Tibetan
ཆིག་འབུམ་ཉི་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ནང་དུ་འགྱུ་བ་སྟེ་ཐལ་འགྱུར་ལས། རྩ་ནས་ངེས་པར་འགྱུ་བ་ནི། འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཁྲི་ཕྲག་གཉིས། །སྟོང་ཕྲག་དྲུག་དང་བརྒྱ་ཕྲག་དྲུག །རྩ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། །འགྱུ་བ་ཆུང་བའི་རླུང་དུ་འདོད། །ཅེས་སོ། །བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། རྩ་བའི་རླུང་ནི་སྲོག་འཛིན་མེ་མཉམ་དང༌། །ཁྱབ་བྱེད་གྱེན་རྒྱུ་ཐུར་སེལ་ལྔར་གནས་པའི། །བྱེད་ལས་རིམ་བཞིན་སྲོག་བརྟེན་མེ་དྲོད་བསྐྱེད། །ལུས་ཉམས་བརྟས་དང་དབུགས་ཀྱི་འགྲོ་འོང་དང༌། །འགྲོ་འདུག་བཤང་གཅི་འཕེན་པའི་བྱ་བ་བྱེད། །དེ་ཡང་ཕོ་རླུང་གྱེན་རྒྱུ་སྟོད་ན་གནས། །མོ་རླུང་ཐུར་སེལ་སྨད་དང་མ་ནིང་མཉམ། ། ནང་གི་རླུང་ནི་འབྱུང་ལྔའི་ཁ་དོག་ཅན། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གནས་པའི་རྟེན། །དུག་ལྔ་དང་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ། །རྒྱུ་འབྲས་ལྟ་བུར་མཆེད་པའི་རྟེན་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་རླུང་ལྔ་ལས་སྲོག་འཛིན་སྙིང་ག་ན་གནས་ཏེ་སྲོག་གནས་པར་བྱེད་དོ། །མེ་མཉམ་ལྟོ་བ་ན་གནས་ཏེ་དྲོད་འབེབས། ཁྱབ་བྱེད་ནི་ལུས་བྱིངས་ལ་གནས་ཏེ་ལུས་ཉམས་བརྟས་པར་བྱེད། གྱེན་རྒྱུ་ནི་རོ་སྟོད་ན་གནས་ཏེ་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་བྱེད། ཐུར་སེལ་ནི་རོ་སྨད་ན་གནས་ཏེ་འགྲོ་འདུག་དང་ཟག་པ་འདོར་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཕྱིའི་རླུང་ལྔ་ཞེས་གྲགས་སོ། །ནང་གི་རླུང་ནི་འབྱུང་བ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ་སའི་རླུང་ནི་སེར། ཆུའི་དཀར། མེའི་དམར། རླུང་གི་ལྗང༌། ནམ་མཁའི་རླུང་མཐིང་ག་སྟེ། བསྒོམ་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དབྱིབས་ཀྱང་རིམ་པ་བཞིན་གྲུ་བཞི་དང༌། ཟླ་གམ་དང༌། གྲུ་གསུམ་དང༌། གཞུ་བདུངས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ཟླུམ་པོའོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་གི་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གནས་པའི་རྟེན་བྱེད། དེ་ཡང་མ་དག་པའི་དུས་ན་དུག་ལྔ་མཆེད་པའི་གཞི་ བྱེད་ལ། ལམ་གྱི་དུས་ཟད་པར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྲུབ་པ་དང༌། དག་པའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་མཆེད་པའི་རྟེན་བྱེད་དོ། །དེ་དག་རྒྱུ་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དབྱར་མེ། སྟོན་རླུང༌། དགུན་ཆུ། དཔྱིད་སའི་རླུང་རྒྱུ་བས་དེའི་གཉེན་པོར་གོ་ལྡོག་ནས་བསྒོམ་པའམ། ཡང་ན་ཀུན་ཏུ་ཤིས་པ་ནམ་མཁའི་རླུང་འབའ་ཞིག་གམ། ནད་ཁམས་དང་བསྟུན་ནས་གང་འཕྲོད་བསྒོམ་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཕོ་མོ་མ་ནིང་གི་རླུང་གསུམ་དུ་བསྡུ་ན། སྣ་བུག་གཡས་ནས་རྒྱུ་བ་ཕོ་རླུང༌། གཡོན་ནས་རྒྱུ་བ་མོ་རླུང༌། ཆ་མཉམ་དུ་རྒྱུ་བ་མ་ནིང་གི་རླུང་གསུམ་ཡང༌། འབྱུང་བ་ལྔའི་རླུང་གི་ངེས་པས་དུས་བཞིའི་འཕོ་དུས་ལ་སྦྱར་ཏེ། སྐྱེས་པས་མོ་རླུང་དང༌། བུད་མེད་ཀྱིས་ཕོ་རླུང་དང༌། གཉིས་ཀས་མ་ནིང་གི་རླུང་ལ་གཙོ་བོར་སྦྱངས་ན་གསང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་ལྔ་འབྱོངས་པར་སླ་ལ། དེ་ལ་ནི་རགས་པ་མེད་པས་ཁ་དོག་དང་རྣམ་པ་མེད་དོ། །དེའང་གྱེན་རྒྱུ། ཐུར་སེལ། མཉམ་གནས་གསུམ་གྱི་གནད་ལས། སྟེང་རླུང་མནན་པ་དང༌། འོག་རླུང་བསྡུ་བ་དང༌། བར་རླུང་བསྐྱིལ་བ་གསུམ་གྱི་གནད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་ཐལ་འགྱུར་ལས། གྱེན་དུ་རྒྱུ་དང་ཐུར་དུ་སེལ། །བར་ན་མཁས་པས་གནད་ཉིད་བཙལ། །ཞེས་ སོ། །གཞན་ཡང་མདའ་ལྟར་འཕང་བ་དང༌། གཞུ་ལྟར་དགུག་པ་དང༌། བུམ་པ་ཅན་དུ་བསྐྱིལ་བ་དང༌། ཆུ་སྲིན་ཆིངས་སུ་བསྡམ་པ་དང༌། རི་བོ་ལྟར་མནན་པ་དང༌། སྦུབས་ཆུ་ལྟར་བསྡུ་བ་དང༌། རྩ་གནས་སུ་དགྲམ་པ་དང༌། རང་གནས་སུ་གཞིལ་བ་དང༌། ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་དུ་ཁྱབ་པར་གདལ་བའི་གནད་དགུ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེའང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ནི་གཉིས་ཏེ། ལས་ཀྱི་རླུང་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་ངོ༌། །དེ་སྐད་དུ་རྩ་གནས་འཁོར་ལོ་ལས། རླུང་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་དང་ནི་ལས་རླུང་ངོ༌། །ཞེས་པ་ལྟར་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་དེ། རྩའི་གནས་འགྱུར་ཞིང་འཆུས་པ་ལས། ལས་ཀྱི་རླུང་དུ་སོང་སྟེ་དེ་སེམས་ཀྱི་བཞོན་པར་གྱུར་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང༌། མི་དགེ་བའི་རྣམ་འགྱུར་དང༌། བྱིང་རྒོད་རྨུགས་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རླུང་ཉམས་ངན་པ་སྐྱེ། གནས་མལ་འཕྱུགས་པ་ལས་འཁྲུལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་འཆར། དུས་བཞིའི་རླུང་འགྱུར་བས་ཚེའི་དུས་བྱེད་པའང༌། དགུན་དུས་ཀྱི་ཆབ་རོམ་ལྟ་བུའི་རླུང་མེ་རླུང་དུ་སོང་བ་དང༌། དཔྱིད་དུས་ཀྱི་ས་བོན་ལྟ་བུའི་རླུང་ཆུ་རླུང་དུ་སོང་བ་དང༌། དབྱར་དུས་ཀྱི་མེ་སྟག་ལྟ་བུའི་རླུང་ས་རླུང་དུ་སོང་བ་དང༌། སྟོན་དུས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའི་རླུང་རླུང་ གི་རླུང་དུ་སོང་བ་ལས་ཚེའི་དུས་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་འགྱུ་ཚད་མ་ཚང་བ་ལས་ཚེའི་དུས་བྱེད་པ་ནི། དར་ལ་བབས་པ་ལ་སུམ་བརྒྱས་མ་ཚང་ན་ལོ་གཅིག ལྔ་བཅུས་མ་ཚང་ན་ལོ་གཉིས། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མ་ཚང་ན་ལོ་གསུམ། ཉེར་གཅིག་མ་ཚང་ན་ལོ་བཞི། བརྒྱད་ཆས་མ་ཚང་ན་ཟླ་བ་བདུན། དྲུག་ཆས་མ་ཚང་ན་ཟླ་བ་ལྔ། བཞི་ཆས་མ་ཚང་ན་ཟླ་བ་གཅིག བཅུ་ཆས་མ་ཚང་ན་ཞག་ཉེར་དགུ། ཉི་ཤུ་མ་ཚང་ན་ཞག་བཅོ་བརྒྱད། སུམ་ཅུ་མ་ཚང་ན་ཞག་བཅུ། བཞི་བཅུ་མ་ཚང་ན་ཞག་བདུན། དྲུག་ཅུ་མ་ཚང་ཞག་བཅོ་ལྔ་རྣམས་སོ། །རླུང་འགྱུར་བ་
Chinese
在十二万六千六百中流动的，即从太极而来。从根本上必定流动的，是一十万和二万，六千和六百，从根本上必定产生的，被认为是微小的流动之风。如是说。为了从作用的角度进行区分，根本的风是命勤、火伴和遍行、上行、下泄五者所处，其作用依次是维持生命、支撑火的热量、身体的滋养、气息的出入，以及行走、排泄大小便的作用。其中，阳风上行位于上半身，阴风下泄位于下半身，中性风与两者相同。 内部的风具有五行的颜色，是蕴、界和处所处的所依。也是五毒和五种智慧，如因果般扩展的所依。其中，在五种根本风中，命勤位于心间，使生命得以存在。火伴位于腹部，产生热量。遍行位于全身，使身体得到滋养。上行位于上半身，进行气息的呼出和吸入。下泄位于下半身，进行行走和排泄污物的活动，因此被称为五外风。内部的风是五大的自性，即地的风是黄色，水的风是白色，火的风是红色，风的风是绿色，空的风是蓝色。如果从观修方式的角度来说，其形状也依次是正方形、半月形、三角形、弓形和圆形。依靠这些，成为内部蕴、界和处所处的所依。而且，在不净之时，成为五毒扩展的基础，在道的阶段，依靠穷尽的等持而成就神通，在清净之时，成为五种智慧扩展的所依。如果从运行方式的角度来说，夏季火、秋季风、冬季水、春季地的风运行，因此作为其对治，可以反过来观修，或者仅仅观修普遍吉祥的空之风，或者根据疾病的情况观修适合的风。这些也可以归纳为阳、阴、中性的三种风。从右鼻孔流动的为阳风，从左鼻孔流动的为阴风，均匀流动的为中性风，这三种风也，
English
Flowing within one hundred and twenty-six thousand six hundred, that is, from the primordial source. What necessarily flows from the root is one hundred thousand and twenty thousand, six thousand and six hundred. What necessarily arises from the root is considered the subtle wind of movement. Thus it is said. To differentiate from the perspective of function, the root winds are the life-sustaining, fire-accompanying, all-pervading, upward-moving, and downward-cleansing, residing in five places. Their functions are, in order, sustaining life, generating the heat of fire, nourishing the body, the movement of breath, and the actions of walking, excreting urine and feces. Among these, the male wind, upward-moving, resides in the upper body; the female wind, downward-cleansing, resides in the lower body; and the neutral wind is the same as both. Internal winds have the colors of the five elements. They are the support for the aggregates, elements, and sense bases. They are also the support for the five poisons and the five wisdoms, spreading like cause and effect. Among these, of the five root winds, the life-sustaining resides in the heart, causing life to exist. The fire-accompanying resides in the stomach, generating heat. The all-pervading resides throughout the body, nourishing the body. The upward-moving resides in the upper body, causing the exhalation and inhalation of breath. The downward-cleansing resides in the lower body, performing the actions of walking and excreting impurities, and thus is known as the five external winds. The internal winds are the nature of the five elements: the earth wind is yellow, the water wind is white, the fire wind is red, the wind wind is green, and the space wind is blue. If considered from the perspective of meditation, their shapes are also, in order, square, crescent, triangular, like a drawn bow, and round. Relying on these, they become the support for the internal aggregates, elements, and sense bases. Moreover, in impure times, they become the basis for the spread of the five poisons. In the stage of the path, relying on the samadhi of exhaustion, miraculous powers are accomplished. In pure times, they become the support for the spread of the five wisdoms. If considered from the perspective of the mode of operation, in summer, fire; in autumn, wind; in winter, water; and in spring, earth winds operate. Therefore, as their antidote, one can meditate in reverse, or simply meditate on the all-auspicious space wind, or meditate on whatever wind is suitable according to the condition of the illness. These can also be condensed into the three winds of male, female, and neutral. The male wind flows from the right nostril, the female wind flows from the left nostril, and the neutral wind flows evenly. These three winds also,
Chinese
通过五根气脉的确定，与四季的转变时节相结合。男人主要修习阴气，女人主要修习阳气，两者都主要修习中性气，就容易成就秘密智慧的五气。那五气没有粗大的部分，所以没有颜色和形状。其中，从上行气、下泄气、平等住气这三者的要点出发，精通上气下压、下气收摄、中气鼓胀这三者的要点。如《现观庄严论》中所说：“向上运行并向下排泄，中间智者寻求要点。” 此外，还要精通如箭般射出、如弓般弯曲、如瓶般鼓胀、如鳄鱼般收紧、如山般镇压、如管状水般收摄、在脉轮处展开、在自身位置消融、如天空般在法性中普遍扩展的九个要点。气的自性有两种：业气和智慧气。如《脉轮》中所说：“气有两种，即智慧气和业气。”如同业气是轮回的因，由于脉的位置改变和错乱，变成业气，成为心的坐骑，由此产生各种各样的分别念、不善的转变、沉没、掉举、昏沉三种等等不良的气脉状态。位置错乱会显现各种错觉。四季的气变化也会导致寿命的终结，如冬天冰块般的气变成火气，春天种子般的气变成水气，夏天火星般的气变成土气，秋天花朵般的气变成风气，从而导致寿命的终结。此外，流动量不足也会导致寿命的终结。成年人三百次不足则少一年，五十次不足则少两年，三十二次不足则少三年，二十一次不足则少四年，八次不足则少七个月，六次不足则少五个月，四次不足则少一个月，十次不足则少二十九天，二十次不足则少十八天，三十次不足则少十天，四十次不足则少七天，六十次不足则少十五天。气变化
English
By ascertaining the winds of the five elements and combining them with the changing seasons, men should primarily practice the female wind, women should primarily practice the male wind, and both should primarily practice the neuter wind. This makes it easier to accomplish the five secret wisdom winds. These winds have no grossness, so they have no color or form. Furthermore, from the key points of the three—upward-moving, downward-voiding, and equally-abiding—one should become skilled in the three key points of pressing down the upper wind, gathering the lower wind, and expanding the middle wind. As it says in the Prasangika: “Moving upward and voiding downward, In between, the wise seek the key point.” Furthermore, one should become skilled in the nine key points of shooting like an arrow, bending like a bow, expanding like a vase, tightening like a crocodile, pressing down like a mountain, gathering like a tubular stream, spreading at the channel-places, dissolving in one's own place, and spreading pervadingly in the nature of reality like the sky. There are two natures of wind: karmic wind and wisdom wind. As it says in the Chakra of Channel-Places: “There are two kinds of wind: Wisdom and karmic wind.” As the karmic wind causes samsara, due to changes and disturbances in the position of the channels, it becomes karmic wind, becoming the mount of the mind. From this arise various kinds of conceptual thoughts, non-virtuous transformations, sinking, excitement, dullness, and so on, giving rise to bad wind states. Displacement of the dwelling place causes various illusions to arise. The changing of the four seasonal winds also causes the end of life. The wind like winter ice becomes fire wind, the wind like spring seeds becomes water wind, the wind like summer sparks becomes earth wind, and the wind like autumn flowers becomes wind wind, thus causing the end of life. Furthermore, insufficient flow also causes the end of life. For an adult, if it is insufficient by three hundred times, it is one year less; if it is insufficient by fifty times, it is two years less; if it is insufficient by thirty-two times, it is three years less; if it is insufficient by twenty-one times, it is four years less; if it is insufficient by eight times, it is seven months less; if it is insufficient by six times, it is five months less; if it is insufficient by four times, it is one month less; if it is insufficient by ten times, it is twenty-nine days less; if it is insufficient by twenty times, it is eighteen days less; if it is insufficient by thirty times, it is ten days less; if it is insufficient by forty times, it is seven days less; if it is insufficient by sixty times, it is fifteen days less. Wind changes.