Tibetan
དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་རང་ཉིད་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཕུང་དགུ་ཁྲི་དང་སྔགས་ཀྱི་འབུམ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་འོད་གསལ་མདོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པས་བསྟན་ན། དེ་ཉིད་སྔགས་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་མཐར་ཐུག་ཡིན་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་དང་ཐུན་མོང་བའི་དོན་ཡིན་པས་སྤྱི་དོན་དུ་འགྱུར་གྱི་མཐར་ཐུག་གི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་པ་དང༌། ཐེག་པ་གཞན་དང་རྒྱུད་སྡེ་འོག་མར་མ་བསྟན་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་བཤད་པའི་འོད་གསལ་དང་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐོར་ནས་གསུངས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་གཉིས་ནི་དོན་གཅིག་ལ། དེའང་གསུང་རབ་ཀྱི་སྙིང་བོ་ཤེས་བྱའི་གཤིས་མཐར་ཐུག་པའི་སྟོང་ཉིད་དང༌། ཡུལ་ཅན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་བཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། དེའི་ཕྱིར་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཐེག་པ་དང༌། རྒྱུད་སྡེ་འོག་མ་ལས་ བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་མི་སྟོན་པས་འོད་གསལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཏུ་མ་བསྟན་ཀྱང༌། ཡུལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ལམ་གྱི་སྙིང་པོར་གསུངས་པས་དེ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །མདོར་ན་ཤེས་བྱའི་མཐར་ཐུག་སྟོང་པ་ཉིད་གསུང་རབ་ཀུན་ཏུ་བཤད་ཀྱང་དེ་རྟོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་མཐར་ཐུག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྔགས་བླ་མེད་ལས་གཞན་དུ་མ་གསུངས་ཤིང་དེ་གཉིས་སྦྱར་བའི་ལམ་དེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀུན་ཚང་བའི་ལམ་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་བོ་བསྡུས་པའི་འགག་སྡོམ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྔགས་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྔགས་པའི་གཙོ་བོ་ནི་དོན་གྱི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་འོད་གསལ་ཡིན་མོད་ཀྱང་དཔེའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པས་མང་དུ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། རལ་པ་གཅེར་བུ་མགོ་རེག་གམ། །ཅོད་པན་འདུས་པའི་འཇུག་པ་སྤོང་། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་འོད་གསལ་གྱི་དེ་ཉིད་མེད་ན་བརྟུལ་ཞུགས་དེ་རྣམས་བཟུང་ནས་འབད་ཀྱང་གྲོལ་བ་མི་འཐོབ་ཅེས་བསྟན་ནོ།100 །རལ་པ་གཅིག་ནི་རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་པའོ། །གཅེར་བུ་ནི་སྤྱོད་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་པའོ། །མགོ་རེག་ནི་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅོད་པན་ནི་བསླབ་པ་ལྔ་ལ་གནས་པའི་དགེ་བསྙེན་གྱིའོ། །འདུས་པ་སྤོང་འཇུག་ནི་ཚེམ་བུ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། ཞེས་ལཀྵྨཱིས་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། དང་པོ་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །ས་བརྒྱད་ པ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར།
Chinese
所说之义即是如此。因为那本身也承许为声闻乘的律藏。据说大乘的法蕴有九万，密咒的有十万。如果光明经续都以如实之性来开示，那本身就是密咒的究竟圆满次第，并且是与经部共同的意义，所以会变成共同的意义，而不会变成究竟的意义，并且会与没有开示其他乘和下部续部相违背，如果这样说。那么，这里所说的光明和瑜伽母续中所说的俱生喜二者意义相同。那也是经藏的精华，所知之性的究竟空性，和能知大乐二者无别而安住的智慧。因此，在波罗蜜多乘和下部续部中，因为没有开示大乐，所以即使没有在那些光明俱生中开示，但因为开示了境空性，通达的智慧是道的精华，所以考虑到那一点而那样说，没有过失。总之，虽然在一切经藏中都宣说了所知的究竟空性，但除了无上密咒之外，没有在其他地方宣说证悟那空性的能知的究竟大乐，并且结合二者的道，是具足方便和智慧一切方面的道，是汇集了一切经藏精华的究竟扼要，因此对此作了极大的赞叹。如此赞叹的主要原因是义俱生光明，但因为譬喻俱生也是它不共的因，所以也多加赞叹。第四是：头发、裸体、头触地，或发髻舍弃聚集的进入。等等，如果缺少光明之自性，即使执持那些苦行而努力，也无法获得解脱，如此宣示。100。一发是理智的苦行者。裸体是行为的苦行者。头触地是比丘和沙弥等。发髻是安住于五戒的居士。舍弃聚集的进入是缝补匠的瑜伽士。拉克什米如此说道。第三是：最初以业之结合，则获得第八地。
English
The meaning of what was said is like that. Because that itself also accepts the Vinaya Pitaka of the Hearer Vehicle. It is said that the Dharma aggregates of the Mahayana are ninety thousand, and the mantras are one hundred thousand. If the clear light sutras and tantras all teach the suchness of reality, then that itself is the ultimate completion stage of mantra, and it is a common meaning with the sutras, so it will become a common meaning, and will not become the ultimate meaning, and it will contradict the fact that other vehicles and lower tantras are not taught. If you say that, then the clear light mentioned here and the two co-emergent joys mentioned in the context of the Yoga Mother Tantra have the same meaning. That is also the essence of the scriptures, the ultimate emptiness of the nature of knowable things, and the wisdom in which the two, the object and the great bliss, dwell inseparably. Therefore, in the Paramita Vehicle and the lower tantras, because the great bliss is not taught, even if it is not taught in those clear light co-emergences, because the wisdom that realizes the emptiness of objects is taught as the essence of the path, there is no fault in saying that in consideration of that. In short, although the ultimate emptiness of knowable things is taught in all the scriptures, the ultimate great bliss of the knower who realizes that emptiness is not taught anywhere other than the unsurpassed mantra, and the path that combines the two is the path that is complete in all aspects of skillful means and wisdom, and it is the ultimate key summary that gathers the essence of all the scriptures, so it is greatly praised. The main reason for such praise is the meaning of the co-emergent clear light, but because the metaphorical co-emergence is also its uncommon cause, it is also praised a lot. The fourth is: hair, nakedness, head touching the ground, or abandoning the entry of gathered hair knots. Etc., if the self-nature of clear light is lacking, even if you hold those ascetic practices and strive, you will not be able to obtain liberation, thus it is declared. 100. One hair is the ascetic of intellect. Nakedness is the ascetic of behavior. Head touching the ground is a monk and novice, etc. The hair knot is a layperson who abides in the five precepts. Abandoning the entry of gathering is the yogi of the tailor. Lakshimi said so. The third is: Initially, with the combination of karma, the eighth bhumi will be obtained.
Tibetan
།སྣང་བ་གསུམ་པོ་མཐོང་བ་དག །ས་བཅུ་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། ཞེས་པའི་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བསྐྱེད་རིམ་གྱིས་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་དང༌། དེ་ནས་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་དབེན་གྱིས་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པར་བཤད་དོ། །དེ་ནས། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ལེགས་ཐོབ་ནས། །དག་པའི་གནས་ནི་ཉེ་བར་རྟོགས། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྐྱེ་བ་འདིར། །སངས་རྒྱས་ཞིང་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན། ཞེས་གསུངས་སོ། །སྤྱོད་བསྡུས་ལས་ཀྱང་ས་བརྒྱད་པ་དང་བཅུ་པ་འཐོབ་ཚུལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ། ས་གཞན་འཐོབ་ཚུལ་གསལ་བར་མ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་པ་རྩ་བཤད་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་གཞན་ནས་ས་ཡི་རིམ་པ་གསལ་བར་མ་གསུངས་ལ། བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། བུམ་དབང་ལ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་དབང་གོང་མ་གསུམ་དང་བཅས་པས་བཅུ་བཞི་ལ་དབང་བསྐུར་རེ་རེ་ས་རེའོ། །ཞེས་དབང་རེ་རེ་དང་ས་རེ་རེ་སྦྱར་བས་ས་བཅུ་བཞིར་གསུངས་པ་མ་གཏོགས་པ་སའི་མིང་དང་དོན་གང་ཡང་མ་གསུངས་སོ། །དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གང་བརྟེན་པ། །སར་གྱུར་དེ་ནི་བཅུ་གསུམ་པ། ཞེས་གསུངས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་པ་ས་ཡི་མིང་དོན་དང༌། གང་ནས་བརྩམས་པའི་བཅུ་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་མ་བཤད་ལ་ལུང་དེ་སྒྲོན་གསལ་ལས་འོད་གསལ་གྱི་ལུང་དུ་དྲངས་སོ། །གཞུང་འདི་དང་སྤྱོད་བསྡུས་གཉིས་སུའང་སྔར་ལྟར་གསུངས་ པ་ཙམ་མ་གཏོགས་པ་སའི་མིང་དོན་དང༌། གང་ནས་བཟུང་སྟེ་འཇོག་པ་སོགས་མི་གསལ་བས་འདིའི་རྗེས་འབྲང་རྣམས་ཀྱང་འདོད་པ་དུ་མ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །འདི་ལྟར་སྤྱོད་བསྡུས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དང༌། རིམ་ལྔའི་འགྲེལ་པ་ཁ་ཅིག་ཏུ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་སྦྱོར་ལམ་བཞི་གསུམ་པཅུ་གཉིས་ལ་ས་བཅུ་གཉིས་སུ་བྱས་ཏེ། དེའི་ལྟར་ན་ས་དང་པོ་ནི་དྲོད་ཆུང་ངུ་ཡིན་པས་དེ་ནས་སའི་ཐོག་མ་འཛིན་ཞིང་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ས་བཅུ་གསུམ་པར་བྱེད་པར་མངོན་ནོ། །རིམ་ལྔའི་འགྲེལ་པ་མང་པོས་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སོགས་ཀྱི་གྲངས་ལ་བཤད་དོ། །སྔགས་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ནས་གནས་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་ས་བཅུ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་སོགས་ལ་རབ་དགའ་སོགས་བཅུ་གཅིག་དང་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་བཅུ་གཉིས་པོཤད་པ་མང་བས་སའི་གྲངས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ལ་གྲགས་པ་ལྟར་འཐད་དོ། །ས་ལྷག་མ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་ལ་ལཀྵྨཱིས། རྡོར་བཟླས་ཀྱིས་ས་དགུ་པ་འཐོབ་པ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་ལ། སྒྱུ་ལུས་ནི་སེམས་དབེན་གྱི་རྗེས་ཐོབ་ཡིན་པས་རྣམ་བཅས་རྣམ་མེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་ཀྱང་ས་ཡི་དབྱེ་བ་མེད་པས་དེ་གཉིས་ཀས་ས་བཅུ་པ་དང༌
Chinese
看见三种显现，安住于第十地。这两句的前两句说的是通过生起次第获得第八地，然后后两句说的是通过心寂获得安住于第十地。然后说：“圆满获得现前菩提后，就接近清净的处所，在此不退转的生世中，在佛土中一切遍知。”《行集》中也同样说了获得第八地和第十地的方式，没有明确说明获得其他地的方式。对此，《集密根本续》等其他经典中没有明确说明地的次第，而在《释续金刚鬘》中说：“瓶灌顶分为十一种，加上上面的三种灌顶，十四种灌顶，每一个灌顶都是一个地。”这样将每一个灌顶和一个地相联系，说了十四地，除此之外，没有说任何地的名称和意义。《意旨授记》中说：“诸佛所依止，成为地的就是第十三地。”仅仅说了这些，没有说地的名称和意义，也没有说从哪里开始是第十三地，而且这个引文在《灯明》中被引用为光明引文。这部论典和《行集》中也像之前一样说了，除此之外，没有说地的名称和意义，以及从哪里开始安立等等，因此这部论典的追随者们也变成了多种主张。像这样，《行集》的注释和一些《五次第》的注释中，将胜解行地、加行道、四三十二支（四加行道、三摩地、十二缘起支）作为十二地，按照那样，第一地是小小的暖相，因此从那里开始执持最初的地，并且第一地极喜地成为第十三地显现。许多《五次第》的注释中，是按照极喜地等的数量来解释的。密咒的论典中，将处所等十二处说成十二地等等，极喜地等十一种和胜解行地以及第十二地说了许多，因此地的数量就像在波罗蜜多乘中著名的一样是合理的。剩余的地如何结合呢？拉吉米说，金刚念诵获得第九地是暗示的，幻身是心寂的后得，因此虽然有有相和无相的差别，但是没有地的差别，因此这两者都是第十地。
English
Seeing the three appearances, one dwells in the tenth bhumi. The first two of these verses state that the eighth bhumi is attained through the generation stage, and then the latter two state that one dwells in the tenth bhumi through mind isolation. Then it says, "Having perfectly attained manifest enlightenment, one approaches the pure abode. In this irreversible birth, one knows all in the Buddha-field." The Compendium of Practices also states the way to attain the eighth and tenth bhumis in the same way, without clearly stating how to attain other bhumis. In this regard, the root and explanatory tantras of the Guhyasamaja do not clearly state the order of the bhumis elsewhere. However, in the explanatory tantra, the Vajra Garland, it says, "The vase empowerment is divided into eleven, and with the three higher empowerments, there are fourteen empowerments, each empowerment being a bhumi." Thus, by associating each empowerment with a bhumi, fourteen bhumis are mentioned, but apart from that, no name or meaning of the bhumis is mentioned. In the Prophecy of Intentions, it says, "That which the Buddhas rely on, that which becomes the bhumi is the thirteenth bhumi." Only this much is said, without explaining the name and meaning of the bhumis, or how it is the thirteenth bhumi from where it begins, and that quote is cited as a quote of clear light in the Lamp Illuminating. In this text and in the Compendium of Practices, it is stated as before, but apart from that, the name and meaning of the bhumis, and from where to start establishing them, etc., are not clear, so the followers of this text have also become many different assertions. In this way, in the commentary on the Compendium of Practices and in some commentaries on the Five Stages, the bhumis of aspiration and conduct, the path of joining, the four, three, and twelve (four preparatory practices, three samadhis, twelve links of dependent origination) are made into twelve bhumis. According to that, the first bhumi is a small warmth, so from there one grasps the first bhumi, and the first bhumi, the Joyful One, appears to be the thirteenth bhumi. Many commentaries on the Five Stages explain it according to the number of the Joyful One, etc. In the tantric texts, the twelve places, etc., are explained as the twelve bhumis, etc., and there are many explanations of the eleven, such as the Joyful One, etc., and the bhumis of aspiration and conduct, and the twelfth, so the number of bhumis is reasonable as it is famous in the Paramita Vehicle. How are the remaining bhumis combined? Lakshmi says that the attainment of the ninth bhumi through vajra recitation is implied, and the illusory body is the subsequent attainment of mind isolation, so although there is a distinction between with and without characteristics, there is no distinction of bhumis, so both of these are the tenth bhumi.