Tibetan
དུས་ཀྱིས་འབྱོར་པ་དང་། བསྟན་པ་གནས་ཀྱང་དེ་ལ་མ་ཞུགས་ན་མི་ཕན་པ་ལས། བསྟན་པའི་སྒོར་ཞུགས་པས་རང་གི་སྐལ་པས་འབྱོར་པ་དང་། ཞུགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མ་ཟིན་ན་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པས་དེས་ཟིན་པས་ལྷག་པའི་ཐུགས་རྗེས་འབྱོར་པ་སྟེ། ལྔ་པོ་ནི་གཞན་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་ཚང་དགོས་པས་གཞན་འབྱོར་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཚང་ན་དམ་ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་ཙམ་མ་ཚང་ཡང་ཐར་ལམ་རྣལ་མར་འགྲོ་མི་ནུས་པས་མི་ལུས་ཕལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལའང་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེར་འབོད་དུ་རུང་བ་ (༢༤༣)དེ་རིང་གི་གནས་སྐབས་ནས་ཡིན་པ་ལ་དགའ་བ་བསྒོམ་ཞིང་ད་དུང་ཀྱང་ལས་མཐའ་ལོག་པ་དང་། དད་པ་འགྲིབ་པ་ལ་སོགས་པས་དལ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་བྲི་བའི་གནས་སྐབས་ལ་གཟབས་པར་བྱ་བ་ནི་གནད་དུ་ཆེ་ལ། འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཕྱིན་ཆད་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པས་ད་རེས་ཐོབ་པའི་དལ་འབྱོར་དོན་ཡོད་པར་མ་བྱས་ན་སླད་དུ་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་དུས་དགེ་སྡིག་ངོ་མི་ཤེས། བདེ་འགྲོ་ཐོབ་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མཇལ་དཀའ། གང་བྱེད་སྡིག་པ་རང་གྱུར་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་མེད་པ་དེའི་མཚང་མ་རིག་ན་ད་རེ་བླུན་སྙམ་དུ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བསམ་ཞིང་། ཡུལ་གྲུ་དང་ཁྲོམ་ཚོགས་ཆེན་པོའི་དབུས་སུའང་བཅོ་བརྒྱད་པོ་མཐའ་དག་ཚང་བའི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་མང་ཉུང་ལེགས་པར་བརྟག་ནས་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡང་ཡང་བསམ་མོ། །གསུམ་པ་རྙེད་དཀའི་དཔེ་ལ་བསམ་པ་ནི། རླབས་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པའི་རྒྱ་མཚོའི་སྟེང་གི་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་གཅིག་པ་ཡུད་ཙམ་ཡང་མི་གནས་པ། རྒྱ་མཚོའི་སྡིང་ན་རུས་སྦལ་ལོང་བ་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱའི་མཚམས་ལ་སྟེང་དུ་འོང་བ་འཛོམ་ནས་གཉའ་ཤིང་གི་བུག་པར་རུས་སྦལ་གྱི་མགྲིན་པ་ཆུད་ (༢༤༤)པ་ལས་ནི། མིའི་ལུས་རྟེན་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཚུལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ། །བཞི་པ་གྲངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་དང་རིམ་པ་ལ་ལྟས་ནའང་མི་ལུས་ཐོབ་པ་སྲིད་པ་ཙམ་སྟེ། འདི་ལྟར་དམྱལ་བ་མཚན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལ་ཡི་དྭགས་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ། ཡི་དྭགས་མཚན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལ་དུད་འགྲོ་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ། དུད་འགྲོ་མཚན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལ་བདེ་འགྲོ་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལས་མེད་པའི་ཚུལ་མཐོང་ཆོས་སུ་མིའི་ལུས་རྟེན་གཅིག་ལ་ཕྱི་ནང་གི་སྲི
Chinese
如果时机成熟，佛法住世，但不进入佛门就没有利益。进入佛门，凭借自己的福分而富裕，即使进入佛门，如果没有遇到殊胜的善知识，就无法了解佛法的真谛，因此依靠善知识的殊胜慈悲而富裕。这五者需要依赖其他因缘才能圆满，所以称为“他圆满五”。如果这十八种条件都具备，就是修持正法的所依，所以称为“人身难得”。如果缺少其中任何一个条件，就无法真正走上解脱之路，所以称为“普通人身”。因此，我们自己也可以被称为“人身难得”，应该为今天所处的这种状态感到高兴，并且要警惕由于业力转变和信心减退等原因，导致十八种暇满人身功德减少的情况，这非常重要。因为像这样的人身以后很难再获得，如果现在获得的暇满人身没有加以利用，将来堕入恶道时，就无法分辨善恶。即使获得善道，也很难遇到善知识。所做的一切都会变成恶业，因此如果没有意识到无法从轮回痛苦中解脱的过患，那就是愚蠢。应该从内心深处这样思考。即使在城镇和大型集市中，也要仔细观察具备所有十八种条件的人身难得有多少，并且反复思考从自身角度来说，获得这样的人身是多么困难。第三，思维难得的比喻：就像被巨浪搅动的海洋上，只有一个孔的轭木漂浮不定。在海底，一只瞎海龟每隔一百年浮出水面一次，当它浮出水面时，颈部恰好穿过轭木的孔洞。获得人身比这还要困难，这是如来所说的。第四，思维数量的差别：观察众生的数量和层次，获得人身的机会微乎其微。例如，地狱众生像夜晚的星星一样多，饿鬼像白天的星星一样多。饿鬼像夜晚的星星一样多，畜生像白天的星星一样多。畜生像夜晚的星星一样多，善道众生像白天的星星一样少。可见，在显现上，一个人类的身体，对于内外之
English
If the time is right and the Dharma abides, but one does not enter the gate of Dharma, there is no benefit. Entering the gate of Dharma, one becomes prosperous through one's own merit. Even if one has entered, if one is not guided by a virtuous spiritual friend, one will not understand the true nature of Dharma. Therefore, one becomes prosperous through the extraordinary compassion of the spiritual friend. These five must be complete by relying on other conditions, so they are called the "Five Others' Fortunes." If all eighteen conditions are complete, it is a basis for practicing the sacred Dharma, so it is called "Precious Human Body." If even one of these is missing, one cannot truly walk the path of liberation, so it is called "Ordinary Human Body." Therefore, we ourselves can also be called "Precious Human Body." We should rejoice in the fact that we are in this state today, and we should be vigilant about the situation in which the eighteen qualities of leisure and endowment are diminished due to the reversal of karma and the decline of faith. This is very important. Because such a human body will be difficult to obtain in the future, if we do not make good use of the leisure and endowment we have obtained now, we will not be able to distinguish between good and evil when we fall into the lower realms in the future. Even if we obtain a good realm, it will be difficult to meet a virtuous spiritual friend. Whatever we do will become evil deeds, so if we do not realize the fault of not being able to escape from the suffering of samsara, we are foolish. We should think about this from the bottom of our hearts. Even in towns and large markets, we should carefully observe how many precious human bodies possess all eighteen conditions, and repeatedly think about how difficult it is to obtain such a human body from our own perspective. Third, contemplate the analogy of difficulty to obtain: Like a yoke with a single hole floating on the ocean churned by great waves, never staying in one place for even a moment. On the ocean floor, a blind turtle emerges once every hundred years. When it emerges, its neck happens to pass through the hole in the yoke. Obtaining a human body is more difficult than this, as the Tathagata has said. Fourth, contemplate the difference in numbers: Observing the number and levels of sentient beings, the opportunity to obtain a human body is extremely rare. For example, hell beings are as numerous as the stars at night, and hungry ghosts are as numerous as the stars in the daytime. Hungry ghosts are as numerous as the stars at night, and animals are as numerous as the stars in the daytime. Animals are as numerous as the stars at night, and beings in the good realms are as few as the stars in the daytime. Thus, it is evident that for a single human body, the internal and external
Tibetan
ན་བུ་ཇི་ལྟར་གནས་བརྟགས་པས་ཤེས་ལ། མི་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་བྲལ་བ། ཆོས་ལས་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་དཔགས་ན་ཆོས་བཞིན་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་པས་སྤྱིར་མིའི་ལུས་རྟེན་ཙམ་དང་། ཁྱད་པར་ཆོས་ལྡན་གྱི་ལུས་ཐོབ་པར་དཀའ་བ་ལ་ལེགས་པར་བསམས་ནས་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་ལ་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་དོ།། །།གཉིས་པ་ཚེ་མི་རྟག་པ་བསམ་པ་ལ། དང་པོ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བསམ་སྟེ་མི་རྟག་པ་སྒོམ་པ་ནི། འདི་ལྟར་གླིང་བཞི་རི་རབ་ལྷ་གནས་དང་བཅས་པའི་རབ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ། བསྐལ་པའི་བར་དུ་གནས་པ་འདི་དག་ཀྱང་ནམ་ཞིག་འཇིག་པའི་དུས་ལ་བབ་པ་ན་མེ་བདུན་དང་ཆུ་གཅིག་གིས་ཐལ་བ་ཙམ་ཡང་ལུས་པར་ (༢༤༥)མི་འགྱུར་བ་ལ་བསམ་སྟེ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་དོ། །གཉིས་པ་བཅུད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མི་རྟག་པར་སྒོམ་པ་ནི། ཚེ་བསྐལ་པར་ཐུབ་ཅིང་གཟི་བརྗིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལྷ་དང་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱང་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ལས་མ་ཐར་ན། རང་རེ་འཛམ་བུའི་གླིང་པ་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་གནས་སུ་དུས་ཀྱི་ཐ་མར་སྐྱེས་པས་ད་ནི་མྱུར་དུ་འཆི། སྔོན་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་གྲོང་སྲེ་དང་། དགོན་གནས་སྟོང་པའི་ཤུལ་འདི་དག་ལའང་དང་པོར་སྐྱེས་བུའི་བདག་བཟང་པོ་རེ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ན་བྱ་དང་བྱིའུའི་ཚང་དུ་སོང་། རང་གིས་དྲན་པ་ཙམ་ན་ཡོད་པའི་ཕ་མ་ཉེ་ལྟོས་ཡུལ་མི། ཁྱིམ་མཚེས་སྒོ་ཕྱུགས་སོགས་ཇི་སྙེད་མཆིས་པ་ལས་དེ་དག་ཕལ་ཆེར་མེད་ཅིང་ན་ནིང་ཡོད་པའང་ད་ལོ་མེད་པའི་དུས་ལ་ལྟོས། ཁྱད་པར་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ན་རང་གི་ལུས་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་ཟས་གོས་བཟང་པོ་སྦྱར། རྒྱན་དང་སྤྱོད་ལམ་གཟབས་ཀྱང་ཉིན་ཞག་རེས་མི་ཚེ་ཐུང་ངུར་སོང་བས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་འཆི་བས་སླེབས་ཏེ་དབུགས་ནི་ངར་བཀྲག་མདངས་ཉམས། ཡན་ལག་གཡོ་བ། འདུ་ཤེས་འཁྲུལ། རོ་ལ་ལིང་གིས་སོང་ནས་ཐ་གུས་བསྡམ། ཡོལ་བས་བསྒྲིབ། དུར་ཁྲོད་དུ་སྒྲེན་མོར་འདོར། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་འདྲ་ལ། བྱ་ (༢༤༦)རྒོད་དང་གཅན་གཟན་གྱིས་ཟ། སྐྲ་དང་རུས་དུམ་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་འཐོར་བའི་སྐབས་ན། ཉེ་དུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ནི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་། བློས་ནི་མི་ཐོངས། ལས་འབའ་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དུས་དེ་ནི་དེ་རིང་གི་ཉིན་ནུབ་ལའང་མི་འབྱུང་བའི་གདིང་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པར་དཀའ་སྙམ་དུ་འདུན་པ་དྲག་པོས་དྲན་པར་བྱས་ནས་འགྲོ་འདུག་ཉལ་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཐ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངག་ཏུའང་བརྗོད་ལ་ཡིད་ལ་དུང་ངེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ།། །།
Chinese
那么如何考察自身呢？即使是人，也远离了佛法的光明，对于那些从佛法中退失的人来说，如法行持的人非常稀少，所以总的来说，仅仅是获得人身，特别是获得具有佛法的身体是困难的，对此好好思考，从而对闲暇圆满难得生起定解。 第二，思维寿命无常。 首先，思维外器世界而修持无常： 就像这样，包括四大部洲、须弥山、天界等极其坚固稳定，能够存在一劫的时间，这些也终将面临毁灭的时刻，届时七个太阳和一个水灾，连灰尘也不会留下（245），对此进行思考，从而生起厌离心。 第二，思维内情众生无常： 即使是寿命长达一劫，荣耀圆满的天人和仙人也无法逃脱死亡的时刻。我们这些赡部洲的人，出生在寿命不确定的地方，处于末世，所以现在很快就会死亡。以前繁荣兴盛的城镇和寺庙，这些空旷的遗址，最初也都有各自优秀的男子，但现在却成了鸟雀的巢穴。自己仅仅是回忆起来就存在的父母、亲戚、乡民、邻居、家畜等等，其中大部分已经不在了，看看去年还在的，今年也不在了的时代。特别是现在，自己身体的肢体等等，给予美好的食物和衣物，装饰和行为都非常谨慎，但日夜交替，人生短暂，不久死亡就会降临，呼吸微弱，光泽消失，肢体颤抖，意识错乱，身体僵硬，用绳子捆绑，用布遮盖，赤裸地抛弃在墓地，肢体和碎肉相似，被鸟（246）鹫和野兽吞噬，头发和骨头也互相散落的时候，亲人和财富不会跟随，心识也不会放过，只有业力跟随的时候，那个时刻甚至今天一天之内也可能发生，没有确定的把握，所以想到这里就觉得难以忍受，以强烈的意愿忆念，在行走、居住、睡眠三种状态中，都认为这是今生行为的终结，口中也这样说，心中也要清晰地观想。
English
How then to examine oneself? Even people are separated from the light of Dharma, and for those who have fallen away from the Dharma, those who act according to the Dharma are very few. So in general, merely obtaining a human body, and especially obtaining a body endowed with Dharma, is difficult. Thinking well about this, generate certainty about the difficulty of finding leisure and endowment. Second, contemplate the impermanence of life. First, contemplate the outer world and meditate on impermanence: Like this, the four continents, Mount Meru, and the heavenly realms, which are extremely solid and stable, and can exist for a kalpa, will also face a time of destruction. At that time, seven suns and one flood will not leave even dust (245). Think about this and generate renunciation. Second, contemplate the impermanence of sentient beings: Even gods and sages who live for a kalpa and have perfect glory cannot escape the moment of death. We, the people of Jambudvipa, are born in a place where life is uncertain, in the degenerate age, so we will die quickly now. The towns and monasteries that were once prosperous and flourishing, these empty ruins, initially had their own excellent men, but now they have become nests for birds. Most of the parents, relatives, villagers, neighbors, and livestock that one can only remember are gone, and look at the times when those who were still there last year are no longer there this year. Especially now, one's own limbs and so on are given good food and clothing, and decorations and behavior are very careful, but day and night pass, life is short, and death will come soon. The breath is weak, the luster disappears, the limbs tremble, the consciousness is confused, the body is stiff, tied with ropes, covered with cloth, and thrown naked in the cemetery. The limbs and pieces of flesh are similar, and are eaten by birds (246) vultures and wild animals. When the hair and bones are scattered, relatives and wealth will not follow, and consciousness will not let go. Only karma follows. That moment may happen even within a day today, without certainty, so thinking about this is unbearable. Remember with strong intention, and in all three states of walking, dwelling, and sleeping, think that this is the end of this life's actions, say it in your mouth, and visualize it clearly in your mind.