Tibetan
མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའོ། །དགའ་བ་སྡུད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །ཞེས་པས་བསྟན་པ་ལྟར། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་བློ་རྟོག་དང་བཅས་ཤིང༌། དེ་ཡང་གང་དུའང་མི་རྟོག་པར་འཇོག་པའི་གསལ་སྟོང་གྱི་ ན་བ་ལ་དྲན་རྩིའི་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་དངོས་གཞི་མི་རྟོག་པ་སྐྱེ་ཞིང༌། ཐུན་རྗེས་དང་བར་མཚམས་ནི་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དངས་ཆ་ལས་ཕ་རོལ་མཐོང་བའི་སྤྱན་དང༌། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱང་འཆར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་གཏན་ཆུང་ངུར་གོམས་པ་ལས་ཚངས་རིས། འབྲིང་དུ་གོམས་པས་ཚངས་པ་ཀུན་འཁོར། ཆེར་གོམས་པས་ཚངས་ཆེན་དུ་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི། དང་པོའི་སེམས་ཀྱི་དངོས་གཞི་བརྟན་པའི་ཉེར་བསྡོགས་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་བཅས་པ་ནི་སྦྱོར་བ། དེའང་ཅི་ཞིག་ནས་གསལ་སྟོང་དུ་ཤེས་པའི་དྲན་རྟོག་ཕྲ་མོའང་མེད་ཀྱང་རང་ངོའི་སེམས་དེ་ལ་ཉམས་མྱོང་གི་འཛིན་པ་དང་བཅས་པའི་གསལ་ལ་མི་རྟོགས་སྐྱེས་པ་ནི་དངོས་གཞིའོ། །དེ་ཉིད་ཆུང་ངུར་གོམས་པ་ལ་འོད་ཆུང༌། འབྲིང་གིས་ཚད་མེད་འོད། ཆེན་པོས་འོད་གསལ་དུ་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི། གཉིས་པའི་སེམས་ཀྱི་དངོས་གཞི་བརྟན་པའི་ཉེར་བསྡོགས་རྟོག་དཔྱོད་གང་ཡང་མེད་པའི་མི་རྟོག་པ་ཁྱད་པར་བ་ཉིད་སྐྱེ་བའི་དངོས་གཞིའོ། །དེ་ཉིད་ཆུང་ངུར་གོམས་པས་དགེ་ཆུང༌། འབྲིང་གིས་ ཚད་མེད་དགེ ཆེན་པོས་དགེ་རྒྱས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་གསུམ་དང༌། འཕགས་པའི་ལྔ་ཡོད་པ་ལས། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ནི་གསུམ་པའི་སེམས་ཀྱི་དངོས་གཞི་བརྟན་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ལས། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་དགའ་བདེ་སྔོན་ལས་ཆེས་ལྷག་པ་སྐྱེས་པ་ནི་བཞི་པའི་དངོས་གཞིའོ། །དེའང་གོམས་པ་ཆུང་ངུས་སྤྲིན་མེད། འབྲིང་གིས་བསོད་ནམས་སྐྱེས། ཆེན་པོས་འབྲས་བུ་ཆེར་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཆེའི་བསམ་གཏན་གྱི་དགའ་བདེའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཞི་གནས་རྐྱང་པ་ལ་གོལ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་མི་རྟོག་གཉིས་ཀའི་དངས་འགགས་ནས་གཟུགས་མེད་དུ་འཕེན་ལ། རྣམ་པར་སྣང་ཡང་དེ་ལ་རང་རྒྱུད་དུ་མི་འཛིན་པའི་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ཟིན་ན་འཕགས་པའི་གནས་གཞན་གཙང་མ་རིགས་ཀྱི་ལྷར་སྐྱེས་ནས་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གྲོལ་ཚུལ་ཡང༌། སེམས་ལམ་དུ་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་དག་གིས་མཚམས་དང་སྦྱར་ན། ཉན་རང་གི་ལམ་དུ་ཞུགས་ནས་རང
Chinese
认为无有是第三禅。 摄集喜乐是第四禅。 如是所说，初禅是具有令心入定的觉和伺。 也就是不于任何处生起分别念而入定的明空 之觉受，具有忆念和寻伺的加行，从中生起真实的不分别念。 出定后和中间时段则具有觉和伺。 从此禅定的清净分中，能生起见到他方的眼，以及了知前后世等的神通。 如是修习小禅定，能生梵众天；修习中等禅定，能生梵辅天；修习大禅定，能生大梵天。 第二禅是，初禅的心之真实稳固的近分，没有觉，唯有伺的加行。 也就是从何处知晓明空，即使没有细微的忆念分别，也具有对自心之经验的执着的明而不分别的生起，是为真实。 修习此禅定小者，生少光天；中者，生无量光天；大者，生极光净天。 第三禅是，第二禅的心之真实稳固的近分，生起没有任何觉伺的特殊不分别念之真实。 修习此禅定小者，生少善天；中者， 生无量善天；大者，生遍净天。 第四禅有凡夫的三种住处和圣者的五种住处。 其中，凡夫的是，从第三禅的心之真实稳固的近分中，生起比之前更强烈的乐明不分别的喜乐，是为第四禅的真实。 修习此禅定小者，生无云天；中者，生福生天；大者，生广果天。 如是，如果将广果禅定的喜乐自性误入单单的止观，则分别念和不分别念二者的清净都会中断，从而投生到无色界。 如果显现，却不执着于其为自性，以不分别的胜观摄持，则会投生到圣者的其他清净种姓的天神中，成为解脱之因。 如何解脱呢？ 如果与以心为道的宗派结合，则会进入声闻或独觉的道。
English
Considering the absence [of something] is the third dhyana. Gathering joy is the fourth dhyana. As taught, the first dhyana is a mind that includes both conceptualization and analysis, which brings about meditative stabilization. Specifically, it is the clear and empty experience of settling without conceptualizing anything, along with the application of mindfulness and scrutiny. From this practice, genuine non-conceptualization arises. The post-meditation period and intermediate states involve conceptualization and analysis. From the clarity of this [dhyana], the eye that sees the other side and the clairvoyance that knows past and future states also emerge. By familiarizing oneself with such a small dhyana, one is born in the Brahma Assembly. By familiarizing oneself with a medium dhyana, one is born in the Brahma Retinue. By familiarizing oneself with a large dhyana, one is born in the Great Brahma realm. The second dhyana is the preparatory stage where the actual basis of the first mind is stable, without conceptualization but only with analysis. Specifically, although there is no subtle recollection of knowing clarity and emptiness from anything, the clear and non-conceptual arises with the experience of grasping onto that mind of one's own, which is the actual basis. By familiarizing oneself with this a little, one is born in the Limited Light realm. With a medium amount, one is born in the Immeasurable Light realm. With a great amount, one is born in the Clear Light realm. The third dhyana is the actual basis where the preparatory stage of the second mind's actual basis being stable gives rise to a distinctive non-conceptualization without any conceptualization or analysis. By familiarizing oneself with this a little, one is born in the Limited Virtue realm. With a medium amount, one is born in the Immeasurable Virtue realm. With a great amount, one is born in the Extensive Virtue realm. The fourth dhyana has three abodes for ordinary beings and five for noble ones. Among these, for ordinary beings, from the preparatory stage of the third mind's actual basis being stable, a joy and bliss of clear, non-conceptual happiness arises that is far greater than before, which is the actual basis of the fourth [dhyana]. By familiarizing oneself with this a little, one is born in the Cloudless realm. With a medium amount, one is born in the Merit-Born realm. With a great amount, one is born in the Great Fruit realm. Thus, if the nature of joy and bliss of the Great Fruit dhyana is mistaken for mere calm abiding, the clarity of both conceptualization and non-conceptualization will cease, and one will be propelled into the Formless realm. However, if it appears but one does not grasp it as self-nature, and it is seized by the non-conceptual insight of higher seeing, then one will be born as a deity of pure lineage in another abode of noble ones, becoming a cause for liberation. How does liberation occur? If one combines it with the vehicles that take mind as the path, then one will enter the path of a Hearer or Solitary Realizer.