Tibetan
་ཉེར་ལེན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་རྫོགས་རིམ་གྱི་བཟང་ཤོས་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཞན་རྣམས་ལའང་འདི་དང་དོན་གཅིག་པའམ་འདི་དང་རིགས་འདྲ་བའི་རྫོགས་རིམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅིག་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སླེབས་པའི་སྐབས་སུ་མ་གྲུབ་ན་ཐོབ་བྱ་མཐར་ཐུག་པར་བགྲོད་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་སློབ་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་གོ་འཕང་དེ་ཡང་སོ་སོར་ཆ་ནི་ཤེས་གྱུར་ཅེས་ གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྔོན་དུ་བདེན་གཉིས་རེ་རེ་བའི་རྫོགས་རིམ་མེད་ན་ཡ་མེད་པའི་ཟུང་མི་འོང་བས་སྒྱུ་མ་དང་འོད་གསལ་གཉིས་སོ་སོར་སྒྲུབ་དགོས་སོ། །དེ་ཡང་སྒྱུ་ལུས་ནི། སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་འགྲུབ་ལ་ཟུང་འཇུག་ནི། སྟོང་པ་བཞིའི་མཐར་ལུགས་བཟློག་ཏུ་ཤར་བའི་རླུང་སེམས་ཙམ་ལས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རིམ་ལྔ་ལས། རང་བཞིན་བཅས་འོང་དེ་དང་དེ། །རྣམ་ཤེས་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཡི། །བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་གྱིས་ཀྱང༌། །སེམས་ཅན་དོན་དུའང་ལན་འགའ་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་དྭངས་པའི་ཆུ་ཀླུང་ལས། །ཉ་ངག་མྱུར་དུ་ལྡང་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལས། །སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་འབྱུང་བར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྤྱོད་བསྡུས་དང་སྒྲོན་གསལ་ལས་ཀྱང་ཡང་ཡང་གསུངས་སོ། །དེས་ན་དེའི་སྔོན་དུ་སྟོང་པ་བཞིའི་མཐར་གཉིས་སྣང་ཕྲ་མོ་ཡང་དག་པའི་འོད་གསལ་དུ་ཞུགས་པ་དགོས་ཏེ། དེར་འཇུག་པ་ལ་སེམས་གསུམ་གྱི་སྣང་བ་དག་དགོས་པར་ཡང་ཡང་བཤད་པས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་དགོས་སོ། །དེ་འགྲུབ་པ་ལ་སྔོན་དུ་རང་བྱིན་བརླབ་སྒྱུ་མའི་ལུས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་པ་དེ་ཐོབ་དགོས་ཏེ། རིམ་ལྔ་ལས། བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་ཏིང་འཛིན་དང༌། །དེ་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཡི་གནས། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས། །བདེན་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །བདག་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་གྱིས་ནི། ། འོད་གསལ་བ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དེ་བས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས། །དང་པོར་བདག་ལ་བྱིན་བརླབ་བསྟན། །ཅེས་སོ། །སྒྱུ་ལུས་ནི། སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་ལུགས་བཟློག་ཏུ་ཤར་བའི་སེམས་གསུམ་རླུང་དང་བཅས་པའི་རླུང་སེམས་ཙམ་ལས་རང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་ཤར་བའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། རིམ་ལྔ་ལས། དེ་ཉིད་རླུང་དང་ཡང་དག་ལྡན། །རྣམ་ཤེས་གསུམ་པོ་སླར་ཡང་ནི། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་ལུས་སུ་འབྱུང༌། །སྒྱུ་མའི་ལུས་ཞེས་དེ་ལ་བཤད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདི་རྨི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལུས་དང་འདྲ་བ་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་བསྡུས་ལས་གསུངས་པས་རྣལ་འབྱོར་པའི་བསམ་ངོ་ན་དེ་འདྲ་བའི་སྐུ་ཐོབ་པར་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་
Chinese
是故，此乃最殊胜之近取，故为圆满次第之最佳。因此，若其他众生未能在趋近果位之际，成就与此意义相同或与此种类相似之殊胜圆满次第，则无法趋入究竟之所证。如是，学道之双运果位，亦如“各别知其分”所言，若无先前的二谛各自之圆满次第，则不会有无别之双运，故须各自修持幻身与光明。其中，幻身乃于三空之究竟而成就，而双运则于四空之究竟，由逆转显现之风心而成就。如《次第五》所云：“自性具足彼与彼，具足六识之自体，以自加持之次第，为利有情亦数变。如自清净之河流，鱼群迅速腾跃起，如是万法皆空性，宣说幻化网中生。”如是，《行集》与《灯明》中亦屡屡宣说。因此，在此之前，必须于四空之究竟，融入微细二现之真实光明。欲入此光明，则须清净三心之显现，故屡屡宣说须现量证悟。为成就此，须先获得自加持幻身，即所谓的世俗谛。如《次第五》所云：“自加持之等持，如是光明之处所，以因与果之差别，显示为二谛。以自加持之次第，光明乃得成就。是故金刚阿阇黎，首先开示自之加持。”如是。幻身乃于三空之究竟，由逆转显现之三心与风所成之风心，即自身显现为金刚萨埵之身。如《次第五》所云：“彼与风相合，三识复还生，瑜伽士之身，是说为幻身。”如是说。此与梦中之意生身相同，于《行集》中如是宣说，故瑜伽士之意念中，似能获得如是之身，乃智慧之
English
Therefore, this is the most excellent appropriation, and thus it is the best of the Completion Stages. Therefore, if other beings do not accomplish a supreme Completion Stage that has the same meaning as this or is similar to this when approaching the fruition, they will not be able to proceed to the ultimate attainment. Likewise, the state of union in the path of learning, as it is said, "Each part is known separately," if there is no Completion Stage of the two truths individually beforehand, there will be no non-dual union, so illusion and clear light must be practiced separately. Moreover, the illusory body is accomplished at the end of the three emptinesses, and union is accomplished at the end of the four emptinesses, from the mere wind-mind that arises in reverse order. As it is said in the Five Stages: "That and that come with their own nature, possessing the six consciousnesses, by the order of self-blessing, it also changes several times for the sake of sentient beings. Just as from a clear river, fish quickly rise up, likewise from the emptiness of all things, it is said that a net of illusion arises." As it is said, it is also repeatedly said in the Condensed Practice and the Lamp Illuminating. Therefore, before that, it is necessary to enter the subtle dualistic appearance of pure clear light at the end of the four emptinesses. To enter there, it is necessary to purify the appearances of the three minds, so it is repeatedly said that direct realization is necessary. To accomplish this, it is necessary to first obtain the self-blessed illusory body, which is called the conventional truth. As it is said in the Five Stages: "The samadhi of self-blessing, likewise the place of clear light, by the difference of cause and effect, it is shown as two truths. By the order of self-blessing, clear light is attained. Therefore, the Vajra Master, first shows the blessing to himself." So it is. The illusory body is the body in which one's own mind appears as Vajrasattva from the mere wind-mind of the three minds and wind that arise in reverse order at the end of the three emptinesses. As it is said in the Five Stages: "That itself is perfectly endowed with wind, the three consciousnesses again arise as the body of the yogi, that is called the illusory body." So it is said. This is similar to the mind-body of dreams, as it is said in the Condensed Practice, so in the mind of the yogi, it seems that such a body is attained, which is the wisdom of
Tibetan
སྐུ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་མིན་པས། དངོས་པོ་ལ་གནས་པའི་སློབ་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུ་དང་རླུང་སེམས་ལས་བསྒྲུབས་པའི་སྐུར་འདྲ་ཡང་ཁྱད་པར་ཆེ་སྟེ་རྨི་ལམ་གྱི་ལུས་དང་འདྲ་བའི་འདྲ་ལུགས་ཤེས་དགོས་པ་ནི་གཞན་དུ་བཤད་པར་འདོད་དོ། །དེས་ན་རིམ་ལྔ་ལས། མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས། །སྒྱུ་མའི་ལུས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཁ་དོག་རྣམས་ནི་འཇའ་ལྟ་བུ། །ཁྱབ་པ་ཆུ་ཡི་ཟླ་བས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི། སྔར་ལྟར་རླུང་སེམས་ཙམ་ལས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྐུར་རང་ཉིད་སྣང་བའི་ལུས་དེ་དཔེ་དེ་དག་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་གྱི་ཤ་རུས་ལ་སོགས་པའི་རྡོས་བཅས་ཀྱི་སྐུ་མིན་པར་ཆུ་ནང་གི་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དྭངས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྐུར་རང་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ གསལ་བར་སྣང་བ་ཙམ་ལ་མི་བྱ་སྟེ། བསྐྱེད་རིམ་ཡང་དེ་ལྟར་སྒོམ་པར་གསུངས་པས་བསྐྱེད་རིམ་བརྟན་པོར་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མིག་གིས་མཐོང་བ་ལས་ཀྱང་ལྷག་པའི་གསལ་སྣང་དང་དེ་ཡང་དྭངས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་འཇའ་ཚོན་བཞིན་དུ་སྣང་བ་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྒྱུ་ལུས་ནི། བསྐྱེད་རིམ་ནས་བཟུངས་ཏེ་དབེན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་མེད་པར་སྤྱོད་བསྡུས་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བསྐྱེད་རིམ་མཐར་ཕྱིན་པ་ན་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་རེའི་ནང་དུ་ཡང་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་བརྟན་པོ་འབྱུང་བར་ཕྲ་ཐིག་གི་སྐབས་སུ་བཤད་ཀྱང་སྒྱུ་ལུས་མི་འཐོབ་པས་ན་དེ་འདྲའི་རིགས་ལ་སྒྱུ་ལུས་ཀྱི་དོན་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་སྐུ་འཇའ་ཚོན་བཞིན་དུ་དྭངས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྐུར་སྣང་བའི་ཚེ་ལྟ་བ་དྲན་པར་བྱས་ནས་རང་བཞིན་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཤར་བ་ལ་ཡང་སྒྱུ་ལུས་ཀྱི་དོན་མེད་དེ། སྤྱོད་བསྡུས་སུ་བསྐྱེད་རིམ་པས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་མོས་པར་བྱེད་ཀྱང་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་མི་ཤེས་ཞེས་དེ་ལ་སྒྱུ་ལུས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སྒོས་སུ་དགག་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལུང་དེ་ནི་སྔར་དྲངས་ཟིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་སྐབས་སུ་སྣོད་བཅུད་རིམ་གྱིས་བསྡུས་ནས་སྟོང་ཉིད་དུ་བཅུག་པའི་ཚེ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྣང་རགས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་ནས་སེམས་གསལ་ཙམ་ཞིག་གནས་པའི་མཐར་ དེ་ལས་ལྡང་བ་ན་བློ་སྔོན་དུ་སོང་བ་མེད་པར་ཡང་ལྷའི་སྐུར་འཆར་ལ། དེ་ཡང་དྭངས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་སྣང་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་ཡང་སྒྱུ་ལུས་ཀྱི་དོན
Chinese
因为并非在身体的实物上获得那样的成就，所以安住在实物上的学道的双运身，和由风心所成就的身体相似，但差别很大，必须了解如同梦身一般的相似之处，这想在别处讲述。因此，在《次第五》中说：“如镜中之影像，当知幻化之身；诸色如彩虹，周遍如水中月。”这说的是，如前一样，仅仅由风心显现为金刚萨埵身的自身，要理解为与那些比喻相似，而不是指血肉等粗重的身体，不要仅仅认为自己如水中之月等一般，显现为清澈无碍的身体而极其清晰。因为已经说过生起次第也要那样修习，所以在生起次第尚未稳固时，也有比眼睛所见更为清晰的显现，而且也有许多显现为清澈无碍、如同彩虹一般。幻身从生起次第开始，直到三寂静之间都不间断地存在，《集密意续》中这样说过。因此，当生起次第圆满时，即使在芥子般大小的微粒中，也能完整地显现出能依和所依的坛城，并且极其清晰和稳固，虽然在微细脉的章节中这样说过，但却无法获得幻身，所以对于那样的情形来说，没有幻身的意义。同样，当本尊身显现为如同彩虹一般清澈无碍的身体时，忆念见解，以无自性的方式显现为如幻的形象，也没有幻身的意义。因为《集密意续》中说，生起次第者以幻化等比喻，将一切法都观想为如幻，却不了解自我加持，所以特别驳斥了将此执着为幻身，这个教证前面已经引用过了。此外，在生起次第的阶段，当器情世界逐渐收摄并融入空性时，所有粗大的色相等对境的显现都平息下来，只剩下清明的心识，最终从中升起时，在没有预先思维的情况下，也会显现为本尊身。而且，那样的显现也是清澈无碍的，但对于那些显现来说，也没有幻身的意义。
English
Since such attainment is not achieved on the actual object of the body, the illusory body of the learning union that abides on the object, and the body accomplished from wind and mind, although similar, have great differences. It is necessary to understand the similarities like a dream body, which I wish to explain elsewhere. Therefore, it is said in the Five Stages: "Like the image in a mirror, one should know the illusory body; all colors are like a rainbow; pervasive like the moon in water." This means that, as before, one should understand the body that appears as oneself in the form of Vajrasattva, arising solely from wind and mind, to be similar to those examples. It is not a body composed of flesh and bones, but one should not merely regard oneself as appearing very clearly in a clear and unobstructed body, like the moon in water. Because it is said that the generation stage should also be practiced in this way, even when the generation stage has not become stable, there are clear appearances that surpass even what is seen with the eyes, and there are many appearances that are clear, unobstructed, and like rainbows. The illusory body exists continuously from the generation stage until the three isolations, as stated in the Compendium of Practices. Therefore, when the generation stage is perfected, even within a mustard seed, the entire mandala of the support and the supported appears completely, very clearly, and stably, as explained in the section on subtle channels. However, since the illusory body is not attained, such instances do not have the meaning of an illusory body. Similarly, when the deity's body appears as a clear and unobstructed body like a rainbow, remembering the view and arising in a form like an illusion that appears without inherent existence, it also does not have the meaning of an illusory body. Because the Compendium of Practices states that practitioners of the generation stage use examples such as illusion to regard all phenomena as illusory, but do not understand self-blessing, it specifically refutes clinging to this as an illusory body. This quote has already been cited. Furthermore, during the generation stage, when the outer and inner worlds are gradually dissolved and absorbed into emptiness, all coarse appearances of objects such as colors subside, and only a clear mind remains. When arising from that state, the deity's body appears without any prior thought. Although that appearance is also clear and unobstructed, those appearances also do not have the meaning of an illusory body.