Tibetan
མ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་མི་ནུས་སོ། །བྷ་ག་དང་ལིང་ག་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་མི་ནུས་པ་དེས་ནི། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་རྙེད་དོ། ཞེས་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཉམ་པར་སྦྱར་བ་ལས་སྣང་བ་གསུམ་སྐྱེ་བའི་རྗེས་འགྲོ་དང༌། དེ་ལོག་ན་དེ་གསུམ་ལྡོག་པའི་ལྡོག་པ་གསུངས་ཤིང༌། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཐབས་སུ་གསུངས་པའི་བདེ་ཆེན་ནི། སྤྱོད་བསྡུས་ལས་སྒྱུ་ལུས་སུ་གསུངས་པས། སྒྱུ་ལུས་ཀྱི་སྒྲུབ་གཞིའི་སེམས་དབེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རྫོགས་པར་སྐྱེད་པ་ལ་ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་དགོས་སོ། །དོན་དེ་ནི་རིམ་ ལྔ་ལས་ཀྱང༌། སྒྱུ་མ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས། །བུད་མེད་སྒྱུ་མ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། །གསལ་བར་འདི་ལས་མཚོན་པར་འགྱུར། །འདོད་ཆགས་ཉིད་དང་ཆགས་བྲལ་དང༌། །དེ་ཡི་བར་ཏེ་གསུམ་པོ་ནི། །དབང་པོ་གཉིས་ནི་མཉམ་སྦྱོར་བའི། །རྡོ་རྗེ་པདྨ་འདུས་ལས་སོ། ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་སེམས་དབེན་སྐྱེད་པ་ལ་ཆགས་ཅན་དང༌ཆགས་བྲལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས། འོག་སྒོ་དང་སྟེང་སྒོ་གཉིས་སུ་བཤད་ཅེས་པ་ནི་དོན་མིན་ནོ། །རིམ་ལྔར་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ལ་དགོངས་ནས། སྤྱོད་བསྡུས་ལས་སེམས་དབེན་སྐྱེད་པའི་ཕྱིའི་ཐབས་འདི་མ་གསུངས་སོ། །ཕྱག་རྒྱ་ལས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མཚོན་པ་འདི། ལག་སྨིས་དབང་གསུམ་པའི་དུས་ལ་བཤད་པ་ནི། སྤྱིར་དབང་གསུམ་པའི་དུས་སུ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱང༌། འདི་ནི་སེམས་དབེན་ལ་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ལ། དབང་གསུམ་པ་དངོས་དབང་དུ་བསྐུར་བ་རིམ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་སྒོམ་པའི་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ན། སྐབས་འདིར་ལས་རྒྱ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མཚོན་པ་དགོས་སམ་མི་དགོས་ཤེ་ན། སྔར་དབང་བསྐུར་བ་དེར་རླུང་དྷཱུ་ཏཱིར་ཐིམ་པའི་ཕྱིའི་སྲོག་རྩོལ་གྱི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་བཞི་མཚོན་པ་ཡོད་མོད་ཀྱང༌། འདིར་ནི་སྲོག་རྩོལ་གསུམ་བསྒོམས་ནས་ནུས་པ་ལེགས་པར་རྙེད་པ་ན་བྱེད་པ་ཡིན་པས། སྔར་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སེམས་དབེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྐྱེད་པས། སླར་ཡང་འདིར་མཚོན་མི་དགོས་པ་མིན་ནོ། །འོ་ན་འདིར་ལས་རྒྱ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྐྱེད་པ་དེ། བྱང་སེམས་སྤྱི་བོ་ནས་ཞུ་བ་གསང་གནས་རྟགས་ཀྱི་རྩེའི་བར་དུ་ཕབ་པ་ལས་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་བྱང་སེམས་ཞུ་བ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་ནས་སྙིང་ཁར་སྡུད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྒྲོན་གསལ་ལས། ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱར་བ་ལས་བྱང་སེམས་ཞུ་བ་རྡོ་རྗེའི་ལམ་དུ་ཕབ་ནས་
Chinese
不，无法近似地表示三种智慧。如果不能正确地结合bhaga（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）和linga（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思），就无法获得大乐的等持。因此，与手印结合能产生三种显现的随行，以及如果它消失，那三种显现也会消失的逆转，这些都被讲述了。而且，那智慧也被说成是大乐的方法，而大乐在《行集》中被说成是幻身。因此，为了圆满生起幻身的修持基础——离戏心的三种智慧，需要外在的手印。这个意义在《次第五》中也说：幻化之中最殊胜，幻化女身尤超绝，三种智慧之差别，从此方能明示也。贪欲自性与离贪，以及二者之中间，此三者乃是，二根交合处，金刚莲花合生也。因此，为了生起离戏心，根据有贪和离贪的差别，说成是下门和上门两种，这不是正确的。考虑到《次第五》中如此所说，因此《行集》中没有讲述生起离戏心的外在方法。从手印中表示三种智慧，这被说成是在手印三灌的时候。虽然一般在三灌的时候也有那样的情况，但这是学习离戏心的道次第。如果对于具足相的补特伽罗，将第三灌直接灌顶，作为修持二次第道的前行，那么在这种情况下，是否需要依靠业印来表示三种智慧呢？虽然以前的灌顶中有风融入dhuti（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）脉，通过外在的命勤来表示四喜，但这里是在修习三种命勤，很好地获得能力后才做的。因此，由于生起了比以前更加殊胜的离戏心的三种智慧，所以再次在这里表示并非不必要。那么，在这里依靠业印生起三种智慧，是从菩提心从顶轮融化，降到密处标志尖端之间生起的吗？还是说，融化的菩提心是从身体的上下部分汇集到心间的呢？《明灯》中说：与手印结合，菩提心融化后降到金刚道中。
English
No, it is not possible to approximately represent the three wisdoms. If bhaga (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal Chinese meaning) and linga (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal Chinese meaning) cannot be properly combined, then the samadhi of great bliss cannot be obtained. Therefore, it is said that the concomitance of the three appearances arising from union with the mudra, and the reversal of those three when it disappears, are taught. Moreover, that wisdom is also said to be the method of great bliss, and great bliss is said to be the illusory body in the Compendium of Practices. Therefore, in order to fully generate the three wisdoms of the mind of separateness, which is the basis for the practice of the illusory body, an external mudra is necessary. This meaning is also stated in the Five Stages: Among all illusions, the illusory woman is especially superior; the distinctions of the three wisdoms will be clearly shown from this. Desire itself and non-desire, and the intermediate between them, these three are from the union of the two organs, the union of vajra and lotus. Therefore, it is not correct to say that in order to generate the mind of separateness, it is explained as the lower gate and the upper gate, according to the difference between desire and non-desire. Considering what is said in the Five Stages in this way, the external method of generating the mind of separateness is not taught in the Compendium of Practices. This representation of the three wisdoms from the mudra is explained at the time of the third empowerment. Although there is such a thing in general at the time of the third empowerment, this is the stage of the path of learning the mind of separateness. If, for a qualified individual, the third empowerment is directly conferred as a preliminary to meditating on the path of the two stages, then in this case, is it necessary or unnecessary to represent the three wisdoms based on the karma mudra? Although in the previous empowerment there was the representation of the four joys through the external life force of the winds dissolving into the dhuti (Tibetan, Devanagari, Romanized Sanskrit, literal Chinese meaning) channel, here it is done after cultivating the three life forces and obtaining the ability well. Therefore, since the three wisdoms of the mind of separateness, which are far more excellent than before, are generated, it is not unnecessary to represent them again here. So, is the generation of the three wisdoms based on the karma mudra here generated from the melting of the bodhicitta from the crown of the head down to the tip of the secret place? Or is it that the melting bodhicitta is gathered from the upper and lower parts of the body into the heart? The Lamp Clearly Explaining says: In union with the mudra, the melting bodhicitta is brought down into the vajra path.
Tibetan
དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་སྐྱེད་པར་བཤད་ཀྱང༌། གཞུང་གཞན་ནས་བཤད་པ་ལྟར་བྱང་སེམས་ཞུ་བས་ལུས་ཀྱི་གནས་འདིར་སླེབ་པ་ན། དགའ་བ་དང་སྟོང་པ་འདི་སྐྱེ་གསལ་བར་བཤད་པ་ཡབ་སྲས་ལྔའི་གཞུང་ན་མི་སྣང་ངོ༌། །འོན་ཀྱང་རླུང་ཐིམ་པས་སེམས་སྣང་བ་དང༌། སེམས་ཐིམ་པས་སེམས་བྱུང་མཆེད་པ་དང༌། སེམས་བྱུང་ཐིམ་པས་ཉེར་ཐོབ་དང༌། དེ་ཐིམ་པས་འོད་གསལ་འཆར་བར་བཤད་ལ། སྤྱོད་བསྡུས་ལས། རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་སྤྱི་བོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྩ་བདུན་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ལས་བྱང་སེམས་འཇུ་བས་ཆགས་པ་དང༌། ཆགས་བྲལ་དང༌། ཆགས་པ་བར་མའི་རིམ་གྱིས་འབབ་བོ། ཞེས་བྱང་སེམས་ཞུ་བའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྐྱེ་བར་བཤད་པས། རླུང་གི་ཐིམ་རིམ་དང༌། བྱང་སེམས་ཞུ་བ་བབ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་སྟོང་པ་བཞི་འཆར་རོ། །དེ་ལ་ལུགས་འདིའི་རླུང་ཐིམ་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་སྙིང་ཁའི་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་ལ། འཆད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་རྡོ་བཟླས་ལ་སོགས་པས་གཏུམ་མོ་སྦར་ཏེ། བྱང་སེམས་བཞུ་ བ་གང་དུ་བསྡུས་པ་ལས་སྟོང་པ་རྣམས་འཆར་བའི་གནས་ཀྱང་སྙིང་ཁ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་བྱང་སེམས་བཞུས་པ་གསང་གནས་ཀྱི་སྣ་རྩེའི་བར་དུ་འབེབས་པ་དང༌། དེ་ལས་གྱེན་དུ་སྤྱི་གཙུག་བར་དུ་ལྡོག་པའི་ལུགས་འབྱུང་དང༌། ལུགས་ལྡོག་གི་དགའ་བ་བཞི་སྐྱེད་མི་ནུས་པ་མིན་མོད་ཀྱང༌། དེ་ལ་སློབ་པ་ལུས་དབེན་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ཡིན་པས། འདིར་ནི་འཆི་རིམ་དང་མཐུན་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་སྟོང་པ་བཞི་འདྲེན་པས། སྙིང་ཁར་རླུང་ཚུར་འདུ་བའི་རིམ་པ་དང༌། དེ་ནས་ཕྱིར་ལ་འགྱེས་པའི་རིམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུགས་མཐུན་དང་ལུགས་ལྡོག་གི་སྟོང་པ་བཞི་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་སྲོལ་རྩོལ་སྒོམ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར། ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང༌རླུང་དང་བྱང་སེམས་གཉིས་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་ནས་སྙིང་གར་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་བསྡུས་ལས། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་རིལ་པོར་འཛིན་པའམ། གཞིག་པའི་རིམ་གྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ །དེས་ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་བཞུགས་ནས་སྟོང་པ་བཞིའི་རིམ་གྱིས་དོན་དམ་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་གང་རུང་གིས་སྡུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་བྱེད་པར་གསུངས་ཤིང༌། དེ་ནི་སྙིང་ཁར་སྡུད་པ་ཡིན་ལ། སྔར་སྙིང་ཁའི་སྡུད་རིམ་ལ་གོམས་པ་བརྟེན་ན་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་བསམ་གཏན་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བྱས་པ་ན། ཕྱི
Chinese
虽然说生起坛城胜妙，但如其他论典所说，当菩提心融化到达身体的这个位置时，生起喜乐和空性，这在父子五论中没有出现。然而，风融入则心显现，心融入则心生增长，心生融入则近得显现，彼融入则光明显现。行集经中说：金刚和莲花平等进入，从头顶开始，七万二千脉中菩提心融化而产生贪着，离贪着，贪着中等的次第降下。因此，依靠菩提心融化的力量，也说生起三种智慧。所以，依靠风的融入次第和菩提心融化降下二者的力量，显现四空。其中，此派风融入的特殊位置，已经说是心间的仲脉之中，将来也会宣说。这样的话，通过金刚念诵等燃起拙火，菩提心融化聚集之处，也是空性显现的位置，就是心间。这也就是菩提心融化后降至密处尖端之间，并从那里向上逆行至头顶的顺行，虽然并非不能生起顺逆的四喜，但对此的修学如前述已说是身远离。因此，此处引生与死亡次第极其相似的四空，是心间风向内聚集的次第，以及从那里向外散发的次第所产生的顺行和逆行的四空。正如以内在的勤奋修持方法所做的那样，依靠与外在手印相结合，风和菩提心二者也从身体的上半部分和下半部分聚集到心间。行集经中说：与自己的手印一同完整地执持，或者通过分解的次第进入胜义谛。因此，通过与外在手印平等安住，以四空的次第进入胜义谛，也说要以禅定二者中的任何一个来做聚集的瑜伽，那就是聚集在心间。如果先前已经习惯了心间的聚集次第，那么做了与手印相结合的禅定二者的瑜伽时，外
English
Although it is said to generate the supreme mandala, as explained in other treatises, when the melting of bodhicitta reaches this place in the body, the arising of joy and emptiness is not found in the treatises of the five father and son. However, it is said that when the wind dissolves, the mind appears; when the mind dissolves, mental events increase; when mental events dissolve, near attainment appears; and when that dissolves, clear light appears. The Compendium of Conduct says: "From the equal entry of vajra and lotus, starting from the crown of the head, the melting of bodhicitta from the seventy-two thousand channels causes attachment, detachment, and the intermediate stages of attachment to descend in order." Therefore, it is said that by the power of the melting of bodhicitta, the three wisdoms also arise. So, by the power of the dissolving sequence of the winds and the descending of the melting of bodhicitta, the four emptinesses appear. Among them, the special place for the dissolving of the winds in this system has already been said to be within the central channel of the heart, and it will also be explained in the future. In that case, by kindling inner heat through vajra recitation and so on, the place where the melting bodhicitta is gathered, which is also the place where the emptinesses appear, is the heart. This is also the case where the melted bodhicitta descends between the tip of the secret place, and the arising of the forward flow from there upwards to the crown of the head, although it is not impossible to generate the four joys of forward and reverse flow, the learning of that has already been said to be physical isolation. Therefore, here, the four emptinesses, which are extremely similar to the stages of death, are drawn in, and the four emptinesses of forward and reverse flow arise from the sequence of the winds gathering inward in the heart, and from the sequence of dispersing outward from there. Just as it is done by the method of practicing internal effort, so too, by relying on combining with external mudra, both wind and bodhicitta are gathered from the upper and lower parts of the body into the heart. The Compendium of Conduct says: "Together with one's own mudra, either holding it completely or entering the ultimate truth through the sequence of dissolution." Therefore, by abiding equally with the external mudra, entering the ultimate truth through the sequence of the four emptinesses, it is also said to practice the yoga of gathering with either of the two meditations, which is gathering in the heart. If one has previously relied on familiarity with the sequence of gathering in the heart, then when one has practiced the yoga of the two meditations combined with mudra, the outer