Tibetan
གྱི་རྩ་བར་གསུངས་ལ། དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒོམ་པ་ན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྒོམ་པར་ཡང་གསུངས་ཏེ་ལེའུ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་ཆེན་ལས། དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ཟག་གི་བདག་འགོག་པ་ནི། ལེའུ་གཉིས་པ་ལས་གསུངས་ཤིང་ཆོས་བདག་འགོག་པའི་རིགས་པ་ཡང་ལེའུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་ཆེན་ལས། དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པས་སྨྲས་པ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་ཡོད། །དེ་ཡང་མཁས་རྣམས་མི་འདོད་དེ། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང༌། །བྲལ་བས་ནམ་མཁའི་པདྨོ་བཞིན། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པའང་མིན། །མཐའ་བཞི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡི། །དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་ཡིས་རིག །ཅེས་གཅིག་དུ་བྲལ་གྱི་རིགས་པ་དང༌། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ནི། རང་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མ་ཡིན་གཉིས་ཀ་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མའི་རིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དབུ་མའི་གཞུང་རྣམས་ནས་ འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་གསུངས་ལ། རྒྱུད་དང་འགྲེལ་པར་བདག་མེད་མདོར་བསྡུས་ནས་གསུངས་པས་གཞུང་གཞན་ལས་ཤེས་དགོས་པར་ཡང་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་ཆེན་ལས། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པའོ། །འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་པས་གསུངས་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་ལུང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པ་དང་མི་ཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཡིན་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་གྱུར་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ་དབང་མདོར་བསྟན་སྔར་དྲངས་པ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་འབྲས་བུ་ནི། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ནི། སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ངེས་པའི་སྟོང་པ་ཡིན་པས། དུས་འཁོར་བའི་ལུགས་ཀྱིས་རིགས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྟོང་ཉིད་མི་འདོད་ཅེས་པ་དང་དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དང་མཐུན་པའི་ལྟ་བ་མི་འདོད་ཅེས་པ་ནི། རྒྱུད་འགྲེལ་གྱི་དོན་ལོག་པར་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ནི། སྟོང་གཟུགས་ཡོད་མེད་དང་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་དང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་འཕགས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་དབུ་མའི་གཞུང་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། དོན་དམ་པར་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་ཐ་སྙད་དུ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་བཅིངས་གྲོལ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འཐད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་མཐར་འཛིན་གྱི་འཆིང་ བ་བཅད་ནས་ཐར་པར་བགྲོད་པར་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་བདེན་འཛིན་བརྟན་དུ་མི་གཏོང་ངོ༌། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་བདག་མེད་པའི་གོ་བ་བཙལ་ནས་ལྟ་བས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་ངེས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐྱོང་རྒྱུ་མེད་པར། གང་དུ་བཟུངས་ཀྱང་རྟོག་པའི་འཛིན་སྟངས་ཡིན་པས་ཅིར་ཡང་མི་བསམ་པ་ནི་དུས་འཁོར་བའི་ལུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི། རྒྱུད་འགྲེལ་གྱི་དོན་ལོག་པར་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྔ་པའི་འགྲེལ་ཆེན་ལས་དེ་ལ་སྒོས་སུ་དགག་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཐོག་མར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱོགས་སྔ་གསུངས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་པ་མེད་པ་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་མཆོག་ཏུ་འདོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དང་མི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་དག་གིས་འཁོར་བའོ། །གང་གི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་འདོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་མི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འཁོར་ བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་བར་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་པ་མེད་པ་སྟེ་གཞན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་གསུངས་སོ་ཞེས་དྲང་ངོ༌། །གང་གིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ། །གང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་པ་མེད་པ་སྒོམ་པ་ནིའོ། །གང་གི་དོན་དུ་ན་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་དོན་དུའོ། །གང་ལས་ན་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་ལས་ཏེ། ཡོད་མེད་དང་སྟོང་མི་སྟོང་སོགས་གང་དུ་སྤྱོད་ཀྱང་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་མི་སྤྱོད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཚིག་ཙམ་ལ་འཁྲུལ་བའོ། །བསམ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་འཐོབ་པའི་ལམ་ཟབ་མོ་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་
Chinese
于根本续中所说，中观派修习不变的无二智慧时，也说要通过二无我的方式修习，如第五品释论中说：对于中观派来说，如同梦境般修习不变且无二的智慧，即对有情无我与对法无我。其中，对有情之我的破斥，在第二品中已说，而对法我破斥的理路，也在第二品释论中说：因此，中观派说，识是胜义存在的，但智者们不认可，因为它远离一与多的自性，如虚空中的莲花。非有非无，亦非有非无，亦非二者的自性。通达远离四边的，即是中观派。如是远离一与多的理路，因此，果不是从自生，不是从他生，不是从二者生，也不是无因生。如金刚屑的理路等，如中观的论典中所说。经续和释论中，对无我的讲述是简略的，因此也说需要从其他论典中了解，如第二品释论中说：无我等已成立。此为简略所说，详细的要从广大的经文中了解。此外，释论中说：金刚是不可分割且伟大的，而其本身就是乘，即金刚乘，是密咒的方式与波罗蜜多的方式，果与因的自性融为一体。如是所说，如前所引用的灌顶略说中所说，密咒的方式，果是不变的安乐，而波罗蜜多的方式，是显现而无自性的决定性空性。因此，如果说时轮的宗派不认可通过理路确立的空性，以及不认可与中观理聚相符的见解，这就是对经续之义的颠倒解释。因此，有智慧者，对于所说的空与色、有与无、常与断的边，以及如幻如梦等，不是一次性地讲述的意义，应当从圣者父子的中观论典中寻得。
English
It is said in the root tantra that when Madhyamikas meditate on the unchanging non-dual wisdom, it is also said that they should meditate through the two selflessnesses. As it is said in the commentary on the fifth chapter: For the Madhyamikas, like a dream, they meditate on the unchanging and non-dual wisdom, that is, the selflessness of sentient beings and the selflessness of phenomena. Among them, the refutation of the self of sentient beings has been mentioned in the second chapter, and the reasoning for refuting the self of phenomena is also mentioned in the commentary on the second chapter: Therefore, the Madhyamikas say that consciousness is ultimately existent, but the wise do not accept it, because it is separated from the nature of one and many, like a lotus in the sky. Neither existent nor non-existent, nor both existent and non-existent, nor the nature of both. Understanding the liberation from the four extremes is the Madhyamika. Such reasoning of being separated from one and many, therefore, the result is not from self, not from other, not from both, nor without cause. Like the reasoning of the Vajra Splinter, etc., as it is said in the Madhyamika treatises. In the tantras and commentaries, the explanation of selflessness is brief, so it is also said that it needs to be understood from other treatises, as it is said in the commentary on the second chapter: Selflessness, etc., are established. This is said briefly, and the details should be understood from the extensive scriptures. In addition, the commentary says: Vajra is indivisible and great, and it itself is the vehicle, that is, Vajrayana, which is the way of mantra and the way of Paramita, the nature of result and cause are integrated into one. As it is said, as mentioned in the abbreviated initiation previously, the way of mantra, the result is unchanging bliss, and the way of Paramita is the definitive emptiness that appears but has no inherent existence. Therefore, if it is said that the Kalachakra school does not accept the emptiness established by reasoning, and does not accept the view consistent with the Madhyamika reasoning collections, then this is a reversed explanation of the meaning of the tantras and commentaries. Therefore, the wise should seek the meaning of the emptiness and form, existence and non-existence, the extremes of permanence and annihilation, and like illusion and dream, etc., which are not explained once, from the Madhyamika treatises of the noble father and sons.
Chinese
犹如幼苗一般，在胜义谛中远离一切边，在世俗谛中无自性，系缚解脱等一切作用皆合理，以如幻的方式，断除执著的束缚，趋入解脱，不稳固地执持以法之我为执著对象的实执。第二，如此寻求无我的理解，却没有持续培养以见解确定的定解，无论执持什么都是分别的执著方式，认为什么都不思是时轮的规矩，这是对续部注释的意义的错误解释。因为第五品的大疏中对此作了特别的驳斥。其中首先讲述了该观点的先立宗，如是说：如是般若波罗蜜多中，如来之智慧无思，是为获得圆满正等觉佛陀，薄伽梵所说。思不是，因为贪著和离贪著的自性之故。此处何时众生之思完全进入，彼时于极欲之事物生贪著，于不欲之事物生离贪著，彼等即是轮回。何时无思而完全进入，彼时于欲之事物无贪著，于不欲之事物无离贪著，如是无贪著和离贪著。彼等无有之故，即是无轮回。无轮回之故，即成圆满正等觉佛陀。是故欲成办佛陀者，即是如来之智慧无思，而非其他分别的等持。如是说。对此引用了“已说”之语。谁说的呢？薄伽梵说的。于何处说？于如来之智慧无思的修习中说。为何而说？为获得佛陀之义而说。于何处说？于般若波罗蜜多经中说，即于有无和空不空等无论于何处运用，都是于相上运用，而非于般若波罗蜜多上运用之语而迷惑。应该思考的是，不是修习获得佛陀的甚深道。
English
Like a seedling, in the ultimate truth, it is free from all extremes, and in the conventional truth, it is without inherent existence. All actions such as bondage and liberation are reasonable. In a manner like illusion, severing the bonds of clinging to extremes, one should proceed to liberation, without firmly holding onto the true clinging that grasps the self of phenomena. Secondly, having sought the understanding of selflessness in this way, but without continuously cultivating the definitive understanding established by view, whatever is grasped is a mode of clinging of conceptualization. To say that not thinking about anything is the system of the Wheel of Time is a misinterpretation of the meaning of the tantric commentaries. This is because it is specifically refuted in the great commentary of the fifth chapter. Among them, the initial proponent of that view is first stated, as it is said: Thus, in the Perfection of Wisdom, the Tathagata's wisdom without thought is spoken by the Bhagavan for the sake of attaining perfect and complete enlightenment. Thought is not, because of the nature of attachment and detachment. Here, when the thought of sentient beings fully enters, at that time, attachment arises towards extremely desirable things, and detachment arises towards undesirable things; these are the cycle of existence. When one fully enters without thought, at that time, there is no attachment towards desirable things, and no detachment towards undesirable things; thus, there is no attachment and no detachment. Because these are absent, there is no cycle of existence. Because there is no cycle of existence, one becomes a perfectly and completely enlightened Buddha. Therefore, what is to be accomplished by a Buddha is the Tathagata's wisdom without thought, and not other meditative stabilizations of conceptualization. Thus it is said. To this, the word "spoken" is cited. By whom was it spoken? By the Bhagavan. Where was it spoken? In the practice of the Tathagata's wisdom without thought. For what purpose was it spoken? For the sake of attaining Buddhahood. Where was it spoken? In the Perfection of Wisdom Sutra, that is, one is confused by the mere words that wherever one applies existence and non-existence, emptiness and non-emptiness, etc., it is applied to characteristics, and not to the Perfection of Wisdom. What should be contemplated is not the practice of the profound path to attain Buddhahood.