Tibetan
བ་ལ་དགའ་ཞིང་སྦྱིན་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ལྷ་མིན་དབང་ཕྱུག་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་མིའི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ་རྩ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་གསུམ། སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་དང༌། དགྲ་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང༌། གཉེན་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། འདོད་པ་ཐོག་ཏུ་མ་ཕྱིན་པ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ མནར་བ་ལས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པའི་ཕྱིར། འཚོ་བ་ཆུ་བུར་ལྟ་བུར་གཡོ་བ་ཡི། །མི་དག་ཡིད་མི་བདེ་དང་འཁྲུགས་པ་སོགས། །སྡུག་བསྔལ་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཉེ་བར་ལེན། །མཛེ་ཅན་ཕོལ་གྱི་ཐོག་ཏུ་རྨས་གཏུགས་བཞིན། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཤེས་ལྡན་དག་ནི་སྔོན་བསྐལ་པ་བཟང་པོར་གྱུར་པ་དང༌། སྒྲ་མི་སྙན་ལ་སོགས་པའི་མིའི་འགྲོ་བ་གཞན་ལ་ལྟོས་ན་ལྷོ་གླིང་འདི་ཡི། ད་ལྟ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚེའི་སྙིགས་མ་ཆུའི་ལྦུ་བ་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལའང་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་འབྲལ་བའི་སྟེང༌། གློ་བུར་དུ་ནད་དང༌། གདོན་དང༌། དགྲ་དང༌། འབྱུང་བའི་གནོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་མས་བརྩེགས་པ་ཆོས་ཅན། དེ་ལྟ་ནའང་ཕལ་ཆེར་མ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་མཐོང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་ཀྱང་ནད་ཀྱིས་མནར་པའི་སྟེང་དུ། གཅན་གཟན་གྱིས་ཟ་བར་ངེས་པ་ལྟ་བུའམ། མཛེ་ཐོག་ཏུ་ཕོལ་གྱི་ཟུག་རྔུས་བརྩེགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། མངོན་མཐོའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་སྐྱེད་ཚལ་དུ། །འདོད་པའི་རོ་ལ་གདུང་བ་དུག་ཅན་གྱི། །བཟའ་བས་རྣམ་པར་རྨ་བབ་དཀའ་ཐུབ་ལུས། །མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུར་ཐོབ་འདི་འགྱུར་བ་ཅན། །སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལམ། ཁང་བཟངས་ ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་རྩེད་འཇོ་དང་གླུ་གར་གྱིས་བག་ཕེབས་བདོ་བའི་མོད་ལ་གྱུར་པའམ། སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དུག་ཅན་གྱི་བཟའ་བཏུང་ཚབས་པོ་ཆེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས། ལུས་ཀྱི་མདྭངས་ཉམས། མིག་གི་འཕང་སྨད། མལ་དུ་འདྲེ་ལྡོག་པའི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ལུས་རིད་པོ་ཡུད་ཙམ་ལ་ཐོབ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྒྱུ་རྩལ་ལ་སྤྲོ་བའི་ལུས་སྒྱུ་རྩལ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བླག་ཏུ་རྨ་བབ་པ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཅན་ཏེ། རྐང་པའི་རེག་པ་ཁུར་དུ་མི་བཟོད་པའི། །ངལ་བཅས་སེམས་ཀྱིས་གླང་པོའི་གཉར་འཛེགས་ཀྱང༌། དེ་ཡི་བསམ་པ་
Chinese
喜欢争斗且行布施者，将转生为非天之自在者。（ इति ）现在宣说人类的痛苦，即痛苦之苦、变异之苦、行苦，此为三大根本苦。生、老、病、死、怨憎会、爱别离、所求不得，以及近取五蕴执持痛苦之自性，以八种方式恒常折磨。为了宣说痛苦之苦： “生命如水泡般漂浮不定，人们常因不悦和冲突等，前一痛苦引来后一痛苦，犹如麻风病人伤口上又添新疮。” 如此，有智慧之人，若与先前之贤劫相比，或与其他人类众生相比，此瞻部洲，如今正值衰败时期，生命短暂如水泡，本性即充满忧伤之苦。此外，又叠加突如其来的疾病、邪魔、敌人、地水火风之灾等诸多痛苦。尽管如此，多数人因未经审慎思考，未能预见未来之苦。这就像身患重病之人，注定要被野兽吞噬，或如麻风病人的伤口上又增添了新的疼痛。 变异之苦： “于圆满增上功德之园林中，贪恋欲乐之味，却因毒食而身受折磨，苦行之身如幻术般易逝，此乃变异之苦。” 无论何人，在园林或宫殿等处，沉溺于嬉戏歌舞，享受安逸之时，或因误食掺有毒药的食物，导致身体虚弱，视力下降，卧床不起，备受折磨，身体迅速衰弱而痛苦不堪。又如热衷于艺术之人，其身体却因艺术本身而轻易受伤。 行苦：普遍存在之苦。 “双足疲惫不堪，难以承受重负，即便费力攀登象背，
English
Those who delight in strife and practice generosity will be transformed into the independent ones of the Asuras. ( इति ) Now, to explain the suffering of humans: the suffering of suffering, the suffering of change, and the suffering of conditioning—these are the three great fundamental sufferings. Birth, aging, sickness, death, encountering enemies and the unpleasant, separation from loved ones, not attaining what is desired, and the five aggregates of clinging holding the characteristic of suffering, constantly tormenting in eight ways. To explain the suffering of suffering: "Life is like a floating bubble, people often due to displeasure and conflicts, etc., the former suffering leads to the latter, like a leper with new sores on top of old wounds." Thus, wise individuals, compared to the previous Fortunate Aeon, or compared to other human beings, this Jambudvipa, now in a time of decline, with life as impermanent as a water bubble, is inherently filled with the suffering of sorrow. Moreover, it is compounded by sudden illnesses, demons, enemies, and the calamities of earth, water, fire, and wind, and many other sufferings. Nevertheless, most people, due to lack of careful consideration, fail to foresee future suffering. This is like a person suffering from a severe illness, destined to be devoured by beasts, or like a leper with new pain added to old wounds. The suffering of change: "In the garden of perfect excellence and merit, craving the taste of desire, yet tormented by poisonous food, the body of asceticism is easily destroyed like an illusion, this is the suffering of change." Whoever, in gardens or palaces, etc., indulges in play, dance, and song, enjoying comfort, or accidentally ingests food mixed with poison, leading to physical weakness, impaired vision, being bedridden, and suffering torment, the body quickly weakens and suffers greatly. Or like someone enthusiastic about art, whose body is easily injured by art itself. The suffering of conditioning: a universally pervasive suffering. "Feet weary and unable to bear the burden, even climbing the elephant's back with labored effort,
Tibetan
རྩེ་དགས་རྒོད་གྱུར་ནས། །གཡང་སར་སྨད་པ་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་མཚོན། །དོན་འདི་ལ་ནི་སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་དཔེ་སྦྱར་ཏེ། འོད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་རྒྱལ་པོ་རབ་གསལ་གླང་པོའི་གཉའ་བ་ལ་འཛེགས་པར་སྤྲོ་བ་བཏེགས་ནས་གླང་པོ་ཆེ་འདུལ་སྦྱོང་མཁན་ལ་སྨྲས་པ། ཀ་ཡེ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །གླང་པོའི་མཆོག་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་རྐང་པ་ས་ལ་རེག་པར་མི་བཟོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུས་འཐོབ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ཉིད་འདུལ་བ་འཛིན་དུ་ཆུག་ཅིག །དེས་ཀྱང་ལྷ་བཀའ་བཞིན་འཚལ་ལོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ནས། ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་ལུམ་མེ་འབར་བའང་སྣས་ཚམ་ཚོམ་མེད་པར་ལེན་པའི་བསྒོ་ བ་ཉན་དེ་སྲིད་དུ་འདུལ་བ་འཛིན་པར་བྱས་སོ། །དེ་ནས་རྗེ་འབངས་གཉིས་གླང་པོའི་གཉའ་བ་ལ་ཞོན་ནས་ཡུལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་སྐྱོ་སངས་ལ་སྤྲོ་བཞིན་དུ་བཏེག་པ་ན་བདག་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་བལྟར་མི་མངོན་པ་འདུ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། གླང་པོ་ཆེ་གང་དག་ནི་ཐུབ་པ་མཆོག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བའི་སྡོམ་པས་སེམས་མ་དུལ་ལ། འདུལ་སྦྱོང་མཁན་གྱི་ལྕགས་ཀྱུས་ལུས་དུལ་བ་ཙམ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གླང་མོའི་དྲི་བསྣོམ་པའི་རྩེ་དགས་ཡིད་རབ་ཏུ་རྒོད་པར་གྱུར་ནས། ས་གཞི་ཐམས་ཅད་ཤིང་རྟའི་འཕང་ལོ་བསྐོར་བ་ཉིད་དང་འཁྲུལ་པ་བསྐྱེད་པ་ཙམ་དུ་རྒྱུགས་པས་རྒྱལ་པོ་རབ་གསལ་ཉིད་སྲོག་དང་བྲལ་བ་ལ་ཉེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བལྟར་མི་མངོན་པ་ཉིད་དུ་ཤས་ཆེ་བར་ཡོད་པར་རིགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྩ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་རང་གི་ལས་དང་མཐུན་པར་འབྱམས་པའི་འབྲོག་དགོན་པ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་ནས། དེར་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོས་མི་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚུལ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་འབྲོག་དགོན་ན། །སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་འཁྱམས། །སྨོན་ པ་མེད་པའི་མི་སྡུག་དགྲ་དང་ཕྲད། །སྡུག་པ་ཡིད་ལ་གོམས་བྱས་གནས་མིན་ཕྱོགས། །འདོད་པའི་ཡུལ་ལ་འབྱོར་བས་ངོ་ཚར་བྱས། །ཉེར་ལེན་ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་དཀའ་ཐུབ་འདུས། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྟུལ་ཕོད་པས། །མི་ཡི་སྐྱེ་བའི་འཁྲི་ཤིང་རྟག་ཏུ་གཙེར། །ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས་སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་སྐྱེ་བའི་དུཿཁ་བཤད་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་དྲི་ང་མི་གཙང་རྙོག་མ་ཅན། ཀུན་ནས་དོག་པ་མུན་ནག་འཐིབས་པོའི་ཁྲོ
Chinese
由于欲望而变得狂野，就像悬崖边的低贱者，象征着行苦。关于这个意义，引用了前世的故事和例子：在名为光明的国王的都城里，国王明亮对登上象背感到高兴，于是对驯象师说：‘喂，聪明点！这头象是我们凭借难以忍受双脚触地的福德获得的，你一定要驯服它。’驯象师回答说：‘遵照圣旨。’于是，他听从了用铁锤敲打燃烧的火焰，象鼻也毫不犹豫地接受的教导，并一直驯服它。之后，国王和臣民一同骑在象背上，以愉悦的心情游览附近的乡村，然而，所有导致自身痛苦的因素都是不可见的行蕴所致。有些大象虽然被至尊导师用调伏烦恼的誓言约束，但内心并未被驯服，而驯象师只是用铁钩驯服了它们的身体。因此，当它们嗅到母象的气味时，欲望变得极其狂野，以至于整个大地都像车轮旋转一样令人眼花缭乱。国王明亮几乎丧命，感受到了极大的痛苦。因此，行苦对于所有众生来说，在很大程度上是不可见的。因此，这三种根本的大痛苦就像一个广阔的荒野，众生根据各自的业力而漂泊不定。在那里，生老病死等八种痛苦折磨着人们。因此，三种痛苦在荒野中，生老病死的感受四处游荡。与不希望的人和敌人相遇，将痛苦铭记于心，前往不宜居住的地方。因获得渴望之物而感到惊讶，在近取蕴上聚集了苦行。八种痛苦的折磨，使人生的藤蔓不断受到摧残。’简要地说明了这一点之后，为了详细区分各自的性质，首先讲述了出生的痛苦：极其肮脏、不洁、浑浊，到处狭窄，黑暗浓稠之中。
English
Becoming wild due to desire, like a lowly one on a cliff, symbolizes the suffering of formation. Regarding this meaning, a story and example from a previous life are cited: In the capital of the king named Radiant, King Bright felt joy in mounting an elephant's back, and said to the elephant trainer: 'Hey, be wise! This excellent elephant is obtained through the power of merit that cannot bear our feet touching the ground, you must tame it.' The elephant trainer replied, 'As the divine command.' So, he listened to the instruction of striking the burning flames with an iron hammer, which the elephant's trunk also accepted without hesitation, and continued to tame it. Then, the king and subjects rode together on the elephant's back, enjoying the pleasure of touring the nearby countryside, but all the causes of suffering oneself were due to the invisible formations. Some elephants, although restrained by the vows of the supreme teacher to subdue afflictions, were not tamed in their minds, but the elephant trainer only tamed their bodies with an iron hook. Therefore, when they smelled the scent of a female elephant, their desires became extremely wild, so that the entire earth seemed to spin like a chariot wheel, causing dizziness. King Bright nearly lost his life and experienced great suffering. Therefore, the suffering of formation is largely invisible to all sentient beings. Thus, the three great fundamental sufferings are like a vast wilderness, where sentient beings wander according to their respective karmas. There, birth, old age, sickness, death, and the like, in eight forms, torment people. Therefore, the three sufferings in the wilderness, the feelings of birth, old age, sickness, and death wander about. Meeting undesirable people and enemies, imprinting suffering in the mind, going to uninhabitable places. Being amazed by obtaining desired objects, asceticism gathers on the aggregates of appropriation. The torment of the eight sufferings constantly devastates the vine of human life.' After briefly stating this, in order to distinguish the individual natures in detail, the suffering of birth is first described: Extremely filthy, impure, turbid, narrow everywhere, in the midst of thick darkness.