Tibetan
འང་འཆད་པ་པོར་མི་འོས་པ་ནི། གཞན་ཡང༌། སྐལ་བ་དང་ལྡན་གྱུར་ཞིང་དེ་ཉིད་མན་ངག་ཐོབ། །གང་ཡང་བློ་གྲོས་བླུན་ཞིང་དོན་གྱི་སྦྱོར་ ལ་ནུས་པ་མེད། །གཞན་ཕན་བྱ་བའི་བློ་ཡིས་སྟོན་པ་ལ་ནི་རབ་འཇུག་པ། །ཚིགས་གི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དམན་པ་དེ་ཡང་བརྙས་པར་འགྱུར། ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ་འདི་ལཀྵྨཱིའི་འགྲེལ་པར་མ་བྱུང་ངོ་། །རྒྱུད་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མན་ངག་ཐོབ་ནས་མན་ངག་སྟོན་པར་འོས་པ་ནི་རྒྱུད་ནི་ཞེས་པ་བཞིས་བསྟན་ཏོ། །གནས་དྲུག་ཤེས་པ་ནི་མཐའ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་རྒྱུད་བཤད་ནུས་པ་ལ་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་དྲིན་གྱིས་རྒྱུད་རྣམས་མང་པོ་ཐོས། ཞེས་པ་བཞིས་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པ་དང༌། རྩོམ་པ་པོ་དང་། དེའི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་བསྟན་ཏོ། །འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་དྲིན་ནི་རྨི་ལམ་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་བཟུང་པའི་དྲིན་གྱིས་ཞེས་དང༌། ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་ནི། སློབ་དཔོན་གྱི་རབ་བྱུང་གི་མཚན་ཡིན་ལ། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཅེས་པའོ། །ཞེས་རང་ལུགས་དང༌། གཞན་དག་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱི་སློབ་མ་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལ་སློབ་མའི་མིང་འཇོག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ལུགས་ལྟར་ན་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་ཅན་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་བོ་ཞེས་གཞན་ལུགས་འཆད་དོ། །འདི་ལ་རྒྱ་གར་དུ་ཡང་ཨ་བྷ་ཡཱ་ཀ་ར་ལ་སོགས་པ་མང་པོས་ནི། འཕགས་པའི་སློབ་མ་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པར་བཞེད་ལ། ལཀྵྨཱི་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ནི། སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་ཟེར་རོ། །འདི་ལྟར་དུ་གོ་སྟེ་མངོན་ པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ལས། བཞི་པ་མངོན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་པའི། །རིམ་པ་འདི་ནི་བདག་གིས་བཤད། ཅེས་གསུངས་ཤིང༌། ཟུང་འཇུག་གི་རིམ་པ་ལས་ཀྱང༌། མཆོག་གྱུར་རིམ་པ་ལྔ་པོ་ནི། ཞེས་གསུངས་པས། སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་རིམ་པ་ལྔ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །བསྡུས་པའི་རིམ་པ་མདོར་བྱས་ལ་རིམ་པ་གཅིག་དང་། རྫོགས་རིམ་ལ་རིམ་པ་བཞི་ཡིན་པས་འོད་གསལ་རིམ་པ་བཞི་པ་དང༌། རིམ་པ་ལྔ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཟླས་པ་དང༌། བདག་བྱིན་རླབས་དང༌། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་གསུམ་ལ་བརྩམས་པའི་དགེ་རྩ་བསྔོ་བ་མ་མཛད་པར་ཟུང་འཇུག་རྫོགས་པའི་མཐར། མཆོག་གྱུར་རིམ་པ་ལྔ་པོ་ནི། །བཤད་ལས་བསོད་ནམས་གང་ཐོབ་པས། །ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །འདི་ཡིས་འཇིག་རྟེན་རོལ་བར་ཤོག །ཅེས་རིམ་པ་ལྔ
Chinese
還有不適合做講經者的是：此外，有福德且獲得了口訣，但凡愚笨且對義理的運用沒有能力，以利他之心來引導者，也會因其詞句的功德極為低劣而受到輕蔑。這已說明，但此未出現在拉克什米的注釋中。聽聞眾多續部且獲得了真實的口訣，適合宣講口訣者，由「續部是」等四句說明。了解六處是指能從六邊解釋續部。第三，以聖者金剛持的恩德聽聞了眾多續部，這四句說明了如何著述、作者以及將其功德迴向。聖者金剛持的恩德是指在夢中受到金剛持大尊攝受的恩德。釋迦友（Shakya She Nyen）是阿闍黎的出家名，成就的名字是龍樹。這是自宗的說法。其他人則認為釋迦友是阿闍黎自己的弟子，阿闍黎自己所造的論著上署弟子的名字，是因為極為喜愛的緣故。按照他們的說法，聖者金剛持就是龍樹，這是解釋他宗的觀點。關於此點，在印度也有阿巴亞卡拉（Abhayakaragupta）等許多人認為是聖者的弟子釋迦友所造，而拉克什米等一些人則說是阿闍黎自己所造。應如此理解，在《現觀次第》中說：「第四現證菩提之，次第此乃吾所說。」在《雙運次第》中也說：「殊勝次第此五者。」因此，阿闍黎自己造了五次第。如果認為簡略次第是簡要歸納為一個次第，而圓滿次第有四個次第，所以是光明次第第四，造了五次第，那是不對的。因為在金剛念誦、自灌頂和現觀次第這三者上，沒有做著述的善根迴向，而在雙運圓滿的最後說：「殊勝次第此五者，由說所獲諸福德，願以此雙運之等持，令諸世間皆歡樂。」這五次第
English
Also, those who are not suitable as expounders are: Furthermore, those who are endowed with fortune and have received the oral instructions, but who are foolish in intelligence and have no ability to apply the meaning, and who lead with the mind of benefiting others, will also be despised because their words are extremely inferior in merit. This has been shown, but this does not appear in Lakshmi's commentary. Those who have heard many tantras and have received the oral instructions of reality itself are suitable to expound the oral instructions, which is explained by the four lines beginning with "The tantra is." Knowing the six places refers to the ability to explain the tantra from the perspective of the six extremes. Thirdly, by the grace of the noble Vajradhara, I have heard many tantras, which explains how it was composed, the author, and the dedication of its merit. The grace of the noble Vajradhara refers to the grace of being embraced by the great Vajradhara in a dream. Shakya Mitra (Shakya She Nyen) is the ordination name of the Acharya, and the name of accomplishment is Nagarjuna. This is the self-view. Others say that Shakya Mitra is a disciple of the Acharya himself, and that the name of the disciple is placed on the treatise composed by the Acharya himself because of great affection. According to their view, the noble Vajradhara is Nagarjuna, which is an explanation of the view of others. Regarding this, in India, many, including Abhayakaragupta, believe that it was composed by Shakya Mitra, a disciple of the noble one, while some, including Lakshmi, say that it was composed by the Acharya himself. It should be understood in this way, in the "Stages of Manifest Enlightenment," it says, "The fourth, the stages of manifest complete enlightenment, this stage I have explained." In the "Stages of Union," it also says, "These five supreme stages." Therefore, the Acharya himself composed the five stages. If it is thought that the condensed stage is briefly summarized as one stage, and the completion stage has four stages, so it is the fourth stage of clear light, and he composed five stages, that is not correct. Because in the Vajra recitation, self-initiation, and the three stages of manifest enlightenment, there was no dedication of the root of virtue of the composition, but at the end of the completion of union, it says, "These five supreme stages, by whatever merit is obtained from the explanation, may all beings in the world rejoice in this samadhi of union." These five stages
Tibetan
་ཀ་བརྩམས་པའི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་རིམ་པ་ཐ་མར་མཛད་ལ། མདོར་བྱས་ལས་དགེ་རྩ་བསྔོ་བ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྫོགས་རིམ་རིམ་པ་ལྔ་མཛད་པར་གསལ་ལོ། །འོ་ན་རིམ་པ་གཉིས་པའི་མཇུག་དུ་བརྩམས་པའི་དགེ་རྩ་བསྔོ་བ་མཛད་པས་དེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཛད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་མིན་པའི་རྫོགས་རིམ་གྱི་རིམ་པ་གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་མ་མཛད་པས། རྫོགས་རིམ་གྱི་རིམ་པ་ལྔ་ཇི་ལྟར་འཐད་སྙམ་ན་སྔར་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང༌། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་རིམ་པ་གཉིས་པ་ནས་ལུང་ལན་གཉིས་དྲངས་ པས་དགོངས་པ་བླ་མེད་པའི་རིམ་པ་འདི་འཕགས་པས་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་འདི་ལ་བསྔོ་བ་ཟུར་དུ་མཛད་པ་དང་། འཕགས་པའི་དྲིན་གྱིས་རྒྱུད་མང་དུ་ཐོས་ནས་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བརྩམས་པར་གསུངས་པས་འཕགས་པས་མཛད་པའི་གཤམ་ལ་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཛད་པ་ཞིག་བཏགས་ནས་གཞུང་ཟུར་དུ་མ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །འོ་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་སོ་སོར་གཟུང་ནུས་སམ་མི་ནུས་ཤེ་ན། ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་སོ་སོར་གཟུང་ནུས་པར་མངོན་ཏེ། སྲིད་པའི་གཟེབ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ཞེས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྣང་བ་གསུམ་དང༌། རང་བཞིན་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང༌། སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་ཚུལ་དང་། དེ་མ་རྟོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་དང༌། རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམས་བསྟན་འདུག་ལ། དེ་ཙམ་གྱིས་སེམས་དབེན་གྱི་གནད་རྣམས་རྫོགས་ནས་སྣང་བས་དེ་ཡན་ཆད་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཛད་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ནས་བསྐྱེད་རིམ་པས་སྣང་མཆེད་ཐོབ་གསུམ་ལ་ཟླ་བ་རྡོ་རྗེ་སོགས་སུ་མོས་ནས་ལྷ་བསྐྱེད་ཚུལ་དང༌། རྫོགས་རིམ་པས་སྟོང་པ་བཞིའི་མཐར་ལུགས་ལྡོག་གི་སྣང་བ་གསུམ་ལ་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་ཚུལ་བསྟན་པ་མན་ཆད་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པར་མངོན་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་རྫོགས་པས་འོད་གསལ་ཀྱི་མཐར་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་ཚུལ་རིམ་པ་བཞི་པར། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཀླུང་དང་བ་ལ། ཞེས་སོགས་ ཀྱིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་པའི་ཕྱིར་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་དང་། ཞེས་སོགས་སྔར་རིམ་པ་དང་པོར་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱོར་རོ། །མདོར་ན། སློབ་དཔོན་གྱི་ཡིན་ན་རིམ་པ་གཉིས་པ་འདིར་འོད་གསལ་རྒྱས་པར་སྟོན་པར་མི་རིགས་ཏེ། རང་གི་སྐབས་དོར་ནས་སྐབས་གཞན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གཉེན་གྱི་ཡིན་ན་མདོར་བསྟན་གྱི་སྐབས་སུ་སྟོང་པ་བཞི་པ་བྱུང་བས་དེ་རྒྱས་པར་འཆར་པར་སྦྱར་ན་འགྲིག་གོ །བླ་ན་མེད་པའི་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པ་ནི་རྟོགས་པའི་དོན་ནོ། བླ་ན་མེད་པ་ནི་སེམས་དབེན་གྱིདེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོག་པ་དེ་ལམ་གཞན་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཏགས་པའི་མིང་དུ་མངོན་ཏེ། སྤྱོད་བསྡུས་ལས། དེ་བཞིན་དུ་སྨོས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ནི་སྣང་བ་གསུམ་དང༌། རང་བཞིན་རྣམས་སོ། རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འོད་གསལ་ཏེ་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བཏགས་པའི་མིང་དུ་མངོན་ནོ། །དགོངས་པ་བླ་མེད་པའི་རིམ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།སྭ་སྟི། རྒྱལ་བསྟན་པད་ཚལ་ཕན་བདེའི་དྲི་བསུང་ཅན། །བཤད་སྒྲུབ་འདབ་རྒྱས་རྣམ་གྲོལ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད། །འགྲོ་ཀུན་སྤྱོད་ཕྱིར་སྡེ་དགེ་ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་། །ཆོས་སྡེ་ཆེ་ནས་ཆོས་སྦྱིན་འདི་སྤེལ། སརྦ་མངྒ་ལཾ། ། དགོངས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་རིམ་པའི་ཟིན་བྲིས།
Chinese
在结尾处做了回向善根的祈愿，因为简要地做了回向善根的祈愿。因此，很明显地做了五次第圆满次第。如果说，在第二次第的结尾处做了回向善根的祈愿，那不是阿阇黎做的。如果说，其他的圆满次第也不是阿阇黎做的，那么，圆满次第的五次第怎么能成立呢？因为之前说过的理由，以及在《学集论》中引用了第二次第中的两个教证，所以这无上密意的次第是圣者做的。然而，因为对这个做了单独的回向，并且听闻了圣者的恩德，听闻了很多传承，所以说是由释迦友所著，因此，似乎是在圣者所著的下面附加了释迦友的著作，而没有单独作为一部论典。如果说，那么，能或不能分别抓住这两者的界限呢？如果仔细研究，很明显可以分别抓住，直到“从有海中解脱”为止，已经显示了三种显现，以及确定自性，以及生起三种空性的智慧的方式，以及不证悟的过患，以及证悟的利益。仅仅这些就圆满了心性的要点，因此，显现到此为止，很明显是阿阇黎所著。从那之后，生起次第者，观想显现增上获得三种，观想月亮金刚等，生起本尊的方式，以及圆满次第者，在四空性的最后，显示了顺逆的三种显现中生起本尊身的方式，很明显是释迦友所著。阿阇黎是在圆满次第中，在光明达到极致时，在第四次第中生起本尊身的方式，如“如何如水流和牛奶”等所说，以及“过去和未来”等，因为之前已经在第一次第中说过了。总之，如果是阿阇黎的，那么，不应该在这里详细显示第二次第的光明，因为舍弃了自己的场合，而在其他场合中宣说。如果是释迦友的，那么，在简要指示的时候，出现了第四空性，如果将它与详细阐述结合起来，那就合适了。“无上密意”的密意是证悟的意思。无上是心性的寂静。
English
At the end, a prayer of dedication of merit was made, because a brief prayer of dedication of merit was made. Therefore, it is clear that the five stages of the completion stage were made. If it is said that the prayer of dedication of merit was made at the end of the second stage, then it was not made by the Acarya. If it is said that the other stages of the completion stage were not made by the Acarya, then how can the five stages of the completion stage be established? Because of the reasons mentioned before, and because two quotes were cited from the second stage in the Compendium of Practices, this stage of unsurpassed intention was made by the Arya. However, because a separate dedication was made for this, and because the kindness of the Arya was heard, and many transmissions were heard, it is said that it was written by Sakya Mitra, therefore, it seems that the work of Sakya Mitra was added below the work of the Arya, and it was not made as a separate treatise. If it is said, then, can or cannot the boundaries of these two be grasped separately? If examined carefully, it seems that they can be grasped separately, up to "liberation from the ocean of existence," the three appearances have been shown, as well as the determination of self-nature, and the way to generate the wisdom of the three emptinesses, and the faults of not realizing it, and the benefits of realization. Just these complete the key points of mind isolation, therefore, it is clear that the Acarya made it up to that appearance. From then on, the generation stage practitioner, contemplating the three appearances of increase and attainment, contemplating the moon vajra etc., the way to generate the deity, and the completion stage practitioner, at the end of the four emptinesses, showing the way to generate the deity's body in the three appearances of forward and reverse, it is clear that it was made by Sakya Mitra. The Acarya, in the completion stage, at the end of clear light, the way to generate the deity's body in the fourth stage, as it is said, "How like a stream and milk," etc., and "past and future," etc., because it has already been said in the first stage. In short, if it is the Acarya's, then it is not appropriate to show the clear light in detail in the second stage, because one's own occasion is abandoned and explained in another occasion. If it is Sakya Mitra's, then when briefly indicating, the fourth emptiness appears, if it is combined with detailed explanation, then it is appropriate. The intention of "unsurpassed intention" is the meaning of realization. Unsurpassed is the tranquility of mind.
Chinese
了悟真如，胜于其他道。这显然是论师所起的名字。在《摄行论》中，也如是宣说。一切即是三种显现和自性。极清净即是光明，这显然是论师释迦友所起的名字。无上密意的次第已经宣说完毕。吉祥！愿胜者教法的莲园，充满利益安乐的芬芳。讲修之花瓣盛开，解脱甘露的精华。为了利益一切众生，在德格伦珠顶（德格印经院），从大法寺广弘此法施。萨尔瓦芒嘎拉姆！（梵文，Sarva Mangalam，一切吉祥） 无上密意次第的笔记。
English
Realizing Suchness is superior to other paths. This is clearly a name given by the master. In the Compendium of Practice, it is also spoken of in this way. All are the three appearances and the natures. Utterly pure is clear light, this is clearly a name given by the master Shakya Mitra. The sequence of the unsurpassed intention has been explained. Svasti! May the lotus garden of the Victorious Teachings, filled with the fragrance of benefit and happiness. May the petals of explanation and practice bloom, the essence of the nectar of liberation. For the benefit of all beings, in Dege Lhundrub Teng (Derge Printing House), from the great Dharma monastery, may this Dharma giving spread. Sarva Mangalam! (Sanskrit, Sarva Mangalam, All auspiciousness!) Notes on the Sequence of the Unsurpassed Intention.