Tibetan
། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། །མི་ཁོམས་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་རབ་སྤངས་ཤིང་། །དལ་བ་ཕུན་ཚོགས་རྙེད་དཀའ་ཐོབ་གྱུར་ནས། །བདེ་གཤེགས་བསྟན་ལ་དད་པ་རྙེད་གྱུར་བའི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད། །ཅེས་དང་། དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལས། །དགའ་བྱེད་ཁྱེད་ཀྱི་ལེགས་པར་མཐོང་བ་དང་། །ལེགས་པར་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དལ་བ་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏུ་མི་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་ལེགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བལྟའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཁྱད་ཆོས་ལ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་རང་འབྱོར་ལྔ་ནི། ཡུལ་དབུས་ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་གང་དུ་དར་བའི་ཡུལ་དབུས་ས་གཞི་གཙང་མར་སྐྱེས་པའི་མྱུ་གུ་རྡོལ་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡན་ལག་ལ་སྐྱོན་མེད་དེ་ལུས་ཀྱི་ཁོ་ལག་རབ་ཏུ་རྫོགས་ཤིང་དད་པའི་གནས་རྒྱལ་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་དད་དེ་ལས་མཐའི་དགེ་བའི་མེ་ཏོག་སྡིག་ཏོ་སྟེ་བདུད་ཀྱི་བ་མོས་མ་བཅོམ་པའི་མིར་གྱུར་པ་ནི་དཔག་བསམ་ལྗོན་པ་ལས་ཚེས་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ནོ་ཞེས་བསྔགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། །མི་ཉིད་དབུས་སྐྱེས་དབང་པོ་ཚང་། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་གནས་ལ་དད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་གཞན་འབྱོར་ལྔ་ནི། རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། བདུད་ཀྱི་སྡེ་རྣམས་ (༡༨)རབ་ཏུ་ཕམ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་བ་ཨུ་དུམ་ཝ་ར་ལས་ཀྱང་དཀོན་པ་ཆ་མཐུན་བསོད་ནམས་ཤིང་རྟས་བསུས་ནས་འཇིག་རྟེན་འདིར་འབྱོན་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མེ་ཏོག་གི་ཁ་ཕྱེ་བཞིན་རྒྱ་ཆེར་གྱེས་ཏེ་བསྟན་པ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་པད་ཚལ་ནུབ་པ་མེད་པར་དར་བའི་གནས་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ཤིང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སྐྱབས་འོག་གི་གྲིབ་བསིལ་ལ་བསྟེན་པ་ནི་སྔ་མ་སྔ་མ་དེ་བས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཉུང་ངོ། །དེ་ཡང་། སངས་རྒྱས་བྱོན་དང་དེས་ཆོས་གསུངས། བསྟན་པ་གནས་དང་དེ་ལ་ཞུགས། གཞན་ཕྱིར་སྙིང་ནས་བརྩེ་བའི། །ཞེས་སོ།། ༈ །བཞི་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཚུལ་ལ། ངོ་བོ་དང་། དཔེ་དང་། གྲངས་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དང་པོ་ནི། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་དོན་གང་གི་ཕྱིར་འབྱོར་བཅུ་ཐོབ་སྟེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོས་ནས་འབྱོར་པའི་ཆོས་ལྔ་པོ་དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་པ་ལྟར་དཀོན་པ་དང་དེ་ལས་ཀྱང་གཞན་དབང་རྐྱེན་གྱི་འབྱོར་བ་ལྔ་བོའི་ཆོས་ནི་ཨུ་དུམ་ཝ་རའི་མེ་ཏོག་ལྟར་སྲིད་པ་ཙམ་ན། རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་འབྱོར་བ་རྣམ་པ་བཅུ་པོས་དལ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་རྟེན་ལ་འཁྱུད་པ་འདི་ལྟ་བུ་སླར་མི་རྙེད་དེ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བའི། ཤེས་བྱེད་རྟོག་པ་བརྗོད་པའི་མདོ་ལས། །མཚོ་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་འདས་པའི་བྱང་ཕྱོགས་ན་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་གསལ་ལོ། །གཉིས་པ་དཔེ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་རྐང་པ་དང་པོས་ (༡༩)བསྟན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་དཀའ་ན་གོང་དུ་ངོ་བོའི་བསྟན་པར་མ་ཟད། རུ་སྦལ་ལོང་བའི་མགྲིན་པ་དང་གཉའ་ཤིང་གི་བུ་ག་འཕྲད་པ་ལྟ་བུའི་དཔེས་ཀྱང་དཀའ་བ་ནི། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་བའི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ནི་ཁྲིད་ཡིག་རྣམས་སུ་འདུག་པས་ཤེས་སླའོ། །གསུམ་པ་ནི། གྲངས་ནི་ཞེས་གོང་གི་རྐང་ལྷག་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གྲངས་ཀྱི་དཀའ་ཚུལ་ནི་མི་དང་དུད་འགྲོ་རིམ་བཞིན་ཉིན་མཚན་གྱི་སྐར་མས་ཕྱེ་བའི་དེ་རྙེད་ཡི་དྭགས་དང་། དམྱལ་བ་རྣམས་ལ་རིམ་པར་སྦྱར་བས་ཤེས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན་དལ་པའི་གྲུ་བོ་ཆེ་ལུས་རྟེན་འདི་བདག་གིར་འཛིན་པའི་དུས་སུ་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆུ་གཏེར་ཆེན་པོའི་ཕ་མཐར་མྱུར་དུ་མ་བརྒལ་ན། ཆོས་ལམ་མགྲོན་པོས་ཞེས་དཔེར་བྱས་ཏེ་ཇི་ལྟར་མགྲོན་པོའི་ཆེད་དུ་གཉེར་ཞིང་ནོར་བུ་ལེན་པའི་གོ་སྐབས་བཙལ་ཀྱང་མ་འབད་ན་རླབས་སམ་ཆུ་གནས་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གྲུ་ཞིག་སྟེ་མཉེན་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་རྒྱུད་ཆུད་ཟོས་སུ་བགྱིད་པ་ལ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་སྤྱོད་འཇུག་ལས། །མི་ཡི་གྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་སྒྲོལ། །གྲུ་འདི་ཕྱིན་ཆད་རྙེད་དཀའ་བས། །རྨོངས་པ་དུས་སུ་གཉིད་མ་ལོག། ཅེས་སོ། །ལེའུ་ (༢༠)ནི་པ་དྲ་ལའི་སྒྲ་ལས་རིས་སུ་བཅད་པའམ་ཡང་ན་པ་ཌ་གོས་ཀྱི་དོན་ཏེ་སྐྱོབས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་ནི་འཛིན་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་གྱི་གཞུངས་ཁེབས་ཤིང་གཞུང་ཁོ་ལ་བུལ་བཅད་པའི་སྡེ་ཚན་འདྲེས་པ་ལས་ཉེ་བར་སྐྱོབས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྨོས་ཏེ་བསྟན་བཅོས་འདི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ཡས་ནས་བགྲང་བའི་ཐོག་མ་ཡིན་པས་དང་པོའོ། །ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོའི་འགྲེལ་པའོ། །གཉིས་པ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་ཚུལ་ལ་སྤྱི་དགོས་གཉིས་ལས། དང་པོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོད་ཅིང་སྲིད་པས་ན་སྲིད་པ། བརྟན་པ་ནི་སྣོད་དང་། གཡོ་བ་ནི་བཅུད་དེ་ཆགས་གནས་འཇིག་སྟོང་བཞི་སོ་སོའི་ཡུན་བར་སྐལ་ཉི་ཤུ་རེ་སྟེ་བསྡོམ་པས་བརྒྱ
Chinese
《圣父子相见经》中说：完全断绝八种无暇，获得难以获得的闲暇圆满后，对善逝的教法生起信心，智者们应当修习智慧瑜伽。又《念住经》中说：使你欢喜的善妙所见和善妙所闻，如同从闲暇思维中产生一样，人们也应当看到一切安乐和善妙之法都能成就。如是说。第二，关于特点分二，首先，五种自圆满，由“国土中央”等显示：在何处弘扬圣法的国土中央，清净的土地上生长的幼苗破土而出，根肢和支分没有残缺，身体的各部分非常圆满，对信仰的处所国王的珍宝教法生起信心，行持善业的鲜花没有被罪恶即魔的冰雹所摧毁的人，如同从如意树上生长出来一样极其稀有而受到赞叹。也就是如是所说：自身为人，生于中央，根肢齐全，不造颠倒业，信奉正法。如是说。第二，五种他圆满，由“胜者”等显示：战胜一切魔众的胜者比乌昙婆罗花还要稀有，由福德的车乘迎接来到这个世间，圣法的法轮如鲜花绽放般广为传播，教法显密之莲园永不衰败的处所，真实进入，依靠殊胜士夫的庇护之荫凉，后者比前者更为稀少。也就是：佛陀出世，并宣说了正法，教法住世，并进入其中，为了他人从内心慈爱。如是说。༈ 第四，关于难以获得之理，以本体、比喻和数量三种理由来确定，首先是：因为什么而获得十种圆满，从自身方面来说，五种圆满之法如如意树般稀有，而且从他缘条件来说，五种圆满之法如乌昙婆罗花般仅仅存在，自身和他人的功德特点，以十种圆满在八无暇之依
English
In the Sutra of Meeting Father and Son, it says: Completely abandoning all eight states of unfreedom, having obtained the difficult-to-find leisure and endowment, and having found faith in the teachings of the Sugata, wise ones should practice the yoga of wisdom. Also, in the Mindfulness Sutra, it says: Whatever good sights and good sounds that make you happy, just as they arise from contemplating leisure, so too should people see that all happiness and good dharma are accomplished. Thus it is said. Secondly, regarding the characteristics, there are two: First, the five personal endowments are shown by "central land" and so on: In the central land where the holy Dharma flourishes, a sprout born in pure soil breaks through the ground, without defects in its faculties and limbs, its bodily parts are perfectly complete, having faith in the precious teachings of the king, the place of faith, a person whose flower of virtuous action has not been destroyed by sin, the hail of demons, is praised as being extremely rare, like growing from a wish-fulfilling tree. That is, as it is said: Being human, born in the center, with complete faculties, not turning away from the end of action, having faith in the place. Thus it is said. Secondly, the five other endowments are shown by "Victorious One" and so on: The Victorious One who utterly defeats the hosts of demons is even rarer than the Udumbara flower, welcomed into this world by the chariot of merit, the wheel of the holy Dharma spreads widely like the opening of a flower, the place where the teachings, the lotus garden of Sutra and Tantra, flourish without ever declining, truly entering, relying on the cool shade of the protection of a noble being, the latter is fewer than the former. That is: The Buddha appeared and taught the Dharma, the teachings abide and one enters into them, loving from the heart for the sake of others. Thus it is said. ༈ Fourth, regarding the manner of being difficult to obtain, it is established by three reasons: essence, example, and number. First is: For what reason are the ten endowments obtained? From one's own side, the five endowments are as rare as a wish-fulfilling tree, and even more so, from the conditions of other dependence, the five endowments are merely existent like the Udumbara flower, the qualities and characteristics of both self and others, with the ten endowments, in the support of the eight freedoms.
Chinese
像这样的闲暇不再有，也不会再获得。《知识分别论述经》中说：“在无热大湖的北方……”等，对此作了阐明。第二，譬喻方面。第一句“为何”阐述了（19）：为何如此困难？不仅在于前面本质的阐述，而且像盲龟伸颈与轭木孔相遇一样的譬喻也说明了其困难。经中说：“诸比丘，世界变成一个大海洋……”等广说，这些都在讲义中，容易理解。第三方面，数量方面。上面剩余的三句阐述了数量。数量上的困难在于，人和畜生按日夜星辰来区分，由此可以了解饿鬼和地狱的情况。第五，总结意义方面。说了“因此”等。理由是，因此，在拥有暇满大船人身的时候，如果不迅速渡过轮回痛苦的大海，就像以行脚僧为例，如果为了行脚僧而努力，寻找获得宝珠的机会，却不努力，船就会因波浪或水流等因素而损坏，导致努力没有结果，白白浪费生命。这也是《入行论》中所说：“依此人身船，当渡大苦海，此船难复得，愚者勿贪睡。”第二十章（20）是从“莲花”的声音中划分出来的，或者说是“莲花”衣服的意思，具有救护的性质，是执持意义的名称，覆盖了经文，并且经文本身也与划分的章节混合在一起，为了近距离地救护，所以这样说。这部论典具有十三章的性质，是从上往下数的第一个。吉祥功德宝藏论第一章的注释。第二，关于有为法无常之理，有共同和必要两种，首先为了说明共同之处，说了“有”等。因为存在和成立，所以是存在。稳固的是容器，运动的是精华，成住坏空四者各自的时期是二十劫，总共是八十劫。
English
Such leisure will not be found again, nor will it be obtained again. The Sutra of Discriminating Knowledge states, "To the north of Lake Anavatapta..." and so on, which clarifies this. Second, in terms of examples. The first line, "Why," explains (19): Why is it so difficult? Not only is there the explanation of the essence above, but the example of a blind turtle extending its neck and encountering the hole in a yoke also illustrates the difficulty. The sutra states, "Monks, the world becomes a great ocean..." and so on, which is extensively discussed in the instruction manuals and is easy to understand. Third, in terms of numbers. The remaining three lines above explain the numbers. The difficulty in terms of numbers lies in the fact that humans and animals are distinguished by the stars of day and night, and from this, one can understand the situation of the pretas and hells. Fifth, in terms of summarizing the meaning. It is said, "Therefore," and so on. The reason is that, therefore, when one possesses the great ship of leisure and endowment, if one does not quickly cross the great ocean of suffering of samsara, it is like taking the example of a traveling monk. If one strives for the sake of the traveling monk, seeking the opportunity to obtain jewels, but does not make an effort, the ship will be damaged by waves or currents, resulting in the effort being fruitless and wasting one's life in vain. This is also what is said in the Bodhicharyavatara: "Relying on this human ship, one should cross the great ocean of suffering. This ship is difficult to obtain again, so fools should not sleep during this time." Chapter Twenty (20) is divided from the sound of "Padma," or it means "Padma" clothing, which has the nature of protection, is a name that implies holding, covers the text, and the text itself is mixed with the divided chapters. In order to closely protect, it is said in this way. This treatise has the nature of thirteen chapters and is the first when counting from above. Commentary on the first chapter of the Precious Treasury of Auspicious Qualities. Second, regarding the impermanence of conditioned phenomena, there are two aspects: common and necessary. First, in order to explain the common aspect, it is said, "Exists," and so on. Because it exists and is established, it is existence. What is stable is the container, and what moves is the essence. The duration of each of the four phases of formation, duration, destruction, and emptiness is twenty kalpas, totaling eighty kalpas.