Tibetan
་ལག་ལེན་དུ་དྲིལ་ནས་ཁྲིད་ཀྱི་ལུགས་སུ་འདེབས་པའི་ཚུལ་ལ། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བ། ཚེ་མི་རྟག་པ། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས། ལས་རྒྱུ་འབྲས། ཐར་པའི་ཕན་ཡོན། བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང་དྲུག་ལས་དང་པོ་ལའང་། ངོ་བོ་དལ་བ་བསམ་པ། ཁྱད་པར་འབྱོར་པ་བསམ་པ། རྙེད་དཀའི་དཔེ་ལ་བསམ་པ། གྲངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསམ་པ་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི། མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་དུ་སྐྱེས་ན་ཆོས་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པས་དལ་ (༨༦༣)བ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ། དམྱལ་བར་སྐྱེས་ན་ཚ་གྲང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཁོར་མོར་སྤྱོད་པས་ཆོས་བྱེད་དུ་མི་ཁོམ། ཡི་དྭགས་ནི་བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྤྱོད་པས་ཆོས་བྱེད་དུ་མི་ཁོམ། །དུད་འགྲོ་ནི་བཀོལ་སྤྱོད་དང་ཕན་ཚུན་འཚེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྤྱོད་པས་ཆོས་བྱེད་དུ་མི་ཁོམ། ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ངང་དུ་དུས་དྲོན་པས་ཆོས་བྱེད་དུ་མི་ཁོམ། ཡུལ་མཐའ་ཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མེད་པས་ཆོས་བྱེད་དུ་མི་ཁོམ། མུ་སྟེགས་བྱེད་མ་དེ་དང་བསམ་པ་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པའི་སྐལ་བ་ངན་པར་སྐྱེས་ན་རང་རྒྱུད་ལོག་ལྟས་སླད་པས་ཆོས་ (༨༦༤)བྱེད་དུ་མི་ཁོམ། མུན་པའི་བསྐལ་པ་ལ་སྐྱེས་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྒྲ་མི་གྲག་ཅིང་དགེ་སྡིག་ངོ་མི་ཤེས་པས་ཆོས་བྱེད་དུ་མི་ཁོམ། ལྐུགས་པར་སྐྱེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སུ་མི་རུང་བས་ཆོས་བྱེད་དུ་མི་ཁོམ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཁོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་བྱེད་པའི་སྐབས་ཡོད་པས་དལ་བའི་སྒྲ་ཞུགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ད་རེས་རང་རྒྱུད་རྟེན་གྱི་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་དགའ་བསྒོམས་ཤིང་། སླད་ནས་འདི་འདྲ་བའི་དལ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་ད་རེས་ཆོས་ལ་མ་འབད་ན་བདག་གི་མི་ལུས་དོན་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསམ་ཞིང་། དགེ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བསྔོ་བ་ནི་འོག་མ་རྣམས་ལའང་འགྲེའོ། །ཞར་ལ་ཕྲལ་བྱུང་རྐྱེན་གྱི་མི་ཁོམ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་། རིས་ཆད་བློའི་མཁོམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་རྒྱུད་ཆུད་ཟོས་པ་ལའང་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ནས་རང་མཚང་གདོན་པ་ནི་དོན་ (༨༦༥)ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེར། དུག་ལྔ་འཁྲུག་དང་བླུན་རྨོངས་བདུད་ཀྱིས་ཟིན། །ལེ་ལོ་ཅན་དང་ལས་ངན་མཚོ་ཆེན་རྡོལ། །གཞན་དབང་འཇིགས་སྐྱོབ་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་སྟེ། །ཕྲལ་བྱུང་རྐྱེན་གྱི་མི་ཁོམ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །ཅེས་དང་། །འཆིང་བ་དམ་ལྡན་ཀུན་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་ངན། །འཁོར་བར་མི་སྐྱོ་དད་པ་ཅུང་ཟད་མེད། །མི་དགེ་སྡིག་སྤྱོད་ཆོས་ལ་སེམས་པ་བྲལ། །སྡོམ་དང་དམ་ཚིག་འཆལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །རིས་ཆད་བློ་ཡི་མི་ཁོམ་རྣམ་པ་བརྒྱུད། །ཅེས་དང་། དེ་ལ་བརྒྱད་ཚན་གཉིས་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་འང་འབྱུང་ཉེ་བ་ཡིན་པས། དེ་དག་ལ་བླང་དོར་མ་བགྱིས་ན་དལ་བའི་ངོ་བོ་ཙམ་ཐོབ་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་མི་ཁོམ་པའི་གནས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བས་མི་ཚེ་སོས་དལ་དུ་རྒ་བའི་དལ་བ་ཙམ་པོ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་རང་འབྱོར་ལྔ་དང་གཞན་འབྱོར་ལྔ་ལས། དང་པོ་རང་འབྱོར་ནི། མི་ལུས་མ་ཐོབ་ན་ཆོས་དང་མི་མཇལ་བ་ལས། ད་རེས་མིའི་ལུས་རྟེན་གྱི་འབྱོར་ (༨༦༦)པ་དང་། དེའང་ཆོས་མེད་པའི་ཡུལ་མཐའ་ཁོབ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་ན་ཆོས་དང་མི་མཇལ་བ་ལ། ད་རེས་ཆོས་ཚིགས་ཀྱི་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་བས་ཡུལ་གྱི་འབྱོར་པ་དང་། དབང་པོ་མཚང་ན་ཆོས་ཀྱི་གེགས་སུ་འགྱུར་བ་ལས། ད་རེས་དེ་འདྲའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བས་དབང་པོའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱོར་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལོག་པ་སྟེ་རྟག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་ན་ཆོས་དང་རྒྱབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པ་ལས། ད་རེས་དགེ་བ་ལ་མོས་པས་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་འབྱོར་པ་དང་། དད་པའི་གནས་བསྟན་པ་ལ་མ་དད་ན་ཆོས་ལ་ཡིད་མི་ཕྱོགས་པ་ལས། ད་རེས་བློ་ཆོས་ལ་ཕྱོགས་ནུས་པས་དད་པའི་འབྱོར་པ་སྟེ། ལྔ་པོ་ནི་རང་ངོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཚངས་དགོས་པས་རང་འབྱོར་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་གཞན་འབྱོར་ནི། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པའི་སྒྲོན་བསྐལ་ལ་མ་སྐྱེས་ན་ཆོས་ཀྱི་མིང་ཡང་མེད་པ་ལས། ད་རེས་སངས་རྒྱས་བྱོན་པའི་བསྐལ་པ་དང་ཐུག་པས་སྟོན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འབྱོར་པ་དང་། བྱོན་ཀྱང་ཆོས་མ་བསྟན་ན་མི་ཕན་པ་ལས། (༨༦༧)ཆོས་འཁོར་རིམ་པ་གསུམ་བསྟན་པས་ཆོས་ཀྱི་འབྱོར་བ་དང་། ཆོས་བསྟན་ཀྱང་བསྟན་པ་ནུབ་ན་མི་ཕན་པ་ལས། ད་ལྟ་བསྟན་པའི་གནས་ཚང་མ་རྫོགས་པས་དུས་ཀྱི་འབྱོར་བ་དང་། བསྟན་པ་གནས་ཀྱང་དེ་ལ་མ་ཞུགས་ན་མི་ཕན་པ་ལ། བསྟན་པའི་སྐོར་ཞུགས་པས་རང་གི་སྐལ་བས་འབྱོར་པ་དང་། ཞུགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མ་ཟིན་ན་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པ་ལ་དེས་ཟིན་པས་ལྷག་པའི་ཐུགས་རྗེས་འབྱོར་པ་སྟེ། ལྔ་པོ་ནི་གཞན་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་ཚད་དགོས་པས་གཞན་འབྱོར་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཚང་ན་དམ་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་མི་ལུས་རིན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལས་གཅིག་ཤོས་ཙམ་མཚང་ཡང་ཐར་ལམ་རྣལ་མར་འགྲོ་མི་ནུས་པས་མི
Chinese
关于将实修归纳为引导次第的方法。暇满难得、寿命无常、轮回的过患、业果、解脱的利益、依止善知识等六者中的第一个，也有四种思维方式：思维自性暇满、思维差别圆满、思维难得之比喻、思维数量之差别。第一种是：如果投生于八无暇处，就没有修法的能力，所以不是暇满的状态。如果投生于地狱，就要饱受寒热之苦，没有空闲修法。饿鬼要遭受饥渴之苦，没有空闲修法。旁生要遭受役使和互相残害之苦，没有空闲修法。长寿天在无意识的状态中度过漫长的时间，没有空闲修法。如果投生于边地，没有佛法，没有空闲修法。如果投生于与外道徒和想法不一致的恶劣环境中，自相续被邪见所染污，没有空闲修法。如果投生于黑暗劫，听不到三宝的名号，不了解善恶，没有空闲修法。如果投生为哑巴，除了意识之外什么都做不了，没有空闲修法。像这样，没有投生于这八种地方，就叫做有暇，因为有修法的机会，所以才加入了“暇”这个词。因此，皈依和发菩提心之后，现在要观想自己没有投生于作为所依的八无暇处而感到欢喜。之后，要反复思维像这样的八暇之体性是极其难得的，如果现在不精进修法，自己的人身就没有意义了。将善根回向给一切众生，这也适用于后面的内容。顺便说一下，对于由外缘造成的八种无暇和被破戒的散乱心所浪费的自相续，也要仔细观察，去除自己的缺点，这是具有重大意义的，所以在《如意宝》中说：五毒纷乱，愚昧无知被魔所控制，懒惰者和恶业如大海般涌现，受他支配，恐惧救护，伪装成佛法，这就是由外缘造成的八种无暇。以及，束缚、誓言、具足行为。
English
Regarding the method of summarizing practice into the order of guidance. The difficulty of finding leisure and fortune, the impermanence of life, the faults of samsara, the law of karma, the benefits of liberation, and reliance on a spiritual friend, etc., the first of the six also has four ways of thinking: thinking about the nature of leisure, thinking about the difference of fortune, thinking about the analogy of difficulty in finding, and thinking about the difference in number. The first is: If one is born in the eight states of no leisure, one has no power to practice Dharma, so it is not a state of leisure. If one is born in hell, one will suffer from the torment of heat and cold, and one will have no time to practice Dharma. Hungry ghosts suffer from the torment of hunger and thirst, and have no time to practice Dharma. Animals suffer from the torment of being exploited and harming each other, and have no time to practice Dharma. Long-lived gods spend a long time in a state of unconsciousness, and have no time to practice Dharma. If one is born in a remote area, there is no Buddha's teaching, and one has no time to practice Dharma. If one is born in an evil environment where one's thoughts are not in harmony with those of non-Buddhists, one's mind is defiled by wrong views, and one has no time to practice Dharma. If one is born in a dark age, one cannot hear the names of the Three Jewels, and one does not understand good and evil, and one has no time to practice Dharma. If one is born dumb, one can do nothing but consciousness, and one has no time to practice Dharma. In this way, not being born in these eight places is called having leisure, because there is an opportunity to practice Dharma, so the word "leisure" is added. Therefore, after taking refuge and generating Bodhicitta, one should now contemplate with joy that one has not been born in the eight states of no leisure as a basis. Afterwards, one should repeatedly think that the nature of these eight leisures is extremely difficult to find, and if one does not strive to practice Dharma now, one's human body will be meaningless. Dedicating the merit to all sentient beings also applies to the following content. By the way, one should also carefully observe the eight kinds of no leisure caused by external conditions and the self-continuum wasted by the distracted mind of broken precepts, and remove one's own shortcomings, which is of great significance, so it is said in the "Wish-Fulfilling Jewel": The five poisons are in turmoil, and ignorance is controlled by demons, the lazy and evil deeds are like a sea, being controlled by others, fear and protection, disguised as Dharma, these are the eight kinds of no leisure caused by external conditions. And, bondage, vows, possessing conduct.
Chinese
极其恶劣。 不厌离轮回，没有丝毫信心。 不行善，作恶业，心中没有佛法。 破戒和誓言，这叫做。 断绝希望，心识没有闲暇，经历各种状态。 如是说。其中，这两种八无暇尤其容易发生。如果不对这些加以取舍，即使获得了闲暇的表象，也会因为没有闲暇修持佛法而堕落，所以要知道，人生只是在悠闲中衰老的闲暇而已。 第二，从自身圆满五种和他人圆满五种来说。第一，自身圆满是：如果没有获得人身，就不会遇到佛法。现在获得了人身之身（866）。而且，如果出生在没有佛法的边地等地方，就不会遇到佛法。现在出生在具有佛法的中央地区，这是地域的圆满。如果根缺损，就会成为佛法的障碍。现在没有这样的过失，这是根的功德的圆满。业的颠倒，即总是行不善，与佛法背道而驰。现在乐于行善，这是思想的差别的圆满。如果对信仰的对境——教法没有信心，心就不会倾向于佛法。现在心能够倾向于佛法，这是信心的圆满。这五种是依靠自身而必须具备的，所以叫做自身圆满五种。 第二，他人圆满是：如果没有出生在佛陀出世的贤劫，就连佛法的名字也不会有。现在遇到了佛陀出世的贤劫，这是导师殊胜的圆满。即使出世了，如果不宣说佛法，也没有利益（867）。宣说了三次法轮，这是佛法的圆满。即使宣说了佛法，如果教法衰败，也没有利益。现在教法的住处全部圆满，这是时间的圆满。即使教法住世，如果不进入其中，也没有利益。进入了教法的行列，这是以自己的福分而圆满。即使进入了，如果没有遇到顺缘——善知识，就不会了解佛法的真谛，因为遇到了善知识，这是以超胜的慈悲而圆满。这五种是依靠他缘而必须具备的，所以叫做他人圆满五种。 这样，如果十八种圆满都具备，就是修持正法的所依，所以叫做人身难得。如果仅仅缺少其中一种，也无法真正地走上解脱道，所以人
English
Extremely bad. Not weary of samsara, without the slightest faith. Not doing good, committing evil deeds, without Dharma in mind. Breaking vows and samaya, this is called. Severed hope, mind without leisure, experiencing various states. Thus it is said. Among these, these two sets of eight unavailabilities are particularly likely to occur. If one does not adopt and abandon these, even if one obtains the mere appearance of leisure, one will fall into a state of not having leisure to practice Dharma. Therefore, one should recognize that life is merely a leisure of aging in ease. Secondly, from the five personal endowments and the five circumstantial endowments. First, the personal endowments are: If one does not obtain a human body, one will not encounter the Dharma. Now, one has obtained the endowment of a human body (866). Moreover, if one is born in a border region without Dharma, one will not encounter the Dharma. Now, one is born in a central region with Dharma, this is the endowment of place. If the senses are deficient, it will become an obstacle to the Dharma. Now, one is free from such faults, this is the endowment of the qualities of the senses. The reversal of karma, that is, always engaging in non-virtue, is contrary to the Dharma. Now, one is inclined to virtue, this is the endowment of the difference of thought. If one does not have faith in the object of faith—the teachings, the mind will not incline to the Dharma. Now, the mind is able to incline to the Dharma, this is the endowment of faith. These five are required to be complete in relation to oneself, so they are called the five personal endowments. Secondly, the circumstantial endowments are: If one is not born in the Fortunate Aeon when the Buddha appeared in the world, one will not even have the name of the Dharma. Now, one has encountered the Fortunate Aeon when the Buddha appeared, this is the endowment of a distinguished teacher. Even if he appeared, if he did not teach the Dharma, there would be no benefit (867). He taught the three turnings of the Dharma wheel, this is the endowment of the Dharma. Even if he taught the Dharma, if the teachings declined, there would be no benefit. Now, all the abodes of the teachings are complete, this is the endowment of time. Even if the teachings abide, if one does not enter into them, there is no benefit. One has entered into the ranks of the teachings, this is the endowment by one's own merit. Even if one has entered, if one does not encounter the favorable condition—a virtuous friend, one will not understand the true nature of the Dharma. Because one has encountered a virtuous friend, this is the endowment by the surpassing compassion. These five are required to be complete in relation to other conditions, so they are called the five circumstantial endowments. Thus, if all eighteen endowments are complete, it is the basis for practicing the sacred Dharma, so it is called a precious human body. If even one of them is lacking, one cannot truly walk the path of liberation, so human