Tibetan
བུ་མ་སྦྱངས་པ་ལ་བལྟོས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་ངེས་སོ། །དབུ་མ་སྦྱངས་པའི་གོ་བ་ནི། སོར་སྡུད་ཀྱིས་རྟགས་བཅུ་གཅིག་པོ་བསྒྲུབས་པ་བསམ་གཏན་གྱིས་བརྟན་པར་བྱས་པས་རླུང་ཅུང་ཟད་ལས་སུ་རུང་ནས་གཡས་གཡོན་གྱི་རླུང་རང་ཤུགས་ཀྱིས་དབུ་མར་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་ཡིན་ལ། མཚམས་དེ་ནས་གཡས་གཡོན་གྱི་རྒྱུ་བ་འགོག་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་གནད་དུ་འགྲོའི་དེའི་གོང་དུ་བྱས་ཀྱང་མི་འགྲོ་བས་ཡན་ལག་དང་པོ་གཉིས་ནི། སྲོག་རྩོལ་སྒོམ་པའི་ཚད་འཛིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟགས་བཅུ་གཅིག་པོ་མ་བྱུང་བ་འམ་བྱུང་ཡང་མི་བརྟན་ན་ཡན་ལག་དང་པོ་གཉིས་ལ་འབད་དགོས་ཀྱི་བྱུང་ནས་བརྟན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནུས་པ་རྫོགས་པས་མཚམས་དེ་ནས་སྲོག་རྩོལ་བསྒོམ་དགོས་པ་ཡིན་གྱི་སླར་ཡང་དེ་ཙམ་ཞིག་ལ་གོམས་པར་བྱེད་ནས་ཚིགས་མ་ཕྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཡས་གཡོན་གྱི་རླུང་གི་རྒྱུ་བ་བཀག་ནས་དབུ་མར་ཚུད་པ་བརྟན་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་སྲོག་རྩོལ་གྱི་ནུས་པ་དེས་རྫོགས་པས་དེ་ནས་འཛིན་པ་སྒོམ་དགོས་ཏེ་དབུ་མའི་ནང་དུ་བརྟན་པར་གནས་པ་ནི། སྲོག་རྩོལ་གྱི་ལག་རྗེས་མིན་གྱི་འཛིན་པས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་ ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་རླུང་དབུ་མར་ཚུད་པ་དང་བཙུད་པ་དེར་གནས་པ་བྱུང་བ་ན་རྗེས་དྲན་གྱི་གཏུམ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཐུས་གཏུམ་མོ་འབར་ནས་ཁམས་ཞུ་བ་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་འོངས་ནས་ཕྱིར་མ་འཕོས་པ་ན་ལྷན་སྐྱེས་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འགྲུབ་བོ། །དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་ན་ཡན་ལག་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་རྒྱུ་གཟུགས་བསྒྲུབས་པའི་སྒོ་ནས་དབུ་མ་སྦྱངས། གསུམ་པས་སྦྱངས་པའི་དབུ་མའི་ནང་དུ་གཡས་གཡོན་གྱི་རླུང་གཉིས་བཅུག །བཞི་པས་བཅུག་པ་དེ་དེར་ཕྱི་ནང་དུ་འབྱུང་འཇུག་མི་བྱེད་པར་བཟུངས། ལྔ་པས་བཟུངས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་གང་རུང་བསྒོམས་པས་བྱང་སེམས་བཞུས་ནས་ཕབ་པ་ཕྱིར་མ་འཕོས་པར་བཟུངས་པས་འགྱུར་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་བསྒྲུབས། དྲུག་པས་ཡན་ལག་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་གཟུགས་དེ་ལས་རང་འདོད་ལྷ་ཡབ་ཡུམ་གྱི་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་བྱས་ཏེ་ཕྱག་ཆན་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་ནས། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བས་མཐར་བེམས་པོའི་ཕུང་སོགས་ཐམས་ཅད་ཟད་དེ། ལུས་སྟོང་གཟུགས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་དང་ཐུགས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དུས་ཀུན་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་གཉིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སྐུ་འཐོབ་པ་འདི་འགྲེལ་པ་སྐོར་གསུམ་གྱི་གནད་བསྡུས་པའི་སྙིང་པོར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །སྔར་བཤད་པ་ལྟར་འདིའི་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་གཉིས་དང་འཕགས་ལུགས་པའི་སྒྱུ་ལུས་དང༌། འོད་གསལ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་དོད་རྩི་ན་རུང་གི་འདིའི་ སོར་སྡུད་ཀྱི་མཐོང་སྣང་དང་འཕགས་ལུགས་པའི་སྒྱུ་ལུས་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་མི་འཐད་དེ། འདིའི་སོར་སྡུད་ནི། རླུང་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྔོན་འགྲོ་ཡིན་ལ་སྒྱུ་ལུས་ནི། ངག་དབེན་གྱིས་རླུང་ལ་དབང་ཐོབ་ནས་སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་རླུང་སེམས་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་དང་གནས་སྐབས་གཉིས་གང་ཡང་དོན་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིའི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཡང་མཐོང་ལམ་གྱི་སྔོན་དུ་འཐོབ་ལ་འོད་གསལ་ནི། བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ནས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སེམས་གསུམ་དག་པར་བཤད་པས་གཉིས་སྣང་ཕྲ་མོ་ཡང་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུད་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་བཤད་པ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་པས་དོན་གཅིག་ཏུ་བཤད་དགོས་པ་ཡང་མིན་ལ་པན་ཚུན་འགལ་བ་ཡང་མིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ནཱ་རོ་པས་ཀྱང་དབང་མདོར་བསྟན་གྱི་འགྲེལ་པར་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མའི་སྦྱོར་དྲུག་རྣམས་དུས་འཁོར་ཇི་བཞིན་དུ་བཤད་ལ། འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མའི་འགྲེལ་པར་ནི། སྒྲོན་གསལ་ཇི་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཚུལ་དང༌། ཅིར་ཡང་མི་འཛིན་པའི་བསམ་མེད་དུས་འཁོར་བའི་ལུགས་ཡིན་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་མི་འགྱུར་བ་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་མིན་གྱི་ཁམས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཕོ་བ་ནི་འགྱུར་བར་ལན་མང་པོར་གསུངས་པས། །ཁམས་འཛག་མེད་དུ་བཅིངས་པ་ནི་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཡང་ཐིག་ ལེ་ལུས་ལ་བཅིངས་པའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་ནང་གི་རེག་བྱ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལས་ལུས་ཚོར་བདེ་བ་དང༌། དེས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བྱས་པས་ཡིད་ཚོར་སིམ་པ་མྱོང་བའི་ཚོར་བའི་བདེ་བ་ཙམ་དང་ཚོར་བའི་བདེ་བ་རྒྱུར་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་མི་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མིན་གྱི། ཆོས་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཕུ་ཐག་ཆོད་པའི་ལྟ་བས་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་བྱས་ཁམས་འཛག་མེད་དུ་བཅིངས་པས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་བྱས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་འདིར་བདེ་བ་ལ་དམིགས་མེད་དུ་གསུངས་ཤིང་སྟོང་གཟུགས་དམིགས་བཅས་སུ་གསུངས་ལ་ལེའུ་ལྔ་པའི་འ
Chinese
对于尚未调伏中脉者而言，因此次第是确定的。调伏中脉的理解是：通过收摄手印成就十一种相，通过禅定使其稳固，从而使气稍微堪能，左右之气自然而然地开始进入中脉。从那个时候起，如果进行阻止左右运行的修持，则会切中要害，如果在那之前进行则不会成功，因此前两个支分是：掌握修习命勤的尺度。因此，如果十一种相没有出现，或者即使出现也不稳固，则需要努力于前两个支分，如果出现并稳固，仅凭此就能圆满能力，因此从那时起需要修习命勤，如果再次习惯于仅仅那样，那就是没有理解要点。同样，如果阻止左右之气的运行，并使之稳固地进入中脉，那么仅凭命勤的能力就能圆满，因此从那时起需要修习执持，因为在中脉中稳固地安住，不是命勤的功劳，而是需要通过执持来成就的缘故。然后，当气进入中脉并且安住于其中时，凭借忆念的拙火瑜伽的力量，拙火燃烧，融化明点，到达金刚端之间，并且没有向外移动时，就能成就俱生不变的安乐。如果总结这些意义，那么前两个支分通过成就金刚身的因——色蕴的方式，调伏中脉。第三个支分将左右二气放入已调伏的中脉中。第四个支分将放入的气不使其内外产生出入地执持住。第五个支分依靠执持住的气，修习三种手印中的任何一种，从而使菩提心融化并降下，执持住不使其向外移动，从而成就无变的安乐。第六个支分从前两个支分所成就的色身中，将自身变为所欲乐的父续母续本尊的空色之身，然后依止于手印，通过将获得的不变安乐越来越增上，最终使有质碍的蕴等全部耗尽，身体为空色金刚身，心与实物的真如在任何时候都平等安住，获得双运不变安乐之身，这是三部释论要点的
English
For those who have not yet subdued the central channel, the order is therefore fixed. The understanding of subduing the central channel is: by accomplishing the eleven signs through the retraction mudra, and stabilizing them through meditation, the winds become slightly capable, and the left and right winds naturally begin to enter the central channel. From that point on, if one practices stopping the movement of the left and right, it will hit the key point, but if done before that, it will not succeed, so the first two limbs are: grasping the measure of practicing life-force exertion. Therefore, if the eleven signs do not appear, or even if they do, they are not stable, then one needs to strive for the first two limbs, but if they appear and are stable, then the ability is perfected by that alone, so from that point on, one needs to practice life-force exertion, and if one becomes accustomed to just that again, then one has not understood the key point. Similarly, if one stops the movement of the left and right winds and makes them enter the central channel stably, then the power of life-force exertion will perfect that, so from that point on, one needs to practice holding, because abiding stably in the central channel is not the merit of life-force exertion, but needs to be accomplished through holding. Then, when the wind enters the central channel and abides there, by the power of the remembrance of the Tummo yoga, the Tummo blazes, melting the constituents, reaching between the vajra tips, and not moving outwards, then the co-emergent, unchanging bliss is accomplished. If we summarize these meanings, then the first two limbs subdue the central channel by means of accomplishing the cause of the vajra body, the form aggregate. The third limb puts the two left and right winds into the subdued central channel. The fourth limb holds the inserted wind there without allowing it to enter or exit. The fifth limb, relying on the held wind, practices any of the three mudras, thereby melting and descending the bodhicitta, holding it without allowing it to move outwards, thereby accomplishing unchanging bliss. The sixth limb, from the form body accomplished by the first two limbs, transforms oneself into the empty-form body of the desired father and mother deities, and then relies on the mudra, and by increasing the obtained unchanging bliss more and more, eventually all the material aggregates are exhausted, the body is an empty-form vajra body, and the mind and the suchness of reality are always equally abiding, obtaining the body of the union of two unchanging bliss, this is the essence of the three commentaries.
Chinese
务必深知其要。如前所述，此处的空色之身与不变之乐二者，以及圣者派的幻身与光明二者，可以互相替代，但将此处的收摄之显现与圣者派的幻身二者视为同一意义是不合理的。此处的收摄是气脉瑜伽的前行，而幻身则是通过语寂而获得对气脉的掌控，在三空之末，由气脉心识所成就之身，因此，本体和阶段二者在任何方面都不相同。同样，此处的“不变之乐”也是在见道之前获得，而光明则是从真实显现证悟之后才安立，因为宣说了三心清净，连微细的二取也已清净。续部的金刚句每一句都有多种不同的解释，因此不必定要解释为同一意义，也不是互相矛盾。因此，那若巴也在《灌顶总说》的注释中，将集密后续的六种加行如时轮一般宣说，而在集密后续的注释中，则如灯明一般宣说。第三部分分为两点：以不变之乐证悟无我的方式，以及否定执着于任何事物的无念时轮宗的观点。第一点是：所说的“不变之乐”中的“不变”，并非指不能由因缘所生，而是指精液向外流失是变化，对此已经多次宣说。将精液束缚于不漏失的状态是不变。由此所生的乐受，也是在明点束缚于身体时，由身体内部的悦意触觉所产生的身体感受之乐，以及由此立即作为因缘所产生的意念感受的喜悦之乐，仅仅是感受之乐，并非是依靠感受之乐作为因所产生的无分别的等持，而是以通达诸法无自性的见解作为近取因，将精液束缚于不漏失的状态作为俱生之缘，由此所生的证悟真如实相之乐。因此，此续中宣说了乐受是无所缘的，而空色则宣说了有所缘，并且在第五品
English
It is imperative to deeply understand its essence. As previously stated, the empty-form body and immutable bliss of this system, as well as the illusory body and clear light of the noble tradition, can be considered interchangeable. However, it is unreasonable to regard the appearance of absorption here and the illusory body of the noble tradition as having the same meaning. The absorption here is the preliminary practice of wind yoga, while the illusory body is a body accomplished from wind and mind at the end of the three emptinesses, having gained control over the winds through speech isolation. Therefore, neither the essence nor the stages are the same in any respect. Similarly, the "immutable bliss" here is also attained before the path of seeing, while clear light is established only after the explicit realization of truth, because the purification of the three minds is taught, and even subtle dualistic appearances are purified. Each vajra word of the tantra has many different explanations, so it is not necessary to explain them as having the same meaning, nor are they contradictory. Therefore, Naropa also explained the six applications of the later Guhyasamaja Tantra in the commentary on the 'Summary of Empowerment' as being like the Kalachakra, while in the commentary on the later Guhyasamaja Tantra, he explained them as being like the Lamp Illuminating. The third part has two aspects: the way of realizing selflessness through immutable bliss, and refuting the view of the non-conceptual Kalachakra tradition that does not grasp at anything. The first point is: the "immutable" in the "immutable bliss" that is spoken of does not mean that it cannot be produced by causes and conditions, but rather that the emission of semen is change, which has been stated many times. Binding the semen in a non-leaking state is immutability. The bliss that arises from this is also the bliss of physical sensation arising from the pleasant tactile sensation inside the body when the bindu is bound to the body, and the bliss of mental sensation of experiencing joy that arises immediately as a condition from this, merely the bliss of sensation, not just the samadhi of non-conceptualization arising from relying on the bliss of sensation as a cause, but rather the bliss of realizing the meaning of suchness arising from using the view of decisively understanding that all phenomena are without inherent existence as the proximate cause, and binding the semen in a non-leaking state as the coemergent condition. Therefore, in this tantra, bliss is taught as being without object, while empty-form is taught as having an object, and in the fifth chapter