Tibetan
་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། སྣང་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། །སྣང་ཡུལ་འདིར་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་སྟེ་འབྱུང་བ་ལྔ་དང་། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རི་དང་ནགས་ཚལ་དང་། །ཁང་བུ་བརྩེགས་པ་སོགས་འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པས་ན། །འཁོར་བ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ནི། མ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་དེ། །དེ་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་གཟུགས་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒས་པ་དང་། ན་བ་ (༣༡༡)དང་། །འཆི་བ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱིས། རྒ་ཤིའི་བར་དུ་རིམ་བཞིན་འབྲེལ་བ་ནི། ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་གནས་སྐབས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། འབྲེལ་བ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་དང་། ཚེ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་སྐབས་པ་ནི། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །འོག་མ་རྣམས་ལའང་གཙོ་བོའི་མིང་གིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་གིས་འཕངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་མངལ་དུ་སྐྱེས་ནས་མིག་ལ་སོགས་པ་མ་དོད་ཀྱི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། མིང་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་ (༣༡༢)པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་། །གཟུགས་ནི་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ནུར་ནུར་པོ་དང་། །མེར་མེར་པོ་དང་། གོ་གོར་པོ་དང་། མཁྲང་གྱུར་དང་། རྐང་ལག་དཀྱུས་པ་སྟེ་ལྔའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི། མངལ་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། གསུམ་འདུས་ནས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་མི་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །རེག་པ་ནི། དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་ནས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་ནས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཤེས་པའི་བྱིས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། འཁྲིག་པ་ལ་སྤྱོད་མི་ནུས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །སྲེད་པ་ནི་འཁྲིག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། ལང་ཚོ་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །ལེན་པ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ནོར་དང་། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲེད་པ་འཕེལ་བ་ཏེ། དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞིང་ལས་དང་། ཚོང་ཁེ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །སྲིད་པ་ནི། དེ་ལྟར་ལེན་ཅིང་ལས་བྱེད་པ་ན་སྲིད་པ་ཕྱི་མར་འཕེན་པའི་ལས་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །རྒ་ཤི་ནི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་མིང་ (༣༡༣)དང་གཟུགས་ནས་ཚོར་བའི་གཞིའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་འབྱུང་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་འདོད་ལ། དེ་ཉིད་རྒྱུན་ཆགས་དང་འབྲེལ་བའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་བས་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་འབྱུང་བ་མི་འདོད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆགས་པ་འདི་ལྟར་འདོད་དེ། མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྒྱུ། འདུ་བྱེད་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལས་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་འཕངས་པའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་མངལ་དུ་འཕངས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དོད་པའོ། །རེག་པ་ནི་ཡུལ་དང་། །དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་ལས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །ཚོར་བ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །སྲེད་པ་ནི་བདེ་བའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའོ། །ལེན་པ་ནི་ཡུལ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །སྲིད་པ་ནི་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པའི་ལས་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ལས་དེས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ཉིང་ (༣༡༤)མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །རྒ་ཤི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མར་སྐྱེ་ཤིང་ཚེ་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། འབྲེལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །སྐད་ཅིག་མའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་སྐད་ཅིག་ལའང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཚངས་པ་སྟེ། འགའ་ཞིག་སྲོག་གཅོད་པ་ན་དེར་ཀུན་ནས་སློང་བའི་མ་རིག་པ་ཡང་ཡོད་ལ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཚེ་ཡུལ་རིག་པ་རྣམ་ཤེས་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་པའི་མིང་དང་གཟུགས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། གསུམ་འདུས་ནས་ཡུལ་གཅོད་པ་རེག་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བའི་ཚོར་བ་དང་། ཤ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། དེ་ཤས་ཆེར་འཕེལ་བའི་ལེན་པ་དང་། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་དེ་ཉིད་ལས་མཐུ་ལྡན་གྱི་སྲིད་པ་དང་། སྔར་མེད་སྐྱེ་བ་དང་། འགྱུར་བ་རྒ་ཤི་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ལ་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་མས་བསྡུས་ཏེ་རྒྱུའི་ཡན་ལག་གོ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་ནི་ཚེ་འདིས་བསྡུས་ཏེ་འབྲས་བུའི་ཡན་ལག་གོ སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་གསུམ་ཡང་ཚེ་འདིས་བསྡུས་ཏེ། ཕྱི་མ་ (༣༡༥)སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་ཡན་ལག་གོ སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མས་བསྡུས་ཏེ། འབྲས་བུའི་ཡན་ལག་གོ། དེ་ལྟར་ན་ཚེ་སྔ་མ་ལ་གཉིས་དང་། འདི་ལ་བརྒྱད་དང་། ཕྱི་མ་ལ་གཉིས་དང་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་བ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་བའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ལས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་ལྔ་སྐྱེ་སྟེ། འབྲས་བུའི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཚར་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདིས་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྲིད་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་གསུམ་ནི་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་སྐྱེ་སྟེ། འབྲས་བུའི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་དེ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཚར་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཉོན་མོངས་གསུམ་གྱི་བསྡུས་པ་ནི། མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ནི་སྲིད་པ་ལས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་ནོ་ (༣༡༦)རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་ནོ། །དེའང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་འབྱུང་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འགོག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་
Chinese
是也。如是说。外在的缘起是，由名为显现境等所开示。此显现境中有地、水、火、风、空五大种。依靠于此，山、森林、房屋等，一切皆从有为之因所生，故轮回亦是缘起。内在的缘起是，由名为无明等所开示。轮回之因从无明生起诸行。如是，识、名色、触、受、爱、取、有、生、老、病（311）、死等，互相依赖。直至老死之间依次相联，是为内在的缘起。若分而述之，则有刹那缘起、相续缘起、关联缘起、瞬间缘起、三世所摄缘起、因果二相所摄缘起、以及三烦恼所摄缘起，应如是知晓。其中，刹那缘起是，前世造作烦恼之时的五蕴，称为无明。因无明为主，故如是称之。对于其余者，亦以主要之名，将诸行等视为五蕴，应知一切皆为五蕴。诸行是前世造作善与非善业之时的五蕴。识是由彼等所抛弃之识，于生之有中相续连接之时的五蕴。名色是于母胎中出生后，至眼等未生出之间的五蕴。名是受、想、行、识四蕴。色是母胎状态中的凝滑、柔软、团状、坚硬、以及手足等五者。六处是，从母胎中眼等生出之后，三者聚合而未能完全辨别对境之间的五蕴。触是，根、境、识三者聚合，能够完全辨别对境，产生乐与苦的感
English
It is so. Thus it is said. The external dependent arising is shown by what is called the field of appearance and so on. In this field of appearance, there are five elements: earth, water, fire, wind, and space. Depending on these, mountains, forests, houses, and so on, all arise from conditioned causes. Therefore, samsara is also dependent arising. The internal dependent arising is shown by what is called ignorance and so on. The cause of samsara is ignorance, from which actions arise. Likewise, consciousness, name and form, contact, feeling, craving, grasping, existence, birth, aging, sickness (311), and death all depend on each other. The sequential connection up to old age and death is the internal dependent arising. If divided, it should be known as momentary dependent arising, continuous dependent arising, relational dependent arising, instantaneous dependent arising, dependent arising gathered by the three times, dependent arising gathered by the two aspects of cause and effect, and dependent arising gathered by the three completely afflicted ones. Among these, the momentary one is: the five aggregates at the time of experiencing afflictions in the previous life are called ignorance. Because ignorance is the main one, it is called that. For the others, also, by the name of the main one, actions and so on are considered as the five aggregates, and it should be known that all are the five aggregates. Actions are the five aggregates at the time of doing good and non-good deeds in the previous life. Consciousness is the five aggregates at the time when the consciousness thrown by them connects the continuity in the state of birth. Name and form are the five aggregates from birth in the womb until the eyes and so on have not yet emerged. Name is the four aggregates of feeling, perception, formation, and consciousness. Form is the five of the state of the womb: slimy, soft, globular, hard, and limbs. The six sense sources are the five aggregates from when the eyes and so on emerge in the womb until the three have gathered and are unable to fully discern the object. Contact is when the three of sense faculty, object, and consciousness gather and are able to fully discern the object, producing feelings of pleasure and pain.
Chinese
无知到不能性交之间的五蕴。感受是从知道快乐和痛苦原因的幼儿时期开始，到不能性交之间的五蕴。贪爱是能够享受性爱的阶段的五蕴，即青春鼎盛的阶段。取是对于快乐的来源——财富和谷物等贪爱增长，为了获得它们，从事农业和商业等活动的阶段的五蕴。有是，像这样取和工作时，将业投向后世等阶段的五蕴。生是从此地死亡转移到后世结生的阶段的五蕴。老死是后世的名称（313）和从色到感受的基础阶段的五蕴，是阶段性的缘起，这是分别说者的观点，他们说这也是与连续性相关的。经部师不承认阶段性的缘起，而是这样承认连续性的缘起：无明是与智慧相违背的心所生起，是发起诸行的原因。诸行所发起的业是福德、非福德和不动业。识是那些业将识投向产生之处。名色是投生于胎中的五蕴。六处是眼等生起。触是境、根、识三者聚合，从对境进行全面辨析的心所生起。感受是从此产生的快乐、痛苦和舍。贪爱是对快乐之境的执着。取是追求那个境。有是，由那些所发起，成就后世之生的业等。生是业将结生连接于后世（314）。老死是在后世出生，寿命终结后又会死亡，他们认为相关的缘起也是如此。刹那缘起是指刹那间也具备十二缘起支，有些
English
The five aggregates from ignorance to the inability to engage in sexual activity. Feeling is the five aggregates from the time of childhood when one knows the cause of happiness and suffering until one is unable to engage in sexual activity. Craving is the five aggregates of the stage when one is able to enjoy sexual activity, which is the stage of flourishing youth. Grasping is the increasing craving for wealth and grains, etc., which are the source of happiness, and the five aggregates of the stage of engaging in agriculture and commerce, etc., in order to obtain them. Existence is the five aggregates of the stage of projecting karma towards the next life when one grasps and works in this way. Birth is the five aggregates of the stage of transferring from this life after death to the next life's rebirth. Old age and death are the five aggregates of the basis of the next life's name (313) and form to feeling, which is the momentary dependent origination. This is the view of the Vaibhashikas, who say that it is also related to continuity. The Sutrantikas do not accept the momentary dependent origination, but accept the continuous dependent origination in this way: Ignorance is the mental factor that arises in opposition to wisdom, and it is the cause of arousing actions. The actions aroused by the actions are merit, non-merit, and unwavering actions. Consciousness is the karma that projects consciousness into the place of birth. Name and form are the five aggregates projected into the womb. The six sense bases are the arising of the eyes, etc. Contact is the mental factor that arises from the combination of object, sense faculty, and consciousness, and from the complete analysis of the object. Feeling is the happiness, suffering, and equanimity that arise from this. Craving is the attachment to the object of happiness. Grasping is the pursuit of that object. Existence is the karma, etc., that accomplishes the birth of the next life by those aroused. Birth is the karma that connects rebirth to the next life (314). Old age and death are birth in the next life, and after the end of life, one will die again, and they believe that the related dependent origination is also the same. Momentary dependent origination refers to the fact that even in a moment, the twelve branches of dependent origination are complete, and some
Chinese
杀生时，也有由此而生的无明。造作即是杀生本身。那时，有对境的觉识，即是识；有五蕴，即是名色；有眼等六处；三者聚合而断境，即是触；有感受乐等，即是受；有对肉等生起贪欲，即是爱；贪欲增长，即是取；杀生本身具有强大的有；以及前所未有的生；变化即是老死。如是。以三世来概括，无明和造作由前世所摄，是因的支分。识、名色、六处、触、受由今生所摄，是果的支分。爱、取、有三者也由今生所摄，是来世（315）生之因的支分。生和老死由来世所摄，是果的支分。如此，前世有二支，今生有八支，来世有二支，共十二支。因果关系有两种：前际和后际。其中，前际是无明烦恼和造作之业，二者是因。由二者产生今生的识、名色、六处、触、受五者，是果的支分，这是因果一次循环。今生以爱、取烦恼和有业为因，三者是来世的因。由这些产生来世的生和老死，是果的支分，这是因果一次循环。如此，十二缘起支也由因果两次循环所概括。烦恼三者的概括是：无明、爱、取是烦恼的集起。造作是有业的集起。（316）识等七者是生的集起。其中，业和烦恼是集谛，生的集起是苦谛。灭除它们的缘起。