Tibetan
་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། སོགས་ནས་དེ་ལ་མི་བླུན་པོ་དག་འདི་སྐད་དུ། ཚུལ་གཅིག་ཁོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཟེར་ཏེ་དེ་དག་ནི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །འོན་ཀྱང་གོམས་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུས་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཆ་སྤངས་པ་དང་བསྒྲུབས་པ་གཉིས་ཀ་མ་མཆིས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྤང་བར་བྱ་བ་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སོ། །འདིར་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཚང་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ ཉིད་ལ་མ་བརྟེན་ན་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཐབས་ལ་ལྟོས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སྤངས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དོན་རྣལ་མ་མཐོང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ཀྱི་ལམ་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཆིང་བ་ནི་གང༌། ཐར་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཐབས་མེད་པར་སྲིད་པར་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆིང་བའོ། །ཐབས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་འགྲོ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཐར་པའོ། །ཤེས་རབ་མེད་པར་སྲིད་པར་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆིང་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲིད་པའི་འགྲོ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཐར་པའོ། །ཐབས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་ཤེ་རབ་ནི་འཆིང་བའོ། །ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཤེར་རབ་ནི་ཐར་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་ཐབས་ནི་འཆིང་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཐབས་ནི་ཐར་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་དེ་གཉིས་ཟུང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས། དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་སྦྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མ་བྲལ་བ་དང༌། ཞེས་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་རྒྱས་པར་བཀའ་བསྩལ་ཞིང༌། དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་རྒྱུད་བླ་མ་ལས་ཀྱང༌། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་ལ་སོགས། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་བསླབ་བྱའི་ལམ་མ་ནོར་བར་ངོས་བཟུང་ནས་དེ་གང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གི་བློ་སྟོབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས་ལམ་བགྲོད་པ་མྱུར་བུལ་ནི། བློ་སྟོབས་མཐུ་ཡིས་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱལ་སྲས་གསུམ། །རང་དོན་སྔོན་བྱས་འགྲོ་བ་སྒྲོལ་འདོད་པ། །རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའི་འདོད་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་དང༌། །རང་དང་འགྲོ་བ་སྟབས་ཅིག་སྒྲོལ་འདོད་པ། །གྲུ་བ་ལྟ་བུ་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སེམས། །འགྲོ་བ་སྔོན་བསྒྲལ་རྗེས་ལ་ཞི་འདོད་པ། །སྐྱོང་བྱེད་ལྟ་བུའི་དཔེ་མེད་སེམས་བསྐྱེད་དེ། །རྟུལ་པོས་གྲངས་མེད་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང༌། །འབྲིང་པོས་བདུན་དང་རྣོན་པོས་གསུམ་ན་གྲོལ༌། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ནི་ཐོག་མར་རང་ཉིད་འཚང་རྒྱ་བའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་ནས་ཕྱིས་འགྲོ་བ་བསྒྲལ་བ་ནི། རྒྱལ་པོ་འདོད་ཆེན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་སྔོན་ལ་རྒྱལ་སྲིད་རང་གིས་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་ཕྱིས་མངའ་རིས་བདེ་བ་ལ་འགོད་པའི་ ཐབས་བསམ་པ་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །རང་དང་སེམས་ཅན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐར་བར་འདོད་པ་མཉན་པ་འགྲུལ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཆུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ་དབང་པོ་འབྲིང་པོའོ། །འདོད་ཆེན་མ་ཡིན་པ་རྫི་བོ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་དཔེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱོང་བྱེད་དག་ལམ་འཕྲང་ངམ། གཅན་གཟན་ལ་སོགས་པས་ཉམ་ང་བའི་གནས་མཐའ་དག་ལས་བ་ལང་དང་ར་ལུག་སོགས་དབུགས་མ་ཕྱིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་ཉིད་བག་ཕེགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བསླབ་བྱ་ལ་བསླབས་ཤིང་ནུས་པ་རྫོགས་ཀྱང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པའི་ངང་ཚུལ་དུ་གནས་ནས་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལྟ་བུ་སྟེ། དང་པོས་གྲངས་མེད་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང༌། འབྲིང་པོས་བདུན། རྣོན་པོས་གསུམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའང་དཀོན་བརྩེགས་ལས། དེ་ལ་འདོད་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་གྲངས་མེད་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་གྲངས་མེད་བདུན་གྱིས་ཚར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་ གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པ་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། སེམས་སྟོབས་ཆུང་ངུ་དང༌། འབྲིང་དང༌། ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་དག་དཔེར་བྱ་ན་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང༌། གྲུའི་ཁ་ལོ་པ་དང༌། སྐྱོང་བྱེད་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན
Chinese
波罗蜜多等，从那里愚笨的人们这样说：仅以一种方式成佛，就像以空性的方式说，那些人的行为就变得完全不纯净了。是这样说的。然而，习惯非常稳固的智慧是烦恼灭尽的，因此那样的人既没有舍弃方便之分，也没有修成，为什么呢？因为要舍弃的和要修成的都仅仅是分别念而已。在此，在学习道的阶段，如果不依靠具备布施等一切方便之分，且具足一切殊胜之相的空性，那么舍弃了空性证悟之因的主要因素，即依赖方便的福德资粮，就无法真正见到智慧的意义。因此，以方便摄持的智慧和以智慧摄持的行为，二者互相依赖，是确定道的规律，如圣者无垢称所说：菩萨的束缚是什么？解脱是什么呢？没有方便而执着于轮回的流转，是菩萨的束缚。以方便而于轮回中流转，是解脱。没有智慧而执着于轮回的流转，是菩萨的束缚。以智慧而于轮回中流转，是解脱。没有方便摄持的智慧是束缚。以方便摄持的智慧是解脱。没有智慧摄持的方便是束缚。以智慧摄持的方便是解脱。如是说，因此二者双运即是一切殊胜之相具足的空性。如《宝髻经》所说：什么是具足一切殊胜之相的空性呢？即不离布施，不离持戒等，乃至广说智慧。并且，在《宝性论》中也说了那圆满为空性之相的规律：布施持戒忍等，具足一切殊胜相，称为空性之相。是这样说的。如是，在无误地确定了所学之道后，再根据以何者来修持的补特伽罗的智慧力量的三种差别，来决定道之行进的快慢。
English
Perfection of generosity, etc. From there, foolish people say this: "Enlightenment is attained by only one method, that is, by the method of emptiness." Those people's conduct becomes completely impure. That's what they say. However, wisdom that is extremely firm in habituation is the exhaustion of defilements. Therefore, such a person has neither abandoned the aspect of skillful means nor accomplished anything. Why? Because what is to be abandoned and what is to be accomplished are only conceptualizations. Here, in the stage of learning the path, if one does not rely on emptiness, which possesses all aspects of skillful means such as generosity and is endowed with all supreme qualities, then one will not be able to truly see the meaning of wisdom because one has abandoned the main cause of realizing emptiness, which is the accumulation of merit dependent on skillful means. Therefore, wisdom grasped by skillful means and conduct grasped by wisdom are mutually dependent on each other as the path. This is the definite principle taught by the noble Vimalakirti: "What is the bondage of bodhisattvas? What is liberation?" Grasping samsara without skillful means is the bondage of bodhisattvas. Going to samsara with skillful means is liberation. Grasping samsara without wisdom is the bondage of bodhisattvas. Going to samsara with wisdom is liberation. Wisdom not grasped by skillful means is bondage. Wisdom grasped by skillful means is liberation. Skillful means not grasped by wisdom is bondage. Skillful means grasped by wisdom is liberation. It is said that the union of these two is emptiness endowed with all supreme aspects. As stated in the Ratnakuta Sutra: "What is emptiness endowed with all supreme aspects?" It is that which is inseparable from generosity, inseparable from ethics, and so on, extensively teaching up to wisdom. Furthermore, the Guhyasamaja Tantra also states the principle of perfecting the form of emptiness: "Generosity, ethics, patience, and so on, possessing all supreme aspects, are called the form of emptiness." That's what it says. Thus, having correctly identified the path to be learned, the speed of progress on the path depends on the three differences in the intellectual capacity of the individual who practices it.
Chinese
以智慧力量成就的三种王子，先为自己，后欲度众生，如国王般的大愿菩提心；欲自与众生同时得度的，如船夫般的殊胜智慧心；先度众生，后欲寂灭的，如牧者般的无等菩提心。钝根者需三十三个阿僧祇劫，中根者需七个，利根者三个阿僧祇劫即可解脱。 其中，钝根菩萨首先致力于自身成佛之法和智慧，然后才度化众生，这被称为国王般的大愿菩提心。如同转轮圣王先获得自己的王位，然后才考虑如何使他的臣民安乐。 希望自己和众生一起解脱，就像商人和旅客一起渡过河流一样，这被称为殊胜智慧心，是中等根器的人。 不求大愿，如牧童般的菩提心被称为无等菩提心。如同牧童在所有危险的地方，如道路的岔口或有野兽出没的地方，只要牛羊等牲畜还没有完全脱离危险，自己就不会感到安心。同样，发菩提心后，即使学习了所有的学处，能力也圆满了，菩萨仍然安住于十地菩萨的境界，直到轮回空尽也不会成佛，就像圣者文殊和观世音一样。第一种需要三十三个阿僧祇劫，第二种需要七个，第三种需要三个阿僧祇劫才能证得无上菩提，如《宝积经》所说：具有大愿菩提心者，需三十三个阿僧祇劫才能从轮回中解脱；具有殊胜智慧心者，需七个阿僧祇劫才能圆满；具有无等菩提心者，需三个阿僧祇劫才能现证圆满菩提。为什么呢？因为心力有小、中、大之分。这些可以比喻为转轮圣王、船夫和牧童。因此
English
The three princes who accomplish through the power of wisdom: first for themselves, then desiring to liberate beings, the great aspiration of Bodhicitta like a king; desiring to liberate themselves and beings simultaneously, the supreme wisdom mind like a boatman; liberating beings first, then desiring peace, the incomparable Bodhicitta like a shepherd. Dull beings are liberated in thirty-three countless eons, medium beings in seven, and sharp beings in three. Among them, dull-witted Bodhisattvas first strive for the means to attain Buddhahood themselves and for wisdom, and then liberate beings. This is called the Bodhicitta of great aspiration like a king. Just as a Chakravartin king first obtains his own kingdom and then considers how to bring happiness to his subjects. Desiring to be liberated together with sentient beings, like merchants and travelers crossing a river together, this is called the supreme wisdom mind, which is for those of medium capacity. The Bodhicitta without great aspiration, like that of a shepherd, is called the incomparable Bodhicitta. Just as a shepherd does not feel at ease in all dangerous places, such as crossroads or places where wild animals roam, until all the cattle, sheep, and other livestock are completely out of danger. Similarly, after generating Bodhicitta, even if all the precepts have been learned and the ability is perfected, the Bodhisattva remains in the state of the tenth Bhumi until Samsara is emptied, and will not attain Buddhahood, like the noble Manjushri and Avalokiteshvara. The first requires thirty-three countless eons, the second requires seven, and the third requires three eons to attain unsurpassed Bodhi, as stated in the Ratnakuta Sutra: Those with the Bodhicitta of great aspiration are liberated from Samsara in thirty-three countless eons; those with the supreme wisdom mind are perfected in seven countless eons; those with the incomparable Bodhicitta attain perfect enlightenment in three countless eons. Why is that? Because the power of the mind is small, medium, and great. These can be compared to a Chakravartin king, a boatman, and a shepherd. Therefore