Tibetan
ར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས། ཐོས་ཉུང་དམུས་ལོང་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་མི་ཤེས། །དེ་མེད་དེ་ཀོས་ཅི་ཞིག་བསམ་པར་བྱ། །དེ་བས་ཐོས་ལ་བརྩོན་བྱ་དེ་རྒྱུ་ལ། །བསམས་བཞིན་བསྒོམས་པས་ཤེས་རབ་ཡངས་པ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཐོས་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་དང༌། ཐོས་ནས་ནགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ། མགོན་པོ་བྱམས་པས། ཤེས་རབ་མཆོག་ཡིན་དེའི་གཞི་ནི། །ཐོས་པ་དེ་ཕྱིར་ཐོས་པ་མཆོག །ཅེས་དང༌། བསླབ་བཏུས་ལས། བཟོད་བྱ་ཐོས་པ་བཙལ་པར་བྱ། །དེ་ནས་ནགས་སུ་གནས་པར་བྱ། །མཉམ་པར་གཞག་ལ་བརྩོན་བྱ་ཞིང༌། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཐོས་པས་གཏན་ལ་ཇི་ལྟར་དབབ་ན། དབབ་བྱ་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་ པ་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་དེ། དེའང་མཛོད་ལས། སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྣམས་གཉིས་ཏེ། །ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་པ་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས་སྔ་མ་ནི་གསུང་བར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་ཤེས་ནས་རང་རྒྱུད་ལ་བཀལ་ཏེ་དེའི་རྟོགས་པ་རྒྱུད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པ་ནི་ལུང་གི་བསྟན་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་གོ་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཆུང་ངུ་དག་དེ་ལ་ཞུམ་པར་བྱ་མི་དགོས་ཀྱི་རང་གི་བློ་ཉམས་ལ་དཔགས་པའི་ཐོས་པ་རེ་ལ་མ་འབད་ན་ཆོས་དང་གང་ཟག་ཕྱོགས་འཛོལ་བ་དེ་འོང་བས། གང་བསྒྲུབ་པའི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་ཐོས་བསམ་མཐིལ་ཕྱིན་པར་གོམས་སུ་འཇུག་ཅིང༌། མཐར་གྱི་བློའི་མཐུ་ཇེ་ཆེར་བསྐྱེད་པ་ལ་བསླབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་གང་བསྒྲུབ་པའི་གནས་རྒྱ་ཆུང་ངུ་ལས་མེད་ཀྱང་དེ་ཉིད་རང་ལ་ཐོས་བསམ་མཐིལ་ཕྱིན་ན་དེའི་དོན་མ་འཁྲུལ་བ་ཉམས་སུ་ལོངས་ཤིང༌། དེ་ལྟར་དེ་ལམ་དུ་སོང་ན་བསྒོམས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ནང་ནས་སྐྱེ་བ་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བསྒོམ་ པ་དེ་མ་ནོར་བའི་རྟགས་སུ་ཇི་ཙམ་བསྒོམས་པ་དེ་ཙམ་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་ཞིག་དགོས་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རབ་དབྱེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པ་དང༌། དོན་དམ་རྟོགས་པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ན། །འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་དག་ཚར་གཅད་རྗེས་གཟུང་དང༌། །བདག་ཉིད་ཀུན་ཤེས་བྱ་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བརྩོན་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟར། བསྟན་པ་ལ་མ་དད་པ་རྣམས་ཚར་བཅད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་པ་དང༌། དད་པ་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་བཟོ་དང་གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་རིག་པ་འཚོལ་བ་ནི་སྐབས་འདིའི་དགོས་པ་བྱེ་བྲག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་འཚོལ་ན་ནི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །འདིར་ནི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་འཇལ་བ་དང༌། མངོན་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་འཇལ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། འཇལ་བྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྡེ་མིག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ དང༌། གཞལ་བྱ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དྲང་ངེས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི། གཞལ་བྱའི་ཆོས་ལ་འཇལ་བྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །དྲང་ངེས་གཉིས་དང་ལྡེམ་དགོངས་རྣམ་བཞིར་གཞལ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་ཉིད། །རྣམ་ཐར་གསུམ་དུ་གནས་པ་ངེས་དོན་ཡིན། །ཆོས་ཅན་སྣང་ཚོད་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །རིགས་པས་གཞལ་ནས་སྒྲོ་བཏགས་དྲང་བའི་ལམ། །གཉིས་པོས་དྲང་ངེས་གང་ལ་རྟོན་མི་རྟོན། །ཤེས་དེ་གསུང་རབ་བལྟ་བའི་ལྡེ་མིག་ཡིན། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་ཅིང༌། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། ཞེས་སྡང་སྤངས་པ། གཏི་མུག་ལེགས་པར་བཅོམ་པ། སྲིད་པ་མེད་པར་གྱུར་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ལའང་རང་བཞིན་མེད་ཅིང༌། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། ཆོས་ཅན་སྣང་ཚོད་ལྟར་འཇུག་པ་སྐྱེ་འགག་དང༌། འགྲོ་འོང་དང༌། དག་གྲོལ་དང༌། ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་ཞིང༌། བློ་དང༌། སྙམ་བྱེད་དང༌། བརྗོད་པས་ཐུག་ཅིང༌། རིགས་ པའི་མཐུས་གཞལ་དུ་ཡོད་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང༌། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་གང་དག་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་བདག་དང༌། སེམས་ཅན་དང༌། སྲོག་དང༌། སྐྱེས་བུ་དང༌། གང་ཟག་དང༌། ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང༌། ཤེད་བདག་དང༌། བྱེད་པ་པོ་དང༌། ཚོར་བ་པོ་དང༌། སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པ་དང༌། བདག་པོ་མེད་པ་ལ་བདག་པོ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང༌། མ་སྐྱེས་པ་དང༌། མ་བྱུང་བ་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། བདག་མེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་མེད་པ་དང༌། སྲོག་མེད་པ་དང༌། གང་ཟག་མེད་པ་དང༌། བདག་པོ་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོའི་བར་དུ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱི། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མི་རྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཆ་ཤས་ཞིབ་མོར་ཕྱེ་ན་རྟོན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་གཞག་གིས་གཞལ་བའི་ཚུལ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏའི་བུ། འདི་དག་གི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྟོན་པ་བཞིའང་མི་ཟད་པ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་ལ་རྟོན་གྱིས་ཚིག་འབྲུ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང༌། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱིས་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ལ་རྟོན་གྱིས་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང༌། དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་འདས་པའོ། །རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་དང༌། འདུས་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་གནས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་བཞི་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དྲང་བའི་དོན་ནི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། །ངེས་པའི་དོན་ནི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་བལྟ་བ་ལ་ གནས་པ་སྟེ། དབྱེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ་མདོ་སྡེ་དེའི་བམ་པོ་དྲུག་པས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་ལ། གཤིས་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་སུ་ཐབས་རྣམ་པ་མང་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་དྲང་ཞིང༌། མ་དག་པ་འཁྲུལ་པ་དང་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་གསུང་རབ་བལྟ་བའི་མེ་ལོང་དང༌། འབྱེད་པའི་ལྡེ་མིག་དང་པོ་ཡིན་པར་བཟུང་ངོ༌། །ཡང༌། དེ་དག་རང་བཞིན་ག
Chinese
如是。如是，导师英雄（དཔའ་བོ）说：闻少如盲不知修，无彼思彼为何事？故应勤闻以为因，随思而修生广慧。如是说。因此，智慧生起之因是听闻的方式，听闻后去森林的方式。怙主慈氏（བྱམས་པ）说：智慧最胜彼之基，听闻故此听闻胜。又《学集论》中说：应求忍耐听闻事，之后应住于林间，应勤精进于等持。如是说。那么，听闻如何确定呢？所确定的法是佛陀的教法珍宝。如《俱舍论》中所说：导师之圣法有二，即是经教与证悟。如是说，教法有经教与证悟两种，前者是了知所说十二部经等的意义，后者是了知后加于自相续，在相续中现证其证悟，若要不错谬地证悟证悟之教，则依赖于如理通达经教。虽是如此，但智慧浅薄者不必因此而气馁，若不努力于衡量自己智慧的听闻，则会发生法与人互相混淆的情况。因此，应习惯于在所要修习之处彻底地听闻和思维，并学习最终增长智慧的力量。为什么呢？因为即使所要修习之处范围很小，但如果自己对它进行彻底的听闻和思维，就能毫不混淆地体验它的意义，这样，如果走上这条道路，就能以量成立从修生起的智慧。因此，作为修习不谬误的标志，需要修习多少，就要相应地增长多少各别自证的智慧，因为缘如所有性和尽所有性的智慧之体性是胜观的智慧。而且，智慧的差别有两种，即世俗谛的证悟和胜义谛的证悟。第一种是，《经庄严论》中说：若不勤奋于五明处，胜者亦不成一切智，是故为了降伏他人
English
So it is. As the teacher Hero (དཔའ་བོ) said: Those who have heard little are like the blind, they do not know how to meditate. Without that, what is there to think about? Therefore, one should strive to listen, for that is the cause. By meditating while thinking, vast wisdom arises. Thus it is said. Therefore, the way in which listening is the cause of the arising of wisdom, and the way of going to the forest after listening. The Protector Maitreya (བྱམས་པ) said: Wisdom is supreme, its basis is listening, therefore listening is supreme. Also, in the Compendium of Trainings it says: One should seek to listen with patience, then one should dwell in the forest, and one should diligently strive in meditative equipoise. Thus it is said. So, how does listening determine? The Dharma to be determined is the precious teaching of the Buddha. As it says in the Treasury: The Teacher's sacred Dharma is twofold, namely scripture and realization. As it says, the teaching has two aspects, scripture and realization. The former is to understand the meaning of the spoken twelve parts of scripture and so on, and the latter is to apply it to one's own mindstream after understanding it, and to directly realize that realization in the mindstream. If one is to realize the teaching of realization without error, it depends on understanding the teaching of scripture properly. Although this is the case, those of small intelligence need not be discouraged by this. If one does not strive to listen by measuring one's own intelligence, there will be confusion between Dharma and person. Therefore, one should become accustomed to thoroughly listening and thinking at the very place where one is to practice, and learn to increase the power of one's intelligence in the end. Why? Because even if the scope of the place to be practiced is small, if one thoroughly listens and thinks about it oneself, one can experience its meaning without confusion. In this way, if one goes on this path, the wisdom arising from meditation can be established by valid cognition. Therefore, as a sign that meditation is not mistaken, one needs to increase the wisdom of individual self-awareness as much as one meditates, because the nature of wisdom that focuses on suchness and the extent of suchness is the wisdom of higher vision. Moreover, the division of wisdom is twofold, namely the realization of conventional truth and the realization of ultimate truth. The first is, in the Ornament of the Sutras, it says: If one does not strive in the five fields of knowledge, even the supreme noble ones will not become all-knowing, therefore, in order to subdue others
Chinese
亦当摄受，自身为求一切知，故应于彼勤精进。如是，为摧伏不信佛教者，故寻求声明和因明之理；为摄受具信者，故寻求工巧明和医方明；为自身欲求一切知，故寻求内明，是为此时之特殊必要。然若彼一切皆为获得佛果而发心寻求，则无有差别之分。此处为显示以无我之真如，从总义之门衡量，及从现观之门衡量，故为安立衡量者智慧之钥匙，及为安立所衡量之圣法宝藏，故正直与不了义二者之安立者：以衡量之法，以衡量者智慧，正直与不了义二者与隐义四种衡量。诸法一切之自性真如，于三解脱中安住是不了义。法之有法，显现量似趣入道之故，以理衡量后假立正直之道。二者以正直不了义，何者可依不可依，知彼是为观经之钥匙。于彼一切法之法性，趣入解脱之门空性，及无相，及无愿之果，且不现行，离贪，谓断嗔，愚痴善调伏，无有有，自性中亦无自性，离生灭住三者是不了义。法之有法，随显现量而趣入生灭，及去来，及净脱，及蕴，及界，及处等之种种相显现，且为心识，念，言说所及，以理之威力可衡量者，一切假立而宣说者名为正直之义。圣者慧力无尽所说之经中云：不了义之经是何？正直义之经是何耶？若有经为趣入道而宣说者，彼等名为正直义。若有经为趣入果而宣说者，彼等名为不了义。若有经说我及，有情及，命及，士夫及，补特伽罗及，力生及
English
Also to be taken, one's own self is to be known as all, therefore one should strive diligently in that. As such, in order to subdue those who do not believe in the teachings, one seeks the reasons of grammar and logic; in order to take in those who have faith, one seeks crafts and medicine; in order to know everything for oneself, one seeks inner knowledge, which is the specific need of this occasion. However, if all of that is sought with the intention of attaining Buddhahood, then there is no distinction. Here, in order to show how to measure the suchness of selflessness from the perspective of the general meaning, and how to measure it from the perspective of direct perception, therefore, the key of wisdom that measures is established, And in order to establish the treasure of the sacred Dharma to be measured, the establishment of the two, direct and indirect meanings, is: With the wisdom that measures, measure the Dharma to be measured, measure the two, direct and indirect meanings, and the four hidden meanings. The nature of all dharmas is suchness, abiding in the three liberations is the definitive meaning. Because the dharmas that appear to be the path, measure with reason and establish the path of the direct meaning. With these two, which of the direct and indirect meanings to rely on or not to rely on, knowing that is the key to viewing the scriptures. In that, the nature of all dharmas, the door of liberation, emptiness, and the absence of characteristics, and entering the fruit of no aspiration, and not manifesting, being free from attachment, that is, abandoning hatred, well subduing ignorance, becoming without existence, and also without nature in essence, being free from the three, birth, cessation, and abiding, is the definitive meaning. The dharmas that appear to be the path, entering according to appearance, birth and cessation, and going and coming, and purity and liberation, and aggregates, and elements, and sources, and so on, appear in various forms, and are reached by mind, thought, and speech, and can be measured by the power of reason, all that is established and proclaimed is called the direct meaning. In the Sutra proclaimed by the noble inexhaustible intelligence it says: What is the Sutra of definitive meaning? What is the Sutra of direct meaning? Those Sutras that are proclaimed for the purpose of entering the path are called direct meaning. Those Sutras that are proclaimed for the purpose of entering the fruit are called definitive meaning. Those Sutras that speak of self and, sentient beings and, life and, person and, individual and, power and