Tibetan
ཚམས་ནི་རྒྱས་བཤད་ཇི་ཙམ་ཞིག་བཤད་ཀྱང་མདོ་ཧྲིལ་གྱིས་བསྡུ་ན་རིག་མ་རིག་གཉིས་ལས་མི་འདའ་སྟེ། ཀུན་བཟང་སྨོན་ལམ་ལས། སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ཀུན༔ གཞི་གཅིག་ལམ་གཉིས་འབྲས་བུ་གཉིས༔ རིག་དང་མ་རིག་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ༔ ཞེས་པའི་གཞི་གཅིག་ནི་གདོད་མའི་ཡེ་གཞི་འཁོར་འདས་གཉིས་ཀར་ལུང་མ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ། ལམ་གཉིས་ནི་གྲོལ་བ་དང་འཁྲུལ་པ་གཉིས་ལས་སྔ་མ་ནི་ཤེས་རབ་སྲོག་ཏུ་ཤར་བའི་རླུང་གིས་རྟ་བྱས་ཏེ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་སྣང་བ་ཤར་བ་ན་རང་སྣང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་ཀུན་རྫོབ་ཟག་བཅས་ཀྱི་དགེ་བ་རྡུལ་ཙམ་འདི་ནི་བཤད་ཚུལ་སྤྱིར་བཏང་དུ་བྱས་ ཀྱི། ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཞེད་པ་ལ་རང་ངོ་རིག་པ་དེ་ཟག་མེད་རང་བྱུང་གི་དགེ་བ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུར་བྱས་ནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཤད་སྲོལ་ཡོད་དོ། །མ་བྱས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། དེ་ལྟར་འཁོར་འདས་ཐོག་མཐའ་ལས། །སངས་རྒྱས་འཁྲུལ་བར་མ་གྱུར་པས། །གཞི་ནས་འཕགས་པའི་དབང་པོ་ཡིས། །རང་སྣང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས། །རྟོག་དཔྱོད་ཡིད་རྣམས་ཕྱིར་མ་ཤོར། །འགྱུ་བ་རང་ཐག་ཆོད་པའོ། །ཞེས་པས་བསྟན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་གྱིས་སྡིག་པ་སྤུ་ཙམ་མ་བྱས་པར་འཁོར་བར་ལྷུང་བ་ནི་རང་སྣང་རང་བཞིན་མེད་པར་མ་ཤེས་པ་ལས་འཁྲུལ་ཏེ། དེ་ལ་གཞི་དང་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕྱེ་ནས་འཁྲུལ་ཚུལ་གསུམ་དུ་བཤད་ཀྱང་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་མ་རིག་པ་ལས་མི་འདའ་ཞིང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཁྲུལ་ཚུལ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ། །མ་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །བདག་ཉིད་གཅིག་ལས་འཁྲུལ་རྩ་བྱས། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྟོག་པ་གཉིས། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པས་ཡུལ་དུ་གྱུར། །ཞེས་པས་ངོ་བོ་མ་རིག་པས་རྒྱུ་བྱས་གཞིའི་རིག་པ་རྟོག་དཔྱོད་ལས་འདས་ཤིང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཤེས་པ་གཟུང་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྲ་བར་གནས་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། རྒྱུ་གཅིག་འབྱེད་མེད་རྩ་བ་སྟེ། །རང་ངོ་ཡིན་པར་མ་ཤེས་པས། །འདི་ཡང་ འཁོར་བའི་ཐོག་མ་སྟེ། །ཞེས་དང༌། དེ་ལས་རིག་པ་གཞི་ནས་བསྐྱོད་པའི་འགྱུ་ཆ་ལས་རླུང་གིས་ཅུང་ཟད་གཡོས་པས། རང་བཞིན་གྱི་མ་རིག་པས་རྐྱེན་བྱས། འཕེན་པ་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་ཁ་དོག་ཏུ་གསལ་ཏེ་འོད་ཁྱིམ་དུ་སྣང་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སྣང་གི་ཆ་ལས་ཤེས་པ་འཁྲུལ་ཏེ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། དེ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་སྣང་བཏགས་པའི། །བདེན་པ་གཉིས་ཆའི་ཡུལ་ལས་ནི། །སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ནོ། །ཐུགས་རྗེའི་རྩལ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་བརྟགས་པའི་རྟོག་པས་བདག་གཞན་གཉིས་སུ་བཟུང་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། དེ་ཡུལ་སྣང་ཆའི་བྱེ་བྲག་ལས། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་རྐྱེན་བཞིའི་ཆ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། གདོད་མའི་གཞི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མིང་དང་བརྗོད་བྱས་གཏན་ལ་ཕེབས་པའི་སྐབས་མེད་དེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ཐོག་མ་ཉིད་ཀྱི་ཀ་དག་ལ། །འཁྲུལ་ཞེས་ཙམ་དུ་བརྗོད་དུ་མེད། །དེ་བཞིན་མ་འཁྲུལ་བ་ཡང་ཅི། །དེ་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་གདོད་ནས་དག །ཅེས་དང༌། ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་པས། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ལ་མ་རིག་པ་ཡོད་མ་མྱོང་བས། རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་མེད། རིག་མ་རིག་གི་ཐ་སྙད་ལས་འདས་པས་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་དུ་གྲུབ་ པ་མེད་དོ་གསུངས། ཁ་ཅིག་ན་རེ། འོ་ན་གྲོལ་སའི་ཀ་དག་གི་སྐབས་སུ། ངོ་བོ་སྐུ། རང་བཞིན་འོད། ཐུགས་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བཤད་པས་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ལ་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་འདོད་པ་དང༌། ཡོད་པར་འདོད་པའི་འགལ་བ་ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་རང་རྒྱུད་ཀྱི་སྟེང་ནས་བཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་ལམ་མེད་ཡེ་ཤེས་མེད་ཆོས་མེད་སོགས་བསྟན་ལ་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། མཚན་བརྗོད་ལས། ཡེ་ཤེས་ལུས་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཞེས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ལས་ནམ་ཡང་མི་འདའ་བས་དེ་གཉིས་ཀ་ལྡོག་ཆས་ལེགས་པར་ཕྱེ་ནས་ཁས་བླང་དུ་བཏུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཏུ་མེད་པ་དང༌། ཐོབ་ཏུ་རེ་ནས་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། སྔ་མ་ལྟར་ན་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ལོགས་སུ་རྡུལ་ཙམ་མེད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན། ཕྱི་མ་ནི་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པར་བྱ་རུ་ཡོད་པར་དགོངས་ཀྱི། ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་ཞེས་ཚོགས་པ་གཅིག་གི་སྟེང་ནས་ཕྱེ་བའི་གདོད་མའི་གནས་ལུགས་དེ་ཉིད་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྒྲ་བཤད་བཞག་ཀྱང་ཞལ་ཕྱག་གི་རྣམ་པའི་སྐུ་དང་འོད་ཟེར་སོགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་ནོར་ས་རྔམ་པོ་ཆེ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་རང་ཤར་ལས། ཆོས་སྐུ་རྣམ་ དག་ཆེན་པོ་ལ། །དངོས་པོ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། །མཚན་མ་ཅན་དུ་བཏགས་པ་མེད། །གལ་ཏེ་མཚན་མ་ཡོད་གྱུར་ན།
Chinese
总而言之，无论作多少广说，如果用整部经来概括，也不会超出觉和无觉这二者。如《普贤行愿品》中所说：“显有轮回寂灭一切法，基一、道二、果亦二，觉与无觉乃幻变。”其中的“基一”是指原始的本基，是未对轮回和寂灭二者作授记的时候。道二，即解脱和迷乱二者，前者是智慧如命般生起，以风为马，当生起能断之相时，因为了知自显现无自性，所以普贤王如来将世俗有漏的善根视为微尘，这只是普遍的说法方式。但全知龙钦巴的独特观点认为，自性觉性是无漏自生的善根，犹如大海，这是他独特的说法。不作而成佛，如《决择根本慧论》中所说：“如是轮回寂灭之初末，未曾迷乱成佛故，从基位圣者以智慧，知自显现无自性，分别念意不外散，动摇自解脱。”这已经阐明。后者是三界有情未作丝毫罪业而堕入轮回，这是因为不了知自显现无自性而迷乱。对此，区分基和基智的差别后，宣说了三种迷乱的方式，但都不会超出十二缘起的根本——无明，以三种方式迷乱的方式是，如《决择根本慧论》中所说：“迷乱之因乃无明，无明具有三种相，从一自性生迷乱，俱生分别有二种，由遍计执成对境。”因此，以体性无明为因，基之觉性超越分别念，处于未授记的细微至极的觉性，这被称为因一自性的无明。如《决择根本慧论》中所说：“一因无别乃根本，因不了知是自性，此亦轮回之初始。”并且，从此觉性从基位开始动摇的动相中，风稍微摇动，以自性的无明为缘，推动业之风显现为颜色，显现为光晕，这被称为俱生无明，从二取之相中，觉性迷乱，成为境和有境二者。
English
In summary, no matter how much elaboration is made, if summarized by the entire sutra, it will not go beyond the two, awareness and unawareness. As it is said in the Kunjang Monlam (普贤行愿品): "All phenomena of appearance, existence, samsara, and nirvana, are all based on one ground, two paths, and two fruits; awareness and unawareness are the manifestations." The "one ground" refers to the primordial base, the time when neither samsara nor nirvana is indicated. The two paths are liberation and delusion. The former is when wisdom arises as life, with wind as the horse, and when the appearance of cutting arises, because one knows that self-appearance has no self-nature, therefore Samantabhadra considers the virtuous roots of mundane contamination as mere dust. This is just a general way of speaking. However, the unique view of Omniscient Longchenpa considers self-nature awareness as uncontaminated, self-arisen virtuous roots, like an ocean, which is his unique way of speaking. Buddhahood is attained without effort, as it is said in the Thalgyur (决择根本慧论): "Thus, from the beginning and end of samsara and nirvana, because one has not been deluded into becoming a Buddha, from the base, the noble one knows with wisdom that self-appearance has no self-nature, conceptual thoughts do not scatter outwards, and movement is self-liberated." This has been explained. The latter is that sentient beings of the three realms fall into samsara without committing even a hair's breadth of sin, which is because they are deluded by not knowing that self-appearance has no self-nature. In this regard, after distinguishing the difference between the base and the base-wisdom, three ways of delusion are explained, but they do not go beyond the root of the twelve links of interdependence—ignorance. The ways of delusion in three aspects are, as it is said in the Thalgyur (决择根本慧论): "The cause of delusion is ignorance, ignorance has three aspects, delusion arises from one self-nature, co-emergent thoughts are of two kinds, and become objects through complete imputation." Therefore, with the nature of ignorance as the cause, the awareness of the base transcends conceptual thought, and the unindicated awareness abides in the subtle of the subtle. This is called the ignorance of the cause, one self-nature. As it is said in the Thalgyur (决择根本慧论): "One cause, inseparable, is the root, because one does not know it as self-nature, this is also the beginning of samsara." Furthermore, from the movement of awareness starting from the base, the wind slightly stirs, with the ignorance of self-nature as the condition, the wind of propelling karma manifests as color, appearing as an aura. This is called co-emergent ignorance, and from the aspect of dualistic grasping, awareness is deluded, becoming the object and the subject.
Chinese
也是如此。在胜义谛中说：从那之中俱生，在名言中显现安立的，二谛之境等已经阐述。以大悲的力量，通过对智慧显现的分别念，执着于自他的二取，称为遍计所执的无明。在胜义谛中说：那是境显现部分的差别，遍计所执是四缘的部分。如此宣说。在原始的自性本体上，没有以名言和所诠来确定的情况。在《摩尼宝鬘》中说：在最初的原始清净中，不能仅仅说是错乱，同样，没有不迷乱，因此，错乱从一开始就是清净的。全知龙钦巴说：那也是，因为本体上从未有过无明，所以仅仅是觉性也不成立。超越了觉与非觉的词语，所以仅仅是错乱与非错乱也不成立。有些人说：那么，在解脱之地的原始清净之时，说本体是法身，自性是光明，大悲是智慧，如果认为在胜义谛中佛没有智慧，以及认为有智慧，那么如何消除这个矛盾呢？在佛的果位上，因为没有在所知和能知上安立的自续的智慧，所以宣说了无道、无智、无法等。如果按照后者，佛陀是二无别的智慧的本体。如《名称赞》中所说：智慧身如来。因此，佛陀的一切法永远不会超越大智慧，所以将这两者区分开来，就可以接受。同样，在胜义谛中，佛陀是无法获得的，以及希望获得而进入道，这两者也不矛盾。如前者所说，是指除了自证智慧之外，没有丝毫的尘埃。后者是指那可以显现。虽然在本体、自性、大悲的集合上，对原始的本性安立了法身、语、意的解释，但是如果认为有面容和手足形象的法身和光芒等，那就是非常严重的错误。在《觉性自显》中说：法身清净广大中，因为没有可执的实物，所以没有安立为有相。如果存在相，
English
It is also like that. In the ultimate truth, it says: From that which is co-emergent, in conventional truth, the appearance is established, the realm of the two truths, etc., has been explained. Through the power of great compassion, by the conceptual thought that examines the appearance of wisdom, the grasping of self and other as two is called the ignorance of complete imputation. In the ultimate truth, it says: That is the difference in the part of the appearance of the object, complete imputation is a part of the four conditions. Thus it is said. In the original nature of the ground, there is no situation where it is determined by name and object of expression. In the "String of Pearls" it says: In the original primordial purity, it cannot be said to be merely mistaken. Likewise, what is not mistaken? Therefore, mistake is pure from the beginning. Omniscient Longchenpa said: That is also because there has never been ignorance in the essence, so it is not established as mere awareness. Transcending the terms of awareness and non-awareness, so it is not established as merely mistaken and not mistaken. Some say: Then, at the time of primordial purity, the state of liberation, it is said that the essence is Dharmakaya, the nature is light, and compassion is wisdom. If it is thought that in the ultimate truth, the Buddha does not have wisdom, and that he does have wisdom, how can this contradiction be resolved? In the state of Buddhahood, because there is no self-existing wisdom established on the basis of what is to be known and what knows, it is taught that there is no path, no wisdom, no dharma, etc. According to the latter, the Buddha is the very essence of non-dual wisdom. As it says in the "Praise of Names": The Tathagata is the embodiment of wisdom. Therefore, all the dharmas of the Buddha never transcend great wisdom, so these two can be well distinguished and accepted. Similarly, in the ultimate truth, the Buddha cannot be attained, and entering the path with the hope of attaining it are not contradictory. As the former says, it refers to the fact that there is not a single particle apart from the wisdom of self-awareness. The latter refers to the fact that it can be made manifest. Although on the collection of essence, nature, and compassion, the explanations of Dharmakaya, speech, and mind are placed on that very original state, it is a very serious mistake to think that there are forms of face and limbs, and rays of light, etc. In "Self-Arisen Awareness" it says: In the Dharmakaya, the great purity, because there is no object to be grasped, it is not designated as having characteristics. If there were characteristics,