Tibetan
ས་པའོ། །འགྲེལ་པས་ཕུང་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔའི་ས་བོན་དང༌། །ཁམས་ནི་ཡུམ་བཞིའི་ས་བོན་དང༌། གཟུང་འཛིན་ནི་སྤྲུལ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོར་གནས་པའི་རྣམ་རྟོག་གམ། ཡང་ན་རྩ་གཡོན་པ་དང་གཡས་པ་ལ་བཀོད་པའི་ཡི་གེའོ། །ཞེས་འཆད་དོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་རྣམ་རྟོག་བསྲེག་པའི་དཔེ་དོན་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ནས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཏུམ་མོ་སྦར་ནས་རྣམ་རྟོག་བསྲེག་པ་རླུང་གི་དེ་ཉིད་ལྡང་འཇུག་གནས་པ་དང༌། སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཡི་གེ་གསུམ་སྦྱོར་བ་རིག་པ་ཡིས་བྱེད་པར་བཤད་དེ། དེས་ནི་རྣམ་རྟོག་ཕྲ་བ་ཡང་སྲེག་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གསུངས་སོ། །འགྲེལ་པར། སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡིས། ཞེས་བཏོན་ནས་བསྐྱེད་རིམ་སྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་བཤད་དེ། རྒྱ་གར་གྱི་དཔེ་ལ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་པར་མངོན་ཡང༌། འགྱུར་སྔ་མ་ལྟར་ལེགས་སོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རླུང་གི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་བརྟེན། །ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གིས་བསྐུལ་ནས་ནི། །མེ་ཡི་འཁོར་ལོ་རབ་སད་བྱེད། ཅེས་རླུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་མེའི་འཁོར་ལོ་སྟེ་གཏུམ་མོ་རབ་ཏུ་སད་པར་བྱེད་པར་གསུངས་ཏེ། ཧཱུཾ་ཡིག་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་མོ། །སྤྱིར་ལྟེ་བའི་གཏུམ་མོ་སྦར་ནས་བྱང་སེམས་བཞུས་པའི་མཐུས་རྣམ་རྟོག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ལ། ལུས་ལ་གནད་དུ་བསྣུན་པའི་རྫོགས་རིམ་ཁུངས་ཐུབ་ཐམས་ཅད་མཐུན་ཡང༌། གཏུམ་མོ་སྦོར་ལུགས་ལ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་གསུངས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ལས་འབར་འཛག་གི་དམིགས་པ་བསྒོམས་ནས་བྱེད། ཁ་ཅིག་ལས་བུམ་པ་ཅན་བསྒོམས་ནས་བྱེད། ཁ་ཅིག་ལས་ལུས་ཀྱི་གནད་རྣམས་སུ་ཡི་གེ་དང་ཐིག་ལེ་བསྒོམས་ནས་བྱེད་པ་སོགས་བཤད་པའི་གནད་ཀྱིས། རྒྱུད་སོ་སོ་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་སོ་སོས་གང་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་འཆད་པ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་པ་ལས། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་གཞན་རྣམས་མ་བཤད་པར་རླུང་གི་རྣལ་འབྱོར་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་ཉིད་ལ་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་འཆད་པས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གཏུམ་མོ་སྦར་ནས་བྱང་སེམས་བཞུས་ཏེ་དགའ་བ་བཞི་དང་སྟོང་པ་བཞི་ཞེས་བཤད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་བསྐྱེད་ནས་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་ཚུལ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གདམས་ངག་ དེར་དངོས་སུ་འབར་འཛག་གི་དམིགས་པ་མ་བཤད་ཀྱང་མཐར་གཏུམ་མོ་འབར་ནས་བྱང་སེམས་བཞུ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས། འབར་འཛག་གི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་གཏུམ་མོ་ལམ་དུ་བྱེད་ལ། མ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་གཏུམ་མོ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་མིན་ནོ་སྙམ་ན་མི་བཟུང་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་སྦྱར་ཏེ་ལམ་བགྲོད་པར་མཐུན་ཞིང༌། དེའི་བདེ་བ་ནི་བྱང་སེམས་ཞུ་བའི་བདེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཞུ་བ་ནི་གཏུམ་མོ་འབར་བ་ཁོ་ནས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་གཏུམ་མོའི་མེ་གང་གིས་སྦོར་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སཾ་བྷུ་ཊ་དང་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ལས། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བ་ཡིས། །ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ནི་འབར། ཞེས་རླུང་གིས་གཏུམ་མོ་སྦོར་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་ཞལ་ལུང་ལས། གསང་གནས་ཀྱི་རླུང་གཡོས་པས་མེ་སྦོར་བར་གསུངས་སོ། །གཏུམ་མོ་ཐོག་མར་འབར་བའི་གནས་ནི་ལྟེ་བར་ཨ་ཐུང་དང༌། སུམ་མདོར་གནས་པའི་ཀྵ་ཡིག་ཚངས་པའི་མེར་གསུངས་པས་དེ་ནས་འབར་བ་ཡིན་གྱི་གནས་གཞན་ནས་མིན་པས་གསང་གནས་ཀྱི་རླུང་གིས་སྦོར་བར་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་དབུ་མ་ནས་རྒྱུ་བ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །རྡོར་ཕྲེང་ལས། དབུས་སུ་རླུང་རྒྱུ་བ། མེ་སད་བྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱ། ཞེས་དབུ་མ་ནས་རྒྱུ་བའི་རླུང་གིས་གཏུམ་མོའི་མེ་སད་པར་བྱེད་པར་གསུངས་སོ། །ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་བ་ཡིས། ཞེས་པའི་དོན་མན་སྙེར་ལས་ཀྱིས་བསྐུལ་བའི་རླུང་གིས་ཞེས་པར་བཀྲལ་ཞིང༌། བསྐུལ་བའི་ལས་ཀྱང་ དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་བའི་བྱ་བའི་ལས་དང༌། བསྒོམ་པའི་བྱ་བའི་ལས་གཉིས་ལ་བཤད་པ་ལྟར་ལེགས་སོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་གྱིས་ལས་ཀྱིས་མེ་སད་བྱེད་ཀྱི་རླུང་བསྐུལ་ལུགས་དང༌། དེས་སྦར་བའི་མེས་རྩ་གནས་ནས་ཁམས་བཞུ་ཚུལ་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བ་སྐྱེ་ལུགས་ནི་རྡོར་ཕྲེང་ལས་འདུས་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་གསུངས་པའི་གནས་ནས། དཔའ་བོ་རྣལ་འབྱོར་མ་སྦྱོར་བ། །གང་ཚེ་གསང་བའི་རྩ་གཉིས་ནི། །ཡང་དག་སྦྱར་བས་རེག་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་ནམ་མཁར་རྣམ་རྒྱས་ཉིད། །ནམ་མཁའ་ལས་ནི་སྐྱེས་པའི་རླུང༌། །དེ་ཡིས་མེ་ནི་རབ་ཏུ་འབར། །རྩ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་གཉིས། །རྩ་རྣམས་རབ་སད་མེ་དེ་ཡིས། །བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གོ་འཕང་མཆོག །བདེ་བ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས། །རྣམ་པ་ཞུ་ནས་རྩར་གནས་པ། །རྡོར་གསུམ་རང་བཞིན་གཅིག་གྱུར་ཕྱིར། །ཁམས་རྣམས་རོ་གཅིག་གྱུར་པ་དང༌། །ཕུང་བོ་རྣམས་ནི་ཡོངས་ཟད་དང༌། །ངལ་བསོ་བ་ལས་རླུང་རྣམས་ནི། །དགའ་བ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཡབ་ཀྱི་གསང་གནས་ཀྱི་རྩ་ཨ་བ་དྷཱུ་ཏཱིའི་མར་སྣ་དང༌། ཡུམ་གྱི་གསང་གནས་ཀྱི་རྩ་མཁའ་འགྲོ་གདོང་གི་མར་སྣ་གཉིས་ཕྲད་པའི་ཚེ། རྩ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁོང་སྟོང་གི་ནམ་མཁའ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །
Chinese
ས་པའོ། །释论中说，蕴是五方佛的种子，界是四母的种子，所取和能取是安住在化身和受用轮中的分别念，或者说是安放在左右脉上的字。这样解释道。如是这样的两个词，是将焚烧分别念的比喻和意义结合起来。然后，通过这两个词，点燃拙火并焚烧分别念，风的自性生起、进入、安住，以及咒语的自性，三种字结合，通过智慧来做，这样宣说。因此，毫无疑问，即使是细微的分别念也能焚烧。释论中说：通过咒语形象的次第。 这样提出，是为了说明生起次第的修习是先行的。虽然印度的范本中有很多不同之处，但似乎还是按照旧译比较好。又在其中说：风的自性完全依靠，以字（藏文：ཧཱུྃ།，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽）来激励，使火焰之轮完全苏醒。这样说，依靠风的自性，以咒语的自性来激励，使火焰之轮，也就是拙火完全苏醒。吽字只是象征而已。一般来说，点燃脐轮的拙火，通过融化菩提心来舍弃分别念。在身体上敲击要害的圆满次第，所有可靠的说法都是一致的。但是，关于点燃拙火的方式，有很多不同的说法。有些人通过修习燃烧和滴落的观想来做。有些人通过修习宝瓶气来做。有些人通过在身体的要害处修习字和明点来做等等，通过这些所说的要点，各个续部和其释论各自尽力发挥来讲解，有很多不同之处。其中，怙主龙树没有讲述其他，而是尽力发挥风的瑜伽金刚念诵来讲解，因此，正是通过这个，点燃拙火，融化菩提心，生起四喜和四空，这样宣说的智慧，是为了展示进入光明的方法。因此，虽然教言中 没有直接讲述燃烧和滴落的观想，但最终会进入拙火燃烧并融化菩提心，因此，按照有燃烧和滴落观想的人的观点，拙火是作为道来修习的，如果认为按照没有讲述的人的观点，拙火不是作为道来修习的，那是不好的。
English
Sa pa'o. The commentary says that the aggregates are the seeds of the five Buddhas, the elements are the seeds of the four mothers, and grasping and being grasped are the discriminating thoughts that abide in the nirmāṇakāya and the saṃbhogakāya, or the letters placed on the left and right channels. That's how it is explained. The two words "like that" combine the metaphor and meaning of burning discriminating thoughts. Then, with these two, igniting the inner heat and burning discriminating thoughts, the nature of the wind rises, enters, and abides, and the nature of the mantra, the combination of the three letters, is said to be done by wisdom. Therefore, it is said that there is no doubt that even subtle discriminating thoughts can be burned. The commentary says: Through the order of the mantra's form. This is brought up to explain that the practice of the generation stage is preliminary. Although there seem to be many differences in the Indian manuscripts, it seems better to follow the old translation. Again, in that same text, it says: Relying completely on the nature of the wind, and stimulated by the letter Hūṃ (藏文：ཧཱུྃ།，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽), the wheel of fire is fully awakened. It is said that relying on the very nature of the wind, and stimulated by the very nature of the mantra, the wheel of fire, that is, the inner heat, is fully awakened. The letter Hūṃ is only symbolic. In general, igniting the inner heat of the navel chakra, and abandoning discriminating thoughts through the power of melting bodhicitta, all reliable completions stage practices that strike the vital points of the body are consistent. However, there are many different ways of igniting the inner heat. Some do it by meditating on the visualization of burning and dripping. Some do it by meditating on vase breathing. Some do it by meditating on letters and bindus in the vital points of the body, etc. Because of these key points, each tantra and its commentary explain it by exerting their abilities, and there are many differences. Among them, Lord Nāgārjuna did not explain the others, but exerted his ability to explain the yoga of wind and vajra recitation itself. Therefore, it is precisely through this that the inner heat is ignited, the bodhicitta is melted, and the wisdom that is said to be the four joys and the four emptinesses is generated, in order to show how to enter the clear light. Therefore, although the instruction does not directly explain the visualization of burning and dripping, it ultimately enters the burning of the inner heat and the melting of bodhicitta. Therefore, according to those who have the visualization of burning and dripping, the inner heat is practiced as the path. If one thinks that according to those who have not explained it, the inner heat is not practiced as the path, that is not good.
Chinese
即，生起大乐之智慧，将乐空无二结合而行道相顺。彼之乐乃菩提心融化之乐，而彼之融化唯有猛厉火燃烧才能成办。现在要讲以何物煽燃猛厉火之火。桑布扎和金刚空行母中说：由业之风所鼓动，于脐之坛城中燃烧。如是说风煽燃猛厉火。又，口诀中说：以密处之风摇动而燃火。猛厉火最初燃烧之处，说脐间有短阿（藏文：ཨ་ཐུང་），三岔路口所住之卡字（藏文：ཀྵ）乃梵天之火，故是从彼处燃烧，不是从其他地方，故说以密处之风煽燃。彼又，是从中脉运行之一。金刚鬘中说：于中央风运行，须知是火焰苏醒之因。如是说从中脉运行之风使猛厉火之火苏醒。由业之风所鼓动。此之义，曼涅尔解释为由业所鼓动之风。鼓动之业，也如所说，分为二种，即二根交合之行为业，和修习之行为业，甚好。其中，二根交合之业如何鼓动火焰苏醒之风，以及由此所燃之火如何从脉轮处融化明点，以及依此如何生起安乐，是从金刚鬘中说“集合”之词义之处说：勇父瑜伽母交合，何时秘密之二脉，以真实结合而相触，彼时虚空则完全开展。从虚空中所生之风，彼使火焰极度燃烧。脉有七万二千，彼火使诸脉完全苏醒。一切安乐之胜位，大乐菩提心，融化之后安住于脉中。因金刚三处自性成一，明点诸物成一味，蕴身诸物完全耗尽，从休息中诸风，诸喜乐则真实生起。如是说。其中，父之密处之脉阿瓦都帝之灯芯，与母之密处之脉空行母面之灯芯二者相遇之时，彼二脉之空隙虚空则开展。
English
That is, generating the wisdom of great bliss, it is conducive to traversing the path by uniting bliss and emptiness indissolubly. That bliss is the bliss of the melting of bodhicitta, and that melting is accomplished only by the blazing of fierce fire. Now, let us explain what kindles the fire of fierce fire. In the Sambhuta and Vajra Dakini, it says: "By the wind of karma being stirred, it blazes in the center of the navel mandala." Thus, it is said that the wind kindles the fierce fire. Moreover, in the oral instructions, it says: "The fire is kindled by the movement of the wind in the secret place." The place where the fierce fire first blazes is said to be the short A (藏文：ཨ་ཐུང་) at the navel, and the Ksha (藏文：ཀྵ) syllable residing at the triple junction is said to be the fire of Brahma. Therefore, it blazes from there, not from other places, so it is said to be kindled by the wind of the secret place. Moreover, it is one that flows from the central channel. In the Vajra Garland, it says: "The wind flows in the center, know that it awakens the fire." Thus, it is said that the wind flowing from the central channel awakens the fire of the fierce fire. The meaning of "By the wind of karma being stirred" is explained in Man Nyer as "by the wind stirred by karma." The action of stirring is also well explained as two types: the action of joining the two organs and the action of meditation. Among them, how the action of joining the two organs stirs the wind that awakens the fire, and how the fire kindled by it melts the essences from the pulse points, and how bliss arises based on that, is explained in the Vajra Garland from the place where the meaning of the word "union" is explained: "When the hero and yogini unite, when the two secret channels are truly joined and touch, at that time, the sky itself is completely expanded. The wind born from the sky, that makes the fire blaze intensely. The channels are seventy-two thousand, that fire awakens all the channels. The supreme state of all bliss, the great bliss bodhicitta, having melted, abides in the channels. Because the nature of the three vajras becomes one, the essences become one taste, and the aggregates are completely exhausted, from resting, the winds, the joys, are truly born." Thus it is said. Among them, when the wick of the Avadhuti channel of the father's secret place and the wick of the Dakini face channel of the mother's secret place meet, the empty space within those two channels expands.