Tibetan
གོའུ་ཏ་མ་ཁྱེད་ཀྱི་སུ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱད། བཀའ་སྩལ་པ། ང་ལ་མཁན་པོ་གང་ཡང་མེད། །ང་དང་འདྲ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ང་ནི་གཅིག་པུར་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །བསིལ་གྱུར་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དྲིས་པ། ཁྱོད་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནམ། བཀའ་སྩལ་པ། ང་ཉིད་འཇིག་རྟེན་དགྲ་བཅོམ་སྟེ། །ང་ནི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་དྲི་ཟར་བཅས། །ང་ནི་དོ་ཟླའི་གང་ཟག་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དྲིས་པ། ཁྱོད་རྒྱལ་བར་ཁས་འཆེ་འམ། བཀའ་སྩལ་པ། གང་དག་ཟག་པ་ཟད་བརྙེས་པ། །ང་ནི་སྡིག་པའི་ཆོས་ལས་རྒྱལ། །དེ་བས་ཉེས་བཅོམ་རྒྱལ་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་བྲིས་པ། གོའུ་ ཏ་མ་གར་འགྲོ་བཀའ་སྩལ་པ། ང་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་སཱིར་འགྲོ། །གྲོང་ཁྱེར་གསལ་ལྡན་དེར་སོང་ནས། །ལོང་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་ལ། །ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་སྦར་དུ་འགྲོ། །འོན་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་ལ། །ཆོས་ཀྱི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་དུ་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་གཤེགས་ནས་བསོད་སྙོམས་བཞེས། །ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་མཛད་ནས་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་ན་ལྔ་སྡེ་གནས་པའི་དྲུང་དུ་གཤེགས་སོ། །དེར་ལྔ་སྡེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་གཤེགས་པ་མཐོང་ནས་འདི་སྐད་དུ། དགེ་སྦྱོང་གོའུ་ཏ་མ། ལྷོད་པ། མང་དུ་ཟ་བ། སྤོང་བ་ལས་ཉམས་པ་འདིར་འོང་གིས་སུས་ཀྱང་བསུ་བར་མི་བྱ། ལྡང་བར་མི་བྱ། ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་བླང་བར་མི་བྱ། སྟན་ལྷག་མ་འདི་ལ་འདོད་ན་འདུག་ཏུ་ཆུ་གཅིག་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ཁྲིམས་བཅས་ནའང་། སྟོན་པ་བྱོན་པ་དང་ཟིལ་མ་བཟོད་པར་ལྔ་སྡེ་རྣམས་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་རིམ་གྲོ་དང་ཕུ་དུད་ཆེན་པོས་གོང་དུ་བཀུར་བས་འགོ་ཁྲིམས་ཀྱི་བཅའ་བ་བྱེ་མའི་ཚངས་པ་བཞིན་དུ་ཞིག་པར་གྱུར་ཏོ། །དེར་སྟོན་པས་གདན་བཤམས་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་ནས་གསུང་གི་བདུད་རྩིས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་ན། ལྔ་སྡེས་གསོལ་བ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གོའུ་ཏ་མ་དབང་པོ་གསལ་ལ་པགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ན་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཁྱད་པར་མངོན་དུ་མཛད་དམ། བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཟེར་ཞིག། ཡུན་རིང་པོར་མི་བདེ་བར་འགྱུར་ཏ་རེ། ངས་ནི་བདུད་རྩི་ཐོབ་བོ།སངས་རྒྱས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །ཐམས་ཅད་གཟིགས་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐར། ཁྱེད་ཅག་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་འགོ་ཁྲིམས་མ་བཅས་སམ། ཞེས་མཚང་བརྟོལ་བས། དེ་དག་རྣམས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྟགས་སྐད་ཅིག་ལ་མེད་པར་གྱུར་ནས་གནོང་ཞིང་འགྱོད་དེ་སྟོན་པའི་ཞབས་ལ་སྤྱི་བོའི
Chinese
乔达摩，你对谁行梵行？答：我没有任何堪布，没有与我相似者，我是唯一圆满正等觉，已得清凉，烦恼已尽。又问：你是阿罗汉吗？答：我乃世间阿罗汉，我是无上导师，与天、非天、乾闼婆等，我无匹敌之人。又问：你自诩为胜者吗？答：凡已证得烦恼尽者，我胜过罪恶之法，因此我是降伏罪恶的胜者。又问：乔达摩，你要去哪里？答：我要去瓦拉纳西（公元前6世纪古印度城市，今贝拿勒斯），去那座光明之城，为如盲之有情，点燃正法之灯；为如聋之有情，敲响正法之鼓。如是说已，前往瓦拉纳西乞食，用斋完毕，前往仙人堕处鹿野苑，五比丘所在之处。彼时，五比丘遥见如来行来，如是说：沙门乔达摩，懈怠、多食、从弃舍处退转者，来此，谁也不要迎接，不要起立，不要取其法衣和钵，若其欲坐，可置一水座等，如是制定内规。然导师到来，五比丘不胜威光，皆从座起，以恭敬和极大的敬意，以上座供养，故其所立之规，如沙滩之绳索般断裂。尔时，导师于所设之座就坐，以甘露之语令其欢喜。五比丘请问：具寿乔达摩，根门清净，皮肤洁白，是否已现证智慧之殊胜？答：汝等莫称如来为具寿，长时将不得安乐。我已获得甘露，已成佛，是全知者，是全见者等等。最后，责问：汝等未曾制定如是之规耶？如是揭露其短，彼等之外道之相，顷刻消失，心怀惭愧与懊悔，以头顶礼导师之足。
English
Gautama, to whom do you practice pure conduct? He replied: I have no abbot. There is no one like me. I am the only perfect Buddha. I have become cool and exhausted defilements. Then he was asked again: Are you an Arhat? He replied: I am the Arhat of the world. I am the supreme teacher. With gods, non-gods, and gandharvas, I have no equal. Then he was asked again: Do you claim to be a victor? He replied: Those who have attained the exhaustion of defilements, I am victorious over sinful dharmas. Therefore, I am the victor who has subdued sins. Then he was asked again: Gautama, where are you going? He replied: I am going to Varanasi (an ancient Indian city in the 6th century BC, now Benares). Having gone to that bright city, I will light the lamp of Dharma for sentient beings who are like the blind; I will beat the great drum of Dharma for sentient beings who are like the deaf. Having said this, he went to Varanasi to beg for alms. After finishing his meal, he went to the Deer Park at Ṛṣipatana, to the place where the five monks were staying. There, the five monks saw the Tathagata coming from afar and said: The ascetic Gautama, who is lazy, eats too much, and has fallen away from renunciation, is coming here. Let no one greet him, let no one rise, let no one take his robes and bowl. If he wants to sit, let him have a seat with water, etc., so they made internal rules. But when the Teacher arrived, the five monks could not bear his majesty and all rose from their seats. They honored him with reverence and great respect, so the rules they had made were broken like a rope of sand. Then the Teacher sat down on the seat that had been prepared and delighted them with the nectar of his speech. The five monks asked: Venerable Gautama, your senses are clear and your skin is pure, have you manifested the distinction of seeing wisdom? He replied: Do not call the Tathagata "Venerable," for a long time you will not be at ease. I have obtained the nectar, I have become a Buddha, I am all-knowing, I am all-seeing, and so on. Finally, he rebuked them: Have you not made such rules? By revealing their faults in this way, their signs of being non-Buddhists disappeared in an instant, and with shame and regret, they bowed their heads at the feet of the Teacher.
Tibetan
་ཅོད་པན་གྱིས་འདུད་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བཤགས་སྡོམ་གྱི་མེ་ལྕེ་སྦར་བ་ལས། ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་ཤིང་། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཅན་མཚམས་སྤྲིན་གྱི་བླ་གོས་གཡོགས་པའི་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་གྱུར་ཏོ། །དེར་ཁྱིམ་པ་བཞིན་དུ་བགོ་བ་ལ། དང་པོར་བཅའ་བའི་གཞི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ལས། ཆོས་གོས་ཅི་ནས་ཀྱང་ཟླུམ་པོར་བགོ་བ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པ་བཅས་སོ། །དེ་ནས་ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཚེ་བཞི་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་གང་དུ་བསྐོར་སྙམ་དགོངས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བས་གང་དུ་བསྐོར་བའི་ས་དེར་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་གྱི་ཁྲི་སྟོང་བྱུང་བའི་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་གསུམ་གྱི་ཁྲི་ལ་གུས་པ་དང་ཕུ་དུད་བསྐྱེད་ཕྱིར་ཕྱག་དང་སྐོར་བ་མཛད་ནས་བཞི་པའི་སྟེང་དུ་སྐུ་གསེར་གྱི་གཏན་པ་ཕྱིས་པ་ལྟ་བུ་བག་ཚ་བ་མེད་པ་ལྷམ་མེར་བཞུགས་ སོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་ལྔ་པོས་ཀྱང་ཕྱག་བཙལ། །གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུག་ཚེ་སྐུ་ལས་འོད་ཟེར་བཀྱེ་བས་ལྟས་བཅོ་བརྒྱད་བྱུང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་བཅད། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་དང་ལྷ་ཀླུ་གནོད་སྦྱིན་དྲི་ཟ་ལྷ་མ་ཡིན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྐད་ཅིག་ལ་ལྷགས་ནས་ཞབས་ལ་བཏུད་དེ་འདུག་གོ །དེའི་ཚེ་ཚངས་པས་གསེར་ལས་བྱས་པའི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། ཉིན་མོར་བྱེད་པ་ལ་ཅོ་འདྲི་བ། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བས་བཞེས་པ་དེ་ཕུལ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་ཡིད་གཞུངས་པས་གསོལ་བ་བཏབ་བོ། །དེའི་ཚེ་རི་དྭགས་རུ་རུ་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ཅན་ཟུང་ནགས་ནས་ཐོན་ཏེ་འཁོར་ལོའི་རྩེ་མོ་ལ་ལྟ་ཞིང་འཁོད་དོ། །འདུས་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞལ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་ཞིང་འདུག་པ་ན་རྒྱལ་བ་ཉིད་ནམ་སྟོད་ལ་ཅང་མི་གསུང་བར་བཞུགས། དགུང་ཐུན་ལ་འཕེལ་བར་གྱུར་བའི་མཆིད་གླེང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ན་ལྔ་སྡེ་ལ། དགེ་སློང་དག་མཐའ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་མཐའ་དང་ངལ་ཞིང་དུབ་པའི་མཐའོ། །དེ་བས་ན་མཐའ་གཉིས་སྤངས་ནས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཞེས་པས་གོ་ཕྱེ་ནས་འཁོར་ལོ་དང་པོ་བདེན་པ་བཞིའི་ ཆོས་འཁོར་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་བའི་གསུང་གཅིག་གིས་དུ་མ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་འཚམ་པའི་གཏམ་ཐེག་གསུམ་ཐ་དད་པར་ཐོས་པས་སྟོང་ཆེན་འདི་ན་བདེ
Chinese
以头饰致敬，并点燃忏悔罪业之火，从而在正道上获得定解。最初、中间和最后都具有善的性质，成为披着彩虹般袈裟的比丘之物。在那里，像在家之人一样穿戴。首先，在戒律的根本律藏中，必须学习如何穿戴圆形的法衣。等等，包括这些戒律。之后，在水星月（藏历）的第四天，他思考着在哪里转动伟大的法轮。在过去诸佛转法轮的地方，出现了七宝之座。为了对过去三位佛陀的宝座生起敬意和爱慕，他顶礼膜拜并绕行，然后在第四个宝座上，像擦拭金像一样，毫无顾忌地安然就座。 然后，五位比丘也顶礼膜拜。以恭敬的方式坐下时，身体发出光芒，出现了十八种瑞相。断除了痛苦的延续。十方诸佛菩萨、天龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗等不可思议的众生，刹那间降临，顶礼足下而坐。那时，梵天献上用黄金制成的、具有千辐轮、以各种方式装饰、与太阳争辉、过去诸佛所持的法轮，并以乐于转法轮的心情祈请。那时，金色的鹿王从双林中走出，注视着法轮的顶端而安坐。聚集的眷属们也只是注视着如来佛的面容而坐。世尊在上午一直沉默不语。中午时分，话语逐渐增多。在夜晚的后半段，对五比丘说：比丘们，这两种极端不应为出家人所行，即贪欲享乐的极端和苦行的极端。因此，如来舍弃了这两种极端，宣说了中道之法。通过这番开示，开启了智慧，第一次转动了四圣谛的 法轮，以十二种方式转动法轮，一句法语让众人各自听到适合自己的话语，听到了三乘不同的教法，在这个大千世界中感到安乐。
English
With head ornaments paying homage, and igniting the flames of confession for the accumulation of misdeeds, thereby gaining certainty on the right path. Initially, in the middle, and finally possessing the nature of virtue, becoming the possession of a monk draped in robes like a rainbow. There, wearing it like a householder. First, in the fundamental Vinaya Pitaka of the precepts, one must learn how to wear the Dharma robe in a circular manner. And so on, including these precepts. Then, on the fourth day of the Water-star month (Tibetan calendar), he pondered where to turn the great Wheel of Dharma. In the place where the Buddhas of the past had turned the Dharma wheel, a thousand thrones of seven precious substances appeared. In order to generate respect and affection for the thrones of the three Buddhas of the past, he prostrated and circumambulated, and then on the fourth throne, like wiping a golden statue, he sat down serenely without hesitation. Then, the five monks also prostrated. When they sat down with reverence, rays of light emanated from his body, and eighteen auspicious signs appeared. The continuity of suffering was severed. Inconceivable beings such as Buddhas and Bodhisattvas of the ten directions, gods, nagas, yakshas, gandharvas, asuras, garudas, etc., arrived in an instant, bowed at his feet, and sat down. At that time, Brahma offered a golden wheel with a thousand spokes, adorned in every way, rivaling the sun, which the Buddhas of the past had held, and prayed with a mind inclined to turn the Wheel of Dharma. At that time, a golden deer king emerged from the twin forests, gazing at the top of the wheel and sitting down. The assembled retinues also sat gazing only at the face of the Thus-Gone One. The Victorious One remained silent throughout the morning. At noon, the conversation gradually increased. In the latter part of the night, he said to the five disciples: "Monks, these two extremes should not be practiced by those who have gone forth, namely the extreme of indulgence in desires and the extreme of asceticism. Therefore, having abandoned these two extremes, the Thus-Gone One teaches the Dharma of the Middle Way." Through this explanation, wisdom was opened, and for the first time, the Wheel of Dharma of the Four Noble Truths was turned, turning the Wheel of Dharma in twelve aspects, with one utterance allowing each person to hear the words appropriate to them, hearing the different teachings of the three vehicles, feeling at ease in this great thousandfold world.