Tibetan
གཞལ་དུ་མེད་པའང་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང༌། དངོས་དང༌། རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དག་གིས། ཞེས་འབྱུང་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བརྗོད་དོ། །བྱེད་ལས་ཀྱི་ཆ་ནས་བརྗོད་ན། ཉོན་མོངས་ཚོགས་འདོམས་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཤེས། །སྲིད་པའི་གྲོང་ལས་མྱ་ངན་མེད་པར་འདའ། །སྦྱིན་སོགས་རྣམ་པ་དྲུག་པོའང་གོང་ནས་གོང༌། །ཁྱད་ཞུགས་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་བརྟེན། །འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ལ་ནི་དངོས་སུ་འཇོམས་ལ། ལ་ལ་ནི་རྒྱུད་ནས་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང༌། ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་དང་ཆོས་ཅན་འཁྲུལ་ངོ་ལ་སྣང་བ་མཐའ་དག་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱང་མ་ནོར་བར་ཤེས་ལ། དེ་ལྟར་ཤེས་པས་སྲིད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་སྡིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཤིན་ཏུ་བརྒལ་དཀའ་བའང་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་བརྒལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ས་ལ་བགྲོད་ནུས་ཤིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་ལའང་གོང་ནས་གོང་དུ་ ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཚུལ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ཕྱི་མ་སྐྱེ། །དམན་དང་མཆོག་ཏུ་གནས་ཕྱིར་དང༌། །རགས་པ་དང་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར། །དེ་དག་རིམ་པར་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལྟར་ལྔ་ཀའི་ཡོན་ཏན་དང་འབྲས་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔ་བྱང་ཆུབ་ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་བརྟེན། །ཞེས་དང༌། སློབ་དཔོན་ཤཱནྟ་དེ་བས། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ། །མུན་པའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་མ་ཟིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱིན་སོགས་ལྔ་པོའང་ལོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་མོ་མཁན་གྱིས་ལས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ཀྱང་མིག་འབྱེད་མ་ཟིན་ན་གླ་བརྔན་མི་ཐོབ་པ་བཞིན་ཏེ། སྔ་མ་ལས། གང་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཟིན་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་མིག་རྙེད་གྱུར་ཅིང་འདི་ཡི་མིང་འཐོབ་བོ། །དཔེར་ན་རི་མོའི་ལས་ནི་ཡོངས་ཟིན་མིག་མེད་པ། །ཇི་སྲིད་མིག་མ་བྲིས་པར་རྔན་པ་མི་ཐོབ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཐོག་མར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཅུང་ཟད་རྣམ་པར་གཞག་ན། སློབ་དཔོན་འཕགས་པས། མཐོང་དང་མ་མཐོང་ཡོན་ཏན་འདི། །ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན། །དེ་ལྟར་ གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་ཚོགས་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་དགོས་ཤིང༌། འདི་ལྟར་ནོར་བུ་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བའི་ནང་ན་ཉི་ཟླའི་གསལ་བ་མཆོག་ཡིན་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་བྱ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་གོ །ཞེས་སློབ་སྤྲིང་གི་འགྲེལ་པས་ཀྱང་བསྟན་པ་ལྟར་སྦྱོར་ལམ་དུ་དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་གཙོ་བོའང་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མགོན་ཡོད་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སེར་སྣས་གནོད་པ་དང༌། དད་པ་ལ་ལོག་ལྟས་སྒྲིབ་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ལེགས་པར་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་འཕེལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས། སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་འདི་དག་ནི། །ཤེས་རབ་མགོན་བཅས་ལྷག་པར་མཐུ་ལྡན་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། དད་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་རྣམ་པ་ཡང༌། །དབང་པོ་གཞན་ལ་བློ་བཞིན་ཤེས་རབ་གཙོ། །དེ་ཡི་མགོན་ལྡན་ཡོན་ཏན་སྐྱོན་ཤེས་པས། །ཉོན་མོངས་ཟད་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འདི་ ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་རང་གི་ལུས་ལས་ཤ་བཅད་དེ་བྱིན་ཀྱང་ནད་ཀྱི་གདུང་བ་ཅན་སྨན་གྱི་སྡོང་བུ་ལས་ལེན་པ་ལྟར་མཐོང་ཞིང་སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པའང་མ་ངེས་པས་ང་རྒྱལ་དང་ཞུམ་པའི་རྣམ་རྟོག་མི་འབྱུང་བ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་དཀའ་སྤྱད་མི་བཟོད་པས་དེ་ལ་རློམ་སེམས་མི་འབྱུང་ཞིང་གཞན་དོན་ལ་དམིགས་པ་དང༌། བཟོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མགོ་མི་ནོན་ཞིང༌། སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུམ་པ་དང༌། སྤངས་པ་སོགས་དགག་མི་ནུས་ཤིང་མི་བཟོད་པ་དང༌། བཟོད་པའི་སྐྱོན་ཡོན་ཤེས་པས་ལོག་བསྒྲུབ་ལ་སྐྱོ་ངལ་མི་འབྱུང་བ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པའི་གཞི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ནས་ལེ་ལོ་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པས་ལམ་ཆོད་མྱུར་བ་དང༌། སྲིད་པའི་རྒྱུ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་དུ་འགྱུར་མ་ནོར་བའི་བསམ་གཏན་གྱི་རང་བཞིན་དམིགས་ཕྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ། ཤེས་རབ་མིག་གསལ་རྣམ་པར་བྱེ་གྱུར་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་གི་ཤ་བྱིན་ཀྱང༌། །སྨན་གྱི་ཤིང་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར། །མཐོ་འམ་དམའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ མེད། །ཅེས་པ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལའང་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ཀྱང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་པ་
Chinese
也是不可估量的。正如《释论小品》中所说：“由听闻、思惟、修习所生之智慧，或由三摩地之加行、实事、随生之智慧。”因此，智慧的本体是指胜观的真如。从作用方面来说：“断除烦恼众，了知法与有法，从有之城，度往无忧，布施等六种，亦由上而上，殊胜融入，依于般若波罗蜜多。”如此，精勤于三种智慧之义，则某些烦恼能直接摧毁，某些则从根本上摧毁，对于甚深法性与有法迷惑显现的一切事物之实相，也能如实了知。如是了知，则能迅速超越难以逾越的轮回之城，到达涅槃之地，并且对于五种波罗蜜多，也能以上胜上的方式融入。《宝鬘论》中说：“前依生后后，处于劣与胜，粗与细之故，彼等次第依。”如是，五者的功德与果报都安住于智慧波罗蜜多之中。《摄颂》中说：“五度菩提功德有多少，彼等一切皆依般若波罗蜜多。”以及，学诚大师说：“烦恼与所知障，黑暗之敌为空性。”如是，未被智慧波罗蜜多所摄持之前，布施等五者也如同盲人一般。譬如，画师完成一切工作，若未开眼，则无法获得报酬。如前所说：“何时智慧完全摄持，彼时获得眼，并获得此之名。譬如绘画之业已完成，无眼者，如未画眼，则不得报酬。”因此，首先略微阐述智慧的利益，圣天论师说：“见与不见此功德，一切之根本为智慧，如是为成办二者故，当完全受持智慧。”如是，首先是资粮道的处所。
English
It is also immeasurable. As it is said in the Commentary on the Smaller Treatise: "The wisdom arising from hearing, thinking, and meditating, or the wisdom arising from the application of samadhi, reality, and consequence." Therefore, the essence of wisdom refers to the suchness of vipashyana. In terms of its function: "It cuts off the assembly of afflictions, knows the dharma and the possessor of dharma, from the city of existence, it passes to the absence of sorrow, the six kinds of generosity, etc., also from higher to higher, excellently entering, relying on the Prajnaparamita." Thus, by striving for the meaning of the three wisdoms, some afflictions can be directly destroyed, and some can be destroyed from the root. One can also know without error the reality of all phenomena, which appear as confusion in the profound nature of reality and the possessor of reality. Knowing in this way, one can quickly transcend the difficult-to-overcome city of samsara and reach the state of nirvana, and also enter the five perfections in a superior way. The Garland of Jewels says: "The latter arises dependent on the former, residing in the inferior and the superior, because of the gross and the subtle, they depend on each other in order." Thus, the qualities and fruits of all five reside in the Prajnaparamita of wisdom. The Compendium says: "How many qualities of the five perfections of enlightenment there are, all of them depend on the Prajnaparamita." And, Master Shantideva said: "Afflictions and the obscuration of knowledge, emptiness is the enemy of darkness." Thus, as long as it is not grasped by the Prajnaparamita of wisdom, the five, such as generosity, are like the blind. For example, a painter completes all the work, but if he does not open his eyes, he will not receive a reward. As mentioned earlier: "When wisdom completely grasps, then the eye is obtained, and this name is obtained. For example, the work of painting is completed, but the eyeless one, as long as the eye is not drawn, does not receive a reward." Therefore, first briefly explain the benefits of wisdom, the noble teacher said: "Seeing and not seeing this quality, the root of all is wisdom, thus, in order to accomplish both, one should completely hold wisdom." Thus, first is the place of the path of accumulation.
Chinese
此外，神通之足的等持也必须依靠智慧来修持。就像诺布（藏文：ནོར་བུ།，意为：珍宝）和酥油灯等光明之中，日月的光明最为殊胜一样，智慧是使所知显现的光明中最殊胜的。《学 Clement颂》的注释中也已阐明，在加行道中，五根和五力等的主体也是智慧。如果拥有智慧的怙主，就能清楚地了解布施会被悭吝所损害，以及信心会被邪见所蒙蔽等过失，从而断尽烦恼，并且精通增长功德的方法。正如导师勇士所说：“布施等福德，有智慧怙主，尤具大威力。”以及“信等诸根之相，智慧于诸根，如意为主宰。有彼之怙主，知功德过失，善于烦恼尽灭之理。”像这样，菩萨在修学道的阶段，即使从自己的身体上割下肉来布施，也像身患疾病者从药树上取药一样看待，并且由于依靠布施也不一定能获得善趣，因此不会产生我慢和沮丧的分别念。由于无法忍受以戒律行持的苦行，因此不会对此感到自满，并且专注于利他。仅仅依靠忍耐也无法压制烦恼，对于广大的行为感到沮丧，对于舍弃等无法否定和无法忍受。由于了解忍耐的过失和功德，因此不会对错误的修行感到厌倦。由于了解发起精进的基础没有颠倒，并且精通于阻止懈怠，因此能够迅速了断道。对于轮回的因和菩提的支分将变成什么不会混淆的禅定的自性，以及目标的一半等等，所有这些都依赖于智慧的真如显现。正如《智慧明目》中所说：“若智慧眼明亮，菩萨舍自身肉，如视药树无分别，不高不下彼皆无。”对于戒律等其他方面也应如此解释。此外，具有智慧的菩萨即使成为转轮王，也不会被欲妙所迷惑。
English
Furthermore, the samadhi of the miraculous feet must also be practiced based on wisdom. Just as the light of the sun and moon is supreme among the lights of jewels and butter lamps, wisdom is the supreme among the lights that illuminate the knowable. As the commentary on the *Student's Letter* also shows, in the path of application, the main thing among the five faculties and five powers is also wisdom. If one has the protector of wisdom, one will clearly understand the faults such as generosity being harmed by stinginess and faith being obscured by wrong views, thereby exhausting afflictions and being skilled in the means of increasing qualities. As the teacher Hero said: "These merits such as generosity, with the protector of wisdom, become particularly powerful." And "The aspects of the faculties such as faith, wisdom is the master like the mind to other faculties. Possessing its protector, knowing qualities and faults, one becomes skilled in the way of exhausting afflictions." Like this, when a Bodhisattva is in the stage of learning the path, even if he cuts off flesh from his own body to give as charity, he sees it as someone suffering from illness taking medicine from a tree, and since it is not certain that he will attain a good rebirth by relying on generosity, he will not have thoughts of arrogance or discouragement. Because he cannot endure the asceticism of practicing with discipline, he will not be conceited about it and will focus on the benefit of others. By merely relying on patience, he will not be able to overcome afflictions, and he will be discouraged by vast conduct, and he will not be able to deny or endure abandonment and so on. Because he knows the faults and merits of patience, he will not be weary of wrong practice. Because he knows that the basis for initiating diligence is not inverted, and he is skilled in reversing laziness, he will quickly cut off the path. He will not be confused about whether the cause of existence and the limb of enlightenment will become the nature of meditation, and all of the half-target and so on, all depend on the manifestation of the suchness of wisdom. As it is said in *Wisdom, Clear Eye*: "If the eye of wisdom is clear and distinct, even if a Bodhisattva gives his own flesh, like a medicinal tree, he will not discriminate, there is no high or low for him." It should be explained similarly for other things such as discipline. Furthermore, a Bodhisattva who possesses wisdom, even if he becomes a universal monarch, will not be deceived by the qualities of desire.