Tibetan
པོ་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པའི་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་ནས་ དལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་བསོད་ནམས་དམ་པའི་མཛོད་ཡིན་ཏེ་ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། མི་ཁོམ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་རབ་སྤངས་ཤིང༌། །དལ་བ་ཕུན་ཚོགས་རྙེད་དཀའ་ཐོབ་གྱུར་ནས། །བདེ་གཤེགས་བསྟན་ལ་དད་པ་རྙེད་གྱུར་པའི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད། །ཅེས་དང༌། དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལས། དགའ་བྱེད་ཁྱོད་ཀྱིས་ལེགས་པར་མཐོང་བ་དང༌། ལེགས་པར་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དལ་བ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མི་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་ལེགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བལྟའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་དེ་ལ་འབྱོར་བ་བཅུ་ཇི་ལྟར་ལྡན་པ་ནི། ཡུལ་དབུས་ས་གཞི་གཙང་མར་དབང་པོ་དང༌། །ཡན་ལག་རབ་རྫོགས་དད་པའི་གནས་ལ་དད། །ལས་མཐའི་མེ་ཏོག་སྡིག་ཏོས་མ་བཅོམ་པའི། །མིར་གྱུར་དཔག་བསམ་ལྗོན་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །རྒྱལ་བ་ཨུ་དུམ་ཝཱ་ར་འཇིག་རྟེན་བྱོན། །ཆོས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཁ་བྱེ་བསྟན་པའི་ཚལ། །ནུབ་པ་མེད་པར་གནས་ལ་ཡང་དག་ཞུགས། །དམ་པའི་གྲིབ་བསིལ་ལ་བརྟེན་དེ་བས་ཉུང༌། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། མི་ཉིད་ཐོབ་པ་དང༌། འཕགས་ པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ་དང༌། དབང་པོ་ཚང་བ་དང༌། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་དང༌། གནས་ལ་དད་པ་སྟེ་ལྔ་ནི་བདག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་བྱོན་པ་དང༌། ཆོས་གསུངས་པ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་དང༌། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌། ཆོས་བྱེད་པ་ལ་གཞན་བརྩེ་བ་སྟེ་ལྔ་ནི་གཞན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རང་འབྱོར་ལྔ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། ལྷ་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་མིའི་ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པས་འབྱོར་པ། བསྟན་པ་གནས་པའི་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པས་འབྱོར་པ། ཐོས་བསམ་གྱི་རྟེན་དབང་པོ་ཚང་བས་འབྱོར་པ། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པར་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པས་འབྱོར་པ། དད་པའི་གནས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལ་དད་པས་འབྱོར་པའོ། །གཞན་འབྱོར་ལྔ་ནི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ་ད་རེས་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པས་གཞན་འབྱོར་པ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་བསྐོར་བས་གཞན་འབྱོར་པ། བསྟན་པའང་ད་ལྟ་མ་ནུབ་ཙམ་དུ་གནས་པས་གཞན་འབྱོར་པ། བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པས་ཀྱང་གཞན་འབྱོར་པ། ཐར་པའི་ལམ་མཁན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ བརྟེན་ས་ཡོད་པས་ཀྱང་གཞན་འབྱོར་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དལ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་
Chinese
因此，行持善业的果报，获得殊胜的天界之身，转成暇满之体，是殊胜福德之宝藏，如《父子相见经》所说：“永舍一切八无暇，获得难得暇满身，于善逝教生信已，智者行持智慧瑜伽。”又如《念住经》所说：“喜悦者，你所见所闻的一切善妙，都如从暇满思惟中产生一样。人们也应视一切安乐和善法皆能成就。”如是说。第二，如何具足十种圆满呢？于中央净土，诸根与支分皆圆满，且信奉可信之处，未被业际之花所摧毁，转成人身之如意树实为稀有。胜者优昙婆罗花降临世间，法之莲花盛开，教法之苑，未曾隐没而安住，依止圣者之荫凉者更为稀少。如是说。《暇满十二十圆满经》中说：“获得人身，生于圣地，诸根具足，未造恶业，信奉正法，此五为自圆满。佛陀出世，宣说正法，正法住世，他人亦行持，于修法者生慈爱，此五为他圆满。”如是所说，五种自圆满是依赖于自身，即获得天人法的所依，殊胜的人身而圆满；生于教法住世的中央国土而圆满；具有闻思的所依，诸根具足而圆满；未曾造作恶业，恒常行持善法而圆满；信奉可信之处，信奉胜者教法而圆满。五种他圆满是依赖于外缘，即如今佛陀降临世间而他圆满；转动三转法轮等而他圆满；教法至今未隐没而住世而他圆满；入于教法中而他圆满；具有解脱道之导师，善知识可依止之处而他圆满。如是，十八种暇满之法
English
Therefore, the result of practicing virtuous deeds, obtaining an excellent celestial body, and transforming into a state of leisure and endowment is a treasure trove of supreme merit. As stated in the "Sutra of the Meeting of Father and Son": "Completely abandon all eight states of no leisure, having obtained the rare leisure and endowment, having found faith in the Sugata's teachings, the wise ones practice the yoga of wisdom." Furthermore, as stated in the "Mindfulness Sutra": "O Joyful One, whatever good you see and hear is just like that which arises from contemplating leisure and endowment. People should also view all happiness and virtuous qualities as being accomplished." Thus it is said. Secondly, how are the ten endowments complete? In the pure central land, with senses and limbs all complete, and faith in a reliable place, not destroyed by the flower of karmic extremes, the wish-fulfilling tree of human form is truly rare. The Victorious Udumbara flower has come into the world, the lotus of Dharma has blossomed, the garden of teachings, without disappearing, abides, and those who rely on the shade of the holy ones are even fewer. Thus it is said. In the "Sutra of the Twelve Endowments of Leisure and Endowment," it is said: "Having obtained a human body, being born in a sacred land, having complete senses, not having committed evil deeds, and having faith in the Dharma, these five are self-endowments. The Buddha has appeared, the Dharma has been taught, the Dharma abides, others also practice it, and love arises for those who practice the Dharma, these five are other-endowments." As it is said, the five self-endowments depend on oneself, that is, obtaining the basis of the Dharma of gods and humans, the excellent human body, is complete; being born in the central land where the teachings abide is complete; having the basis for hearing and contemplating, having complete senses, is complete; not having committed evil deeds, constantly practicing virtue, is complete; having faith in a reliable place, having faith in the teachings of the Victorious One, is complete. The five other-endowments depend on external conditions, that is, the Buddha having come into the world at this time is other-endowment; turning the three wheels of Dharma, etc., is other-endowment; the teachings not having disappeared and abiding until now is other-endowment; entering into the teachings is also other-endowment; having a guide on the path to liberation, a virtuous spiritual friend to rely on, is also other-endowment. Thus, the eighteen qualities of leisure and endowment
Tibetan
ཡོངས་སུ་མ་ཚང་ན་ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མི་རུང་བས་ན་སྤྱོད་འཇུག་ལས། མི་ལུས་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་ན། །སྡིག་པ་འབའ་ཞིག་དགེ་བ་མེད། །གང་ཚེ་དགེ་སྤྱད་སྐལ་ལྡན་ཡང༌། །དགེ་བ་བདག་གིས་མ་བྱས་ན། །ངན་སོང་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་རྨོངས་པས། །དེ་ཚེ་བདག་གིས་ཅི་བྱར་ཡོད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཚུལ་ནི། གང་ཕྱིར་རང་ཉིད་འབྱོར་པའི་ལྗོན་པ་དང༌། །གཞན་དབང་རྐྱེན་གྱིས་འབྱོར་པའི་ཨུ་དུམ་ཝཱར། །གཉིས་ཀའི་ཡོན་ཏན་འབྱོར་པ་རྣམ་པ་བཅུས། །དལ་བ་བརྒྱད་ལ་འཁྱུད་འདི་སླར་མི་རྙེད། །ཅི་ཕྱིར་རུས་སྦལ་མགྲིན་དང་གཉའ་ཤིང་དཔེ། །གྲངས་ནི་མི་དང་དུད་འགྲོ་ཉིན་མཚན་གྱི། །སྐར་མས་ཕྱེ་བ་དེ་སྙེད་ཡི་དྭགས་དང༌། །དམྱལ་བ་རྣམས་ལ་རིམ་པས་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་ནས། རང་འབྱོར་ནི་དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང་ཙམ་དུ་དཀོན་ན། གཞན་འབྱོར་ནི་དེ་བས་ཀྱང་དཀོན་པ་ཨུ་དུམ་ཝཱ་ར་ལྟ་བུ་སྟེ། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་མདོ་ལས། མཚོ་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་འདས་པའི་བྱང་ཕྱོགས་ན་རི་རྩེ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕ་རོལ་ན་ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་ ཚལ་ཡོད་དེ། ནམ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དག་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་བབས་ཏེ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་ཚལ་དེ་ཁ་འབུ་བར་འགྱུར་རོ། །ནམ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་ནས་བལྟམས་པ་དེའི་ཚེ་ཚལ་དེ་ཁ་བྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ནམ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེའི་ཚེ་ཚལ་དེའི་མེ་ཏོག་ཀྱང་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ནམ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བོར་བ་དེའི་ཚེ་ཚལ་དེ་རྙིངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནམ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེའི་ཚེ་ཚལ་དེའི་ལོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་ལྷགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང༌། སྙིང་པོའི་ལེའུ་ལས་ཀྱང༌། སངས་རྒྱས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་དཔེར་བརྗོད་པ་དང་མཚུངས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀ་དལ་བའི་རྟེན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱིས། རྙེད་པར་དཀའ་བའི་དཔེ་ནི། བཤེས་པའི་སྤྲིང་ཡིག་ལས། རྒྱ་མཚོ་གཅིག་གནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མདོ་སྡེ་ཉིད་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་རྒྱ་མཚོ་གཅིག་ཏུ་ གྱུར་པའི་ནང་ན་རུས་སྦལ་ལོང་བ་ཚེ་རིང་བ་ཡུན་རིང་པོར་འཚོ་བ་ཞིག་གནས་ཤིང་དེ་ལོ་བརྒྱ་འདས་ནས་ལན་གཅིག་གྱེན་དུ་འབྱུང་ལ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དེ་ན་གཉའ
Chinese
如果（人身）不完整，就不能成为修法的殊胜所依，如《入行论》云：未得人身时，唯造诸罪恶，无有丝毫善。何时具善缘，可行诸善事，若我未行善，为愚痴所蔽，堕恶趣受苦，届时有何用？如是说。第四、难得之理：何以故，自己成就之如意树，与他缘所成之乌昙婆罗花，二者之功德，以十种圆满，围绕八暇，此难再得。何以故，如盲龟颈与轭木之喻，数量如人与畜生昼夜之星辰所分，彼等依次于饿鬼与地狱中可知。如是说。自己成就如意树般稀有，他缘所成则更为稀有，如乌昙婆罗花。于《宣说悟道经》中云：于大湖无热恼海之北，有山名五峰山，其彼岸有乌昙婆罗园林。何时如来薄伽梵自兜率天降临，入母胎时，彼园林则含苞。何时自母胎降生时，彼园林则绽放。何时证得无上正等觉圆满成佛时，彼园林之花亦极盛开。何时舍弃寿命时，彼园林则衰老。何时完全入灭时，彼园林之叶、花、瓣、果亦凋零。如是说。于《心要品》中亦云：诸佛出现于世间是难得的，譬如乌昙婆罗花。如是说。彼二者，对于具足闲暇之所依的圆满士夫，则称为人身难得。难得之譬喻，如《亲友书》云：一海漂盲龟等之义，于经部中广说，如是比丘众，于一广大之世间海中， 有一盲龟，长寿且长久存活，其百年过后方才浮出水面一次。于彼大海之中，有轭
English
If it is not complete, it cannot become a special support for practicing Dharma, as the Bodhisattvacharyavatara says: When the human body is not obtained, only sins are committed, and there is no virtue at all. When is it that one has the good fortune to practice virtue, but if I do not practice virtue, I will be obscured by ignorance and fall into the suffering of evil destinies, what use will there be at that time? So it is said. Fourth, the reason for its difficulty to obtain: Why is it that one's own accomplished wish-fulfilling tree, and the Udumbara flower accomplished by other causes, the merits of both, with ten kinds of perfections, surrounding the eight freedoms, this is difficult to obtain again. Why is it like the analogy of a blind turtle's neck and a yoke, the number is like the stars divided by day and night of humans and animals, those can be known in order in the hungry ghosts and hells. So it is said. One's own accomplishment is as rare as a wish-fulfilling tree, and the accomplishment by other causes is even rarer, like the Udumbara flower. In the Sutra of Explaining Enlightenment, it is said: To the north of the great lake Anavatapta, there is a mountain called Five Peaks Mountain, and on the other side of it is the Udumbara garden. When the Tathagata Bhagavan descends from the Tushita heaven and enters the mother's womb, that garden will bud. When he is born from the mother's womb, that garden will bloom. When he attains the unsurpassed perfect enlightenment and becomes a Buddha, the flowers of that garden will also bloom extremely. When he abandons his life, that garden will age. When he completely enters Nirvana, the leaves, flowers, petals, and fruits of that garden will also wither. So it is said. In the Essence Chapter it is also said: It is difficult for Buddhas to appear in the world, like the example of the Udumbara flower. So it is said. Those two, for the perfect person who has the support of leisure, are called the precious human body. The analogy of its difficulty to obtain, as the Letter to a Friend says: The meaning of a blind turtle floating in a sea, etc., is explained in detail in the Sutra Pitaka itself, such as the monks, in a vast ocean of the world, there is a blind turtle, long-lived and living for a long time, which emerges from the water once every hundred years. In that great sea, there is a yoke.