Tibetan
མི་ཤེས། །དེ་མེད་དེ་ཀོས་ཅི་ཞིག་བསམ་པར་བྱ། །དེ་བས་ཐོས་ལ་བརྩོན་བྱ་དེ་རྒྱུ་ལ། །བསམས་བཞིན་བསྒོམས་པས་ཤེས་རབ་ཡངས་པ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཐོས་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་དང༌། ཐོས་ནས་ནགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ། མགོན་པོ་བྱམས་པས། ཤེས་རབ་མཆོག་ཡིན་དེའི་གཞི་ནི། །ཐོས་པ་དེ་ཕྱིར་ཐོས་པ་མཆོག །ཅེས་དང༌། བསླབ་བཏུས་ལས། བཟོད་བྱ་ཐོས་པ་བཙལ་པར་བྱ། །དེ་ནས་ནགས་སུ་གནས་པར་བྱ། །མཉམ་པར་གཞག་ལ་བརྩོན་བྱ་ཞིང༌། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཐོས་པས་གཏན་ལ་ཇི་ལྟར་དབབ་ན། དབབ་བྱ་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་ པ་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་དེ། དེའང་མཛོད་ལས། སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྣམས་གཉིས་ཏེ། །ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་པ་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས་སྔ་མ་ནི་གསུང་བར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་ཤེས་ནས་རང་རྒྱུད་ལ་བཀལ་ཏེ་དེའི་རྟོགས་པ་རྒྱུད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པ་ནི་ལུང་གི་བསྟན་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་གོ་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཆུང་ངུ་དག་དེ་ལ་ཞུམ་པར་བྱ་མི་དགོས་ཀྱི་རང་གི་བློ་ཉམས་ལ་དཔགས་པའི་ཐོས་པ་རེ་ལ་མ་འབད་ན་ཆོས་དང་གང་ཟག་ཕྱོགས་འཛོལ་བ་དེ་འོང་བས། གང་བསྒྲུབ་པའི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་ཐོས་བསམ་མཐིལ་ཕྱིན་པར་གོམས་སུ་འཇུག་ཅིང༌། མཐར་གྱི་བློའི་མཐུ་ཇེ་ཆེར་བསྐྱེད་པ་ལ་བསླབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་གང་བསྒྲུབ་པའི་གནས་རྒྱ་ཆུང་ངུ་ལས་མེད་ཀྱང་དེ་ཉིད་རང་ལ་ཐོས་བསམ་མཐིལ་ཕྱིན་ན་དེའི་དོན་མ་འཁྲུལ་བ་ཉམས་སུ་ལོངས་ཤིང༌། དེ་ལྟར་དེ་ལམ་དུ་སོང་ན་བསྒོམས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ནང་ནས་སྐྱེ་བ་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བསྒོམ་ པ་དེ་མ་ནོར་བའི་རྟགས་སུ་ཇི་ཙམ་བསྒོམས་པ་དེ་ཙམ་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་ཞིག་དགོས་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རབ་དབྱེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པ་དང༌། དོན་དམ་རྟོགས་པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ན། །འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་དག་ཚར་གཅད་རྗེས་གཟུང་དང༌། །བདག་ཉིད་ཀུན་ཤེས་བྱ་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བརྩོན་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟར།
Chinese
不知道。如果没有，那又该想些什么呢？因此，应当努力听闻，这是因。通过思考和禅修，广大的智慧将会产生。如是说。因此，智慧产生的因是听闻的方式，以及听闻后前往森林的方式。慈氏怙主（弥勒菩萨）说：智慧是殊胜的，它的基础是听闻，因此听闻是殊胜的。并且，《学集论》中说：应当寻求听闻，之后应当住在森林中，应当努力禅定。如是说。那么，如何通过听闻来确定呢？所要确定的法是佛陀的珍贵教法。对此，《俱舍论》中说：导师的圣法有两种，即具有经教和证悟的自性。如是说，教法有经教和证悟两种，前者是要了解十二部经等的内容，后者是了解之后运用到自相续中，并在相续中现证其证悟，因此，要不错谬地证悟证悟的教法，依赖于如理地理解经教的教法。虽然如此，但智慧浅薄的人不应因此而气馁，如果不努力学习与自己的智慧相适应的听闻，就会出现对法和补特伽罗的偏颇。因此，应当使自己习惯于对所要修习之处进行彻底的闻思，最终学习增强智慧的力量。为什么呢？因为即使所要修习之处很小，但如果自己对它进行了彻底的闻思，就能毫不混淆地体验它的意义，这样，如果它成为道路，那么从禅修中产生的智慧就会从内部产生，这是通过量成立的。因此，作为禅修不谬误的标志，需要的是，禅修了多少，就能相应地增长多少辨别智慧，因为以如所有性和尽所有性为对境的智慧的自性是胜观的智慧。并且，智慧的分类有两种，即世俗的证悟和胜义的证悟。第一种是，《经庄严论》中说：如果没有努力学习五明处，即使是圣者也不能成为一切智者。因此，为了调伏他人、随顺他人和自己通达一切，应当为此而努力。如是说。
English
I don't know. If there is nothing, what should one think about? Therefore, one should strive to listen, that is the cause. Through thinking and meditating, vast wisdom will arise. Thus it is said. Therefore, the way in which listening is the cause of the arising of wisdom, and the way of going to the forest after listening. Lord Maitreya says: Wisdom is supreme, its basis is listening, therefore listening is supreme. And in the Compendium of Trainings it says: One should seek to listen, then one should dwell in the forest, and one should strive to meditate. Thus it is said. So, how does one determine through listening? The Dharma to be determined is the precious teachings of the Buddha. On this, the Treasury says: The Teacher's sacred Dharma is twofold, namely, possessing the nature of scripture and realization. As it says, the teachings have two types: scriptural teachings and realized teachings. The former is to understand the meaning of the twelve branches of speech, etc., and the latter is to apply what one has learned to one's own mindstream and directly realize its realization in the mindstream. Therefore, to realize the realized teachings without error depends on understanding the scriptural teachings properly. Although this is so, those with little intelligence should not be discouraged by this. If one does not strive for listening that is appropriate to one's own intellectual capacity, there will be bias towards Dharma and individuals. Therefore, one should accustom oneself to thoroughly studying and contemplating the very place where one is to practice, and ultimately learn to increase the power of one's mind. Why? Because even if the place where one is to practice is small, if one has thoroughly studied and contemplated it, one will experience its meaning without confusion, and if it becomes the path in this way, then the wisdom arising from meditation will arise from within, which is established by valid cognition. Therefore, as a sign that meditation is not mistaken, it is necessary that the more one meditates, the more the discriminating wisdom increases accordingly, because the nature of wisdom that focuses on suchness and allness is the wisdom of higher vision. Furthermore, the classification of wisdom is twofold: conventional realization and ultimate realization. The first is, as it says in the Ornament of the Sutras: If one does not strive in the five fields of knowledge, even the noble ones will not become omniscient. Therefore, in order to subdue others, to follow others, and to understand everything oneself, one should strive for this. Thus it is said.
Tibetan
བསྟན་པ་ལ་མ་དད་པ་རྣམས་ཚར་བཅད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་པ་དང༌། དད་པ་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་བཟོ་དང་གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་རིག་པ་འཚོལ་བ་ནི་སྐབས་འདིའི་དགོས་པ་བྱེ་བྲག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་འཚོལ་ན་ནི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །འདིར་ནི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་འཇལ་བ་དང༌། མངོན་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་འཇལ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། འཇལ་བྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྡེ་མིག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ དང༌། གཞལ་བྱ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དྲང་ངེས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི། གཞལ་བྱའི་ཆོས་ལ་འཇལ་བྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །དྲང་ངེས་གཉིས་དང་ལྡེམ་དགོངས་རྣམ་བཞིར་གཞལ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་ཉིད། །རྣམ་ཐར་གསུམ་དུ་གནས་པ་ངེས་དོན་ཡིན། །ཆོས་ཅན་སྣང་ཚོད་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །རིགས་པས་གཞལ་ནས་སྒྲོ་བཏགས་དྲང་བའི་ལམ། །གཉིས་པོས་དྲང་ངེས་གང་ལ་རྟོན་མི་རྟོན། །ཤེས་དེ་གསུང་རབ་བལྟ་བའི་ལྡེ་མིག་ཡིན། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་ཅིང༌། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། ཞེས་སྡང་སྤངས་པ། གཏི་མུག་ལེགས་པར་བཅོམ་པ། སྲིད་པ་མེད་པར་གྱུར་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ལའང་རང་བཞིན་མེད་ཅིང༌། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། ཆོས་ཅན་སྣང་ཚོད་ལྟར་འཇུག་པ་སྐྱེ་འགག་དང༌། འགྲོ་འོང་དང༌། དག་གྲོལ་དང༌། ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་ཞིང༌། བློ་དང༌། སྙམ་བྱེད་དང༌། བརྗོད་པས་ཐུག་ཅིང༌། རིགས་ པའི་མཐུས་གཞལ་དུ་ཡོད་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང༌། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་གང་དག་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་བདག་དང༌། སེམས་ཅན་དང༌། སྲོག་དང༌། སྐྱེས་བུ་དང༌། གང་ཟག་དང༌། ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང༌། ཤེད་བདག་དང༌། བྱེད་པ་པོ་དང༌། ཚོར་བ་པོ་དང༌། སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོ
Chinese
为了调伏不信佛法的人，（需要学习）声明和因明的道理；为了摄受有信心的人，（需要学习）工巧明和医方明；为了自己能够通达一切，（需要）寻求内明，这是此时的特殊必要。如果所有这些都是为了获得佛果而发起菩提心去寻求，那么就没有差别了。此处为了从总义的角度衡量无我的真如，以及为了显示从现观的角度衡量，所以要安立衡量者智慧的钥匙，以及为了安立所衡量者圣法的宝藏，因此（需要）安立二谛的分别：以衡量者的智慧，衡量所衡量的法，可衡量为二谛和四种隐义。一切法的自性即是真如，安住于三解脱门是胜义谛。为了使有法如所显现般进入道，以理智衡量后，安立为引导的方便道。通过这二者，了解应依赖或不应依赖何者，此知识是观看经论的钥匙。其中，一切法的法性，进入解脱之门，即空性，无相，以及不希求的果，不现行，离贪，即舍弃嗔恨，彻底摧毁愚痴，成为无有轮回，本体上也没有自性，远离生、住、灭三者，这是胜义谛。有法如所显现般进入，生灭，去来，清净解脱，五蕴，十八界，十二处等显现为各种各样的相，被智慧，思虑和言语所触及，以理智的力量可以衡量，对这些进行安立的说法都是方便说。如圣者无尽慧所说的经中说：何为胜义谛的经？何为方便说的经？凡是引导进入道的经，都是方便说的经。凡是引导进入果的经，都是胜义谛的经。凡是经中说有我，有情，命，士夫，补特伽罗，有生者，有主者，作者，受者，以及各种各样的声音
English
In order to subdue those who do not believe in the Dharma, (it is necessary to study) the reasons of grammar and logic; in order to gather those who have faith, (it is necessary to study) craftsmanship and medicine; in order to be able to understand everything oneself, (it is necessary) to seek inner knowledge, which is the special need of this time. If all of these are sought with the intention of generating Bodhicitta in order to attain Buddhahood, then there is no difference. Here, in order to measure the suchness of selflessness from the perspective of the general meaning, and in order to show the measurement from the perspective of direct perception, it is necessary to establish the key of wisdom as the measurer, and in order to establish the treasure of the holy Dharma as the measured, therefore (it is necessary) to establish the distinction between the two truths: With the wisdom of the measurer, measuring the measured Dharma, it can be measured as the two truths and the four hidden meanings. The nature of all Dharmas is suchness, abiding in the three doors of liberation is the ultimate truth. In order for the Dharmas to enter the path as they appear, after measuring with reason, it is established as the expedient path of guidance. Through these two, understanding what should be relied upon or not, this knowledge is the key to viewing the scriptures. Among them, the nature of all Dharmas, entering the door of liberation, namely emptiness, signlessness, and the fruit of non-aspiration, non-manifestation, detachment from desire, namely abandoning hatred, completely destroying ignorance, becoming without samsara, and also without self-nature in essence, being separated from the three of arising, abiding, and ceasing, this is the ultimate truth. The Dharmas enter as they appear, arising and ceasing, going and coming, purification and liberation, the five aggregates, the eighteen realms, the twelve sense bases, etc., appear as various aspects, touched by wisdom, thought, and speech, and can be measured by the power of reason, all the teachings that establish these are expedient teachings. As it is said in the Sutra taught by the noble Inexhaustible Intelligence: What is the Sutra of ultimate meaning? What is the Sutra of provisional meaning? Those Sutras that teach for the sake of entering the path are called Sutras of provisional meaning. Those Sutras that teach for the sake of entering the fruit are called Sutras of ultimate meaning. Those Sutras that say there is self, sentient beings, life, person, individual, born of power, possessor of power, doer, feeler, and various sounds