Tibetan
།དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །མདོར་ན་རྟོག་དཔྱོད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དགེ་སྡིག་ཀྱང་ཡོད་ལ། དགེ་སྡིག་ཡོད་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱང་བསླུ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དག་མཉམ་རྒྱུ་འབྲས་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ལམ་དུ་བྱེད་མི་ཤེས་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཏེ། དབུ་མ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཤེས་པས་ཡོད་དང་མེད་ཞིའི་ཕྱིར། །སྡིག་དང་བསོད་ནམས་ལས་འདས་པ། །དེ་ཡི་བདེ་འགྲོ་ངན་འགྲོ་ལས། །དེ་ནི་ཐར་པ་ཁོ་ན་བཞེད། །ཅེས་པའི་རིགས་པ་ཡང་གང་གིས་བཟློག །འདིར་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་འདས་པའི་སེམས་ལ་རྟོག །མ་འོངས་པའི་སེམས་ལ་དཔྱོད། ད་ལྟར་གྱི་སེམས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཅན་གང་ཞིག་གིས་གྲུབ་མཐའི་བློ་ཞེན་དང༌། ལམ་བདེན་འདུས་བྱས་པས་སྤོང་མི་ནུས་པས་ཤེས་བྱ་གཤིས་ཐོག་ཏུ་བཅིངས་པ་དང༌། རྫས་འགལ་ཀྱང་སྟོན་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་གྲགས་སུ་བསྟན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་དཀོན་ཅོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྨན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །འོད་སྲུང༌། སེམས་ནི་དཔྱད་དུ་མེད་པ། བསྟན་དུ་མེད་པ། སྣང་བ་མེད་པ། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ། གནས་མེད་པའོ། །འོད་སྲུང༌། སེམས་ནི་ སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་གཟིགས། མི་གཟིགས། གཟིགས་པར་མི་འགྱུར། འོད་སྲུང་སེམས་ནི་ཀུན་ཏུ་བཙལ་ན་མི་རྙེད་དོ། །གང་མ་རྙེད་པ་དེ་ནི་མི་དམིགས་སོ། །གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་བཤད་བཞིར་གནས་ཤིང་གང་ལས་མཐའ་བྲལ་དབུ་མའི་མན་ངག་གི་གཏིང་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱ་དང་སྣང་བ་གཉིས་ལྟོས་གྲུབ་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ། ཤེས་བྱ་སྣང་བས་མ་བཅིངས་སྟོང་པའི་དངོས། །སྟོང་པ་རང་བཞིན་གསལ་བའི་སྙིང་པོ་ནི། །རིག་པར་བཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཁམས། །འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་བཞིན། །དེ་ལ་སྤྱིར་ཤེས་བྱའི་གཤིས་སྣང་བའི་ཡུལ་དང་མ་འདྲེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཉེ་བར་ལེན་པས་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་
Chinese
事物非为造作的，任何处所皆无有，如是说。总之，只要有分别思量，善恶也就存在。若有善恶，则因果也必定不虚。真相是，对于无别清净、等同、超越因果的法界，不知如何作为道用，这是一种表现。如《中观宝鬘论》所说：因知故有无寂灭，故超罪福。彼之乐趣恶趣，唯是解脱。此等道理又为谁所能驳倒？此处，自性大圆满的不可思议智慧，是对已逝之心的忆念，对未来之心的推测，以及对现在之心的种种辨识。无论哪一种，都无法以宗派的偏执和道谛的造作来舍弃，因此，所知被束缚于其本性之中。即使是相互矛盾的事物，也与导师亲自公开宣说的各大藏经不相违背。如《圣宝积经》所说：光增，何为超越世间的良药？乃是精勤寻求心。光增，心是不可思议的，不可言说的，无有显现的，无有分别的，无有处所的。光增，心是诸佛皆未见，不见，亦将不见的。光增，心若普遍寻觅则不可得。凡不可得者，即不可缘。凡不可缘者，既非过去，亦非未来，亦非现在生起。凡非过去，亦非未来，亦非现在生起者，即是真实超越三时。如是说。如是之实相法性，安住于自性大圆满之四说，并已穷尽从中远离边见的甚深中观口诀，因此，这是一种从执着所知与显现为相互依存之物中解脱出来的方式：所知不为显现所缚，是空性之事物。空性是自性光明的精华。是安住于觉性中的身与智慧界。如太阳之精华般，无有聚散。对此，一般而言，所知的本性与显现之境不相混淆，乃是取受五蕴而显现的自性空性。如是空性之体性亦
English
Things that are not fabricated do not exist anywhere. In short, as long as there is conceptual thought, there will be good and bad. If there is good and bad, then cause and effect will not be deceptive. The truth is that not knowing how to use the Dharmadhatu, which is inseparable, pure, equal, and beyond cause and effect, as a path is a kind of expression. As the Ornament of Precious Middle Way says: Because of knowing, existence and non-existence are extinguished, therefore it transcends sin and merit. From its happiness and bad migrations, it only desires liberation. By whom can these reasons be refuted? Here, the inconceivable wisdom of the Great Perfection of Naturalness is the recollection of the past mind, the speculation of the future mind, and the various discriminations of the present mind. No matter which one, it cannot be abandoned by sectarian bias and the fabrication of the path truth, therefore, what is known is bound to its nature. Even things that are mutually contradictory do not contradict the great collections of scriptures that the teacher himself publicly proclaimed. As the Noble Stack of Jewels Sutra says: Light Protector, what is the medicine that transcends the world? It is the diligence of completely searching for the mind. Light Protector, the mind is immeasurable, unspeakable, without appearance, without discrimination, and without place. Light Protector, the mind is not seen, is not seen, and will not be seen by all the Buddhas. Light Protector, the mind cannot be found if searched everywhere. What is not found is not an object of focus. What is not an object of focus is neither past, nor future, nor present arising. What is neither past, nor future, nor present arising is truly beyond the three times. So it is said. Such a nature of reality abides in the four explanations of the Great Perfection of Naturalness and has exhausted the profound Middle Way instructions that are free from extremes, therefore, this is a way to be liberated from clinging to what is known and what appears as interdependent: What is known is not bound by appearance, it is the nature of emptiness. Emptiness is the essence of self-luminous nature. It is the body and wisdom realm that reside in awareness. Like the essence of the sun, there is no gathering or scattering. In general, the nature of what is known is not mixed with the object of appearance, it is the self-nature emptiness that appears by taking the five aggregates. The characteristic of such emptiness is also
Tibetan
ཐལ་བྱུང་གི་སྟོང་རྐྱང་དུ་བལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ ཅན་ཏེ། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་ལས་ཀྱང༌། གཟུགས་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །གཟུགས་ལས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གཟུགས་སུ་སྣང་ཙམ་ནས་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་ཞིང༌། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་སྣང་བ་མི་འགག་པར་སྟོན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པས་དེ་ལ་མི་གོས་པའི་ཚུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་གཟུགས་དང་བྲལ། །གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་ཡིན། །ཕན་ཚུན་དུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་བས་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་རང་ངོ་ལ་སྐྱོན་གྱིས་བྲི་བ་དང་ཡོན་ཏན་གྱིས་གང་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པས་ན་མིང་གཞིའི་ཕུང་པོ་གཞན་དག་ལའང་འགྲེ་བའི་ཚུལ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པར་མ་ཤེས་ན། ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ཀྱིས་གཞལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་ནི་སྣང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དམ་ལ་བཞག་པས་སྲིད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདའ་མི་ཤེས་པ་ཅན་ཏེ། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། སྔོན་བདག་དགོན་པ་ནགས་ཁྲོད་ཅིག་ན་མཆིས་པའི་ཚེ་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཀྱང་མཆིས་ཏེ། ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་པས་བརྡའ་སྤྲོད་པར་བགྱིད་དེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་པས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཁམས་ལ་དམིགས་པས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པས་སོ། །བདག་གིས་ནི་ཆོས་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འཚལ་ལགས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་འདིར་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྤྲོས་བྲལ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འཆིང་གྲོལ་ལས་འདས་པའི་སྙིང་པོ་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཉི་མ་དང་འོད་ཟེར་གྱི་ཚུལ་དུ་གདོད་ནས་ཡེ་རྫོགས་ཆེན་པོ་ལས་མི་འདའ་བ་ནི་སེམས་ཕྱོགས་པ་སྤྱིའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཀུན་བྱེད་ལས། ང་ཡི་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་མི་ཕྱེད་པས། །ཆོས་དབྱིངས་གནས་འདི་ང་ཡིས་བྱས་པ་ཡིན། །བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལས་དེ་ན་གཞན་མི་བཞུགས། །ང་ཡི་རང་བཞིན་མ་བསྒྲིབས་ཀུན་ཁྱབ་པས། །གསལ་བའི་ནམ་མཁའ་ཡེ་ཤེས་གཞལ་ཡས་ཁང༌། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལས་གཞན་མི་བཞུགས། །ཞེས་སོ།
Chinese
不是将它看作是虚无的空性，而是自性光明之体。如《心经》所说：“色即是空，空即是色。色不异空，空不异色。” 意思是说，显现为色法的同时，其自性是空性的，虽然名言上显现不灭，但色法的体性并不染著于它。如正理自在（法称）所说：“所谓空性离于色，色与形相相联系，二者之间实相违。” 因此，轮回和涅槃的一切法，都只是由分别念假立的，就其自性而言，既没有因过失而减少，也没有因功德而增多。因此，对于其他名言的蕴聚也应同样理解。这五蕴也应观为空性。 如果不了解五蕴等法自性无我的话，那么以能知所知来衡量的空性，就会被各种显现的对境所束缚，无法超越有为法的规律。如圣者《解深密经》中，善现（须菩提）禀白： “世尊，过去我住在寂静的森林中，有一位修行者，他以各种不同的法作为对境进行修持。有些人以五蕴为对境，有些人以十二处为对境，有些人以十八界为对境，有些人以十二缘起和四念住为对境。而我则了知一个法的体性是无我的，从而了知一切法都是如此。” 因此，在这里，自性大圆满的道路，是超越束缚和解脱的、无戏论自生智慧的精华，是觉性的自性。一切身和智慧的法界，都如太阳和光芒一般，从原始的本来圆满中不分离，这是心部总体的究竟结论。如《普贤王如来根本续》所说：“我之自性离戏不可分，法界此地我所造。菩提之外无他住，我之自性无遮遍一切，光明虚空智慧之宫殿，自生智慧之外无他住。”
English
It is not to be seen as a mere void, but as the very nature of self-luminous clarity. As the Heart Sutra says, "Form is emptiness, emptiness is form. Form is not other than emptiness, emptiness is not other than form." This means that while appearing as form, its essence is emptiness. Although appearances in name do not cease, the nature of form is not tainted by it. As Dharmakirti says, "Emptiness is said to be separate from form, form is related to appearance, and the two are mutually contradictory." Therefore, all phenomena of samsara and nirvana are merely imputed by conceptual thought. In their own nature, they neither diminish due to faults nor increase due to qualities. Therefore, the same applies to other aggregates of names. These five aggregates should also be seen as empty in nature. If the characteristics of the five aggregates, etc., are not understood as being without self-nature, then the emptiness measured by the knowable and the knowing is bound by various objects of appearance and cannot transcend the nature of conditioned existence. As stated in the Arya Saṃdhinirmocana Sutra, Subhuti reported: "Lord, in the past, when I was dwelling in a solitary forest, there was a practitioner who practiced by focusing on various dharmas. Some focused on the aggregates, some on the elements, some on the sense bases, and some on dependent origination and the four mindfulnesses. But I, knowing the characteristic of one dharma to be without self, understood that all dharmas are the same." Therefore, here, the path of the Great Perfection of self-nature is the essence of non-conceptual, self-arisen wisdom that transcends bondage and liberation, the very nature of awareness. All the dharmadhatu of body and wisdom, like the sun and its rays, are inseparable from the primordial, originally perfect state. This is the ultimate conclusion of the Mind Series in general. As the Kunjed Gyalpo Tantra says, "My nature is free from elaboration, indivisible. This dharmadhatu is created by me. Other than enlightenment, there is no other dwelling. My nature is unobscured, all-pervading. The palace of luminous space, wisdom. Other than self-arisen wisdom, there is no other dwelling."