Tibetan
རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག །ཅེས་སོ། །ད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ཀའི་འབྲས་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་ནི། ལྷག་པ་ཤེས་རབ་བསླབ་པའི་ངེས་འབྱེད་ནི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་ཤིང༌། །དངོས་དང་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བམ། །ཐོས་དང་བསམ་པ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི། །ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་ལྷག་མཐོང་ཡང་དག་འགྲུབ། དེ་ལ་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་དོན་མ་འཁྲུལ་བར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་གོམས་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པས་སེམས་ལས་སུ་རུང་ཞིང་སྒྲིབ་པའི་རྙོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་དངོས་སམ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་མ་རྨོངས་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འདོམས་པར་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ གང་ཡིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པས་གཞལ་དུ་མེད་པའང་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང༌། དངོས་དང༌། རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དག་གིས། ཞེས་འབྱུང་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བརྗོད་དོ། །བྱེད་ལས་ཀྱི་ཆ་ནས་བརྗོད་ན། ཉོན་མོངས་ཚོགས་འདོམས་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཤེས། །སྲིད་པའི་གྲོང་ལས་མྱ་ངན་མེད་པར་འདའ། །སྦྱིན་སོགས་རྣམ་པ་དྲུག་པོའང་གོང་ནས་གོང༌། །ཁྱད་ཞུགས་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་བརྟེན། །འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ལ་ནི་དངོས་སུ་འཇོམས་ལ། ལ་ལ་ནི་རྒྱུད་ནས་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང༌། ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་དང་ཆོས་ཅན་འཁྲུལ་ངོ་ལ་སྣང་བ་མཐའ་དག་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱང་མ་ནོར་བར་ཤེས་ལ། དེ་ལྟར་ཤེས་པས་སྲིད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་སྡིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཤིན་ཏུ་བརྒལ་དཀའ་བའང་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་བརྒལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ས་ལ་བགྲོད་ནུས་ཤིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་ལའང་གོང་ནས་གོང་དུ་ ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཚུལ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ཕྱི་མ་སྐྱེ། །དམན་དང་མཆོག་ཏུ་གནས་ཕྱིར་དང༌། །རགས་པ་དང་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར། །དེ་དག་
Chinese
如是安住于清净之所，则不会穷尽。如是。现在宣说五种波罗蜜多的果实，即智慧波罗蜜多。什么是增上慧学之决择呢？由三摩地之瑜伽所生，或由实体和随行所生的智慧，或由闻、思、修所生的三种智慧，能圆满成就胜观。其中，对于法相论藏所诠释的意义，不颠倒地善加辨别，是增上慧学的体性，与决择之分相应。也就是，通过串习三摩地之瑜伽，以及完全修习，使心堪能，远离障碍之垢染的真实智慧，或者随顺于它，不迷惑地趋入的智慧，以及依靠闻、思、修之智慧，如实了知一切法的实相，并且对于有情相续，以不颠倒的方式教诫的善巧方便，是智慧的自性。这样的智慧是声闻等所不具备的，因此也是不可估量的。如《释论小疏》中所说：‘由闻、思、修所生者，或由三摩地之瑜伽，以及实体和随行所生的智慧。’由此可知，智慧的本体是指胜观的真如。从作用的角度来说，能断除烦恼之聚，了知法与有法，从有之城中趋入无有忧恼，布施等六种也是从高到高，融入差别的智慧，依赖于波罗蜜多。像这样，精勤于三种智慧的意义，有些烦恼能直接断除，有些则能从根本上断除，对于甚深法性和有法，以及显现颠倒的一切法的实相，也能如实了知。如此了知，就能迅速超越难以逾越的，充满罪恶和烦恼的有之城市，到达涅槃之地，并且对于五种波罗蜜多，也能从高到高地融入差别。如《宝鬘论》中所说：‘依于前者生后者，处于劣与胜故，粗大以及微细故，彼等’
English
Thus, by dwelling in a pure place, it will not be exhausted. So it is. Now, the fruit of the five perfections, the perfection of wisdom, is explained. What is the definitive discernment of the training in higher wisdom? The wisdom that arises from the yoga of samadhi, or the wisdom that arises from substance and consequence, or the three wisdoms that arise from hearing, thinking, and meditating, perfectly accomplish vipassana. Therein, to thoroughly distinguish without confusion the meaning expressed by the Abhidhamma Pitaka is the essence of the training in higher wisdom, which is in accordance with the aspect of definitive discernment. That is, through familiarizing oneself with the yoga of samadhi and completely training, the actual wisdom that makes the mind workable and is free from the defilement of obscurations, or the wisdom that is in accordance with it, turning towards it without bewilderment, and relying on the wisdom of hearing, thinking, and meditating, one knows the reality of all phenomena as they are, and the skillful means of instructing sentient beings' minds in a non-perverted way is the nature of wisdom. Such wisdom is not possessed by the Shravakas and others, so it is also immeasurable. As it is said in the Minor Commentary: 'Those born from hearing, thinking, and meditating, or the wisdom born from the yoga of samadhi, and from substance and consequence.' Thus, the entity of wisdom refers to the suchness of vipassana. From the perspective of function, it cuts off the accumulation of afflictions, knows phenomena and entities, passes from the city of existence to the absence of sorrow, and the six perfections, such as generosity, also go from higher to higher, with wisdom entering into distinctions, relying on the perfections. In this way, by striving for the meaning of the three wisdoms, some afflictions are directly eliminated, and some are eliminated from the root, and the reality of the profound nature of phenomena and entities, and all appearances of distorted phenomena, are also known without error. Knowing in this way, one can quickly transcend the city of existence, which is difficult to overcome due to sins and afflictions, and reach the state of nirvana, and also integrate into the distinctions from higher to higher in the five perfections. As it is said in the Ratnavali: 'The latter arises dependent on the former, because they are in inferior and superior states, and because they are gross and subtle, those.'
Tibetan
རིམ་པར་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལྟར་ལྔ་ཀའི་ཡོན་ཏན་དང་འབྲས་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔ་བྱང་ཆུབ་ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་བརྟེན། །ཞེས་དང༌། སློབ་དཔོན་ཤཱནྟ་དེ་བས། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ། །མུན་པའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་མ་ཟིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱིན་སོགས་ལྔ་པོའང་ལོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་མོ་མཁན་གྱིས་ལས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ཀྱང་མིག་འབྱེད་མ་ཟིན་ན་གླ་བརྔན་མི་ཐོབ་པ་བཞིན་ཏེ། སྔ་མ་ལས། གང་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཟིན་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་མིག་རྙེད་གྱུར་ཅིང་འདི་ཡི་མིང་འཐོབ་བོ། །དཔེར་ན་རི་མོའི་ལས་ནི་ཡོངས་ཟིན་མིག་མེད་པ། །ཇི་སྲིད་མིག་མ་བྲིས་པར་རྔན་པ་མི་ཐོབ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཐོག་མར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཅུང་ཟད་རྣམ་པར་གཞག་ན། སློབ་དཔོན་འཕགས་པས། མཐོང་དང་མ་མཐོང་ཡོན་ཏན་འདི། །ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན། །དེ་ལྟར་ གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་ཚོགས་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་དགོས་ཤིང༌། འདི་ལྟར་ནོར་བུ་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བའི་ནང་ན་ཉི་ཟླའི་གསལ་བ་མཆོག་ཡིན་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་བྱ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་གོ །ཞེས་སློབ་སྤྲིང་གི་འགྲེལ་པས་ཀྱང་བསྟན་པ་ལྟར་སྦྱོར་ལམ་དུ་དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་གཙོ་བོའང་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མགོན་ཡོད་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སེར་སྣས་གནོད་པ་དང༌། དད་པ་ལ་ལོག་ལྟས་སྒྲིབ་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ལེགས་པར་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་འཕེལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས། སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་འདི་དག་ནི། །ཤེས་རབ་མགོན་བཅས་ལྷག་པར་མཐུ་ལྡན་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། དད་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་རྣམ་པ་ཡང༌། །དབང་པོ་གཞན་ལ་བློ་བཞིན་ཤེས་རབ་གཙོ། །དེ་ཡི་མགོན་ལྡན་ཡོན་ཏན་སྐྱོན་ཤེས་པས། །ཉོན་མོངས་ཟད་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འདི་ ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་རང་གི་ལུས་ལས་ཤ་བཅད་དེ་བྱིན་ཀྱང་ནད་ཀྱི་གདུང་བ་ཅན་སྨན་གྱི་སྡོང་བུ་ལས་ལེན་པ་ལྟར་མཐོང་ཞིང་སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པའང་མ་ངེས་པ
Chinese
是次第依赖的。如是说，五者的功德和果报都安住在般若波罗蜜多本身。集经中说：五度波罗蜜，菩提诸功德，所有彼一切，皆依智慧度。又如静天论师说：烦恼及所知，黑暗之对治，是空性。如是，没有被般若波罗蜜多所摄持之前，布施等五者也如同盲人一般。譬如画师完成一切工作，如果没有睁开眼睛，就无法获得工钱一样。如前经中说：何时为智慧所摄持，彼时获得眼，并且获得此之名。譬如绘画之工作，已经完成却没有眼睛，如未画上眼睛之前，无法获得工钱。是故，首先稍微安立智慧的利益。圣天论师说：见与不见之功德，一切之根本是智慧。如是，为了成办二者，应当完全受持智慧。又是，首先在资粮道的阶段，神足的等持等也必须依靠智慧来成办。如此，如同宝珠和灯火等光明之中，日月的光明最为殊胜一般，智慧是使所知显现的光明中最殊胜的。如《学集论》的解释中也显示，在加行道中，五根和五力等的主导也是智慧。如果有智慧的护佑，就能很好地了知布施被悭吝所损害，以及信心被邪见所遮蔽等的过患，从而通达烦恼寂灭和增长功德的方法。如勇护论师说：布施等之福德，有智慧护佑，尤其具威力。又说：信心等诸根之体性，于诸根中如理，智慧为主导。具有彼之护佑，了知功德过患故，于烦恼寂灭之理，成为善巧者。如此，菩萨在学习道的阶段，即使从自己的身体上割下肉来布施，也如同患病之人从药树上取药一般看待，并且依靠布施而获得善趣也是不一定的。
English
It is based on sequence. As it is said, the qualities and results of all five reside in Prajñāpāramitā itself. The Compendium says: The five pāramitās, all the qualities of enlightenment, all of them rely on the perfection of wisdom. And as the teacher Śāntideva said: Afflictions and obscurations of knowledge, the antidote to darkness, is emptiness. Thus, as long as it is not grasped by the Perfection of Wisdom, the five, such as generosity, are like the blind. For example, even if a painter completes all the work, if he does not open his eyes, he will not receive wages. As the former says: When it is completely grasped by wisdom, then the eye is found and this name is obtained. For example, the work of painting is completed but without eyes, as long as the eyes are not drawn, the reward will not be received. Therefore, first, let us briefly establish the benefits of wisdom. Teacher Āryadeva said: These seen and unseen qualities, the root of all is wisdom. Thus, in order to accomplish both, wisdom should be fully grasped. Also, first, in the stage of the path of accumulation, the samādhis of the feet of miraculous powers must also be accomplished by relying on wisdom. Thus, just as the light of the sun and moon is the most excellent among the lights of jewels and lamps, wisdom is the most excellent in making the knowable clear. As the commentary on the Compendium of Learning also shows, in the path of application, the leader of the five faculties and five powers is also wisdom. If there is a protector of wisdom, one can well know the faults of generosity being harmed by stinginess and faith being obscured by wrong views, and thus be skilled in the means of exhausting afflictions and increasing qualities. As the teacher Vīravarman said: These merits of generosity and so on, with the protection of wisdom, become especially powerful. And: The nature of the faculties of faith and so on, among the faculties, wisdom is the main one as it should be. Possessing its protection, knowing the faults of qualities, one becomes skilled in the manner of exhausting afflictions. Thus, when a Bodhisattva is learning on the path, even if he cuts off flesh from his own body and gives it away, he sees it as a sick person taking medicine from a medicinal tree, and it is not certain that he will attain a good rebirth by relying on generosity.