from the central channel alone, it cuts off the sixth aggregate to the sixth action of karmic connection. Having cut off the sixth action of karmic connection in this way, at the same time that the nectar or essence flows downward, consciousness transmigrates from the heart and goes to another existence. Having explained it in this way, one can understand the meaning of the words without anything left out. In order to cut off the points of doubt, some need to be explained from one aspect at the time of pulse cutting, so it will be explained there. The classification of the signs of untimely death has been explained. ༈ Now, in order to show the fourteenth dwelling, the dwelling where strength and so on decline, it is explained with "aspects" and so on. Thus and so on it is said. In order to determine the meaning of these, it is to raise the points of doubt that need to be examined, and to explain the classification of how to cut off the pulse by eliminating those doubts. The first is, thinking like this: What is the meaning of calling these three years and three aspects that come at the end of the life of a person with a lifespan of one hundred years the three years and three aspects of the central channel? In the intervals of the twelve transitions of the left and right nostrils, there are fifty-six and a half, and so on.