Tibetan
བའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྐྱེ་བར་བཤད་པས། རླུང་གི་ཐིམ་རིམ་དང༌། བྱང་སེམས་ཞུ་བ་བབ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་སྟོང་པ་བཞི་འཆར་རོ། །དེ་ལ་ལུགས་འདིའི་རླུང་ཐིམ་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་སྙིང་ཁའི་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་ལ། འཆད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་རྡོ་བཟླས་ལ་སོགས་པས་གཏུམ་མོ་སྦར་ཏེ། བྱང་སེམས་བཞུ་ བ་གང་དུ་བསྡུས་པ་ལས་སྟོང་པ་རྣམས་འཆར་བའི་གནས་ཀྱང་སྙིང་ཁ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་བྱང་སེམས་བཞུས་པ་གསང་གནས་ཀྱི་སྣ་རྩེའི་བར་དུ་འབེབས་པ་དང༌། དེ་ལས་གྱེན་དུ་སྤྱི་གཙུག་བར་དུ་ལྡོག་པའི་ལུགས་འབྱུང་དང༌། ལུགས་ལྡོག་གི་དགའ་བ་བཞི་སྐྱེད་མི་ནུས་པ་མིན་མོད་ཀྱང༌། དེ་ལ་སློབ་པ་ལུས་དབེན་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ཡིན་པས། འདིར་ནི་འཆི་རིམ་དང་མཐུན་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་སྟོང་པ་བཞི་འདྲེན་པས། སྙིང་ཁར་རླུང་ཚུར་འདུ་བའི་རིམ་པ་དང༌། དེ་ནས་ཕྱིར་ལ་འགྱེས་པའི་རིམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུགས་མཐུན་དང་ལུགས་ལྡོག་གི་སྟོང་པ་བཞི་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་སྲོལ་རྩོལ་སྒོམ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར། ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང༌རླུང་དང་བྱང་སེམས་གཉིས་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་ནས་སྙིང་གར་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་བསྡུས་ལས། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་རིལ་པོར་འཛིན་པའམ། གཞིག་པའི་རིམ་གྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ །དེས་ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་བཞུགས་ནས་སྟོང་པ་བཞིའི་རིམ་གྱིས་དོན་དམ་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་གང་རུང་གིས་སྡུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་བྱེད་པར་གསུངས་ཤིང༌། དེ་ནི་སྙིང་ཁར་སྡུད་པ་ཡིན་ལ། སྔར་སྙིང་ཁའི་སྡུད་རིམ་ལ་གོམས་པ་བརྟེན་ན་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་བསམ་གཏན་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བྱས་པ་ན། ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡང་སྙིང་ཁར་རླུང་སེམས་འདུ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྡོར་བཟླས་ཀྱིས་ གཏུམ་མོ་སྦར་ནས་བྱང་སེམས་ཞུ་བ་སྟོད་སྨད་ནས་སྙིང་ཁར་བསྡུས་པ་ལས་སྟོང་པ་རྣམས་འཆར་བ་ནི། རྡོར་བཟླས་མཐར་མ་ཕྱིན་ཀྱང་། དེས་སྙིང་ཁར་རླུང་བསྡུས་པའི་ཐིམ་རིམ་ལས་སྟོང་པ་རྣམས་སྐྱེད་ནུས་པའི་མཚམས་ནས་ཀྱང་ཤེས་ནུས་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱང་སེམས་ཞུ་བ་ཡང་། སྟོད་སྨད་ནས་སྙིང་ཁར་སྡུད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། དེ་ལས་སྟོང་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལེགས་པར་གོ་ནུས་སོ། །འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྙོམས་
Chinese
也因為那的緣故說能生起三種智慧，風的次第收攝，以及菩提心融化降下二者的作用，能生起四空。其中此派系風融入的特別之處，已經說過是在心間的dhūti（梵文，dhūtī，梵文羅馬擬音，脈），也將會再講述。這樣的話，藉由金剛念誦等燃起拙火，菩提心融化聚集之處，也是從那裡生起空性的地方，就是心間。這也是將融化的菩提心降至密處的尖端之間，以及從那裡向上逆行至頂輪的生起次第，雖然並非不能生起逆行次第的四喜，但因為對此的學習如前所說是身遠離，所以在此是引導與死亡次第極其相似的四空，因此是從心間風向內聚集的次第，以及從那裡向外散發的次第所產生的順行和逆行的四空。如同以內在的勤奮修持方法所做的那樣，依靠與外在手印結合，也能夠將風和菩提心二者從身體的上下聚集到心間，如《行集》中所說：「與自己的手印一同完整地執持，或以分解的次第進入勝義諦。」因此，安住於與外在手印相應的狀態，以四空的次第進入勝義諦，也說了要以兩種三摩地中的任何一種來進行收攝的瑜伽，那就是收攝到心間，如果先前習慣於心間的收攝次第，那麼在進行與手印結合的兩種三摩地瑜伽時，與外在手印相應的安住也會成為風心聚集到心間的因緣。以金剛念誦燃起拙火，從上下將融化的菩提心聚集到心間，從那裡生起空性，即使金剛念誦尚未達到究竟，也能從那裡知道藉由它在心間聚集風的收攝次第，能夠生起空性的界限，這樣的話，由於外在手印的因緣，菩提心融化也會成為從上下聚集到心間的因緣，並且能夠很好地理解從那裡生起空性。這與智慧手印相應
English
It is also said that three wisdoms arise due to that. The four emptinesses arise due to the gradual absorption of wind and the melting and descending of bodhicitta. Among them, the special place for the absorption of wind in this system has already been said to be within the dhūtī (Sanskrit, dhūtī, IAST, vein) in the heart, and it will be explained again. In that case, by igniting the tummo with vajra recitation and so on, the place where the bodhicitta melts and gathers, and from where the emptinesses arise, is also the heart. This is also the arising of the generation stage of descending the melted bodhicitta between the tip of the secret place, and from there ascending upwards to the crown of the head, and although it is not impossible to generate the four joys of the reverse order, since learning about this is said to be physical solitude as mentioned before, here, since it induces the four emptinesses that are very similar to the stages of death, therefore, it is the generation of the four emptinesses of the forward and reverse order that arise from the stage of the wind gathering inward in the heart, and from there the stage of dispersing outward. Just as it is done by the method of practicing internal effort, relying on combining with the external mudrā, both wind and bodhicitta are gathered from the upper and lower parts of the body into the heart, as it is said in the Compendium of Practices: "Holding completely together with one's own mudrā, or entering the ultimate truth through the stages of dissolution." Therefore, abiding in accordance with the external mudrā, entering the ultimate truth through the stages of the four emptinesses, it is also said to practice the yoga of absorption with either of the two samādhis, and that is absorption into the heart. If one is accustomed to the stages of absorption into the heart from before, then when practicing the yoga of the two samādhis combined with the mudrā, abiding in accordance with the external mudrā will also become a cause for the wind and mind to gather in the heart. By igniting the tummo with vajra recitation, gathering the melted bodhicitta from the upper and lower parts into the heart, from there the emptinesses arise. Even if the vajra recitation has not reached the end, one can also know from the point where it can generate emptinesses from the gradual absorption of wind gathered in the heart. In that case, due to the cause of the external mudrā, the melting of bodhicitta will also become a cause for gathering from the upper and lower parts into the heart, and one can understand well that emptinesses arise from there. This corresponds to the wisdom mudrā.
Tibetan
པར་ཞུགས་པས་ཀྱང་རླུང་དང་བྱང་སེམས་སྙིང་ཁར་སྡུད་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །རླུང་དང་བྱང་སེམས་སྙིང་ཁར་བསྡུས་པའི་ཐིམ་རིམ་ལས་སྟོང་པ་རྣམས་སྐྱེད་ནུས་ན། ཡས་བབས་དང་མས་བརྟན་གྱི་དགའ་བ་རྣམས་དང༌། སྙིང་ཁར་འདུ་བ་དང་ཕྱིར་ལ་འགྱེས་པའི་རིམ་པ་ལས་སྟོང་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འདྲེན་པ་གཉིས་གང་བྱེད་ཀྱང་ནུས་སོ། །ཡབ་སྲས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གཞན་འགའ་ཞིག་གིས། སྤྱིར་བྱང་སེམས་ཞུ་བ་བབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྟོང་པ་རྣམས་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྟོང་པ་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད། སྤྱི་བོ་ནས་གསང་གནས་ཀྱི་སྣ་རྩེའི་བར་དུ་བབས་པ་དང༌། དེ་ནས་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་ལོག་པ་གང་རུང་གི་དགའ་བཞིར་འཆད་པ་ལྟར་བྱས་ན། ལུགས་འདིའི་སྟོང་པ་བཞི་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེད་པའི་གནད་མི་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་བར་དོ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མའི་སྐུ་སྒྲུབ་པ་དང༌། དེ་ལ་འཆི་རིམ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་དུ་སྟོང་ པ་རྣམས་སྐྱེད་དགོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་མ་ཕེབས་པའི་སྐྱོན་ནོ། །འདིར་རིམ་ལྔ་ལས། གང་ཞིག་ཆུ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་སྦྱོར། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་གྱུར་ན། །ལན་ཅིག་ཙམ་ཞིག་མྱོང་ནས་ཀྱང༌། །རྣལ་འབྱོར་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཡིས། །དབྱེ་བ་ཇི་བཞིན་ཤེས་བྱས་ལ། །རང་བཞིན་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་ནི། །རྟག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པས་མཚོན་བྱ། ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ། དོན་གསལ་ལས། བསླབ་པ་འཛིན་པ་དང༌། མ་ནིང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་བ་མེད་ན། མཉམ་པར་བཞག་པ་གསལ་བ་ལས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྐྱེད་ཅེས་བཤད་པ་དོན་མིན་ནོ། །དམ་ཚིག་རྡོ་རྗེས་དབང་གི་དུས་སུ་ལན་ཅིག་མྱོང་ན། ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་བཤད་དེ། ཟླ་འོད་དང༌། ལག་སྨིའི་བཞེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྗེ་འགོས་ཀྱིས་འབྱོར་པ་ཅན་རྒྱུན་དུ་ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་པ་ལྟར་མ་འབྱོར་ན་ཡང༌། ལན་ཅིག་དངོས་ལ་མཚོན་ནས། ཕྱིས་དེ་ལས་གཞན་ལ་སློབ་པ་བཙུན་མོ་ཅན་གྱི་ལུགས་སུ་འཆད་དེ་གཞུང་གི་དོན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཞེས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གྲགས་པ་ལྟར་མེད་པ་ལ་འདོད་ཀྱང༌། གདོང་གི་སྣ་རྩེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣ་རྩེ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆུ་སྐྱེས་དང་རྡོ་རྗེ་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་ལྡན་པ་མེད་ནའང་ལན་ཅིག་མྱོང་བས་ཀྱང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་རྒྱ་སོགས་ལ་གོམས་པར་བྱས་ན་སེམས་དབེན་སྐྱེད་ནུས་པའི་དོན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕྱིའི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་པ་རྡོར་བཟླས་མཐར་
Chinese
通過進入者，也應知曉將風和菩提心收攝於心間。如果能夠從風和菩提心收攝於心間的次第生起空性，那麼上下降和下穩的喜樂，以及從聚集於心間和向外散發的次第引導特殊空性，無論做哪一個都能夠做到。雅父子（指阿底峽尊者及其弟子）的一些追隨者，將一般菩提心融化降下所產生的空性，以及特別與外在手印結合所產生的所有空性，都說成是從頂輪降至密處尖端，然後返回頂輪的任何一種四喜，這樣做就沒有抓住這個體系生起四種特殊空性的要點，因為他們也像中陰一樣修持幻身，並且對此需要像死亡次第一樣生起空性等等，這些都沒有很好地確定下來的過失。這裡從五次第中說：「何者蓮花金剛合，世俗中亦無有者，僅僅一次稍許嚐，瑜伽力能成就之。智慧進入之體性，如是分別知曉後，自性彼者復次亦，瑜伽士恆常應表示。」所說的意義，在《義明》中說：「如果持戒者和陰陽人，在世俗中也沒有二根結合，那麼從明晰的等持中生起三種智慧的說法就沒有意義了。誓言金剛在灌頂時如果嚐一次，就說能以內在瑜伽的力量成就，月光和手尺的觀點也與此相同。覺果（འགོས་）說，有資財者經常依賴外在手印，如果沒有資財，也應一次以實物來表示，之後從此學習其他有妻者的規矩，這是經文的意義。有些人認為『世俗中』是指像名聲一樣不存在，但就像說面部的鼻尖是世俗的鼻尖一樣，即使沒有經常結合世俗的蓮花和金剛，僅僅通過嚐一次，如果依此習慣於耶喜嘎（ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ། ）等，也能夠生起心寂的意義。如果依賴外在手印，最終念誦金剛
English
Through the entrant, one should also know how to gather wind and bodhicitta in the heart. If one can generate emptiness from the dissolving stages of wind and bodhicitta gathered in the heart, then one can accomplish either the joys of ascending and descending, or guiding the special emptiness from the stages of gathering in the heart and scattering outward. Some followers of the Father and Sons (referring to Atiśa and his disciples) say that all emptiness arising from the melting and descending of general bodhicitta, and especially emptiness arising from union with external mudrā, is explained as the four joys of descending from the crown to the tip of the secret place, and then returning to the crown. By doing so, they do not grasp the key point of generating the four special emptinesses of this system, because they also practice the illusory body like the bardo, and it is necessary to generate emptiness like the stages of death, etc., which are not well established. Here, from the Five Stages, it says: "Whoever unites lotus and vajra, even in the conventional is without, even if only tasted once, the power of yoga will be accomplished. By the nature of entering wisdom, having known the distinctions as they are, that very nature again, the yogi should always indicate." Regarding the meaning of what is said, in Don Sal (Don gsal), it says: "If a celibate and a hermaphrodite do not unite the two organs even in the conventional, then the statement that three wisdoms arise from clear samadhi is meaningless." It is said that if the samaya vajra is tasted once during empowerment, it will be accomplished by the power of inner yoga, and the views of Zla-od and Lag-smi are similar to this. Je Gö (rJe 'gos) said that those with wealth always rely on external mudrā, but if they do not have wealth, they should also indicate it once with a real object, and later learn from it the rules of those with wives, which is the meaning of the scripture. Some think that "in the conventional" means non-existent like fame, but just as it is said that the tip of the nose on the face is the conventional tip of the nose, even if the union of the conventional lotus and vajra is not constant, by tasting it once, if one becomes accustomed to Yeshe Gyatso (ye shes rgya mtsho), etc., based on it, one can generate the meaning of mind isolation. If relying on external mudrā, ultimately reciting the vajra