Tibetan
བ་སོགས། །ལམ་གྱི་བློ་ནུས་ཆེ་ཆུང་གིས། །རང་བཞིན་ཐ་དད་ལྟར་སྣང་ཡང་། །དོན་དམ་གནས་ལུགས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི། །དགོངས་པའི་རྩལ་གྱིས་ཡས་གཞལ་ན། །སྣང་ཡུལ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི། །མཚན་ཉིད་སྟོང་པས་རྒྱས་བཏབ་པས། །སྣང་ཆ་འགགས་པའི་མི་རྟོག་པ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནར་ལྷུང་བ་ཡི། །འགོག་བ་སྨིན་རྩེའི་སྙོམས་འཇུག་ལྟའི། །ལྦོས་བྱས་གྲུབ་མཐའ་ཙམ་མིན་པར། །ཡེ་གཞག་སྟོང་ཉིད་བརྗོད་བྲལ་གྱི། །ངོ་བོ་གསལ་རིག་ཟུང་འཇུག་ལ། །སྣང་ཡུལ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི།རང་བཞིན་གསལ་ལ་མ་འདྲེས་པར། །སྣང་ཡང་དེ་ལ་དེར་འཛིན་གྱི། །འཛིན་པའི་ཆོས་ ཉིད་ལས་གྲོལ་བས། །སྣང་དང་མི་སྣང་གཉིས་ཀ་མེད། །ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། །རིག་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་ཉིད་ལ། །སྣང་བས་ཡེ་ནས་གོས་མ་མྱོང་། །སྣང་མཁན་གཟུང་བའི་ཡུལ་ཉིད་ལ། །འཛིན་པས་གློ་བུར་བཅིངས་པས་ལན། །མི་སྣང་རྨུགས་པའང་དེ་མ་ཡིན། །རིག་པའི་རང་བཞིན་འགག་མེད་ལ། །མེ་ལོང་ངོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན། །སྣང་ཆའི་རྟེན་འབྲེལ་མཐའ་ཡས་པ། །གོས་པ་མེད་བཞིན་སོ་སོར་གསལ། །དཔེར་ན་ཆུ་ནང་ཟླ་བ་ལ། །ཟླ་བའི་བྱད་དབྱིབས་ཚང་ན་ཡང་། །ཆུ་ལ་ཟླ་བས་མ་གོས་ཤིང་། །དེ་ལྟར་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་ལ། །འོད་དང་བསིལ་བའི་རེག་བྱ་སོགས། །ཟླ་བའི་ཡོན་ཏན་རྡུལ་ཙམ་མེད། །དེ་ཕྱིར་དག་དང་མ་དག་གིས། །སྣང་ཆའི་རྟེན་འབྲེལ་ཅིར་ཤར་ཡང་། །འཛིན་པ་གྲོལ་བའི་ཁྱད་པར་ཆོས། །ནང་གསལ་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་བའི། །རིག་པའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་རོ། །དེ་ཡང་གཞི་སྣང་ཕྱིར་གསལ་གྱི། །སྣང་བའི་ཆ་ནས་འཁྲུལ་སྣང་དང་། །དག་སྣང་གཉིས་སུ་ཤར་བའི་ཚེ། །འཁྲུལ་སྣང་མ་དག་འཁོར་བའི་སྒོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་མ་རིག་པའི། །ས་བོན་ཉིད་ལས་ཡོད་མི་འདའ། །དག་སྣང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་སྒོ། །ངོ་བོའི་ཆ་ ནས་འཁྲུལ་བ་ལྟར། །སྣང་ཡང་བྱེད་ལས་ཆ་ནས་དེས། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཁྱད་ཡོད་ཕྱིར། །འོད་གསལ་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལ། །ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུངས། །དཔེ་ནི་ནོར་བུ་སྒྲོན་མེའི་འོད། །འོད་ཀྱི་ངང་དུ་མཚུངས་ན་ཡང་། །ནོར་བུས་མུན་པ་མི་སེལ་ལ། །སྒྲོན་མེས་མུན་པ་སེལ་བ་བཞིན། །ཤེས་པར་བྱ་ཕྱིར་རྣམ་འགྲེལ་ལས། །ནོར་བུ་སྒྲོན་མེའི་འོད་དག་ལ། །ནོར་བུའི་བློ་ཡིས་མངོན་རྒྱུག་པ། །ལོག་པའི་ཤེས་པར་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། །ཇི་ལྟར་དོན་བྱེད་ལ་ཁྱད་ཡོད། །ཅེས་སོ་དོན་ལ་འདི་དག་ནི། །རིག་པས་དབྱིངས་ལ་འཇལ་བའི་ཚུལ། །ཡིན་ཕྱིར་རྟོག་གེའི་རིག་པ་ཡིས། །བརྒལ་བརྟག་མཚོན་པའི་གནས་
Chinese
等。道路的智慧能力大小，虽然显现为自性各异，但若以胜义谛离戏论的，意之力量来衡量，则以空性来扩展显现境的各种颜色之相，并非仅是显现消失的无分别，落入一边的止观之顶的等持，而是本来安住的不可言说之空性，自性光明觉性双运，显现境的各种颜色之自性，清晰而不混杂，虽然显现，但从中解脱了执彼为彼的执着之法性，显现与不显现二者皆无。为何如此？此乃因为，觉性的自性空性，从未被显现所染污。显现者，乃是所取的境，因执着而突然被束缚。不显现的昏暗也不是如此，觉性的自性无有止息，如镜面上的影像般，显现的缘起无边无际，虽无染污却各自清晰。譬如水中之月，虽具足月亮之形貌，然月亮未染污水，如是显现之影像，无有光和清凉的触感等，月亮之功德丝毫。因此，无论清净与不清净，显现的缘起如何显现，解脱执着的差别法，从内明寂灭戏论的觉性方面来说，就是这样。再者，从基现外明的显现方面来说，当显现分为错乱显现和清净显现二者时，错乱显现是不清净轮回之门，如其所显现般，无法超越无明的种子。清净显现是解脱道之门，从体性的角度来看，虽然如同错乱，但从作用的角度来说，因此具有解脱的差别。光明幻化的显现中，宣说了无量功德。譬如宝珠灯的光芒，虽然在光的体性上相同，但宝珠无法消除黑暗，而灯能消除黑暗。为了知晓，在《释量论》中说：宝珠灯的光芒中，以宝珠之念现行，与邪见无有差别，然在作用上如何有差别？如是，从意义上来说，这些是以觉性衡量法界的理，因此，是能以正理论的智慧，来辩驳衡量之处。
English
Etc. Although the capacity of wisdom on the path appears to be different in nature depending on its size, if we measure it with the power of the intention of the ultimate reality free from elaboration, then, since the characteristics of various colors of the appearing objects are expanded by emptiness, it is not merely the non-conceptualization where appearances cease, falling into only one side, like the absorption at the peak of cessation, but rather, in the coemergence of the primordially established emptiness, which is inexpressible, and the nature of clear awareness, the nature of various colors of the appearing objects is clear and unmixed. Although it appears, it is liberated from the dharma nature of clinging to it as it is, so there is neither appearance nor non-appearance. Why is this so? It is because the nature of awareness, emptiness, has never been stained by appearance from the beginning. The appearing object itself, the object to be grasped, is suddenly bound by clinging. Non-appearance and obscurity are also not like that. The nature of awareness is unceasing, like the reflection on the surface of a mirror. The interdependent relations of appearances are limitless, and they are clear and distinct without being stained. For example, in the moon in the water, although the shape of the moon is complete, the moon does not stain the water. Likewise, in the appearing reflection, there is not even a particle of the qualities of the moon, such as light and cool touch. Therefore, no matter how the interdependent relations of appearances manifest, whether pure or impure, the distinguishing dharma is the liberation from clinging. From the aspect of awareness, which is inwardly clear and pacifies elaboration, it is like that. Furthermore, from the aspect of the basis appearance, which is outwardly clear, when appearances arise as two, deluded appearances and pure appearances, deluded appearances are the door to impure samsara. As they appear, they cannot go beyond the seed of ignorance. Pure appearances are the door to the path of liberation. From the aspect of essence, although they appear like delusion, from the aspect of function, they have the difference of liberation. In the appearance of luminous illusion, immeasurable qualities are spoken of. For example, the light of a jewel lamp, although equal in the nature of light, the jewel cannot dispel darkness, but the lamp can dispel darkness. In order to know, in the Commentary on Valid Cognition, it is said: Among the lights of the jewel lamp, the mind of the jewel manifestly proceeds, and although there is no difference from wrong knowledge, how is there a difference in function? Thus, in terms of meaning, these are the ways in which awareness measures the expanse, and therefore, it is a place to refute and measure with the wisdom of logic.
Tibetan
མ་ཡིན། །ཡང་དག་མཐོང་བའི་བློ་མིག་གིས། །ངོ་བོ་དང་ནི་རང་བཞིན་གྱི། །ལྡོག་པའི་ཆ་ནི་རྣམ་དབྱེ་ནས། །རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །།དྲི་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པར། །སྲིད་ཞི་གཉིས་པོ་གང་ཞིག་སྔ། །སེམས་ཅན་སྔ་ན་དང་པོ་རང་། །སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་གང་ནས་བྱུང་། །མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། །དང་པོ་སྟོང་པ་རིས་མེད་ལ། །མ་རིག་པ་ཞེས་གང་གིས་གྲུབ། །དེ་ཡི་བྱུང་ས་བྱུང་དུས་གང་། །འོན་ཏེ་སངས་རྒྱས་སྔ་ཞེས་ན། །དང་པོ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་། ། འཁྲུལ་གྲོལ་སེམས་ལ་མ་བརྟེན་པའི། །དེ་འདྲའི་སངས་རྒྱས་ཉམས་དགའི་གནས། །ཞེས་དྲི་ལན་དུ་འདི་ལྟར་བརྗོད། །སྲིད་ཞིར་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི། །ངོ་བོ་རིག་དང་མ་རིག་སྟེ། །དཔེར་ན་ལག་པའི་མདུན་རྒྱབ་འདྲ། །གཞི་གཅིག་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་གྲུབ། །དེ་ལ་སྔ་ཕྱིའི་དུས་ཚོད་དང་། །མཚན་ཉིད་གཞག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། །འོན་ཀྱང་གདུལ་བྱ་འདུལ་བྱེད་ལ། །ལྟོས་ནས་གདོད་མའི་མགོན་པོ་ཡིས། །བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་གཞི་ཐོ་གནས། །ཞི་བ་བརྙེས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་། །དེ་ལས་ཞིང་ཁམས་ཉེར་བཀོད་དེ། །སྣོད་བཅུད་རིམ་པར་ཆགས་པའི་ཚུལ། །འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས། །ཐོག་མའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་སུ་གྲགས། །དེ་ལྟར་བཀོད་པའི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་། །མི་མཇེད་འདི་ཡི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི། །རྟེན་འབྲེལ་ཆགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས། །རླུང་གི་ལྷ་མོ་བཞི་ལ་སོགས། །སྲིད་པ་ལས་ཀྱི་འགྲོ་བའི་རིགས། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་དང་དུས་མཉམ་པར། །ལས་ལས་སྐྱེས་ཤིང་འཇིག་པ་དང་། །དུས་མཉམ་ཚེ་ཡི་ཚད་རྫོགས་པའི། །སྤྱི་མཐུན་ལས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དེའི། །ཡིད་ཞུགས་པ་ལས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི། །གཟུང་ཆའི་ས་བོན་བག་ལ་ཉལ། །མངོན་གྱུར་སད་པའི་ཏིང་འཛིན་ལུས། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ལ་ སོགས་ཏེ། །ཡས་མྲ་རིམ་གྱིས་ཆགས་པའི་ཚུལ། །གཞན་དུའང་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་མོད་ཀྱི། །འཚད་ཚུལ་མོང་ལས་ཕག་པའི། །གྲུབ་མཐའི་རྣམ་བར་གཞག་པ་ནི། ཐེག་པའི་མཆོག་གི་ཀོ་ཤ་ཡི། །རིམ་དཁང་དང་པོ་གཉིས་པ་གསལ། །དོན་ལ་རང་ངོའི་གཞི་གཅིག་ལས། །རིག་དང་མ་རིག་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས། །སྲིད་ཞི་གཉིས་སུ་བྱེར་བ་ལས། །སྤྱི་ཚན་འཁོར་བའི་ཐོག་མཐའ་དང་། །དེ་བཞིན་མྱང་འདས་ཐོག་མཐའི་ཚད། །འདི་ཞེས་རྒྱས་པས་སར་མ་གསུངས། །མི་གསུང་གསུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་ཕྱིར་གསང་བའི་སྙིང་པོ་ལས། །ཨེ་མ་ཧོ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལས། །རང་རང་རྣམ་རྟོག་ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ། །ཞེས་པའི་ལུང་གིས་བསྟན་པ་དང་། །འཁོར་འདས་གཉིས་ཀའི་སྤྱི་གཞི་ལས། །
Chinese
不是的。以如实见之慧眼，从体性和自性之，相异之处进行区分，唯有如此才能了悟。 在第三十七个问题中，轮回与寂静二者何者为先？或者说众生是最初的？众生本身又是从何而来？如果说是从无明而来，那么最初的无垠虚空中，无明又是如何形成的？它的生起之处和生起时间又是什么？如果说是佛陀为先，那么最初并非众生，不依赖于迷乱解脱之心，如此的佛陀安住于何处？ 对于这些问题，如此回答：显现为轮回与寂静的法性，其体性为明与无明，譬如手的前后，本体一而自性二。对此，无法设定先后之时间和特征。然而，对于所化与能化，依赖于原始怙主，安住于如来藏之基，示现获得寂静之相。由此显现清净刹土，器情世界次第形成之相。依赖于宣说的理由，被称为最初的佛陀。如此安立的化身刹土，对于此娑婆世界（娑婆世界，梵文：Sahā Lokadhātu），器情世界的，缘起形成之相，依赖于风神四姐妹等，有情众生之类，与世界形成同时，从业而生，与坏灭同时，寿命终结的，共同业力所感的众生，其意融入后，从阿赖耶识的，所取部分的种子沉睡，显现苏醒的禅定身，非有非无等，次第形成的道理，在其他地方也有广说。对于成熟的方式，比蒙古人更甚的，宗派的分类是，殊胜乘之窍诀的，次第，第一第二清楚明了。意义上，从自本体的本体一中，明与无明的幻化，轮回与寂静二者分离，总的来说，轮回的起始和终结，以及涅槃的起始和终结的界限，没有在此处详细说明。不说，也不会变成说。为何密意续中说，唉玛吙（藏文：ཨེ་མ་ཧོ།，梵文天城体：एमाहो，梵文罗马拟音：emāho，汉语字面意思：稀有哉），如来藏中，各自的分别念由业力所化现。经文中也说，轮回与涅槃二者的共同基础中。
English
It is not. Only with the eye of wisdom that sees reality, by distinguishing the differences between essence and nature, can one understand. In the thirty-seventh question, which comes first, samsara or nirvana? Or are sentient beings the first? Where do sentient beings themselves come from? If they come from ignorance, then in the beginning, in the boundless emptiness, how does ignorance arise? Where and when does it originate? If the Buddha comes first, then in the beginning, there were no sentient beings, not relying on the mind of delusion and liberation. Where does such a Buddha reside? To these questions, the answer is as follows: The nature of phenomena that appears as samsara and nirvana, its essence is clarity and ignorance, like the front and back of a hand, one basis and two natures. There is no way to set a time or characteristic of before and after. However, for those to be tamed and those who tame, relying on the primordial protector, abiding in the basis of the sugatagarbha, showing the attainment of peace. From this, pure lands appear, and the container and contents of the world are formed in order. Relying on the reason for explaining, it is called the first Buddha. The manifested realm thus established, for this Sahā world (娑婆世界, Sanskrit: Sahā Lokadhātu), the interdependent formation of the container and contents, relying on the four wind goddesses and so on, the types of sentient beings of existence, at the same time as the formation of the world, born from karma, at the same time as destruction, the sentient beings who have exhausted their lifespan due to common karma, when their minds are absorbed, from the seeds of the object-grasping part of the alaya consciousness, the samadhi body that manifests and awakens, neither existent nor non-existent, and so on, the way of gradual formation, is also extensively explained elsewhere. Regarding the way of maturation, even more than the Mongols, the classification of schools is, the order of the pith of the supreme vehicle, the first and second are clear. In meaning, from the one essence of one's own nature, the illusion of clarity and ignorance, the separation of samsara and nirvana, in general, the beginning and end of samsara, as well as the limits of the beginning and end of nirvana, are not explained in detail here. Not saying, it will not become saying. Why does the secret essence tantra say, Emaho (藏文：ཨེ་མ་ཧོ།, Devanagari: एमाहो, Romanization: emāho, literal meaning: rare!), in the sugatagarbha, each person's conceptual thoughts are manifested by karma. The scriptures also say that in the common basis of both samsara and nirvana.