Tibetan
མཁའི་རང་མདོག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་འཆར་བ་དང་འདྲ་བ་སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་དུས་སུ་སེམས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་འཆར་ལ། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་མཚམས་ལ་སྣང་བ་གསུམ་པོ་ཟད་པས་ནམ་མཁའ་གཡའ་ངག་གི་རང་མདོག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཆར་བ་བཞིན་དུ། སྣང་བ་གསུམ་དག་པའི་མཐར་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་སྐད་ཅིག་དྲི་མ་མེད་པ་ལའང་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འཆར་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིའི་དཔེས་མཚོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་དུའང་འཆར་བའི་ཚུལ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གིའོ། །དེ་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་ནི་དང་པོར་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ལ་འོད་ཟེར་ལྔའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ཞེས་གསུངས་ནས། དུ་བ་དང་མཁའ་སྣང་དང༌། མར་མེ་དང་སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྣང་བའི་རྟགས་བཞི་ལས་མ་བཤད་ཀྱང༌། རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པའི་རྟགས་ལྔ་གསུངས་པས་རྟགས་གཞན་ཡང་དགོས་སོ། །དེའང་སྒྲོན་གསལ་ལས། ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་དང༌། ཆུ་མེ་ལ་ཐིམ་པ་དང༌། མེ་རླུང་ལ་ཐིམ་པ་དང༌། རླུང་ཀུན་ཏུ་སྣང་བ་གསུམ་དུ་སོང་བ་དང༌། རང་བཞིན་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྣང་བ་ལ་ཐིམ་པས་རྟགས་ལྔ་འབྱུང་བར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་སྣང་བ་ གསུམ་དུ་སོང་བ་ནི་རང་བཞིན་གཡོ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ལོག་ནས་སྣང་བའི་རླུང་ཙམ་དུ་སོང་བའོ། །དེ་ནས་རང་བཞིན་སྣང་བ་ལ་ཐིམ་པ་ནི། རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་རྟོག་པ་ལོག་ནས་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་དུ་སོང་བའོ། །སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ནི་ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་དཔེ་ཡིན་ལ། སྣང་བ་གསུམ་གའི་དུས་སུའང་ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་པཞིན་དུ་སྣང་བར་འདྲའང་ཟླ་འོད་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ཁྱབ་པའི་ནམ་མཁའ་གཡའ་དག་པཞིན་དུ་སྣང་བས་ན། རྟགས་དེ་འོད་གསལ་ལ་སྦྱོར་མི་དགོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟགས་ལྔ་ག་འོད་གསལ་སྔོན་དུ་འགྱུར་པའི་རྟགས་སུ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟར་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པའི་སྔོན་དུ་རྟགས་བཞི་འཆར་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞི་སྤྱོད་བསྡུས་སུ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ལ་ཞེས་པས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟར་སྨིག་རྒྱུ་ཞེས་པས་ནི་ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་པའི་རྟགས་དཀར་སྔོའི་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ངོ་། །ཆུ་མེ་ལ་ཐིམ་པ་ན་སྔོ་སྐྱ་དུ་བ་ལྟ་བུའི་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ངོ་། །མེ་རླུང་ལ་ཐིམ་པ་ན་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལྟ་བུར་དམར་པོའི་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ངོ་། །རླུང་ཐིམ་པ་ན་མར་མེ་ལྟར་དམར་སེར་གྱི་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ངོ་། །རྟགས་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནག་པོའི་འོད་ཟེར་ཡང་མཐོང་བས་ཟེར་ལྔའོ། །དེ་ནས་རང་བཞིན་ཐིམ་པའི་དུས་སུ་ཐོང་མར་ཟླ་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐོང་ལ། སྣང་བའི་སེམས་མཆེད་ པའི་སེམས་བྱུང་ལ་ཐིམ་པ་ན་ཉི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དང༌། མཆེད་པ་ཉེར་ཐོབ་མ་རིག་པ་ལ་ཐིམ་པའི་ཚེ། སྨག་འཐུག་པོས་ཁྱབ་པའི་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་འབྱུང་ངོ་། །ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་སོགས་རྗེས་མཐུན་པ་ནི་བཞི་དུས་ཀྱི་ཕོ་མོ་སྦྱོར་བ་དང་གཉིད་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་དང༌། ལམ་དུས་སུ་ཐོག་མར་དབང་གསུམ་པ་བསྐུར་བ་དང༌། རྡོར་བཟླས་མན་ཆད་དུའང་འབྱུང་མོད་ཀྱང༌། མཚན་ཉིད་པ་ནི། གཞི་དུས་ཀྱི་འཆི་བའི་དུས་དང༌། ལམ་དུས་སུ་སེམས་དབེན་ནས་བརྩམས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་ཞེས་སོགས་ལ་འཇམ་དཔལ་ཞལ་ལུང་ལས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ལྡོག་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་ས་ལོག་པ་དང་ཆུ་ལོག་པ་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མཛད་ལ། དེའི་དོན་རང་གི་ལུས་ཀྱི་སའི་ཁམས་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ལོག་ནས་དེས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཆུ་ལ་འཕོས་པ་ལ་ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མེ་རླུང་ལ་ཐིམ་པའི་བར་དུའང་དེ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་གཞག་རིམ་པར་ས་ཐིམ་པ་དང་། ཆུ་ཐིམ་པ་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་གསུངས་སོ། །རླུང་ཐིམ་ཞེས་པའི་རླུང་ནི་ལུས་ཀྱི་རླུང་གང་ཡིན་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི་སྣ་བུག་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོར་རྒྱུ་བའི་རླུང་རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་པ་དངོས་སུ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བཞོན་པ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ལོག་ནས་སྣང་བ་གསུམ་གྱི་བཞོན་པའི་རླུང་ཤིང་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་དེའི་ནུས་པ་འཕོས་པས་རླུང་སྣང་བ་ལ་ཐིམ་ཞེས་པའམ་ དེར་སོང་ཞེས་གསུགས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལོག་པས་འབྲས་བུ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟོག་པ་རྣམས་རེ་ཞིག་ལོག་པ་ནི་རང་བཞིན་ཐིམ་པ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་སྣང་བ་ལ་ཐིམ་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་པས་ཡུལ་འཛིན་པའི་ནུས་པ་དེར་སོང་བའོ། །སྟོང་པ་བཞི་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཐིམ་པའང་དེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་འབྲེལ་བ་ལྡོག་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཉོན་གྱིས་འཕངས་པའི་འབྲེལ་བ་ཡིན་གྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་དེ་ལ་སེམས་སྤྱིར་བརྟེན་པ་ཙམ་ནི་མིན་ལ། དེའང་འབྲེལ་བ་རགས་པ་ལྡོག་པ་སེམས་དབེན་ནས་ཡོད་ལ་། །ཕྲ་བ་འགོག་པ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་སྐབས་འདི་ནས་འོང་ངོ་། །སྔོན་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕངས་
Chinese
如同天空的本色不显现一样，在空性三时的状态中，心的空性状态也不显现。如同先前所说的黎明时分，三种显相消失，天空显现出晴朗的本色一样。在三种显相清净的最后，在一切皆空的无垢刹那，心的本性也会如实显现。如同外在的例子所象征的那样，内在也会显现的方式，必须确定这就是内在的。它出现的次第是，首先说“如同海市蜃楼般，见到具有五种光芒的集合”。虽然没有讲述烟雾、虚空显现、灯火和无云晴空这四种征兆，但《后部续》中说了进入光明的五种征兆，因此还需要其他的征兆。对此，《灯明》中说：地融入水，水融入火，火融入风，风融入三种普现，自性融入普现，由此出现五种征兆。其中，风融入三种显现，是指自性动摇之风消失，只剩下显现的风。之后，自性融入显现，是指八十自性的分别念消失，只剩下显现的智慧。无云晴空是如同晴朗天空般显现的例子。在三种显现的时候，也如同晴朗的天空般显现，虽然相似，但因为被月光等三种所遍布的晴朗天空般显现，所以那个征兆不需要与光明结合。因此，五种征兆都应作为光明之前出现的征兆。这样，在如同月亮光芒般的智慧生起之前，会出现四种征兆。这四种在《行集》中用“如同海市蜃楼般”概括地讲述了。像这样，用海市蜃楼来表示地融入水的征兆，见到具有白色和蓝色的光芒。水融入火时，见到具有蓝灰色烟雾般的光芒。火融入风时，见到如同萤火虫般具有红色的光芒。风融入时，见到如同灯火般具有红色和黄色的光芒。前两个征
English
Just as the natural color of the sky does not appear, similarly, during the three emptinesses, the nature of the mind's emptiness does not appear as it is. Just as at the dawn, as previously explained, the three appearances cease, and the sky appears as its natural, clear color, similarly, at the end of the purification of the three appearances, in the stainless moment of complete emptiness, the very nature of the mind will also appear as it is. Just as the external example symbolizes, the way it appears internally must be ascertained as internal. The order of its arising is that, first, it is said, "Like a mirage, one sees a collection of five rays of light." Although the four signs of smoke, appearance of space, lamplight, and cloudless sky are not explained, the Later Tantra speaks of five signs of entering into clear light, so other signs are also needed. In the Lamp Illuminating [Tantra], it says, "Earth dissolves into water, water dissolves into fire, fire dissolves into wind, wind goes into the three appearances, and nature dissolves into the all-appearing, thus five signs arise." Among these, wind going into the three appearances means that the wind of self-nature's movement ceases, and only the wind of appearance remains. Then, nature dissolving into appearance means that the eighty aspects of self-nature's thoughts cease, and only the wisdom of appearance remains. The cloudless sky is an example of appearing like a clear sky. Even during the three appearances, it seems to appear like a clear sky, but because it appears like a clear sky pervaded by moonlight and the like, that sign does not need to be combined with clear light. Therefore, all five signs should be taken as signs that precede clear light. Thus, before the wisdom like the moon's rays arises, four signs appear. These four are summarized in the Compendium of Conduct as "like a mirage." In this way, the mirage indicates the sign of earth dissolving into water, and one sees it as having white and blue rays of light. When water dissolves into fire, one sees it as having bluish-gray, smoke-like rays of light. When fire dissolves into wind, one sees it as having red rays of light like fireflies. When wind dissolves, one sees it as having red and yellow rays of light like a lamp. The first two signs
Chinese
在（临终）之际，也能见到黑色的光芒，所以是五光。之后，在自性融入之时，如同在空旷处见到月光遍布的虚空。显现的心融入增盛的心所时，如同日光遍布的虚空一般。增盛融入近得无明时，则会显现如同乌云密布的无云虚空。地融入水等相似的情况，如同四时男女交合之时，以及入睡之时和昏厥等等情况。在道位时，最初授予第三灌顶，以及金刚念诵以下也会出现，但具足特征的是，在基位时是死亡之时，在道位时是从心远离开始出现的。地融入水等，在《文殊口授》中说：颠倒是反转等，也使用了地反转和水反转等的词语。其意思是，自己身体的地界以作为心识之所依的能量反转，从而它作为心识之所依的能量转移到水上，这被称为地融入水。直到火融入风之间也是如此。次第安立了地融入和水融入等的词语。风融入，这里的风不是指身体的任何风，而是指在鼻孔和眼睛等门中流动的风，直接摇动自性的分别念的那些，它们作为心识之座骑的能量反转，从而显现三者的座骑的风变得非常微细，它的能量转移到那里，所以说风融入显现，或者说去往那里。这样，由于因的反转，果，也就是心识的分别念暂时反转，这就是自性融入。自性融入显现，是说自性的分别念执持对境的能量去往那里。四空前者融入后者，也应该通过这个来理解。身体的地等和心识的所依和能依的关系反转，是过去业烦恼所抛射的关系，而不仅仅是心普遍依赖于那个异熟身。而且，粗大的关系反转从心远离时就存在，而微细的遮止是从这个光明时出现的。由过去业力的力量所抛射
English
At the time of (death), one can also see black rays, so there are five rays. Then, at the time of the dissolution of self-nature, it appears like a sky filled with moonlight in an open space. When the mind of appearance dissolves into the mind-arising mental factors, it is like a sky filled with sunlight. When arising dissolves into near-attainment ignorance, it appears like a cloudless sky covered with thick darkness. The similar situations of earth dissolving into water, etc., are like the time of union of male and female in the four seasons, as well as the time of falling asleep and fainting, etc. In the path stage, the third empowerment is initially conferred, and it also occurs from Vajra recitation onwards, but the characteristic one is that it occurs at the time of death in the base stage, and from the mind being isolated in the path stage. In "earth dissolving into water," etc., in the "Oral Instructions of Manjushri," it says: "Inversion is reversal," etc., and also uses the terms "earth reversing" and "water reversing," etc. Its meaning is that the energy of the earth element of one's own body, which serves as the basis of consciousness, reverses, and thus its energy of serving as the basis of consciousness is transferred to water, which is called earth dissolving into water. It is the same up to the dissolution of fire into wind. The terms "earth dissolving" and "water dissolving," etc., are also established in order. The wind in "wind dissolving" does not refer to any wind in the body, but rather the winds that flow through the nostrils and eyes, etc., that directly move the self-nature's conceptual thoughts, their energy of serving as the mount of consciousness reverses, so that the wind that is the mount of the three appearances becomes very subtle, and its energy is transferred there, so it is said that wind dissolves into appearance, or that it goes there. Thus, due to the reversal of the cause, the result, which is the conceptual thoughts of consciousness, temporarily reverses, and this is the dissolution of self-nature. The dissolution of self-nature into appearance means that the energy of the self-nature's conceptual thoughts grasping objects goes there. The four emptinesses, the former dissolving into the latter, should also be understood through this. The reversal of the relationship between the earth, etc., of the body and the basis and support of consciousness is a relationship thrown by past karma and afflictions, and not merely the mind generally relying on that resultant body. Moreover, the reversal of the gross relationship exists from the mind being isolated, while the subtle obstruction comes from this time of clear light. Thrown by the power of past karma.