Tibetan
ཏི་མུག་ཤིན་ཏུ་རྨད་བྱུང་དག་གིས་གཅེས་པར་ཟད། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་ལས་སུ་རུང་བའི་གདུལ་བྱའི་དོན་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འཆད་དགོས་པ་ནི། (༡༠)མདོ་ལས། །དགེ་སློང་དག་གང་ཟག་གཉིས་པོ་འདིས་བསོད་ནམས་མང་པོ་བསྐྱེད་དེ་སྡིག་པའི་རྩ་བ་འབྱིན་ཅིང་བདུད་དང་གཡུལ་འགྱེད་པར་བྱེད་བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་སྙོལ་བར་བྱེད། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་བསྒྲེང་བར་བྱེད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱེད་དོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། གང་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་འཆད་པ་དང་། གང་འདི་ན་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་ཉན་པའོ། །དེ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་གུས་པས་ཆོས་བཤད་པར་བྱ་ཞིང་བླ་མ་རྣམས་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་མཉན་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། ཚེ་རབས་གང་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་འཛིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྲས་དང་བཅས་པས་དགོངས་པར་འགྱུར། རྟག་ཏུ་ཚེ་རབས་དྲན། སངས་རྒྱས་ལས་ཆོས་ཐོས་ཤིང་མྱུར་དུ་དེའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉན་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་འཆིང་བ་གཅོད། རྟག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་དང་མི་འབྲལ། མི་བརྗེད་པའི་གཟུང་ཐོབ། ངན་འགྲོ་དང་ལོག་པར་མི་ལྟུང་། དཀར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷས་བསྲུངས་ཤིང་ནད་དང་གནོད་པ་ཉུང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་རྙེད་པས་མྱུར་དུ་འཁོར་བ་ལས་འདས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་རྙེད་པར་གདོན་མི་ཟ་བས་ན། མདོ་ལས། །ཐོས་པས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད། །ཐོས་པས་སྡིག་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད། །ཐོས་པས་དོན་མ་ཡིན་པ་སྤོངས། །ཐོས་པས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ། (༡༡)གསུངས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཤེས་སོ།། ༈ ད་ནི་རྩ་བའི་ས་བཅད་གཉིས་པ་གཞུང་གི་དོན་དཀྱུས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སྤྱིར་བསྟན་བཅོས་རྣམས་རྩིས་མགོ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཆིངས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་དང་། བསྟན་བཤད་བསྡུ་གསུམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕེབས་པའམ་ཆུ་བབས་སུ་བཀྲལ་ཀྱང་རུང་སྟེ། འགྲེལ་ཚུལ། ཚིག་འགྲེལ། དོན་འགྲེལ། འབྱེད་འགྲེལ། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ། དཀའ་འགྲེལ། སྒྲུང་འགྲེལ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་སྟོན་པའི་སྐབས་མ་ངེས་པས་ན། འདིར་ངོ་བོ་ཚིག་འགྲེལ་ལ་བསྟན་བྱའི་དོན་རྣམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གཙོ་བོར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོ་དལ་འབྱོར་གྱི་ཚོམས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་ལྔ། མི་ལུས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ། འགལ་ཟླ་མི་ཁོམས་པ་བརྒྱད་བཤད་པ། དལ་འབྱོར་གྱི་རང་བཞིན་ངོས་བཟུང་ནས། རྙེད་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ། སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རིང་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། ཞེས་འདས་པའི་དུས་རིང་པོ
Chinese
如是所说：“提穆（藏文：ཏི་མུག）甚为稀有，应珍爱之。” 虽是如此，但为了堪能调伏之有情的利益，必须宣讲，（10）如经中所说：“诸比丘，有二人能积聚众多福德，断除罪恶之根，与魔交战，推翻魔之幢幡，竖立法之幢幡，转动如来之法轮。何为二？即恭敬说法者，以及在此恭敬听法者。因此，汝应以恭敬心说法，并以恭敬心向诸上师听法。” 如是所说。于何生中执持佛法之宝藏，如来及其眷属将垂念之。恒常忆念前世，从佛陀处听闻佛法，并迅速获得其果位等等。听闻能清净心之垢染，断除疑惑之束缚，恒常不离圣法，获得不忘之总持，不堕恶趣与邪道，受白法之天神守护，疾病与损害稀少，获得智慧之眼，迅速从轮回中解脱，毫无疑问将获得一切智智之果位。因此，如经中所说：“听闻能知晓诸法，听闻能从罪恶中解脱，听闻能舍弃非义，听闻能获得涅槃。（11）”等可知晓。 ༈ 现在进入第二个根本章节，即进入正文之义，一般来说，所有论著都以五种算术之首（རྩིས་མགོ་རྣམ་པ་ལྔ）的约束来约束，并通过教、说、摄三者来确定，或者也可以像水流一样展开。解释的方式有：词句解释、意义解释、区分解释、广义解释、难题解释、故事解释等六种，但宣讲的时机不定。因此，这里以词句解释为本体，主要在于亲身体验所要阐述的意义。 其中，首先将暇满之聚进行分类，分为五点：区分人身、宣说八种违品无暇、确定暇满之自性，宣说难得之理由，总结本章之义。第一点，由“从久远”等来阐述，即从过去漫长的时间
English
As it is said, "Timuk (Tibetan: ཏི་མུག) is extremely rare and should be cherished." Even so, it is necessary to explain for the benefit of those who can be tamed. (10) As stated in the sutra: "Oh, monks, these two persons generate much merit, eradicate the root of evil, fight with demons, overthrow the banner of demons, erect the banner of Dharma, and turn the wheel of Dharma of the Tathagata. What are the two? They are the one who respectfully teaches the Dharma and the one who respectfully listens to the Dharma here. Therefore, you should teach the Dharma with respect and listen to the Dharma with respect to the lamas." As it is said, in whatever life one holds the treasure of the Dharma, the Tathagata and his retinue will remember him. He will always remember his past lives, hear the Dharma from the Buddha, and quickly attain its fruition, and so on. Listening purifies the defilements of the mind, cuts the bonds of doubt, is always inseparable from the holy Dharma, obtains the retention of non-forgetfulness, does not fall into evil destinies and wrong paths, is protected by the gods of the white side, has few diseases and harms, obtains the eye of wisdom, and quickly liberates from samsara, without a doubt attaining the fruition of omniscient wisdom. Therefore, as it is said in the sutra: "Listening makes one know the dharmas, listening makes one turn away from evil, listening makes one abandon the meaningless, listening makes one attain nirvana. (11)" and so on. ༈ Now entering the second fundamental chapter, which is entering the meaning of the main text. Generally speaking, all treatises are bound by the constraints of the five types of arithmetic heads (རྩིས་མགོ་རྣམ་པ་ལྔ), and are determined by teaching, explaining, and summarizing, or they can be unfolded like a flowing stream. The ways of explanation include: explanation of words and sentences, explanation of meaning, explanation of distinctions, extensive explanation, explanation of difficulties, and explanation of stories, but the timing of the exposition is uncertain. Therefore, here the essence is the explanation of words and sentences, and the main focus is on personally experiencing the meaning to be elucidated. Among them, first, the collection of leisure and endowment is classified into five points: distinguishing the human body, explaining the eight unfavorable conditions of no leisure, determining the nature of leisure and endowment, explaining the reasons for its rarity, and summarizing the meaning of this chapter. The first point is explained by "from a long time ago" and so on, that is, from a long time in the past.
Tibetan
་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མཛའ་བཤེས་སུ་བལྟས་པ་འཁོར་བའི་ཚང་ཚིང་སྟུག་པོའི་འབྲོག་དགོན་དུ་མགོ་དང་ཡན་ལག་བཅད་པ་སོགས་ཀྱིས་གདུང་བར་བྱས་ཤིང་། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་གདུང་བར་འགྱུར་བ་ད་ལྟ་བལྟར་མི་མངོན་པའི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་བ་མ་རིག་པའི་ལིང་ཐོག་གིས་བློ་མིག་ལྡོངས་པ་རྣམས་ (༡༢)ནི། ད་དུང་ཡང་ཟག་བཅས་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་སྲེད་ཅིང་ཐོབ་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་སྟེ་ཞེན་པ་དག་ཆེས་རྨོངས་པ་ནི། མ་ཏི་ཙི་ཏྲས། དགའ་བར་བགྱིད་པའི་ཡུལ་རྣམས་དང་། །རྒྱགས་པར་བགྱིད་པའི་ལང་ཚོ་དང་། །བདག་ཉིད་རང་དགར་སྤྱོད་པ་དེ། །ཀུན་ཏུ་དོན་མེད་བགྱིད་པའི་སྒོ། །ཞེས་དང་། སློབ་སྤྲིང་ལས། གང་ཞིག་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་རྟག་ཏུ་འཁོར་གྱུར་པ། །ནང་དུ་ཞུགས་ནས་བསྟི་བ་ཙམ་ལ་བདེར་སེམས་པ། །དེ་ནི་ངེས་པར་རིམ་གྱིས་དབང་མེད་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ། །འགྲོ་བ་མཉམ་དང་མི་མཉམས་ཀུན་ཏུ་འཁྱམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་མཉམ་པ་ནི་ལྷ་དང་མི། །མི་མཉམ་པ་ནི་ངན་འགྲོར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནང་གསེས་སུ་དགེ་སྡིག་མི་སྤྱོད་པས་མི་ལུས་ཙམ་པོ་དང་། །འདྲེས་མར་སྤྱོད་པས་ཁྱད་པར་ཞེས་གྲགས་སོ།། ༈ །གཉིས་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཁོམས་སུ་མི་སྟེར་བའི་འགལ་ཟླ་སྟོན་པ་ལ་བསྟན་བཤད་བསྡུ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི། བསམ་བརླག་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བསམ་པས་གཏན་བདེའི་འབྲས་བཟང་བརླག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་ནས་མུ་མཐའ་མེད་པའི་བར་དུ་ཡང་འོག་ནས་འོག་ཏུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལ། ངན་སོང་གསུམ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་དང་། མཐའ་འཁོབ་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་མུན་སྐལ་དག་ཏུ་འཁྱམས་པར་འགྱུར་རོ། ། (༡༣)གཉིས་པ་སོ་སོར་བཤད་པ་ལ་བརྒྱད་དེ། དང་པོ་ནི། ཐང་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་ཏེ། དུས་ཐང་ཅིག་ཙམ་དུའང་བདེ་བར་ངལ་གསོ་བའི་གོ་སྐབས་ཟད་པས་བཙལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་ས་གཞིར་སྣ་ཚོགས་མཚོན་གྱི་ཆད་པ་རྩུབ་མོས་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྲོག་གི་དབང་པོ་འཕྲོག་པར་བྱས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འཆི་བར་མི་ནུས་པའི་དམྱལ་བ་པ་གང་ཞིག་ད་དུང་ཁོང་ཁྲོའི་ལས་ངན་གྱི་སྙི་ལ་ཐོགས་ནས་གཏན་དུ་བརྒྱུད་མར་མནར་རོ།། ༈ །གཉིས་པ་ནི་རྣག་ཁྲག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། མི་གཙང་བ་རྣག་ཁྲག་ཕྱི་ས་སོགས་ཀྱི་བཟའ་བའང་མི་རྙེད་པའི་ཡི་དྭགས་རྣམས་འཕོང་ཞིང་དབུལ་བས་ཉམ་ཐག་པ་སྨྲོས་ཅི་དགོས་ཏེ་ཆུ་ཀླུང་དང་ལྗོན་པར་སྲེད་ཅིང་བལྟས་པའི་མོ
Chinese
从把烦恼视为亲友开始，在轮回稠密的丛林牧场中，遭受断头截肢等痛苦。未来也将无法避免地遭受折磨，如今那些被无明之幕遮蔽，视而不见的人们（12），仍然贪恋有漏天界的安乐，心想如果能得到该多好啊，对此执着的人们真是愚昧至极。如玛底智扎所说：“令人欢喜的诸境，使人满足的青春，以及自我随心所欲的行事，都是徒劳无功之门。”又如《劝学书》中所说：“无论谁，一旦进入恒常流转的轮回之轮，仅仅安住其中就以为快乐，那他必定逐渐地，不由自主地，成百上千次地，在同等和不等同的境地中漂泊。”这里“同等”指的是天和人，“不等同”指的是恶趣。其中，不修善也不作恶的，只能得到普通的人身；善恶混杂而行的，则被称为特殊的人身。 第二，阐述在行善方面不给人闲暇的障碍，分为教、证、释三部分，首先是教的部分。如经中所说“名为思毁”等，以颠倒错乱的思想，毁坏获得永恒安乐的善果，那将从今生直到无边无际的未来，一直堕落下去。将在三恶道，无想天，边地，六根不全，邪见，以及没有佛陀出世的黑暗时代中漂泊。（13）第二是分别解释，共有八种。第一，如经中所说“名为须臾”等，即使是须臾片刻的安乐休息的机会也已耗尽，并非寻求安乐，而是在烧红的铁地上，遭受各种兵器的残酷惩罚，一次又一次地被剥夺生命，但由于业力的作用，却无法死去的地狱众生，如今仍然被愤怒的恶业所束缚，永远遭受连续不断的折磨。 第二，如经中所说“名为脓血”等，那些连脓血、粪便等不净之物都无法找到食物的饿鬼们，贫穷困苦，其痛苦就不用说了，他们渴望着河流和树木，但看到的却是
English
From the beginning of regarding afflictions as friends, in the dense jungle pasture of samsara, one suffers from being beheaded and dismembered. In the future, one will inevitably suffer torment. Now, those who are blinded by the screen of ignorance and cannot see (12) still crave the happiness of the contaminated heavens, thinking how wonderful it would be to attain them. Those who cling to this are extremely foolish. As Mati Citra said, "The objects that bring joy, the youth that brings satisfaction, and the freedom to act as one pleases are all doors to doing meaningless things." Also, as it says in the "Admonition to a Student," "Whoever enters the wheel of samsara, which is constantly turning, and thinks that merely dwelling within it is happiness, will surely, gradually and involuntarily, wander hundreds of thousands of times in equal and unequal realms." Here, "equal" refers to gods and humans, and "unequal" refers to the lower realms. Among them, those who do not practice virtue or evil only attain an ordinary human body, while those who mix virtue and evil are called special human bodies. Second, to explain the obstacles that do not allow leisure in the direction of virtue, there are three parts: teaching, proof, and explanation. First is the teaching part. As it says in the sutra, "Called Thought Destruction," etc., with inverted and confused thoughts, destroying the good result of attaining eternal happiness, one will fall lower and lower from this life to the endless future. One will wander in the three lower realms, the formless realm, the borderlands, those with incomplete faculties, wrong views, and the dark ages when no Buddha appears. (13) Second is the separate explanation, which has eight parts. First, as it says in the sutra, "Called a Moment," etc., even the opportunity for a moment of peaceful rest is exhausted. One does not seek happiness, but on the burning iron ground, one suffers the cruel punishment of various weapons, and is deprived of life again and again. However, due to the power of karma, the hell beings who cannot die are still bound by the evil karma of anger and suffer continuous torment forever. Second, as it says in the sutra, "Called Pus and Blood," etc., those hungry ghosts who cannot even find unclean things like pus, blood, and feces to eat are poor and destitute, and their suffering goes without saying. They long for rivers and trees, but what they see is