Tibetan
་དང༌། བམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངེས་བརྗོད་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ཐལ་འགྱུར་ལས། རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ལས། །ཚིག་གི་བྱེ་བྲག་རྣམ་འཕྲོས་པ། །སྡེ་གསུམ་ལས་ནི་ཀློང་དགུར་འགྱུར། །ཚིག་སྡུད་པ་ལས་ཤློ་ཀ ། འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལས། །ལེའུ་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་ལྔ། །བམ་པོ་ཉི་ཁྲི་སྟོང་ཕྲག་གཅིག །བརྗོད་བྱ་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ། །གདུལ་བྱའི་སེམས་ཅན་རྟོག་པ་གཅོད། །འདི་ལས་བརྗོད་བྱ་ཉེར་བསྡུས་པ། །གཟེར་བུ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ལ། །གགས་ནི་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་གཉིས། །གནད་ཆེན་འདུས་པ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ། །གོལ་སྒྲིབ་ཁྲི་ཕྲག་བཞི་བཅུ་ལ། །མིང་ཐོགས་རྒྱུད་ནི་ཁྲི་ཕྲག་གཉིས། །ཚིག་བརྗོད་རིམ་པ་གསལ་བཀོད་དོ། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་མན་ངག་སྡེ་པའི་ལུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བསྒོམ་གྱི་གདེངས་གྲོལ་ཐོག་ཏུ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། ཀུན་ཀྱང་དགྲོལ་གཞི་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །གང་གིས་དགྲོལ་བ་སྤངས་པའི་ངང་གསལ་གདངས། །བཞི་དང་རྩ་བ་མེད་པའི་ཀློང་ན་ གསལ། །བྱས་ཤིང་བཅོས་པ་མེད་པས་ཡེ་གྲོལ་ཡིན། །རང་གི་རང་གྲོལ་རྐྱེན་ལ་རག་མ་ལུས། །ཅེར་གྲོལ་ཡིན་པས་ལྟོས་གཞི་ཀུན་དང་བྲལ། །གཅིག་དང་དུ་མར་གདགས་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ། །འདི་ལ་གཉིས། དགྲོལ་གཞི་མེད་པའི་གོ་དོན་སྤྱིའི་དབྱིངས་འཇལ་བ་དང༌། སོ་སོའི་འཐད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཤིས་ནི་ཡོད་དེ་བལྟར་མི་མངོན། མེད་དེ་རྒྱ་མ་ཆད། གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང༌། དབུ་མར་བཟུང་བའང་མེད་པས། ཐོག་མཐའ་དང༌། སྐྱེ་འགག་དང༌། འགྲོ་འོང་དང༌། དུས་གསུམ་དང༌། མཐའ་དབུས་དང༌། རྩོལ་བསྒྲུབ་ལས་འདས་པ་གང་ཞིག་ལ་དགྲོལ་བའི་གཞི་མེད་དེ། ཆུའི་རི་མོ་ལྟར་རང་གིས་རང་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། དགྲོལ་བའི་རྐྱེན་མི་འཇུག་སྟེ་ཆོས་ཉིད་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང༌། གཞི་དང་རྩ་བ་མེད་པས་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་འདས་ཀྱི་ཀློང་ན་རང་གསལ་མངོན་སུམ་པའི་ལྷག་མཐོང་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང༌། མེད་མ་མྱོང༌། སྤངས་པས་མི་སྤོང༌། སྦྱངས་པས་མི་བྱང༌། བསྒྱུར་བས་མི་འགྱུར། གྲོལ་བས་མི་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་ན་སྤང་བྱ་སྤོང་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་གཉིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫས་ གཅིག་པས་དག་གྲོལ་གཉིས་སུ་མི་རུང་ལ། འདི་ལྟར་དག་གྲོལ་གཉིས་སུ་བྱེད་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེད་ན་སེམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་མ་མཐོང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་མ་མ
Chinese
以及，通过对章节等的确切表达进行总结的方式，在决断中，从自性大圆满中：词语的差别散布开来，从三部转变为九界。从词语的总结中得出颂。从六十四万个颂中，有三万五千章，两万一千个章节，所表达的内容与天空的边际相同，断除所化众生的分别念。从中，所表达的内容被简要地概括为一百八十个钉子，两千五百个障碍，三千个重要集合，四十千个迷惑遮蔽，两万个名称传承。词语表达的次第被清晰地阐述。如是说。现在，从这些中特别突出的是，将所有口诀部的见修行果的把握解脱彻底地确定下来，即：一切皆为无解脱之基的菩提心，以何解脱为舍弃的自明觉性，在无四无根的界中显现。由于无作无修，故为本初解脱。自之自解脱不依赖于任何因缘，因是当下解脱，故与一切所依分离。从一和多中解脱出来。这有两点：衡量无解脱之基的意义的总体法界，以及分别剖析各自的合理性。第一点是：如此，法性的本性是存在的，但不可见；是不存在的，但不会中断；不落入两者中的任何一方，也没有执着于中观。因此，对于超越起始、终结、生、灭、去、来、三时、边、中、勤作和成就的任何事物，都没有解脱的基础。就像水中的波纹一样，因为是自己解脱自己；解脱的因缘不会介入，因为法性是普遍存在的；因为没有基础和根源，所以在超越言语、思维和表达的界中，与自明、显现的胜观同时存在，烦恼和分别念的集合从一开始就没有存在过，也没有不存在过，舍弃也不会舍弃，修习也不会清净，转变也不会改变，解脱也不会解脱。如果不能认识到这一点，那么所有应该舍弃和舍弃者等等的二元对立，都是同一本体，因此不能成为清净和解脱两种。如果像这样将清净和解脱分为两种，如果这是由智慧来完成的，那么心识就无法看到智慧，智慧也无法看到心识。
English
And, in the way of summarizing through the definite expressions of chapters and so on, in the decisiveness, from the Great Perfection of Self-Nature: The distinctions of words spread out, from the three sections it transforms into nine realms. From the summary of words comes the shloka. From sixty-four hundred thousand shlokas, there are thirty-five thousand chapters, twenty-one thousand sections, the content expressed is equal to the edge of the sky, cutting off the conceptual thoughts of the beings to be tamed. From this, the content expressed is briefly summarized into one hundred and eighty nails, two thousand five hundred obstacles, three thousand important gatherings, forty thousand delusive obscurations, twenty thousand name lineages. The order of word expression is clearly elucidated. Thus it is said. Now, what is particularly outstanding from these is that the view, meditation, conduct, and fruition of all the systems of the Upadesha section are thoroughly determined at the moment of grasping liberation, namely: Everything is the Bodhicitta without a basis for liberation, the self-luminous awareness that abandons what liberates, manifests in the realm without four and without root. Because it is unmade and uncorrected, it is primordially liberated. One's own self-liberation does not depend on any conditions, because it is immediate liberation, therefore it is separated from all dependencies. It is liberated from the extremes of one and many. This has two points: measuring the overall Dharmadhatu of the meaning of having no basis for liberation, and separately analyzing the individual reasonableness. The first point is: Thus, the nature of Dharmata is existent, but invisible; it is non-existent, but it is not interrupted; it does not fall into either of the two sides, and there is no clinging to the Middle Way. Therefore, for anything that transcends beginning, end, birth, death, going, coming, the three times, edge, center, effort, and accomplishment, there is no basis for liberation. Like ripples in water, because it is self-liberation by itself; the conditions for liberation do not intervene, because Dharmata is universally present; because there is no basis and no root, in the realm beyond speech, thought, and expression, it exists simultaneously with self-luminous, manifest vipashyana, the aggregates of afflictions and conceptual thoughts have never existed from the beginning, nor have they not existed, abandoning does not abandon, practicing does not purify, transforming does not change, liberation does not liberate. If one does not realize this, then all the dualistic dharmas of what should be abandoned and the abandoner, etc., are the same entity, therefore they cannot become both purity and liberation. If purity and liberation are divided into two like this, if this is done by wisdom, then the mind cannot see wisdom, and wisdom cannot see the mind.
Tibetan
ཐོང་བས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་འདུ་བའི་དངོས་འགལ་ལ་ཐ་སྙད་དེ་མི་རུང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདས་མ་འོངས་རྫས་འགལ་བས་ཕྱི་མས་སྔ་མ་སྤངས་པའང་མེད་དེ། གཅིག་ཡོད་དུས་གཅིག་འགག་ལ། དུས་མཉམ་ན་སྔ་ཕྱི་འཆོལ་བས་སྤང་བྱས་གཉེན་པོ་དང༌། གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་རྒྱུན་གཅིག་ལ་དུས་མཉམ་པས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་ན། །རྣལ་འབྱོར་ལུས་དང་གྲིབ་མ་བཞིན། །དེ་ལས་དེ་ཉིད་རང་འབྱུང་བས། །སྤངས་པས་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་སྦྱངས་པས་ཀྱང་ནི་མིན། །བསྒྱུར་བས་ཡང་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །འགྱུར་མེད་སྙིང་པོ་མ་རྟོགས་ན། །ཤེལ་གྱི་བྲག་གམ་གཡུ་རྡོ་བཞིན། །སྦྱང་ཞིང་བཞུ་བར་ནུས་པ་མིན། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་གནས་དག་ཏུ། །རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ཡིས་ནི་བརྟག །དེ་བཞིན་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱང་མིན། །མངོན་སུམ་ལྷག་མཐོང་མ་ཤེས་པ། །རི་རབ་རི་ཡི་རྒྱལ་པོ་བཞིན། །སུས་ཀྱང་གཞིག་པར་ནུས་པ་མིན། །གཉེན་པོ་ཡིས་ནི་གྲོལ་བ་མིན། །མ་ བཙལ་རང་དག་མ་ཤེས་པར། །རྙོག་མ་སངས་འདོད་ཆུ་རྙོག་བཞིན། །ཕྱི་ཕྱིར་སངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་དངས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་མིན། །རང་སྣང་ལྷུག་པ་མ་ཤེས་པར། །ཐ་མལ་བླུན་པོའི་སྣང་བ་བཞིན། །མངོན་ཞེན་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བློ་རིམ་གྱི་འཇུག་སྒོའི་དབང་ལས། འབད་བཅས་དང་འབད་མེད་ཀྱི་རང་གྲོལ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི་གཤིས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལས་གཡོ་བ་མེད་པའི་ངང་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་གང་སྐྱེས་ཀྱང་རང་བཞིན་ཤེས་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་ངོས་བཟུང་ལ་ངང་ལས་མི་གཡོ། གཉེན་པོས་མི་འཆིང༌། རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བ་ཉིད་དུ་བཞག་པས་རིག་པའི་གཞི་ལ་དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆུ་མ་རྙོགས་ན་དངས་པ་ལྟར་འགྱུ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་རང་བཞིན་མེད་པར་དངས་པ་ཡིན་ལ། འབད་མེད་ནི་ཤར་ས་དང་ཤར་མཁན་རོ་གཅིག་པས་ཆོས་ཉིད་དང་རྣམ་རྟོག་ངོ་བོ་དང་རྩལ་སྣང་གཉིས་སུ་མ་གྲུབ་པར་ཤར་ཞིང་རང་གིས་རང་གྲོལ་བས་གང་སྐྱེས་ཚུགས་མི་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ལས། འདི་དག་བློ་རིམ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །འབད་བཅས་རྣམས་དང་འབད་མེད་དོ། །འབད་བཅས་རྣམས་ནི་རང་སར་བཞག །སྣང་བ་གོམས་པའི་ཚད་རྣམས་ཀྱི། །ཡེ་ཤེས་ དག་པའི་སྣང་བ་ཉིད། །ཕྱི་ནང་ཀུན་ལ་རང་ཤར་ཚེ། །རྐྱེན་དེས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དེ་དག་སྐྱེ་འགྱུར་ཡང༌། །རང་བཞག་རང་ས་ཉིད་དུ་གྲོལ། །དེ་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྣང་བའོ། །འབད་མེད་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ
Chinese
如果说，用抛弃的方式，对于不能同时存在的事物，这个词语是不合适的。同样，过去和未来是相互排斥的，但后者并没有抛弃前者，因为一个存在时另一个就消失了。如果同时存在，那么先后就会混淆，能抛弃的就成了对治，对治的就成了能抛弃的，因为心识的相续是同一时间性的。如《日月和合经》中所说：“如果不能如实地证悟，就像瑜伽士的身体和影子一样。从那之中自然产生，所以抛弃不是抛弃者。同样，也不是通过净化，也不是通过改变。如果不证悟不变的精华，就像水晶岩石或绿松石一样，不能被净化和融化。通过自性清净的状态，与瑜伽相应的人才能观察到。同样，也不是寂静本身。如果不了解现量胜观，就像须弥山王一样，谁也无法摧毁。不是通过对治而解脱。如果不知道不寻找的自净，就像想要澄清的浑浊水一样，向外澄清是不可能的。即使澄清了，也不是法性。如果不了解自显的放松，就像普通愚人的显现一样，就不能逆转执着。”如是说。其中，根据有情个体的智慧层次的进入方式，有勤作和无勤作两种自解脱。第一种是从本性的状态中不动的状态中，无论生起什么烦恼和分别念，都通过自性认识的胜观来认知，并且不从本性中动摇。不被对治束缚，也不随之追逐，安住在这种状态中，因为在觉性的基础上没有这样成立，所以就像水不浑浊时自然流动一样，没有奇特的自性，就是清净。无勤作是生起的地方和生起者是同一体性，法性和分别念，本体和作用显现没有成立为二，生起的同时自己解脱，所以任何生起都无法停留。如前者所说：“这些是两种智慧层次，有勤作的和无勤作的。有勤作的安住在自己的位置上，对于串习显现的量，是智慧清净的显现。内外一切自生起时，不是由因缘所生。无论何时生起，都在自性中解脱。因此是瑜伽的显现。无勤作的是这样的。”
English
If we say that something is discarded, it is not appropriate to use that term for things that cannot coexist. Similarly, the past and the future are mutually exclusive, but the latter does not discard the former, because when one exists, the other ceases. If they exist simultaneously, then the order of before and after becomes confused, and what can be discarded becomes the antidote, and the antidote becomes what can be discarded, because the continuum of consciousness is simultaneous. As it says in the 'Union of Sun and Moon Sutra': 'If you do not realize suchness, it is like the body and shadow of a yogi. From that, that itself arises naturally, so discarding is not the discarder. Similarly, it is not through purification, nor through transformation. If you do not realize the unchanging essence, like a crystal rock or turquoise, it cannot be purified or melted. In the naturally pure state, it is observed by those who possess yoga. Similarly, it is not stillness itself. If you do not understand direct insight, like Mount Meru, the king of mountains, no one can destroy it. It is not liberated by antidotes. If you do not know self-purification without searching, like muddy water wanting to be cleared, it is impossible to clear it outwardly. Even if it is cleared, it is not the nature of reality. If you do not understand the relaxation of self-appearance, like the appearance of ordinary fools, you cannot reverse clinging.' Thus it is said. Among these, according to the way individuals enter the levels of mind, there are two types of self-liberation: with effort and without effort. The first is that from the state of immovability in the nature of reality, whatever collection of afflictions and conceptual thoughts arises, it is recognized by the superior seeing of knowing its own nature, and it does not waver from its nature. It is not bound by antidotes, nor does it follow after them, and it is placed in that state, because it is not established in that way on the basis of awareness, so just as water flows clearly when it is not turbid, there is no miraculous nature, it is pure. Effortless is that the place of arising and the one who arises are of one taste, so dharma-nature and conceptual thought, essence and display of activity, are not established as two, they arise and liberate themselves, so whatever arises cannot stand. As the former said: 'These are two levels of mind, those with effort and those without effort. Those with effort remain in their own place, for all the measures of habitual appearance, it is the appearance of pure wisdom. When everything arises inwardly and outwardly, it is not born from conditions. Whenever they arise, they are liberated in their own nature. Therefore, it is the appearance of yoga. Those without effort are like this.'