Tibetan
བོ་ནི། རིག་གྲོལ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱམས་མགོན་གྱིས། །ཇི་ལྟ་ཇི་ (༡༤༡)སྙེད་ནང་གི་ནི། །ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་དག་པའི་ཕྱིར། །བློ་ལྡན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །བླ་མེད་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་། །ཅེས་ཇི་ལྟ་བ་རིག་པའི་ཡོན་ཏན། །ཇི་སྙེད་པ་རིག་པའི་ཡོན་ཏན། ནང་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་གསུམ། དེ་ཉིད་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་སུ་གྱུར་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་ངོ་སྐལ་སྤང་བྱ་ཆགས་སྒྲིབ་ཐོགས་སྒྲིབ་དམན་སྒྲིབ་གསུམ་ལས་གྲོལ་བའི་ཡོན་ཏན་ཏེ་དྲུག། དབྱེ་གཞི་ནི་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། གྲོལ་བའི་ཡོན་ཏན་བསྣན་པའི་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ལ་ཏེ། ཉན་རང་གི་དགེ་འདུན་ལ་རྒྱུན་ཞུགས། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་མི་འོང་གཉིས། དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ་བཞི་པོ་དང་དེར་ཞུགས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུར་གནས་པ་གཉིས་རེ་སྟེ་ཞུགས་གནས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པས་སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་འམ་ཕྲལ་བའི་ཡ་བརྒྱད། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ས་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་མཐའ་དག་པའི་རང་སའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་ཀྱིས་མ་ལང་པ་གང་ཞིག་མངའ་ཡང་། ལམ་དང་སྐྱོབས་པའི་ངོ་བོ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་དེ་ནི་སྟོན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་མོད། དེ་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་སམ་བསླབ་པའི་གནས་ཀུན་གྱི་བརྟེན་གནས། དགེ་འདུན་ཡིན་ཕྱིར་དཀོན་ (༡༤༢)མཆོག་གསུམ་ཞེས་སྐྱབས་ཀྱི་ཡུལ་མཆོག་ཏུ་གྲུབ་པའོ། །སྐྱབས་འགྲོའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ལྟོས་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་ཡི་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་ལས། འདོད་བྱའི་འབྲས་བུ་དུས་གཞན་མ་འོང་བར་འགྲུབ་པར་འདོད་པ་རྒྱུ། ད་ལྟ་གྲུབ་པ་རང་སེམས་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་ཇི་བཞིན་མཐོང་བ་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་འགྲོ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་དག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུའི་སྐྱབས་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་དགེ་འདུན་ཏེ་དཀོན་མཆོག་རྣམ་པ་གསུམ་གཙོ་ཞིང་། སྔགས་སུ་དེ་དང་དེ་ཡི་ངོ་བོ་བླ་མར་འདུས་པ་ཤེས་པས་ཕྱི་མ་གཅིག་པོ་འདི་གཙོ་བོར་བྱེད་དོ། །མཐར་ཐུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་དག་གཟུགས་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱང་ལམ་གོང་མར་སོང་དུས་འོག་མ་དྲི་བཅས་སུ་འདོར་ཏེ། ཉན་རང་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱང་ད་དུང་སངས་རྒྱས་ལ་ལྟོས་དགོས་པས་ཚད་ལྡན་གྱི་ཡུལ་མིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། །སྤང་ཕྱིར་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཕྱིར། །མེད་ཕྱིར་འཇིག་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་རྣམ་གཉིས་དང་འཕགས་པའི་ཚོགས། །གཏན་གྱི་སྐྱབས་གནས་མ
Chinese
即是说，具有智慧和解脱二者。慈氏怙主（弥勒菩萨）说： “如所有性及尽所有性中，以清净智慧观照之故，具慧不退转之众，具有无上功德。” 如是，如所有性是智慧的功德，尽所有性是智慧的功德，内智慧观照的功德，共有三种。成为获得彼之方便的无间道之体性，从所断的贪执之障、滞碍之障、下劣之障三者中解脱的功德，共有六种。分类的依据是智慧的功德和解脱的功德相加的八种。 如此是菩萨的僧伽，声闻缘觉的僧伽有预流果、一来果、不来果二者、阿罗汉，此四者以及入此果者和住于此果者各二，入果和住果合为一体，即是四双八辈士。安住于佛子地的所有自地功德，虽多得无法言说，然而是将道和救护之体性安立于正法上。法虽是从导师（佛陀）所生，然而是成办彼之助伴或一切修学之处的所依，因为是僧伽的缘故，所以成为三宝，是殊胜的皈依处。 皈依的体性是由“于彼”等所诠释的。于彼，从观待因和果的皈依之誓言二者来说，希求所欲之果在未来他时成就者是因，现在成就，如实见到自心是三身之体性者是果之皈依，这是金刚乘的特点。因之皈依处是佛法僧，三宝为主，密咒中了知彼与彼之体性融入上师，因此后者一个为主。若从究竟的角度来说，彼等是色身的世俗谛，法也是在上道时，舍弃下道之有垢，声闻缘觉菩萨等也仍然需要依赖佛陀，因此不是具量的对境。 又是《宝性论》中说：“为舍弃故，是欺诳性故，无有故，是坏灭性故，二种法与圣者众，非为恒常皈依处。”
English
That is, it possesses both wisdom and liberation. The Protector Maitreya said: "In suchness and allness, because of pure wisdom's vision, the wise, non-returning assembly, possesses unsurpassed qualities." Thus, suchness is the quality of wisdom, allness is the quality of wisdom, and the quality of inner wisdom's vision, there are three. Becoming the nature of the uninterrupted path that is the means to attain that, the qualities of liberation from the three obscurations to be abandoned: attachment obscuration, hindrance obscuration, and inferior obscuration, there are six. The basis of division is the qualities of wisdom and the qualities of liberation added together, making eight. Such is the Sangha of Bodhisattvas. The Sangha of Hearers and Solitary Realizers includes Stream-enterers, Once-returners, Non-returners, and Arhats, these four, and those who have entered these fruits and those who abide in these fruits, two each. Entering the fruit and abiding in the fruit combined into one, they are the four pairs or eight individual types of persons. Although the qualities of one's own ground of all those who abide perfectly on the ground of the Buddha's sons are so numerous that they cannot be expressed, the nature of the path and protection is established in the sacred Dharma. Although the Dharma arises from the Teacher (Buddha), it is the support of the companions who accomplish it or all places of learning. Because it is the Sangha, it becomes the Three Jewels, the supreme refuge. The characteristic of taking refuge is explained by "in that," etc. In that, from the perspective of the vows of refuge that rely on cause and effect, the cause is the desire for the desired result to be accomplished at another time in the future. The refuge of the result is seeing one's own mind as the nature of the three bodies as it is, which is a special characteristic of the Vajrayana. The object of refuge of the cause is the Buddha, Dharma, and Sangha, the three jewels being the main ones. In mantra, knowing that the nature of that and that are integrated into the Guru, therefore this latter one is the main one. From the ultimate point of view, those are the conventional truth of the form body, and the Dharma is also abandoned as defiled when the lower path is gone to the upper path. Hearers, Solitary Realizers, Bodhisattvas, etc., still need to rely on the Buddha, so they are not valid objects. Moreover, it is said in the Uttaratantra: "Because of abandonment, because of being deceptive, because of non-existence, because of being subject to destruction, the two kinds of Dharma and the assembly of noble ones are not a permanent refuge."
Tibetan
་ཡིན་ནོ། །སྐྱབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་ཉིད། །སྐྱོབ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཅན་ཕྱིར། ། (༡༤༣)ཚོགས་ཀྱང་དེ་ཡི་མཐར་ཐུག་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ལུང་དེའི་དགོངས་པ་ལྟར་ན་ཆོས་དགེ་འདུན་བཤད་མ་ཐག་པ་བཞིན་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་མཐར་ཐུག་ཏུ་བསྔགས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་དོན་སོ་སོ་ནི་འདི་ལྟར་གསལ་ལོ། དྲིན་ལན་བསབ་པའི་མདོར་གསོལ་བ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི་འམ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །བཀའ་རྩལ་པ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་ཡི། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས། དག་ཐོབ་བྲལ་བའི་ཡེ་སངས་རྒྱས། །མི་འགྱུར་དྲི་མེད་ཆོས་དང་ནི། །ཡོན་ཏན་ལྷུན་རྫོགས་དགེ་འདུན་ཉིད། །ཡིན་ཕྱིར་རང་གི་སེམས་ཉིད་མཆོག། གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་པོ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ལ་རིགས་ཅན་གསུམ་ཡོད་པ་ཉི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། །ཉི་ཚེ་བ་དང་མཆོག་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡི་ཀུན་སློང་གསུམ་ལས་དང་པོ་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུ་ནི། ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་ནས་འཇིགས་ནས་མངོན་མཐོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་འགྲོ་ཞིང་། འབྲིང་གཉིས་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པས་འཇིགས་ནས་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་ (༡༤༤)དུས་ནི་གནས་སྐབས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དང་མཐར་ཐུག་ནི་ཉན་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་འགྲོ་ཞིང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་གཞན་དོན་སྤངས་པའི་རང་ཉིད་ཞི་བདེའི་བློ་ལ་ཞེན་པས་འཇིགས་ནས་སྲིད་པར་འཁོར་རོ་ཅོག་པའི་སེམས་ཅན་དབུགས་འབྱིན་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བསྒྲལ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་བར་དུ་འགྲོའོ། །དེ་ཡང་རང་གི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བྲལ་རྒྱུའི་དྲི་མ་དང་ཐོབ་རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་གསར་བསྒྲུབ་མེད་པས་བསླུ་བ་སྤངས་པ་གང་ཞིག་འབྲས་བུའམ་བླ་ན་མེད་པའི་སྐྱབས་གནས་སོ། །རྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེ་འགྲོ་ཁམས་ལ་མི་གཡེལ་བ་ནི་ལམ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་ལམ་དེ་བཞིན་དུ་བག་ཆགས་ཀྱི། ལས་ཀྱི་མཐའི། འཁྲུལ་འཁོར་མ་ངེས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ལམ་སྟེ་རྒྱུད་ལྔས་བསྡུས་པའི་འགྲོ་བ་ལ་དུས་དེར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཐུགས་རྗེ་འཇུག་པ་དུས་ལས་ཡོལ་བ་མེད་དེ། འདི་སྐད་དུ་ལས་བརྒྱ་པ་ལས། །རྒྱ་མཚོ་ཆུ་སྲིན་གནས་པའི་རླབས། །དུས་ལས་ཡོལ་བར་འགྱུར་སྲིད་ཀྱང་། །གདུལ
Chinese
是的。皈依唯有佛。救护者因具有法身。(143) 僧众也是它的究竟。如是说。按照那个教证的观点，即使可以像刚讲完法、僧一样，佛也是究竟的赞颂。那么，它的各个意义是这样阐明的。在报答恩德的经中祈请：是皈依色身吗？是皈依法身吗？语自在者说：皈依法身。不是皈依色身。因为色身不是佛。等等。在《智慧成就》中说：清净、离系的原始佛，不变、无垢之法，功德圆满之僧，因此自己的心性是殊胜的。如是说。皈依者所依之补特伽罗有三种，由“仅有”等显示。仅有者、殊胜者和无上者的三种意乐中，最初的小士，从恶趣的痛苦中恐惧，直至获得增上生的果位之间行进。中士因轮回的各种痛苦而恐惧，追求解脱，(144)时间是暂时尽其一生，究竟是直至获得声闻、独觉的果位之间行进。大士因舍弃他利，执着于自身寂静之心的恐惧，为了将轮回中所有的众生救度到伟大的解脱者佛的果位，直至殊胜菩提之间行进。而且，自己的心性自性清净的真如，没有要去除的垢染和要获得的功德新修，因此舍弃欺骗者，即是果或无上的皈依处。诸佛的慈悲不舍众生界，是“道时”等所说。对此，如梦境之道一般，习气的，业的边际，迷乱不定的因和果各自确定的道，即以五蕴所摄的众生，彼时诸佛对众生界生起慈悲，没有错过时机。如《业百颂》中所说：大海中摩羯鱼栖息的波浪，或许会错过时机，但
English
Yes. Refuge is only the Buddha. The protector has the Dharmakaya. (143) The Sangha is also its ultimate. Thus it is said. According to the view of that scripture, even if it can be like just having explained the Dharma and Sangha, the Buddha is the ultimate praise. So, its individual meanings are explained as follows. In the Sutra of Repaying Kindness, it is requested: Is it taking refuge in the Rupakaya? Is it taking refuge in the Dharmakaya? The Lord of Speech said: Take refuge in the Dharmakaya. It is not taking refuge in the Rupakaya. Because the Rupakaya is not the Buddha. And so on. In Yeshe Drubpa it says: The primordial Buddha, pure and free from attainment, the unchanging, stainless Dharma, the Sangha with fully accomplished qualities, therefore one's own mind is supreme. As it is said. The person on whom one takes refuge has three types, shown by "only," etc. Among the three intentions of the mere, the excellent, and the unsurpassed, the first, the small person, goes from fear of the suffering of the lower realms to obtaining the state of higher rebirth. The middling one, fearing the various sufferings of samsara, seeks liberation, (144) the time is temporarily as long as one lives, and ultimately goes until obtaining the fruit of the Hearer and Solitary Realizer. The great person, fearing the attachment to his own peaceful mind, abandoning the benefit of others, goes until the supreme Bodhi in order to save all sentient beings in samsara to the state of the great liberator, the Buddha. Moreover, since one's own mind, the thusness that is naturally pure, has no defilements to be removed and no newly acquired qualities to be obtained, abandoning the deceiver is the fruit or the unsurpassed refuge. The Buddhas' compassion does not abandon the realm of beings, as stated in "path time," etc. In this regard, like the path of a dream, the path where the causes and effects of habits, the limits of karma, and uncertain confusion are each determined, that is, beings gathered by the five aggregates, at that time the Buddhas arise with compassion for the realm of sentient beings, without missing the opportunity. As it is said in the Hundred Deeds: The waves where makara fish dwell in the ocean may miss the time, but