Tibetan
་དམིགས་ནས་སེམས་ཟིན་པ་ན་རླུང་འདུས་ཏེ། ཉམས་དེ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེ་བ་ཅིག་སྣང་ངོ༌། །དེ་ནི་སྔ་མའི་ཤུགས་ཀྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ཕྱི་མའི་དམིགས་པ་དེའི་ལག་རྗེས་ཡིན་པར་མ་ངེས་སོ། །དེས་ན་རྡོར་བཟླས་ལ་ལེགས་པར་བསླབས་ནས། ལོབས་པ་ཅིག་གིས་སྔར་བཤད་པའི་དམིགས་པ་རྣམས་བཟུང་བས། ཉམས་དེ་རྣམས་སྐྱེས་བྱུང་ན་རྒྱུ་མཚན་དེས་གདམས་ངག་དེ་གཞུང་དེ་དག་གི་དོན་ཡིན་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས་སོ། །རིམ་ལྔ་དང་སྤྱོད་བསྡུས་ལས། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཡི་གེ་གསུམ་དང་ཟླ་ཉི་རྡོ་རྗེ་སོགས་བཤད་པ་ནི། རྫོགས་རིམ་གྱི་སྣང་བ་གསུམ་ལ་མིང་དེ་དག་གིས་བཏགས་པ་དང༌། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་མི་ནུས་པའི་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་སྐབས་སུ་དེ་དག་ཏུ་མོས་ནས་སྒོམ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པས། རྫོགས་རིམ་པས་ཟླ་ཉི་སོགས་ལ་ཡི་གེ་བཀོད་ནས་བསྒོམས་པས་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་སྐྱེད་པ་དོན་མིན་པར་བླ་མ་མངོན་ཤེས་ཅན་བཞེད་པ་ལྟར་ལེགས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེད་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ནའང་སྙིང་གར་བྱ་དགོས་ཀྱི། ལྟེ་བར་བྱེད་པ་ནི་ལུགས་འདིའི་གནད་མ་རྟོགས་པའོ། །སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཆེད་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་ཡང་། དེ་རྣམས་ལས་རང་བཞིན་རྣམས་འབྱུང་བར་སྟོན་གྱི། ཡི་གེ་སོགས་བསྒོམས་པས་ཡེ་ཤེས་རྣམས་འབྱུང་བར་སྟོན་པ་མིན་ནོ། །ཡི་གེ་དང་འོད་ཟེར་གྱི་ཁ་དོག་དཀར་དམར་ནག་གསུམ་བསྒོམས་པའི་ཤུགས་བརྒྱབ་ནས་ཡུལ་སྣང་ཁ་དོག་དེ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་འཆར་བ་བྱུང་ཡང༌། གཞུང་ནས་བཤད་ པའི་ཁ་དོག་གི་རྣམ་པ་འཆར་ཚུལ་མིན་ནོ། །རིམ་ལྔ་བསྡུས་པ་ལས། ཡི་གེ་ཚན་གསུམ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྣང་མཆེད་ཐོབ་གསུམ་གྱི་མཚོན་བྱེད་དུ་བཤད་ཀྱང༌། ཡི་གེ་བཀོད་པ་དེ་དག་གི་ཐད་དུ་སེམས་བཟུང་བས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་སྟོན་མི་དགོས་ལ། དེ་ཉིད་ལས། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྡམས་ཏེ། །མཉམ་གཞག་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་ཡི། །ཡེ་ཤེས་མཉམ་པར་མཐོང་གྱུར་པ། །ཉེ་བར་ཐོབ་པ་སྟོང་པ་ཆེ། ཞེས་འཁོར་ལོ་ལ་བཀོད་པའི་ཡི་གེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཡུལ་གཞན་དུ་གཡེང་བ་བསྡམས་ཏེ། སེམས་ཡི་གེ་ལ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུའི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱས་ཏེ། མཉམ་པར་བཞག་པ་གོམས་པ་ལས། འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བའི་མི་ཤིགས་པ་ཨ་ཐུང་དང་བཅས་པ་ལ་སེམས་ཞུགས་ནས་རོ་མཉམ་དུ་སོང་བ་ལས་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་དང་ཡང་མི་མཐུན་ནོ། །དེས་ན་འཁོར་ལོ་སྡུད་ནའང་ཡི་གེ་ལ་གསལ་སྣང་བརྟན་པོ་རྙེད་པའི་མཚམས་ནས། དང་པོར་ཕྱི་མ་ལ་དམིགས། དེ་ནས་བར་མ་ལ་བསྡུས་ཏེ་དེ་ལ་དང༌།
Chinese
一旦专注于目标，气息就会聚集，各种各样的体验就会显现。这实际上是先前力量的结果，不一定是之后所缘的直接影响。因此，在精通金刚诵之后，如果通过熟练掌握先前所说的目标，而生起这些体验，也不能因此就断定这些口诀就是那些经文的含义。在《次第五》和《摄行论》中，将三现分的不同名称描述为三个字母、日月和金刚等，这指的是圆满次第的三现分被赋予了这些名称，并且在生起次第中，由于无法生起三现分的智慧，因此意味着观想它们。因此，上师们认为，圆满次第行者在日月等上布置字母并进行观修，并不能生起那些智慧，这是正确的。即使假设能够生起，也应该在心间进行，而在脐间进行则是不理解此法要点。所谓“从现分的智慧和增长中产生”，也表明了从这些中产生自性，而不是表明通过观修字母等产生智慧。即使通过努力观修白色、红色和黑色的字母和光芒，而使外境显现为这三种颜色的形态，但这也不是经文中所说的颜色显现的方式。在《次第五摄略》中，虽然说三个字母的集合依次是现、增、得三种的象征，但不必表明通过专注于这些字母的布置就能生起智慧。同样，其中说到：“于平等性中系心，于等持轮之中心，若见智慧平等性，是为近得大空性。”这意味着，通过系缚专注于轮上所布置的字母，从而约束心识向外散乱，使心识如融入字母般处于平等性中，通过习惯于安住于平等性，心识融入轮之中心的无坏（藏文：ཨ་ཐུང་，梵文天城体：अथुङ，梵文罗马拟音：athung，汉语字面意思：短阿）等，从而达到味等同性，由此产生大空性，这与上述观点也是不一致的。因此，即使收摄轮，也要在获得字母清晰稳定的显现之后，首先专注于外部，然后收摄到中间，并专注于此。
English
Once the mind is focused on the object, the winds gather, and various experiences arise. This is actually a result of previous forces, and not necessarily a direct effect of the subsequent object of focus. Therefore, after becoming proficient in Vajra recitation, if these experiences arise through skillfully holding the previously described objects of focus, one cannot conclude that these instructions are the meaning of those texts. In the Pañcakrama and the Caryāmelāpaka, the different names for the three appearances are described as three letters, the sun and moon, and the vajra, etc. This refers to the fact that the three appearances of the Completion Stage are given these names, and in the Generation Stage, since the wisdom of the three appearances cannot be generated, it means to contemplate them with faith. Therefore, the masters consider it correct that practitioners of the Completion Stage cannot generate those wisdoms by arranging letters on the sun and moon, etc., and meditating on them. Even if we assume that they can be generated, it should be done in the heart, and doing it in the navel is not understanding the key point of this system. The statement that "wisdom and increase arise from the appearances" also indicates that the natures arise from these, and not that wisdoms arise from meditating on letters, etc. Even if, through effort, one meditates on the white, red, and black letters and rays of light, and the external environment appears in the form of these three colors, this is not the way the appearance of colors is described in the scriptures. In the Pañcakramasaṃgraha, although it is said that the collection of three letters is in sequence a symbol of appearance, increase, and attainment, it is not necessary to show that wisdom arises by focusing on the arrangement of these letters. Similarly, it says: "Binding the mind in equality, in the center of the samādhi wheel, if one sees the equality of wisdom, it is the near attainment of great emptiness." This means that by binding the mind focused on the letters arranged on the wheel, thereby restraining the mind from wandering outwards, making the mind be in a state of equality as if it were absorbed into the letters, and through habituating to abide in equality, the mind is absorbed into the indestructible a-thung (藏文：ཨ་ཐུང་，梵文天城体：अथुङ，梵文罗马拟音：athung，汉语字面意思：short A) etc. in the center of the wheel, thereby attaining taste-equality, and from this, great emptiness arises, which is also inconsistent with the above view. Therefore, even when withdrawing the wheel, after obtaining a clear and stable appearance of the letters, first focus on the outer, then withdraw to the middle, and focus on that.
Tibetan
དེ་ནས་ནང་མ་ལ་བསྡུས་ཏེ་དེ་ལ་དང༌། དེ་ནས་མི་ཤིགས་པ་ལ་བསྡུས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པ་གོམས་པར་བྱེད། ཡང་ཡི་གེ་རྣམས་སྔར་བཞིན་བཀོད་ནས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་སྤེལ་བ་ལ་གོམས་ན་དྷཱུ་ཏཱིར་འདུ་བ་མྱུར་བ་ཡིན་གྱི། དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་དུ་སྡུད་པ་མི་བྱེད་པར་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གོམས་ཀྱང་སྟོང་པའི་ལམ་རྣམས་མཚན་ཉིད་པ་མི་འཆར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དྷཱུ་ཏཱིར་བསྡུས་ཏེ་ཐིམ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིམ་ལྔ་བསྡུས་པ་ལས་ཀྱང༌། ཡི་གེ་རྣམས་སྒོམ་པ་དང་རྡོར་བཟླས་མ་གཏོགས་པ་རླུང་ཁ་སྦྱོར་འཛིན་པ་མ་བཤད་དོ། །རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལས། སྔགས་ ཀྱི་དེ་ཉིད་གཅིག་པུས་འགྲུབ། ཅེས་མང་དུ་གསུངས་པ་ཡང་དེའི་གནད་རྫོགས་པར་ཤེས་ནས་བསྒོམས་ན། རླུང་སྦྱོར་གཞན་གྲོགས་སུ་མེད་ཀྱང་འགྲུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་རྡོར་བཟླས་ཀྱི་གནད་རྫོགས་པར་མ་རྟོགས་པར་རླུང་ཁ་སྦྱོར་འཛིན་པ་ཅིག་མེད་ན། རྡོར་བཟླས་ཀྱིས་རླུང་དྷཱུ་ཏཱིར་ཐིམ་པ་སོགས་བྱེད་མི་ནུས་སྙམ་ནས། ཁ་སྦྱོར་འཛིན་ན་གདམས་ངག་འདིའི་གནད་མི་རྟོགས་པར་སྣང་བས་དེ་ལྟར་བཤད་ཀྱི། སྤྱིར་རྡོར་བཟླས་སྒོམ་མཁན་གྱིས་རླུང་ཁ་སྦྱོར་བཟུང་ན་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་མིན་ནོ། །འདིར་ཁ་སྦྱོར་འཛིན་ན་སྙིང་ཁའི་བུམ་པ་ཅན་བྱ་དགོས་ལ། དེ་ནི་སྡོམ་འབྱུང་ལས་གསུངས་ཤིང༌། རླུང་སྦྱོར་ཐོག་མར་སྒོམ་པ་ལ་སྙིང་ཁའི་བུམ་པ་ཅན་གེགས་ཆེ་ཞེས་པ་ནི། དེའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མི་མཁས་པའི་གཏམ་ཡིན་གྱི། ཤེས་ན་ནི་གེགས་ཆེ་བ་མིན་ནོ། །འཁོར་ལོ་ཅན་གྱི་རླུང་སྡུད་རིམ་བཤད་པ་དེས་འཁོར་ལོ་མེད་པ་གསུམ་གྱི་སྡུད་རིམ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡི་གེ་བཀོད་པའི་ཐད་སོར་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྐྱེ་བར་མ་ངེས་ཀྱང༌། སྤྱི་བོ་ནས་ནོར་བུའི་བར་དུ་བྱང་སེམས་བབས་པའི་རིམ་པ་ལས། སྟོང་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མ་བཞག་པར། སྙིང་ཁར་སྡུད་རིམ་གྱི་རིམ་པ་ལས་སྟོང་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་མར་ལུགས་ཀྱི་གདམས་ངག་ལས་འབྱུང་བ་ནི། རྣམ་ཤེས་སྲོག་ནི་འདུ་བའི་རྟེན། །སྙིང་ཁར་སྔགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ། ཞེས་པའི་རྩ་ཚིག་གི་གནད་ཡིན་ཞིང༌། ཡབ་སྲས་ཀྱི་གདམས་པའི་ཡང་གནད་བླ་ན་མེད་པར་སྣང་ངོ༌། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་རྣམ་ཤེས་ ལྔ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཐིམ་པ་ལས། སྨིག་རྒྱུ་ནས་མར་མེ་ལྟར་འབར་བའི་བར་གྱི་རྟགས་བཞི་འཆར་བར་སྒྲོན་གསལ་ལས་གསུངས་ལ། རླུང་ཐིམ་པ་ན་སྣང་བ་སྐྱེ་བར་སྔར་བཤད་ཟིན་པས། སྣང་བ་གསུམ་གྱི་དུས་སུ་རྟགས་དེ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་འཆར་ཞེས་པ་ནི་དོན་མིན་པས། རིམ་ལྔ་བསྡུ
Chinese
然后，收摄于内，专注于此。然后，收摄于不坏者，并于此修习专注。又如前排列字母，如是反复修习，则迅速汇集于命脉（dhu ti）。若不于命脉中收摄，而于外修习，则空性之道不显现其相，因其等乃由收摄于命脉而消融所生故。于五次第收摄中，除观修字母及金刚念诵外，未说风气结合之执持。金刚鬘中云：『咒之实性，唯独一即可成就。』如是多说，若能圆满知晓其要点而修习，则纵无其他风瑜伽之助亦可成就，此乃其义。此亦若未圆满领悟金刚念诵之要点，便以为若无风气结合之执持，则金刚念诵不能令风融入命脉等，若执持结合，则似未领悟此口诀之要点，故如是说。然总的来说，修习金刚念诵者若执持风气结合，并非有过失。此处若执持结合，则须作心间宝瓶气，此乃于律生中所说。初修风瑜伽时，心间宝瓶气障碍大，此乃不精通彼瑜伽者之言，若知晓则非障碍大。已说具有轮者之风收摄次第，由此亦应知晓无轮三者之收摄次第。于字母排列方面，虽不定生起三智慧，然从顶至宝珠间菩提心降临之次第中，未安立空性之生起，而于心间收摄次第之次第中，空性生起乃玛尔巴传承口诀所出，乃『识命乃汇聚之所依，于心间修习咒之轮』之根本句之要点，亦显现为父子口诀之无上要点。地水火风识五者，于前后次第消融中，从烟雾至如灯燃烧之四相显现，于明灯中已说。风消融时，明相生起已于前述，故于三明相之时，多显现彼等征兆等，并非实义。五次第收
English
Then, gather inward and focus on that. Then, gather into the indestructible and cultivate focus on that. Also, arrange the letters as before, and if you become accustomed to repeating this process, gathering into the dhu ti will be swift. If you do not gather into the dhu ti but practice externally, the paths of emptiness will not manifest their characteristics, because they arise from gathering into the dhu ti and dissolving. In the five stages of gathering, apart from meditating on the letters and vajra recitation, the holding of wind-energy conjunction is not discussed. The Vajra Garland states: 'The very nature of mantra is accomplished by oneness.' It is said extensively that if one cultivates after fully understanding its essence, accomplishment is possible even without the aid of other wind practices. This means that if one does not fully grasp the essence of vajra recitation and thinks that without holding wind-energy conjunction, vajra recitation cannot cause the winds to dissolve into the dhu ti, then holding the conjunction seems to misunderstand the essence of this instruction, hence it is explained in this way. However, in general, it is not a fault for those who practice vajra recitation to hold wind-energy conjunction. Here, if one holds the conjunction, one must perform the vase-like retention in the heart center, as stated in the Vinaya Source. The statement that the vase-like retention in the heart center is a great obstacle when initially practicing wind-energy is the talk of those who are not skilled in that yoga; if one knows, it is not a great obstacle. Having explained the stages of gathering the winds of those with wheels, one should also understand the stages of gathering of the three without wheels. Regarding the arrangement of letters, although the three wisdoms are not necessarily generated, in the sequence of the descent of bodhicitta from the crown to the jewel, without establishing the arising of emptiness, the arising of emptiness in the sequence of gathering in the heart center comes from the oral instructions of the Mar tradition, which is the essence of the root verse, 'Consciousness-life is the support of gathering; meditate on the wheel of mantra in the heart,' and it also appears as the supreme essence of the father-son instructions. The five elements of earth, water, fire, wind, and consciousness dissolve in the preceding and succeeding order, and the four signs from mirage to burning like a lamp are said to appear in the Lamp Illuminating. Since it has already been explained that appearance arises when the wind dissolves, it is meaningless to say that many signs and so on appear during the three appearances. Five stages of collec