Tibetan
་མུག་རྒྱུ་ཡིན་མཁས་པས་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཐོག་མར་ཐོས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་ཚུལ། དེའང་འདི་ན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་སར། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་ཤེས་རབ་མ་བརྟེན་ནས། །བསམ་དང་བསྒོམ་པའི་ཡོན་ཏན་གནས་མིན་འཁྱམས། །ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་རུ་གསུངས། །དེ་ལ་གང་ཟག་གང་གི་རྒྱུད་འཕགས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་གྱི་གོམས་པའི་སྟོབས་བརྟན་པས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་ཐོས་བསམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་བྱས་ཀྱང་རང་སྟོབས་ཀྱི་རིག་པ་སྲིད་ཀྱི། དེ་ལྟར་སྲིད་ནའང་སོ་སོ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞི་དང༌། ལྡན་པ་ས་དགུ་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱུད་ལ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འབད་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞོན་ནུ་ནོར་བཟང་གིས། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་ཚད་བཟུང་མེད་པར་ཤོག །ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་ པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རང་རྒྱུད་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་རྟགས་སུ་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ཡོད་ཅིང༌། རྨོངས་པའི་ཕྱོགས་འགྲོ་བ་གཞན་དང་གཞན་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་དེ་དག་གི་ལེགས་སྨོན་གསོལ་བས་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བས་ཐོག་མར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཙམ་པོ་བ་ཁ་བའི་འོག་གི་འབར་འབུར་དང་འདྲ་སྟེ་གནས་མིན་ཏུ་འཁྱམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས། ཐོས་ཉུང་དམུས་ལོང་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་མི་ཤེས། །དེ་མེད་དེ་ཀོས་ཅི་ཞིག་བསམ་པར་བྱ། །དེ་བས་ཐོས་ལ་བརྩོན་བྱ་དེ་རྒྱུ་ལ། །བསམས་བཞིན་བསྒོམས་པས་ཤེས་རབ་ཡངས་པ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཐོས་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་དང༌། ཐོས་ནས་ནགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ། མགོན་པོ་བྱམས་པས། ཤེས་རབ་མཆོག་ཡིན་དེའི་གཞི་ནི། །ཐོས་པ་དེ་ཕྱིར་ཐོས་པ་མཆོག །ཅེས་དང༌། བསླབ་བཏུས་ལས། བཟོད་བྱ་ཐོས་པ་བཙལ་པར་བྱ། །དེ་ནས་ནགས་སུ་གནས་པར་བྱ། །མཉམ་པར་གཞག་ལ་བརྩོན་བྱ་ཞིང༌། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཐོས་པས་གཏན་ལ་ཇི་ལྟར་དབབ་ན། དབབ་བྱ་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་ པ་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་དེ། དེའང་མཛོད་ལས། སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྣམས་གཉིས་ཏེ། །ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་པ་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས་སྔ་མ་ནི་གསུང་བར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་ཤེས་ནས་རང་རྒྱུད་ལ་བཀལ་ཏེ་དེའི་རྟོགས་པ་རྒྱུད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པ་ནི་ལུང་གི་བསྟན་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་གོ་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཆུང་ངུ་དག་དེ་ལ་ཞུམ་པར་བྱ་མི་དགོས་ཀྱི་རང་གི་བློ་ཉམས་ལ་དཔགས་པའི་ཐོས་པ་རེ་ལ་མ་འབད་ན་ཆོས་དང་གང་ཟག་ཕྱོགས་འཛོལ་བ་དེ་འོང་བས། གང་བསྒྲུབ་པའི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་ཐོས་བསམ་མཐིལ་ཕྱིན་པར་གོམས་སུ་འཇུག་ཅིང༌། མཐར་གྱི་བློའི་མཐུ་ཇེ་ཆེར་བསྐྱེད་པ་ལ་བསླབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་གང་བསྒྲུབ་པའི་གནས་རྒྱ་ཆུང་ངུ་ལས་མེད་ཀྱང་དེ་ཉིད་རང་ལ་ཐོས་བསམ་མཐིལ་ཕྱིན་ན་དེའི་དོན་མ་འཁྲུལ་བ་ཉམས་སུ་ལོངས་ཤིང༌། དེ་ལྟར་དེ་ལམ་དུ་སོང་ན་བསྒོམས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ནང་ནས་སྐྱེ་བ་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བསྒོམ་ པ་དེ་མ་ནོར་བའི་རྟགས་སུ་ཇི་ཙམ་བསྒོམས་པ་དེ་ཙམ་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་ཞིག་དགོས་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རབ་དབྱེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པ་དང༌། དོན་དམ་རྟོགས་པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ན། །འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་དག་ཚར་གཅད་རྗེས་གཟུང་དང༌། །བདག་ཉིད་ཀུན་ཤེས་བྱ་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བརྩོན་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟར། བསྟན་པ་ལ་མ་དད་པ་རྣམས་ཚར་བཅད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་པ་དང༌། དད་པ་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་བཟོ་དང་གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་རིག་པ་འཚོལ་བ་ནི་སྐབས་འདིའི་དགོས་པ་བྱེ་བྲག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་འཚོལ་ན་ནི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །འདིར་ནི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་འཇལ་བ་དང༌། མངོན་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་འཇལ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། འཇལ་བྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྡེ་མིག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ དང༌། གཞལ་བྱ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དྲང་ངེས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི། གཞལ་བྱའི་ཆོས་ལ་འཇལ་བྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །དྲང་ངེས་གཉིས་དང་ལྡེམ་དགོངས་རྣམ་བཞིར་གཞལ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་ཉིད། །རྣམ་ཐར་གསུམ་དུ་གནས་པ་ངེས་དོན་ཡིན། །ཆོས་ཅན་སྣང་ཚོད་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །རིགས་པས་གཞལ་ནས་སྒྲོ་བཏགས་དྲང་བའི་ལམ། །གཉིས་པོས་དྲང་ངེས་གང་ལ་རྟོན་མི་རྟོན། །ཤེས་དེ་གསུང་རབ་བལྟ་བའི
Chinese
是无知的原因，智者应当舍弃。因此，首先需要依赖听闻的功德。于此，在凡夫的境界中，不依赖听闻而生的智慧，思惟和修行的功德就会在非处游荡。听闻的智慧被认为是万物的根源。如果某人的相续是圣者，那么由于过去串习的力量稳固，即使今生没有进行大量的听闻和思惟，也可能具有自身的力量。即使如此，只要没有在相续中生起四种各别正知和具足第九地的功德，就必须努力。正如青年贤护所发愿的那样：愿一切功德都没有止境。因此，作为自己相续是凡夫的标志，如果心中充满烦恼，并且与其他的愚痴众生一样，那么祈祷他们的祝福是不会有帮助的，所以首先应该寻求听闻所生的智慧。如果不这样做，那么思惟和修行的智慧就像雪下的肿块一样，会在非处游荡。正如导师英雄所说：少闻的盲人不知道修行的道理，没有听闻又用什么来思惟呢？因此，应当努力听闻，因为这是根本原因。在思惟之后进行修行，就会产生广大的智慧。因此，智慧产生的根本原因是听闻，以及听闻之后去森林的方式。怙主慈氏说：智慧是至上的，它的基础是听闻，因此听闻是至上的。在《学集论》中说：应当寻求能忍受的听闻，然后住在森林中，努力禅定。那么，听闻是如何确定的呢？应当确定的法是佛陀的珍贵教法。如《俱舍论》中所说：导师的圣法有两种，即经教和证悟。因此，教法分为经教和证悟两种，前者是了解十二部经等的内容，后者是在了解之后将其运用到自己的相续中，并在相续中现证其证悟，那么证悟的教法不错误地证悟就是经教的教法。
English
It is the cause of ignorance, which the wise should abandon. Therefore, one must first rely on the merits of listening. Here, in the realm of ordinary beings, without relying on the wisdom that arises from listening, the merits of contemplation and meditation will wander in inappropriate places. The wisdom of listening is said to be the root of all things. If someone's continuum is that of a noble being, then due to the strength of past habits being firm, even if they do not engage in extensive listening and contemplation in this life, they may have intelligence from their own strength. Even if that is the case, as long as the four individual correct knowledges and the merits of the ninth ground endowed with them have not arisen in their continuum, they must strive. Just as the youth Norzang (Norbzang) prayed: 'May all virtues be without measure!' Therefore, as a sign that one's own continuum is that of an ordinary being, if the mind is full of afflictions and is similar to other ignorant beings, then praying for their blessings will not be helpful, so one should first seek the wisdom that arises from listening. If one does not do so, then the wisdom of contemplation and meditation will be like a bump under the snow, wandering in inappropriate places. As the teacher Hero said: 'The blind person with little listening does not know how to meditate. Without that, what can one contemplate? Therefore, one should strive to listen, because that is the root cause. By contemplating and then meditating, vast wisdom will arise.' Therefore, the root cause of the arising of wisdom is listening, and the way to go to the forest after listening. Lord Maitreya said: 'Wisdom is supreme, its basis is listening, therefore listening is supreme.' In the Compendium of Trainings, it says: 'One should seek listening that can be endured, then dwell in the forest, and strive to meditate.' So, how does listening determine? The Dharma to be determined is the precious teaching of the Buddha. As it says in the Treasury of Knowledge: 'The teacher's sacred Dharma is of two kinds, namely scripture and realization.' Therefore, the teaching is divided into two kinds: scriptural teaching and the teaching of realization. The former is to understand the meaning of the twelve branches of scripture, etc., and the latter is to apply it to one's own continuum after understanding it, and to manifest its realization in one's continuum. Then, the realization of the teaching without error is the teaching of scripture.
Chinese
因为依赖于理解的缘故。虽然如此，但智慧浅薄的人们不必为此气馁，如果不努力学习与自己智慧相适应的听闻，就会出现佛法和修行者互相混淆的情况。因此，要习惯于对所要修习之处进行彻底的闻思，最终要学习增长智慧的力量。为什么呢？因为即使所要修习之处范围很小，但如果自己对它进行彻底的闻思，就能毫不迷惑地体验它的意义，这样，如果它成为道路，那么从修习中产生的智慧就会由量来证明。因此，作为禅修不错误的标志，需要禅修多少，就要相应地增长多少分别的智慧，因为以如所有性和尽所有性为对境的智慧的自性是胜观的智慧。此外，智慧的分类有两种：世俗谛的证悟和胜义谛的证悟。第一种，《经庄严论》中说：“如果不对五明处精勤，那么即使是圣者也不会成为一切智者。因此，为了折伏他人、摄受他人和自己通晓一切，应该为此而精勤。”如是说，为了折伏不信仰佛法的人们，要学习声明和因明的推理；为了摄受有信仰的人们，要学习工巧明和医方明；为了自己通晓一切，要寻求内明，这是此时的特殊必要。如果所有这些都是为了获得佛果而发起菩提心去寻求，那么就没有差别了。此处是为了从总义的角度衡量无我的真如，以及从现观的角度衡量而宣说的。为了安置衡量者智慧的钥匙，以及为了安置所衡量圣法的宝藏，因此，抉择了二谛：以衡量之智慧衡量所衡量之法，衡量为二谛和四种隐义。一切法的自性即是真如，安住于三种解脱门中，是为胜义谛。为了使有法显现量进入道，以理智衡量后，破除增益，是为正道。以二者了知应依止和不应依止何者，即是观察经论的智慧。
English
Because it depends on understanding. Although this is the case, those with little wisdom should not be discouraged by this. If one does not strive to learn the teachings that are appropriate to one's own wisdom, there will be confusion between the Dharma and the practitioners. Therefore, one should become accustomed to thoroughly studying and contemplating the place where one is to practice, and ultimately learn to increase the power of wisdom. Why? Because even if the place where one is to practice is small in scope, if one thoroughly studies and contemplates it, one can experience its meaning without confusion. In this way, if it becomes the path, then the wisdom that arises from meditation will be proven by valid cognition. Therefore, as a sign that meditation is not mistaken, one needs to increase the wisdom of discernment as much as one meditates, because the nature of wisdom that focuses on suchness and the extent of suchness is the wisdom of insight. Furthermore, the classification of wisdom is twofold: the realization of conventional truth and the realization of ultimate truth. The first, as stated in the Ornament for the Sutras: "If one does not strive in the five fields of knowledge, then even the noble ones will not become omniscient. Therefore, in order to subdue others, to take care of others, and to know everything oneself, one should strive for this." As it says, in order to subdue those who do not believe in the Dharma, one should study grammar and the reasoning of logic; in order to take care of those who have faith, one should study crafts and medicine; in order to know everything oneself, one should seek inner knowledge, which is the special need of this time. If all of these are sought with the intention of generating bodhicitta in order to attain Buddhahood, then there is no difference. Here, it is taught to measure the selflessness of suchness from the perspective of the general meaning, and to measure it from the perspective of direct perception. In order to place the key of wisdom that measures, and in order to place the treasure of the holy Dharma that is measured, therefore, the two truths are distinguished: with the wisdom that measures, measure the Dharma that is measured, measuring it as the two truths and the four hidden meanings. The nature of all dharmas is suchness, abiding in the three doors of liberation, which is the ultimate truth. In order for the phenomena to enter the path of appearance, after measuring with reason, eliminating superimposition is the right path. Knowing which of the two to rely on and not rely on is the wisdom of observing the scriptures.