Tibetan
།ལྔ་པ་གཅིག་གྲོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རིག་པ་སྤྲོས་བྲལ་ཆེན་པོ་དུ་མ་རོ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བལྟོས་གྲུབ་ལས་ལོག་པ་སྟེ། སའི་སྙིང་པོ་ལས། གཅིག་པུ་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི། །དུ་མ་རོ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས་གཅིག་དང་ཐ་དད་པའི་མཚན་གཞི་མི་འགྲུབ་ཀྱང༌། ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ཀྱིས་བཞག་པའི་གྲུབ་མཐའི་བློ་ཡུལ་གྱི་སྦུབས་ནས་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟང་ཐལ་རྗེན་པར་བུད་པས་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་མེད་པ་ལས། ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་སྤྲོས་ མེད་དེ། །བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་ལས་འདས། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་གང་ཟག་གི་དབང་པོའི་རིམ་པས་གྲོལ་ལུགས་སྔ་མ་བཞི་པོའང་མཐར་ཐུག་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་ཏུ་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱ་གྲོལ་ཡེ་འབྱམས་ཆེན་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལ་བཟླ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མེ་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང༌། བུ་རམ་གཅིག་གི་རོ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་མངར་བར་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཚ་བ་དང༌། །བུ་རམ་རང་བཞིན་མངར་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཅིག །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ཟག་བཅས་ཀྱི་སེམས་ལས་འདས་པའི་ཚུལ། གང་དག་སེམས་ལས་འདས་པའི་རིག་པ་ནི། །རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན། །རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་གཞི་ལས་རིག་པར་གྲོལ། །མ་རྟོགས་སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་ངང་དུ་འཁོར། །རྣམ་པས་དབྱེ་ན་ཆུ་དང་ཆུ་ལྦུར་བཞིན། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་སྡུད་པའི་ཆ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་ཐོག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ སུ་ཤར་ནས་དེས་འཁོར་བ་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རང་ཤར་ལས། གཟུང་བ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སེམས། །ཞེས་སོ། །རིག་པ་ནི་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་རང་མལ་ལས་མ་གཡོས་པར་གནས་པས་གདོད་མ་ནས་ཆོས་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་གང་དུའང་མི་རྟོག་པ། གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པས་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་ལས་འདས་པ་སྟེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། སེམས་དེ་བྲལ་ན་སངས་རྒྱས་པ། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་ཟད། །འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་སེམས་དེས་འགྲོ། །དེ་མིན་འགྲོ་བར་ནུས་མིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་རྣམས་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེའང་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་རང་གསལ་རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་ཟིན་པ་དང༌། རིག་པ་ཡུལ་མེད་དུ་ཟིན་པ་གཉིས་རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་མཚུངས་ནའང༌། སྔ་མ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ཆ་བག་ལ་ཉལ་དང་འདྲེས་པས་ཡིད་ཤེས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོད་ཕུར་བལྟར་མི་མངོན་པར་ཡོད་ལ། ཕྱི་མ་ནི་དྲན་བསམ་རྗེས་མེད་ལ་སོང་བའི་རིག་པས་འཁོར་འདས་རྒྱ་གྲོལ་དུ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། ཀུན་གཞི་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་དང༌། །རང་རིག་ཡུལ་གྱི་རྩ་བ་གཉིས། །འདྲ་བའི་གཞི་ལ་གོལ་ས་ཆེ། །མ་རིག་སེམས་སུ་སྣང་བ་དང༌། །རིག་པ་ རྟོག་མེད་སྣང་བ་གཉིས། །འདྲ་གཞི་གཅིག་ལ་གོལ་ས་ཆེ། །ཞེས་སོ། །མདོར་ན་རིམ་པ་བརྒྱད་པོའི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་གདོད་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་སེམས་རྟོག་གློ་བུར་བ་ཆུའི་ལྦུ་བ་ལྟ་བུ་ལམ་དུ་བྱེད་པས་རྩལ་ལམ་རོལ་པའི་འཆར་སྒོ་ལ་སྤང་གཉེན་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱས་ནས་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ན་ཡེ་ཤེས་སུ་འདོད་ལ། རིག་པ་ཐད་དྲང་དུ་སྟོན་པ་ཨ་ཏི་ཡངས་པ་ཆེན་པོ་ནི། མ་རིག་པ་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བཅས་པའི་རླབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མ་དཀྲུགས་པར་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣལ་མར་བཞག་པ་ལ་གློ་བུར་པའི་སེམས་རྟོག་ཆུ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པའམ་ལྦུ་བ་ཤར་བ་ལྟ་བུའི་སྤང་གཉེན་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཞི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ཐད་དྲང་དུ་སྐྱོང་བ་སྟེ་རང་ཤར་ལས། རིག་པ་དང་མ་རིག་པའི་དཔེ་ནི་ཆུ་དང་རི་མོའི་ཚུལ་ཏེ་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་ཞེས་དང༌། སེམས་དང་རིག་པའི་དཔེ་ནི་ཆུ་དང་ལྦུ་བའི་ཚུལ། སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་མ་གྱུར་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚུལ་དཔེ་དོན་འབྲེལ་པས་སྟོན་ན། རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་སེམས་རིག་མཚུངས་ནའང༌། །རིག་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཟང་ཐལ་ལ། །སེམས་ནི་ལྟེང་ཀ་ལྟ་བུར་འཁྱིལ་ཞིང་རྨོངས། །རིག་པ་གནམ་སྟོང་ཟླ་བ་གཏིང་གསལ་འདྲ། །སེམས་ནི་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་ཡུལ་འདྲེས་མཚུངས། །དངས་ ལ་ཡུལ་མེད་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། །ཡུལ་དང་ཀུན་ནས་འདྲེས་པ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད། །དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་རིག་གཉིས་རྟོག་པ་མེད་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་ན་ཡང༌། རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ན་ཟང་ཐལ་སྒྲིབ་གཡོགས་དང་བྲལ་བས་བློ་ལ་མ་ལྟོས་ཤིང་ལྟ་སྒོམ་རྒྱུ་འབྲས་ལས་འདས་པར་ཡོད་དེ། སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། རིག་པ་མ་བསྒོམས་ལྷུན་གྲུབ་ལ། །བསྒོམ་པ་བྱས་པས་ང་མི་རྙེད། །རང་བྱུང་ཡེ་ནས་བཅོས་མེད་ལ། །དཔྱོད་པ་བྱས་པས་ང་མི་མཐོང༌། །ཆོས་སྐུ་ཡེ་ནས་མཐའ་བྲལ་ལ། །ལྟ་བ་བལྟས་པས་ང་མི་མཐོང༌། །ཞེས་སོ། །སེམས་ནི་བློ་དང་འབྲེལ་པས་མུ་བཞིའི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པ་དང༌། དེ་ལྟར་བཅད་པའི་ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བཅས་པས་ངོ་བོ་མི་རྟོག་པར་འཇོག་པས་ལྟེང་ཀའི་ཆུ་བྲན་ལྟར་འཁྱིལ་ཞིང་རྨོངས། རྩལ་རྟོག་དཔྱོད་དུ་སྐྱོང་བས་ཉམས་ལེན་ཆ་གཉིས་སུ་བཏང་ནས་བལྟ་བྱ་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་བསྒྲུབ་པས་གཉིས་འཛིན་རང་རྒྱུད་ཅན་གྱི་རིག་པའི་སྒྲོན་མ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀློང་དྲུག་པ་ལས། ལྟ་བ་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཡིན། །དྲི་མེད་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ། །བལྟ་བྱ་ལྟ་བྱེད་གཉིས་དང་བྲལ། །ལྟ་བ་ཉིད་ལ་བལྟ་རུ་མེད། ། ཅི་ཕྱིར་བལྟ་བ་ཡོད་གྱུར་ན། །རིག་པའི་སྒྲོན་མ་མེད་པར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་རྫོགས་ཆེན་ཨ་ཏི་ལ། །ལྟ་བ་འཛིན་པའི་ཆོས་ཉིད་མེད། །རྫོགས་ཆེན་ཨ་ཏི་ཡོ་ག་ལ། །འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་གསུངས། །འབྲས་བུ་བྱས་མེད་རང་བྱུང་ཉིད། །རྟོག་མེད་ས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཞེས་སོ། །ཡང་རིག་པ་ནི་གནམ་སྟོང་གི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཏིང་གསལ་གྱི་རང་འོད་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཉམས་པ་མེད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་སྣང་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཡལ་ལ་མི་འཇུག་པས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱི་ཡུམ་ལ་བསྟོད་པ་ལས་ཀྱང༌། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མི་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །ཞེས་སོ། །སེམས་ནི་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་འོད་ཡུལ་སྣང་ལ་འདྲེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དྲན་བསམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཤར་པས་སྒོ་ལྔའི་ཡུལ་ལ་སེམས་བྱུང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདྲེས་པ་སྟེ། རྩལ་རྫོགས་ལས། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་བག་ཆགས་དངོས་མ་ཡིན། །ཡེ་ཤེས་བག་ཆགས་ཀུན་དང་བྲལ་གྱུར་ཀྱང༌། །སེམས་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་བག་ཆགས་སྡུད་པར་བྱེད། །སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མ་ཕྱེ་ན། །སྣང་བ་ཡུལ་ གྱི་རྩ་བ་མི་ཆོད་པས། །རྐྱེན་བྲལ་ཆོས་ཉིད་དག་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ། །ཞེས་སོ། །དེའང་སེམས་ནི་རིག་པའི་རྗེས་འབྲང་ཡིན་ལ། །རིག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བས་སེམས་ཀྱི་གཞན་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའོ། །ཁ་ཅིག་བདེན་པ་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྱར་རུང་པའི་ཕྱིར་རྟོག་དཔྱོད་ནི་ཤེས་བྱ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འཆད་པ་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ཙམ་ལས། །རང་ཐོག་ཏུ་མྱོང་བས་མ་གོས་པའི་གད་རྒྱངས་ཙམ་མོ། །འདིར་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་དུ་མི་རྟོག་པའི་ཆ་ལ་རང་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་ཅིང༌། དེའང་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རིག་པའི་དངས་ཆ་ནས་གསལ
Chinese
第五，一解脱的特征是：真谛无别的觉性，是远离戏论的众多法味一体的自性，是与方便和智慧的相对成立相违背的。如《地藏经》中说：“唯一解脱之法性，乃是众多味一体。”也就是说，从法性的角度来说，一和异的特征并不成立。然而，从所知和能知所安立的宗派的思维领域中，各自的自证智慧赤裸裸地显现出来，因此被称为明点独一之智慧。如《无字经》中说：“明点独一离戏论，思维差别言语断。”因此，又因为众生的根器次第，前四种解脱方式最终都各自在自性觉性中解脱为一的特征，如果了解这一点，那么轮回和涅槃的一切法都将转化为广大无垠的空性。比如，了解一种火的特征，知道一种蔗糖的味道，就能知道一切都是甜的一样。如《菩提心释》中说：“火之自性是热，蔗糖自性是甜，如是诸法皆，自性空性一。”像这样各自的自证觉性是智慧的行境，因此是超越有漏之心的状态。“何者超越心之觉性，自性圆满大之特征，证悟者从基解脱为觉性，未悟众生彼即自性中轮回，若以相区分如水与水泡。”像这样，从阿赖耶识中，将各种识的集合部分全部称为心，因为与境相混合的意识显现为能取和所取二者，因此它造作轮回。如《自显经》中说：“所取境执即是心。”觉性是如来藏的自性，安住于远离戏论的本位，因此从原始以来就具有法身的自性，它不成立于任何事物，也不思虑任何事物，不住于任何事物，因此超越了心的垢染。如《摩尼宝鬘经》中说：“离心即是佛，有情众生垢尽除，众生皆由心而行，否则不能行，是故众生如轮转。”
English
Fifth, the characteristic of single liberation is: the wisdom of the indivisible truth, the nature of many flavors as one great freedom from elaboration, which is contrary to the relative establishment of method and wisdom. As it is said in the Essence of the Earth: "The nature of solitary liberation is because it is the unity of many flavors." That is, although the characteristics of one and different do not arise from the aspect of Dharma nature. However, from within the realm of thought of the established tenets established by the knowable and the knower, the wisdom of self-awareness is nakedly revealed, so it is called the wisdom of a single thigle. As it is said in the Letterless: "The single thigle is free from elaboration, and the distinction of mind is beyond words." Therefore, the four previous modes of liberation, according to the order of beings' faculties, ultimately know the characteristics of liberation into one's own nature of wisdom, then all the dharmas of samsara and nirvana will be transformed into the emptiness of the great expanse of freedom. For example, knowing the characteristic of one fire and knowing the taste of one jaggery, one knows that everything is sweet. As it is said in the Commentary on the Bodhicitta: "The nature of fire is heat, the nature of jaggery is sweetness, likewise all dharmas are one in nature emptiness." Such self-awareness is the object of wisdom, so it is beyond the defiled mind. "Those who are beyond the mind are the characteristics of the Great Perfection of self-nature. Those who realize are liberated from the ground into wisdom. Unenlightened beings revolve in that very nature. If distinguished by form, like water and water bubbles." In this way, all the collections of consciousness from the alaya are called mind, because the consciousness mixed with the object arises as the grasped and the grasper, and therefore it creates samsara. As it is said in the Self-Arisen: "The grasped object is the mind." Wisdom is the nature of the Sugata-garbha, abiding unmoved from its own place free from elaboration, so it has the nature of the Dharmakaya from the beginning, it does not arise in anything, it does not think about anything, it does not abide in anything, so it is beyond the defilements of the mind. As it is said in the Pearl Rosary: "If the mind is separated, it is Buddhahood, the defilements of all sentient beings are exhausted, beings go by the mind, otherwise they cannot go, therefore beings are like a wheel turning."
Chinese
是也。於彼道之階段，心僅止於自明無念，覺性僅止於無境，二者雖於無念之分相同，然前者乃與阿賴耶識之習氣相混，故意識取捨之橛看似不顯而實有，後者乃覺性已逝於無有憶念思維之境，故有覺悟輪涅解脫之差別。如《獅子圓滿力》云：「阿賴耶乃心之根本，自覺乃境之根本，相似之基有大錯謬。未明顯現為心，覺性無念顯現二者，相似之基有大錯謬。」總之，於八次第之所有乘中，皆以本來未有之心念，如水泡般之暫時性為道，故於功用或嬉戲之顯現上，作多種斷證，若離心之垢染，則認為是智慧。然直指覺性之大圓滿，乃是不為具有八識之未明之浪所擾動，安住於覺性之真實法性，不待如於水上繪畫或生起水泡般之暫時性心念之多種斷證，乃是直接修持本基之覺性，如《自生》云：「覺性與未明之譬喻，如水與畫之方式，依賴於緣。」又云：「心與覺性之譬喻，如水與水泡之方式，不為心所控制。」如是宣說。彼之方式以譬喻、意義相連而示之：僅於無念之分，心與覺性雖相同，然覺性無自性而空明，心則如旋轉之漩渦般迷惘。覺性如虛空之月，清澈見底，心則如十五之月，與境相混。清淨而無境，乃覺性之功德，與境完全相混，乃心之差別。於彼安住之階段，心與覺性二者雖僅於無念之分相同，然於覺性之法性中，空明而無有遮蔽，故不依賴於心，且超越見修因果。如《獅子圓滿力》云：「覺性不修而任運成就，若作修持則不得我。自生本來無造作，若作觀察則不得我。法身本來離邊，若作觀視則不得我。」如是說。
English
Yes. In that stage of the path, the mind is merely self-luminous and non-conceptual, and the awareness is merely without object. Although the two are similar in terms of non-conceptuality, the former is mixed with the latent tendencies of the alaya, so the peg of the grasping and fixation of the mind consciousness is invisible but actually exists. The latter is the awareness that has gone beyond the trace of memory and thought, so there is a difference in realizing the liberation of samsara and nirvana. As it is said in the "Lion's Complete Power": "The alaya is the root of the mind, and self-awareness is the root of the object. There is a great error in the basis of similarity. Ignorance appears as the mind, and awareness, the two appearances of non-conceptuality, have a great error in the basis of similarity." In short, in all the vehicles of the eight stages, the adventitious mind-concept, which has never existed from the beginning, is taken as the path, like a water bubble. Therefore, in the manifestation of skill or play, various abandonments and adoptions are made, and if one is free from the defilements of the mind, it is considered wisdom. However, the Great Ati Yoga, which directly points out awareness, is to leave the natural state of awareness undisturbed by the waves of ignorance with the eight consciousnesses, and without relying on various abandonments and adoptions of the adventitious mind-concept, such as drawing a picture on water or the appearance of a bubble, one directly cultivates the awareness of the ground. As it is said in "Self-Arisen": "The example of awareness and ignorance is like water and a picture, depending on conditions." It is also said: "The example of mind and awareness is like water and a bubble. It is not controlled by the mind." This is how it is explained. Showing that the way of that example is connected with the meaning: Although mind and awareness are the same only in terms of non-conceptuality, awareness is empty and clear without self-nature, while the mind is confused and swirling like a whirlpool. Awareness is like the moon in the empty sky, clear to the bottom, while the mind is like the fifteenth moon, mixed with objects. Purity and objectlessness are the qualities of awareness, while complete mixing with objects is the difference of the mind. In the state of resting in equanimity, although the two, mind and awareness, are the same only in terms of non-conceptuality, in the nature of awareness, it is empty and clear, free from obscurations and veils, so it does not rely on the mind and is beyond view, meditation, cause, and effect. As it is said in the "Lion's Complete Power": "Awareness is spontaneously accomplished without cultivation. If one cultivates, one will not find me. Self-arisen, naturally uncorrected. If one examines, one will not see me. The Dharmakaya is naturally free from extremes. If one looks, one will not see me." So it is said.