Tibetan
༌། །སྣང་བ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་མེད་བྱེད། །ཅེས་སྨོས་པའི་དོན། འདི་ཙམ་གྱི་གཟུང་འཛིན་ནི་རྨོངས་ཆེན་ཀླུའི་གཉེན་པོ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བ་དེ་གཟུང་བའི་ཡུལ་དུ་བལྟས་ནས། ཤེས་པ་ལ་སྒྲིན་པ་བསྐྱེད་དེ་ལྟོ་འགྲོ་རྣམས་མིད་པའི་རྗེས་ལ་ཅི་ཡང་མི་སེམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གཟུང་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དངོས་སྣང་འབའ་ཞིག་ལ་བཞག་ན། གཟུང་འཛིན་ལས་གྲོལ་བའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཇི་སྙེད་པའི་ མཁྱེན་ཡུལ་ལ་བྱིན་རླབས་འཇུག་པའི་སྣང་བའང་སྣང་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དུ་མ་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་སྣང་བ་ས་རྡོ་རི་བྲག་ལ་སོགས་པས་བཅིངས་པ་མེད་ལ། དེ་ལ་དེར་འཛིན་གྱི་ཞེན་པ་ཡུལ་དུ་སོང་བ་གང་ཞིག་ལ་འཛིན་སེམས་ཀྱི་དཔྱད་པས་བཅིངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏིལ་ལི་བས་ཀྱང༌། སྣང་བས་མི་འཆིང་ཞེན་པས་འཆིང༌། །ཞེན་པ་ཆོད་ཅིག་ནཱ་རོ་པ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཁྱད་པར་སྣང་ཡུལ་སེམས་སུ་འདོད་པ་ནི་གོལ་ས་ཆེན་པོ་སྟེ། སྣང་ཡུལ་ནི་རང་མེད་པའི་ཚེ་ནའང་ཡོད་པ་དང༌། རང་གཞན་དུ་སོང་དུས་ཀྱང་དེ་ཉིད་མི་འཕོ་ལ། ཁ་དོག་ལ་སོགས་པར་སྣང་བས་སེམས་དང་རྫས་འགལ་བ་ཉིད་དང༌། གལ་ཏེ་རང་གི་སེམས་ཡིན་ན་རང་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་འོང་དུ་བྱེད་པས། རང་ཡོད་དུས་ན་དེ་ཡང་ཡོད། མེད་དུས་ན་མེད་པར་འགྱུར་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སྣང་ཡུལ་ས་རྡོ་རི་བྲག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་དེར་འཛིན་གྱི་བློ་དང་པོ་ལ་སྣང་བ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་རྩ་བ་ཆོད་ན་འཛིན་པ་རང་དག་ལ་འགྲོ་བའི་ཚུལ། གང་དུའང་མ་རིག་གཟུང་འཛིན་གློ་བུར་རྐྱེན། །སྲིད་པའི་བདག་པོ་ང་དང་ང་ཡི་བར། །མེད་བཞིན་འཁྲུལ་ བའི་རྩ་བ་ཆོད་གྱུར་ན། །ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་རང་བྱུང་རང་ལ་ཐིམ། །འདི་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་གློ་བུར་བའི་སེམས་སྲིད་པའི་བདག་པོ་ང་དང་ང་ཡི་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཕྲོ་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྩ་བ་སྟོངས་ན་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཀུན་གཞི་ལུང་མ་བསྟན་རིག་པའི་དབྱིངས་སུ་རང་ལོག་སྟེ་གདོད་མའི་གཤིས་སུ་གྲོལ་བའི་ཚུལ་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། སེམས་ནི་བག་ཆགས་ཀུན་གྱི་ས། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཡིན། །གཟུང་བ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སེམས། །དེ་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །སེམས་དང་བྲལ་ན་སངས་རྒྱས་ས། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་ཟད། །ཅེས་སོ། །ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོ
Chinese
說「與顯現同時存在或不存在」之義。僅此之所取能取，愚昧大龍之仇敵，飛翔虛空之鵬鳥亦能知曉，視顯現為蛇者為所取之境，於知覺上增長銳利，吞噬腹行之物後，即是毫無所思之故。因此，若將所取之體性安立為僅僅實有顯現，則從所取能取解脫之聖者們，亦將不具有如幻之顯現，以及佛陀所有之 所知境上，加持融入之顯現亦將無法顯現等等，有諸多過失。因此，顯現並未被土地、石頭、山岩等所束縛，對其產生執著的貪戀，無論去往何處，皆因執取心識的思辨所束縛，故諦洛巴亦云：「顯現不束縛，執著方束縛，斷除執著吧，那洛巴！」尤其認為顯現之境為心識，乃是極大之謬誤，顯現之境於自身不存在之時亦存在，自身轉變為他者之時亦不轉變，因顯現為顏色等，故與心識及物質相違，若果真是自心，則應與自身一同來往，自身存在之時彼亦存在，不存在之時亦應不存在。因此，將顯現之境，土地、石頭、山岩等視為對境，對其產生執著之最初心識，即是所謂的顯現，若斷除其根本，則能取將自然清淨之理。無論何處，無明所取能取皆是突發之緣，輪迴之主，我與我所之間，明明不存在卻迷惑 之根本若能斷除，則普作王將自生融入於自性之中。如是，所取能取二者，乃是虛妄增益之突發心識，輪迴之主，我與我所一切之散亂根源，因此，若其根本空盡，則八識聚及相應之阿賴耶識無記，將自返於法界，於原始本性中解脫之理，如摩尼寶鬘云：「心乃習氣一切之處，乃有身者之垢染，所取為境，能取為心，是故乃輪迴之自性，離心則為佛陀之處，有身一切之垢染盡。」如是。功德寶藏。
English
The meaning of saying "exists or does not exist simultaneously with appearance." Even the Garuda, the enemy of the great ignorant Nagas, knows this much about grasping and being grasped. Seeing the appearance as a snake as the object to be grasped, it sharpens its awareness and, after swallowing the crawling creatures, it does not think of anything. Therefore, if the characteristic of the object to be grasped is established as merely the real appearance, then even the noble ones who are liberated from grasping and being grasped will not have the appearance like an illusion, and the appearance of blessings entering the omniscient realm of the Buddhas will not appear, and so on, there are many faults. Therefore, appearance is not bound by earth, stones, mountains, and rocks, etc., and the attachment to clinging to it, wherever it goes, is bound by the speculation of the grasping mind. Therefore, Tilopa also said, "Appearance does not bind, attachment binds. Cut off attachment, Naropa!" In particular, considering the object of appearance as the mind is a great mistake. The object of appearance exists even when it does not exist, and it does not change even when it changes into another. Because it appears as colors and so on, it is contrary to the mind and matter. If it is one's own mind, then it should come and go with oneself. When oneself exists, it also exists. When it does not exist, it should also not exist. Therefore, these objects of appearance, such as earth, stones, mountains, and rocks, are taken as objects, and the first mind that clings to them is called appearance. If its root is cut off, then the way of grasping will naturally become pure. Wherever ignorance grasps, grasping is a sudden cause. The lord of existence, between me and mine. If the root of delusion, which does not exist, is cut off, then the all-creating king will dissolve into his own nature. Thus, the two, grasping and being grasped, are the false and sudden mind. The lord of existence, the root of all my and mine's confusion. Therefore, if its root is empty, then the eight consciousnesses and the corresponding Alaya consciousness, which is not indicated, will return to the realm of phenomena and be liberated into the original nature. As the Garland of Pearls says: "The mind is the place of all habits. It is the impurity of embodied beings. Grasping is the object, grasping is the mind. Therefore, it is the nature of samsara. If separated from the mind, it is the place of the Buddhas. All the impurities of embodied beings are exhausted." So it is. Treasury of Precious Qualities.
Tibetan
ད་ལས། རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཞིའི་བཞུགས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བར་འཁོར་འདས་ཀྱི་སྒོ་འཕར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཚོམས་ཏེ། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པ། རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པ། ད་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྫོགས་རིམ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཉིད་ཡིད་དཔྱོད་དང་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་སློབ་པ་མིན་པའི་ཟུང་འཇུག་ལ། །བཀྲི་བའི་ལམ་ཆེན་ཕྱིན་དྲུག་ཡོན་ཏན་ཀུན། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ ལ་ཡང་དག་བསྟེན། །ལམ་དེ་ནམ་ཡང་གཞན་གྱི་རྒྱུར་མི་འགྱུར། །དེ་ཡང་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་བཞིའི་ཐ་མ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྲ་དོན་གྱི་ངོས་ནས་གཞལ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པས་བར་དུ་འཕན་མི་འབྱིན་པས་བར་ཆད་མེད་པ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཚུར་མི་ཕིགས་པས་བརྟན་པ། དེས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་ཕིགས་པས་སྲ་བ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་རོ་གཅིག་པ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ན་ཁྱབ་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་སློབ་པ་མིན་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་འབྲས་བུའི་གོ་འཕང་ལ་བཀྲི་བའི་ལམ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀའི་རྩེ་མོར་ཡང་གྱུར་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་རྫོགས་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་མི་བླུན་པོ་དག་འདི་སྐད་དུ་ཚུལ་གཅིག་ཁོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཞེས་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཟེར་ཞིང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་སུན་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་པའི་གནོད་བྱེད་གང་གིས་སྤོང་ཟེར་ན། ལམ་ལ་རིམ་པས་བཀྲིས་པའི་རྩེ་མོར་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བཞག་པས་ཉེས་པ་དེ་མི་འདུ་སྟེ། ཆུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སླེབ་ནས་གྲུ་གཟིངས་འདོར་བས་གྲུ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཁྱད་པར་ཤེས་རབ་ཉིད་ལ་ནི་འོག་མའི་ལམ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། མི་འཛིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའོ། །མི་བསྲུང་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །མི་གནས་པ་ནི་བཟོད་པའོ། །མི་བརྩོན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །མི་སེམས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །མི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་
Chinese
从此以后，关于大圆满自性法门中不共之基的安住方式，以及确定轮涅之门户的章节，即第十一章的注释。 第十二章的注释。 阐述大圆满自性法门中不共之道。现在为了确定圣道之大圆满次第，即离于心识造作之法性本身之道。何者能将引向无学双运，六度功德之大道，亦应真实依止般若波罗蜜多。此道何时亦不转为他因。也就是，以包含于学道四阶段之最后阶段，即无间道之金刚喻定，称为常边之智慧。若从词义角度衡量，因世间行止不能于其间造成阻碍，故为无间。因一切障碍不能侵袭，故为稳固。因其能破除乃至细微之所知障，故为坚硬。因无分别念故，为一味。因其所缘为一切所知之总相，即如是性，故为遍及。如是智慧之后一刹那，能将引向无学双运之果位的大道，亦成为六度之顶峰，且智慧波罗蜜多之功德亦圆满之自性，即真实依止并安住于般若波罗蜜多本身。如是，愚笨之人会如是说，仅以一种方式即可成佛，即以空性之方式。并且说，仅应修学般若波罗蜜多。 若问以何种妨害能遣除，说要驳斥其余波罗蜜多。以次第引导至道之顶峰而安立大圆满，故不会有此过失。如渡过水流后舍弃船只，不会成为对船只的驳斥。特别是，关于智慧本身，下方之道圆满之方式，于梵天殊胜心所请问经中说：不执著是布施。不守护是持戒。不住留是安忍。不勤奋是精进。不作意是静虑。不缘说是智慧。如是说。如果如是
English
From now on, concerning the abiding manner of the uncommon ground in the Great Perfection of Naturalness, and the chapter establishing the gateway of cyclic existence and nirvana, which is the commentary on the eleventh chapter. Commentary on the twelfth chapter. Explaining the uncommon path of the Great Perfection of Naturalness. Now, in order to establish the path of the great perfection sequence of the noble path, which is the very nature of reality free from mental fabrication. Whatever leads to the non-learning union, the great path of the six perfections, all qualities, should also truly rely on the Prajnaparamita. That path will never turn into another cause. That is, the Vajra-like Samadhi, which is included in the last of the four stages of the learning path, the uninterrupted path, is called the wisdom of the constant end. If measured from the perspective of the meaning of words, it is uninterrupted because worldly conduct does not cause obstacles in between. It is stable because all obscurations do not invade. It is hard because it breaks through even the subtle obscurations of knowledge. Because it is non-conceptual, it is of one taste. Because its object is the general characteristic of all knowable things, that is, suchness, it is pervasive. The next moment of such wisdom, the great path that leads to the fruition of the non-learning union, also becomes the pinnacle of all six perfections, and the qualities of the perfection of wisdom are also the nature of completion, which truly relies on and abides in the Prajnaparamita itself. Thus, foolish people would say that enlightenment can be achieved by only one method, that is, by the method of emptiness. And they say that only the Prajnaparamita should be studied. If asked what kind of harm can be removed, saying that the remaining perfections should be refuted. By gradually guiding to the pinnacle of the path and establishing the Great Perfection, this fault will not occur. Just as abandoning a boat after crossing a stream does not become a refutation of the boat. In particular, regarding wisdom itself, the manner in which the lower path is perfected, it is said in the Sutra Requested by Brahma's Special Mind: Non-grasping is generosity. Non-guarding is discipline. Non-abiding is patience. Non-exertion is diligence. Non-attention is meditation. Non-objectification is wisdom. Thus it is said. If it is so