Tibetan
ལ་དམིགས་པར་བཤད་དེ་དེ་ལྟར་རམ། ཡང་ན་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་སྔགས་འཁོར་སྒོམ་པ་ལ་བྱང་ན་དེས་བྱ་བ་དང་མི་ཤིགས་པ་རྐྱང་པ་ལ་དམིགས་ནའང་འགྲུབ་སྟེ། པདྨའི་ཁ་དོག་དཀར་དམར་སྔོ་བ་གསུམ་ག་བཤད་པས་གང་རུང་གིས་ཆོག་གོ། སྔགས་འཁོར་སྒོམ་ན་དང་པོར་ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་རིམ་པས་དམིགས་ལ། དེ་ནས་ཕྱི་ནས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྡུས་ཏེ་མི་ཤིགས་པ་ལ་ཐིམ་པར་བྱས་ལ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་བཟུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་རིམ་ལྔ་གདན་རྫོགས་ལས། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་བྱས་ནས་ཀྱང་འཛིན་པ་ཞིག་བཤད་དེ་འཛིན་ཐབས་དེ་གཉིས་ནི་རྒྱུད་དང་ཡབ་སྲས་ཀྱི་དགོངས་པ་བླ་ན་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། །གཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་སྙིང་ཁར་འཛིན་པའི་རིགས་པ་འདིས་ནོར་བུའི་ནང་དུ་འཛིན་པ་ཡང་གོ་བར་ནུས་ སམ་སྙམ་མོ། །དེ་ལྟར་བཟུང་བས་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་བཞི་འཆར་ལ། དེ་ནས་ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་ལ་ཟླ་འོད་དང་ཉི་འོད་ཤར་བ་དང་མཚམས་ཀྱི་སྨག་གིས་ཁྱབ་པ་དང་འདྲ་བའི་སྟོང་པ་་གསུམ་སྔོན་དུ་ཤར་བའི་མཐར། ནམ་མཁའ་སློད་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་རང་མདོག་ཐོན་པའི་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་དང་འདྲ་བའི་ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་འཆར་བ་ནི། གཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་དངོས་གཞིའོ། །སྔར་བཤད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐུན་མོང་བའི་སྒོ་ནས་གཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ནི། རྟགས་དེ་རྣམས་དང་སྟོང་པ་སྔ་མ་གསུམ་མི་འཆར་བས། ནམ་མཁའ་སྤྲིན་མེད་འདྲ་བ་ཞིག་ཤར་ཡང་གཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་གྱི་དོན་མེད་དོ། །འདི་ལ་ལན་འགའ་ཟུང་མཚན་མ་རྣམས་ཁྲིགས་ཆགས་སུ་མ་ཤར་ཡང་དེ་ནས་མྱུར་པོར་འཆར་རོ། །ལུགས་ཟློག་གི་སྟོང་པ་རྣམས་ནི་ལུགས་མཐུན་ལས་འཆར་དཀའ་བས། དེ་བྱེད་བའི་མཚམས་ནས་ལན་འགའ་ཟུང་འཕེན་པ་བཏང་ནས་འཆར་བར་བྱས་ན། དེ་ནས་འཕེན་པ་ལ་མི་ལྟོས་སོ། །སད་དུས་སུ་སྔར་བཤད་པའི་རླུང་ནུས་མ་ཐོབ་པས་ཀྱང་གཉིད་དུ་འགྲོ་ཁར་དམིགས་པ་སྔ་མ་གཉིས་བྱས་ན་ཉིན་མོ་སྒོམ་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་པས་བྱས་ན་ལེགས་སོ། །གཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་ཤར་བ་ན་ལྟ་བ་དྲན་པར་བྱས་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་རླུང་གིས་མ་གཡོས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་འབའ་ཞིག་སྒོམ་དགོས་སོ། །འདི་ལ་གཉིད་འཐུག་དྲགས་ན་དྲན་པ་ཉམས་པ་ཕུལ་ཆེ་བས་འོད་གསལ་མི་ཟིན་ལ། གཉིད་མ་བྱུང་ན་ནི་གཞི་སྟོར་བས་མི་ ཟིན་པས། གཉིད་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་གཉིད་ཅུང་ཟད་སྲབ་པ་གཉིས་ཚོགས་ཅིག་དགོས་པ་ལ། གཉིད་མ་བྱུང་ན་ཁ་ཟས་དྲོད་བཅུད་ཅན་བསྟེན་པ་དང༌། བསྐུ་མཉེ་སོགས་གཉིད་འོང་བའི་རྒྱུ་བསྟེན་ཏེ། འདི་ལ་སྟོང་འབྱམས་གཅོད་པ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །གཉིད་འཐུག་དྲགས་ན་སྙིང་ཁའི་ཐིག་ལེ་ཤིན་ཏུ་འཚེར་བ་དང༌། འོད་ཕུང་ཆེན་པོ་འཕྲོས་ཏེ་གནས་ཁང་ཙམ་མམ། མལ་གྱི་ཁྱོན་ཙམ་དུ་ཉི་མ་ཤར་བ་ལྟ་བུ་བསམས་ཏེ། འདི་ལ་སྡུག་འབྱམས་གཅོད་པ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །གཉིད་སྲབ་ཀྱང་མི་ཟིན་ན་དྲེད་འབྱམས་གཅོད་པ་བྱ་ཞེས་ཟེར་མོད་ཀྱང༌། སྔར་བཤད་པ་ལྟ་བུས་འཛིན་པ་ལ་དེ་མི་འོང་ངོ་། །གཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་ཤར་ནས་རིང་དུ་སྐྱོང་དགོས་པ་ལ། དེ་ལ་སང་སྐྱིན་ན་སད་འབྱམས་གཅོད་པའི་མན་ངག་གཞན་འགའ་རེ་སྣང་ཡང༌། མན་ངག་དམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འོད་གསལ་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྲབ་ཏུ་སོང་ནས་ལྡང་བར་རྩོམ་པར་སྣང་ན། དེ་མ་ཐག་སྙིང་ཁའི་མི་ཤིགས་པ་ལ་དམིགས་པ་གཏད་ན། སྙིང་ཁ་ནས་རླུང་ཅུང་ཟད་གྱེས་པ་སླར་ཡང་དེར་འདུས་ནས་འོད་གསལ་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉིན་མོ་བུམ་པ་ཅན་ལ་བྱང་ནའང༌། གཉིད་དུ་འགྲོ་ཁར་སྙིང་གའི་བུམ་པ་ཅན་བྱས་ལ་བཟུང་ཞིང༌། སད་འབྱམས་ཀྱང་དེས་གཅོད་དོ། །སད་དུས་རྡོར་བཟླས་སོགས་བྱས་པས་རླུང་རེ་འགའ་འདུས་ཀྱང༌། རྟགས་བཞི་དང་སྟོང་པ་རྣམས་ཁྲིགས་ཆགས་མིན་པར་འཆར་བ་དང༌། སྟོང་པའི་ངོ་བོ་འདོད་པ་བཞིན་མ་ཤར་ན། དེས་གཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་བཞི་འཛིན་པ་ལ་འབད་ནས། དེའི་ ཉམས་མྱོང་སྐྱེད་ནུས་ན་སད་དུས་ཀྱི་རྡོར་བཟླས་སོགས་སྒོམ་པ་ལ་ཚུར་བོགས་འདོན་པ་དང༌། ཕར་ལ་བོགས་འདོན་པ་གཉིས་ཀ་ཤེས་པ་གནད་ཆེའོ། །འདིའི་སྐོར་ཡང་ཡིད་ཆེས་པའི་ཁུངས་དང་བཅས་པ་རིམ་ལྔ་གསལ་སྒྲོན་དུ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།གཉིས་པ་ལ་གསུམ། རྨི་ལམ་བཟུང་བ་དང༌། རྨི་ལམ་སྦྱང་བ་དང༌། གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རྨི་ལམ་འཛིན་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང༌། རྨི་ལམ་འཛིན་པ་དངོས་སོ། །དང་པོ་ནི། རྨི་ལམ་འཛིན་པ་འདི་ལ་རླུང་སྟོབས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དང༌། འདུན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཛིན་པ་གཉིས་ཡོད་པ་སོ་སོར་ཕྱེད་དགོས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སད་དུས་སུ་རླུང་དྷཱུ་ཏཱིར་ཚུད་ནས་ཐིམ་པ་ལས་སྟོང་པ་བཞི་འདྲེན་ནུས་པ་ཞིག་གིས་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་ཚུལ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་གཉིད་ཀྱི་འོད་གསལ་ཐོག་མར་བཟུང་བའི་ཚེ། གཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་བཞི་ལེགས་པར་ངོ་ཤེས་ནས་སྐྱོང་བ་ན། དེའི་ཕྱི་ལོགས་སུ་རྨི་ལམ་འཆར་བ་ངེས་པར་ཤེས་པས། དེ་ལ་ནི་གཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་རྣམས་འཛིན་པའི་ཐབས་ལས་གཞན་པའི་རྨི་ལམ་འཛིན་ཐབས་མི་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ནུས་པ་མེད་པ་གཅིག་གིས་སད་དུས་སུ་རྨི་ལམ་ཟིན་ཐབས་ཀྱི་འདུན་པ་སྦྱོང་བ་དང
Chinese
是说专注于此，是这样吗？或者如果像之前所说的那样，精通于观修咒轮，那么专注于此就能成办，即使只专注于不坏（藏文：མི་ཤིགས་པ་），也能成就。因为说了莲花的颜色有白、红、蓝三种，所以任何一种都可以。如果观修咒轮，首先按照方位次第来专注，然后从外向内依次收摄，使其融入不坏（藏文：མི་ཤིགས་པ་）之中，并于此专注。此外，在《次第五圆满》中，也说通过念诵金刚（藏文：རྡོ་རྗེ་）来执持，这两种执持的方法，我认为是续部和师徒父子的无上密意。以这种将睡眠光明执持于心间的道理，是否也能理解执持于宝珠之中呢？我认为可以。这样执持之后，会出现如阳焰等四种征兆，然后，在晴朗的天空中，出现如月光和阳光升起，以及被傍晚的黑暗笼罩般的三个空性，最后，出现与黎明时分相似的，摆脱了扰乱天空的三种因素，显现出自身本色的，如同晴朗天空般的景象，这就是真实的睡眠光明。如果通过之前所说的共同禅定的方式进入睡眠禅定，那么这些征兆和之前的三个空性不会显现，即使显现出如同无云天空般的景象，也没有睡眠光明的意义。对于此，有时征兆不会依次显现，但之后会迅速显现。逆行的空性比顺行更难显现，因此，在进行逆行时，有时可以稍微放松一下，使其显现，之后就不需要放松了。醒来时，因为没有获得之前所说的风能，所以在入睡前进行之前的两种专注，对白天的修行有帮助，所以这样做是好的。当睡眠光明显现时，要忆念见解，只要风没有动摇，就必须专注于此。对此，如果睡眠太浓，那么失去正念的情况很多，因此无法抓住光明，如果没有睡意，那么就会失去基础，也无法抓住光明。因此，需要既能入睡，又能保持稍微清醒的状态。如果没有睡意，那么就要食用温暖滋补的食物，进行按摩等能带来睡意的行为，对此要断除空散。
English
Is it said to focus on this, is that so? Or, if one is proficient in meditating on the mantra wheel as previously mentioned, then focusing on this will accomplish it, and even if one focuses solely on the indestructible (Tibetan: མི་ཤིགས་པ་), it will be achieved. Because it is said that the lotus has three colors, white, red, and blue, any one of them is sufficient. If meditating on the mantra wheel, one should first focus according to the order of the directions, and then gradually gather it in from the outside, dissolving it into the indestructible (Tibetan: མི་ཤིགས་པ་), and focus on that. Furthermore, in the 'Five Gradual Stages,' it is also said that one can grasp it by reciting the Vajra (Tibetan: རྡོ་རྗེ་). I see these two methods of grasping as the supreme intention of the tantras and the father and sons lineage. With this reasoning of holding the clear light of sleep in the heart, can one also understand holding it within a jewel? I think it is possible. After holding it in this way, four signs such as mirages will appear, and then, in the clear sky, there will be three emptinesses resembling the rising of moonlight and sunlight, and being enveloped by the darkness of dusk. Finally, a state resembling the dawn, free from the three factors that disturb the sky, and revealing its own color, a clear sky-like appearance, will arise, which is the actual clear light of sleep. If one enters sleep meditation through the previously mentioned common samadhi, then these signs and the previous three emptinesses will not appear. Even if a cloudless sky-like appearance arises, it has no meaning of the clear light of sleep. In this case, sometimes the signs do not appear in order, but they will appear quickly afterwards. The emptinesses of reversal are more difficult to appear than the direct order, so when performing the reversal, one can sometimes relax a little to allow them to appear, and then one does not need to relax anymore. When awake, because one has not obtained the previously mentioned wind energy, performing the previous two focuses before falling asleep will help with daytime practice, so it is good to do so. When the clear light of sleep arises, remember the view, and as long as the wind has not moved, one must focus solely on that. In this case, if the sleep is too deep, then there is a great loss of mindfulness, so one cannot grasp the clear light. If there is no sleepiness, then one will lose the foundation and will not be able to grasp the clear light. Therefore, one needs a combination of being able to fall asleep and being slightly awake. If there is no sleepiness, then one should consume warm and nourishing foods, and engage in activities that bring sleep, such as massage. In this regard, one should cut off empty distractions.
Chinese
有些人这样说。如果睡得太沉，心间的明点会非常闪耀，并且会发出巨大的光芒，想象如同在房间或者床的范围内升起太阳一样。有些人称此为断除昏睡。如果睡得太浅也无法入睡，据说要进行断除懒散，然而，用之前所说的方法来把握是行不通的。在睡眠的光明生起后，需要长久地保持。如果在那时醒来，似乎还有一些断除醒睡的诀窍，但最秘密的诀窍是：如果光明的禅定变得微弱，并且看起来要起身时，立即将注意力集中在心间的不坏明点上，从心间稍微散发出的气息会再次聚集在那里，光明就会变得稳定。即使白天已经熟悉了宝瓶气，在入睡前也要做心间的宝瓶气并保持住，醒睡也可以用它来断除。醒来时，即使通过金刚诵等方式聚集了一些气息，但如果四相和空性没有清晰地显现，并且空性的本质没有如所愿地显现，那么就要努力把握睡眠的四空，如果能够培养出那样的 体验，那么对于醒时修持的金刚诵等，懂得如何反过来提升和向前提升两者都非常重要。关于这方面，在《次第五论·明灯》中，也已经详细地讲述了带有可信依据的内容。 第二部分有三个方面：把握梦境、修习梦境和合一的禅定。第一部分有两个方面：梦境把握方法的区分和实际的梦境把握。第一点是：对于这个梦境的把握，有通过风的力量来把握和通过意愿的力量来把握两种，需要分别区分。其中第一种是指在清醒时，能够使气息进入中脉并融入，从而引出四空的人才能做到。做法是如前所述，在最初把握睡眠光明的时候，如果能够很好地认识并保持睡眠的四空，那么一定会知道梦境会在那之外显现。因此，对于这种情况，不需要睡眠四空把握方法之外的其他梦境把握方法。第二种是指没有那种能力的人，在清醒时训练把握梦境的意愿，并且
English
Some say so. If you sleep too deeply, the bindu in your heart will shine very brightly, and a great light will radiate, imagining it like the sun rising in the room or within the area of the bed. Some call this cutting off dullness. If you sleep too lightly and cannot fall asleep, it is said to practice cutting off laziness, but it is not possible to grasp it with the method described earlier. After the clear light of sleep arises, it needs to be maintained for a long time. If you wake up at that time, there seem to be some other instructions for cutting off waking sleep, but the most secret instruction is: if the samadhi of clear light becomes weak and seems to be about to rise, immediately focus your attention on the indestructible bindu in your heart. The slight breath that emanates from the heart will gather there again, and the clear light will become stable. Even if you are familiar with vase breathing during the day, before going to sleep, do the vase breathing in your heart and hold it, and waking sleep can also be cut off with it. When you wake up, even if you gather some breath through Vajra recitation and other methods, if the four signs and emptiness do not appear clearly, and if the essence of emptiness does not appear as desired, then you should strive to grasp the four emptinesses of sleep. If you can cultivate such an experience, then for the Vajra recitation and other practices done while awake, it is very important to know how to improve both backwards and forwards. Regarding this, the contents with credible sources have also been explained in detail in the Five Stages of Illumination. The second part has three aspects: grasping dreams, practicing dreams, and the meditation of unification. The first part has two aspects: the distinction of dream grasping methods and the actual dream grasping. The first point is: for this dream grasping, there are two types: grasping through the power of wind and grasping through the power of intention, which need to be distinguished separately. The first one refers to someone who can bring the four emptinesses by causing the breath to enter and dissolve into the central channel while awake. The method is as mentioned before, when initially grasping the clear light of sleep, if you can recognize and maintain the four emptinesses of sleep well, then you will definitely know that dreams will appear outside of that. Therefore, for this situation, there is no need for other dream grasping methods other than the method of grasping the four emptinesses of sleep. The second one refers to someone who does not have that ability, trains the intention to grasp dreams while awake, and