Tibetan
འདྲེས་པར། །སྣང་ཡང་དེ་ལ་དེར་འཛིན་གྱི། །འཛིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་གྲོལ་བས། །སྣང་དང་མི་སྣང་གཉིས་ཀ་མེད། །ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། །རིག་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་ཉིད་ལ། །སྣང་བས་ཡེ་ནས་གོས་མ་མྱོང་། །སྣང་མཁན་གཟུང་བའི་ཡུལ་ཉིད་ལ། །འཛིན་པས་གློ་བུར་བཅིངས་པས་ལན། །མི་སྣང་རྨུགས་པའང་དེ་མ་ཡིན། །རིག་པའི་རང་བཞིན་འགག་མེད་ལ། །མེ་ལོང་ངོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན། །སྣང་ཆའི་རྟེན་འབྲེལ་མཐའ་ཡས་པ། །གོས་པ་མེད་བཞིན་སོ་སོར་གསལ། །དཔེར་ན་ཆུ་ནང་ཟླ་བ་ལ། །ཟླ་བའི་བྱད་དབྱིབས་ཚང་ན་ཡང་། །ཆུ་ལ་ཟླ་བས་མ་གོས་ཤིང་། །དེ་ལྟར་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་ལ། །འོད་དང་བསིལ་བའི་རེག་བྱ་སོགས། །ཟླ་བའི་ཡོན་ཏན་རྡུལ་ཙམ་མེད། །དེ་ཕྱིར་དག་དང་མ་དག་གིས། །སྣང་ཆའི་རྟེན་འབྲེལ་ཅིར་ཤར་ཡང་། །འཛིན་པ་གྲོལ་བའི་ཁྱད་པར་ཆོས། །ནང་གསལ་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་བའི། །རིག་པའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་རོ། །དེ་ཡང་གཞི་སྣང་ཕྱིར་གསལ་གྱི། །སྣང་བའི་ཆ་ནས་འཁྲུལ་སྣང་དང་། །དག་སྣང་གཉིས་སུ་ཤར་བའི་ཚེ། །འཁྲུལ་སྣང་མ་དག་འཁོར་བའི་སྒོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་མ་རིག་པའི། །ས་བོན་ཉིད་ལས་ཡོད་མི་འདའ། །དག་སྣང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་སྒོ། །ངོ་བོའི་ཆ་ནས་འཁྲུལ་བ་ལྟར། །སྣང་ཡང་བྱེད་ལས་ཆ་ནས་དེས། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཁྱད་ཡོད་ཕྱིར། །འོད་གསལ་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལ། །ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུངས། །དཔེ་ནི་ནོར་བུ་སྒྲོན་མེའི་འོད། །འོད་ཀྱི་ངང་དུ་མཚུངས་ན་ཡང་། །ནོར་བུས་མུན་པ་མི་སེལ་ལ། །སྒྲོན་མེས་མུན་པ་སེལ་བ་བཞིན། །ཤེས་པར་བྱ་ཕྱིར་རྣམ་འགྲེལ་ལས། །ནོར་བུ་སྒྲོན་མེའི་འོད་དག་ལ། །ནོར་བུའི་བློ་ཡིས་མངོན་རྒྱུག་པ། །ལོག་པའི་ཤེས་པར་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། །ཇི་ལྟར་དོན་བྱེད་ལ་ཁྱད་ཡོད། ། ། ། །། །། །། །། །། །། །།། །།། །། །། །། །། །། །། །། ། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། །། ། ། ཅེས་སོ་དོན་ལ་འདི་དག་ནི། །རིག་པས་དབྱིངས་ལ་འཇལ་བའི་ཚུལ། །ཡིན་ཕྱིར་རྟོག་གེའི་རིག་པ་ཡིས། །བརྒལ་བརྟག་མཚོན་པའི་གནས་མ་ཡིན། །ཡང་དག་མཐོང་བའི་བློ་མིག་གིས། །ངོ་བོ་དང་ནི་རང་བཞིན་གྱི། །ལྡོག་པའི་ཆ་ནི་རྣམ་དབྱེ་ནས། །རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །།དྲི་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པར། །སྲིད་ཞི་གཉིས་པོ་གང་ཞིག་སྔ། །སེམས་ཅན་སྔ་ན་དང་པོ་རང་། །སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་གང་ནས་བྱུང་། །མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། །དང་པོ་སྟོང་པ་རིས་མེད་
Chinese
混杂显现，然于彼不作彼想， 由执著之法性中解脱故， 显现与不显，二者皆无有。 何以故耶？此如下述： 觉性之体性为空性， 显现从未沾染。 显现者，乃是所取之境， 以执著而骤然束缚之故。 不显之昏昧，亦非彼（空性）。 觉性之自性无有止息， 如镜面之影像。 显现之缘起无有边际， 无有沾染而各自明晰。 譬如水中之月亮， 虽具月亮之形貌， 然月亮不沾染于水。 如是显现之影像中， 光与清凉之触等， 月亮之功德丝毫皆无。 是故，清净与不清净， 显现之缘起无论如何显现， 解脱执著乃为差别之法。 内明离戏论， 就觉性而言即是如此。 彼亦为基显故而外明， 就显现而言，于错乱显现与， 清净显现二者显现之时， 错乱显现乃不清净轮回之门， 如其所显现般，不离无明之， 种子本身。 清净显现乃解脱道之门， 就体性而言，虽如错乱般， 显现，然就作用而言，彼， 具有解脱之差别故， 光明幻化之显现中， 宣说有无量功德。 譬如宝珠灯之光， 虽于光之体性中相同， 然宝珠不能遣除黑暗， 如灯能遣除黑暗般。 为令知晓故，于《释量论》中， 于宝珠灯之光中， 以宝珠之意而明显运行， 虽与颠倒之识无有差别， 然于成办义利如何有差别？
English
Though appearing mixed, yet not grasping it as such, Because of liberation from the nature of grasping, Both appearance and non-appearance are absent. Why is that? It is like this: The essence of awareness is emptiness, Appearance has never been tainted. The appearance maker, the very object of grasping, Is bound suddenly by grasping. Non-appearance, the darkness, is also not that (emptiness). The nature of awareness is unceasing, Like the reflection on the surface of a mirror. The dependent arising of appearances is limitless, Clear individually without being tainted. For example, the moon in the water, Although possessing the complete form of the moon, The moon does not taint the water. Likewise, in the reflection of appearance, Light and cool touch, etc., Not even a particle of the moon's qualities exists. Therefore, whether pure or impure, No matter how the dependent arising of appearances manifests, The difference is the dharma of liberation from grasping. Inner clarity, the cessation of elaboration, Is thus in terms of awareness. That is also outwardly clear because it is the ground appearance, In terms of appearance, when deluded appearances and, Pure appearances arise, Deluded appearances are the door to impure samsara, As it appears, it does not deviate from the seed of ignorance itself. Pure appearances are the door to the path of liberation, In terms of essence, although appearing like delusion, Yet in terms of function, it, Has the difference of being liberated, In the appearance of luminous illusion, It is said that there are immeasurable qualities. For example, the light of a jewel lamp, Although the same in the nature of light, The jewel does not dispel darkness, Just as the lamp dispels darkness. To be known, in the Commentary on Valid Cognition, In the light of the jewel lamp, Manifestly running with the mind of the jewel, Although there is no difference from inverted consciousness, How is there a difference in accomplishing meaning?", "original_tibetan": "ཅེས་སོ་དོན་ལ་འདི་དག་ནི། །རིག་པས་དབྱིངས་ལ་འཇལ་བའི་ཚུལ། །ཡིན་ཕྱིར་རྟོག་གེའི་རིག་པ་ཡིས། །བརྒལ་བརྟག་མཚོན་པའི་གནས་མ་ཡིན། །ཡང་དག་མཐོང་བའི་བློ་མིག་གིས། །ངོ་བོ་དང་ནི་རང་བཞིན་གྱི། །ལྡོག་པའི་ཆ་ནི་རྣམ་དབྱེ་ནས། །རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །།དྲི་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པར། །སྲིད་ཞི་གཉིས་པོ་གང་ཞིག་སྔ། །སེམས་ཅན་སྔ་ན་དང་པོ་རང་། །སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་གང་ནས་བྱུང་། །མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། །དང་པོ་སྟོང་པ་རིས་མེད་", "chinese_translation": "如是，就意义而言，此等乃是， 以觉性衡量法界之方式， 是故，非为以分别之觉性， 辩驳衡量之境。 以真实见之慧眼， 从体性与自性之， 相异之处加以辨别， 唯有如是方可了悟。 于三十七问中， 有寂二者何者先？ 有情先为最初。 彼有情从何处生？ 若言从无明而生， 最初空性无有界限。", "english_translation": "Thus, in terms of meaning, these are, The way to measure the dharmadhatu with awareness, Therefore, it is not a place to argue and measure with discriminating awareness. With the eye of wisdom that sees the truth, From the differences between essence and nature, Discriminate and distinguish, Only then can it be realized. In the thirty-seventh question, Which comes first, samsara or nirvana? Sentient beings are first and foremost. From where did those sentient beings arise? If it is said that they arise from ignorance, The initial emptiness is without limit.
Tibetan
ལ། །མ་རིག་པ་ཞེས་གང་གིས་གྲུབ། །དེ་ཡི་བྱུང་ས་བྱུང་དུས་གང་། །འོན་ཏེ་སངས་རྒྱས་སྔ་ཞེས་ན། །དང་པོ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་། །འཁྲུལ་གྲོལ་སེམས་ལ་མ་བརྟེན་པའི། །དེ་འདྲའི་སངས་རྒྱས་ཉམས་དགའི་གནས། །ཞེས་དྲི་ལན་དུ་འདི་ལྟར་བརྗོད། །སྲིད་ཞིར་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི། །ངོ་བོ་རིག་དང་མ་རིག་སྟེ། །དཔེར་ན་ལག་པའི་མདུན་རྒྱབ་འདྲ། །གཞི་གཅིག་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་གྲུབ། །དེ་ལ་སྔ་ཕྱིའི་དུས་ཚོད་དང་། །མཚན་ཉིད་གཞག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། །འོན་ཀྱང་གདུལ་བྱ་འདུལ་བྱེད་ལ། །ལྟོས་ནས་གདོད་མའི་མགོན་པོ་ཡིས། །བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་གཞི་ཐོ་གནས། །ཞི་བ་བརྙེས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་། །དེ་ལས་ཞིང་ཁམས་ཉེར་བཀོད་དེ། །སྣོད་བཅུད་རིམ་པར་ཆགས་པའི་ཚུལ། །འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས། །ཐོག་མའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་སུ་གྲགས། །དེ་ལྟར་བཀོད་པའི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་། །མི་མཇེད་འདི་ཡི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི། །རྟེན་འབྲེལ་ཆགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས། །རླུང་གི་ལྷ་མོ་བཞི་ལ་སོགས། །སྲིད་པ་ལས་ཀྱི་འགྲོ་བའི་རིགས། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་དང་དུས་མཉམ་པར། །ལས་ལས་སྐྱེས་ཤིང་འཇིག་པ་དང་། །དུས་མཉམ་ཚེ་ཡི་ཚད་རྫོགས་པའི། །སྤྱི་མཐུན་ལས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དེའི། །ཡིད་ཞུགས་པ་ལས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི། །གཟུང་ཆའི་ས་བོན་བག་ལ་ཉལ། །མངོན་གྱུར་ སད་པའི་ཏིང་འཛིན་ལུས། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ལ་སོགས་ཏེ། །ཡས་མྲ་རིམ་གྱིས་ཆགས་པའི་ཚུལ། །གཞན་དུའང་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་མོད་ཀྱི། །འཚད་ཚུལ་མོང་ལས་ཕག་པའི། །གྲུབ་མཐའི་རྣམ་བར་གཞག་པ་ནི། ཐེག་པའི་མཆོག་གི་ཀོ་ཤ་ཡི། །རིམ་དཁང་དང་པོ་གཉིས་པ་གསལ། །དོན་ལ་རང་ངོའི་གཞི་གཅིག་ལས། །རིག་དང་མ་རིག་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས། །སྲིད་ཞི་གཉིས་སུ་བྱེར་བ་ལས། །སྤྱི་ཚན་འཁོར་བའི་ཐོག་མཐའ་དང་། །དེ་བཞིན་མྱང་འདས་ཐོག་མཐའི་ཚད། །འདི་ཞེས་རྒྱས་པས་སར་མ་གསུངས། །མི་གསུང་གསུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་ཕྱིར་གསང་བའི་སྙིང་པོ་ལས། །ཨེ་མ་ཧོ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལས། །རང་རང་རྣམ་རྟོག་ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ། །ཞེས་པའི་ལུང་གིས་བསྟན་པ་དང་། །འཁོར་འདས་གཉིས་ཀའི་སྤྱི་གཞི་ལས། །མ་རིག་རྐྱེན་གྱིས་མཚམས་སྦྱར་ཏེ། །གློ་བུར་གཟུང་བའི་རྣམ་རྟོག་ལ། །བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས། །ཐོག་མཐའ་མེད་པར་སྣང་མོད་ཀྱིས། །དེ་ལ་རིས་སུ་ཆད་པ་དང་། །འདི་ཞེས་མིང་དུ་སུ་ཞིག་སྒྲོག། དེ་ཡང་སྟོང་པ་རིས་མེད་ལ། །མ་རིག་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ། །སྨྲ་བ་འདི་ནི་རིགས་མེད་ཏེ། །ཞིང་ཁམས་བདེ་ག
Chinese
拉！无明由何而成？ 其生处生时为何？ 若云佛陀更早， 最初非为有情众， 不依错乱解脱心， 如是佛陀欢喜处。 如是问答如是说： 有寂所显之法性， 体性为明与无明， 譬如手之前后般， 基一自性二者成。 对此先后之时间， 与特征是无法安立， 然对所化调伏者， 依于原始之怙主， 如来藏之基最初住， 示现获得寂静之相， 由此清净刹土作庄严， 器情次第形成之相， 依于解说之理由， 是故名为初始佛。 如是陈设之化身刹， 此娑婆世界器情之， 缘起形成依于此， 风神四女等诸神， 有情业力流转之类， 与世界成同时期， 从业而生与坏灭， 同时寿命之量圆满者， 共同业力之有情众， 意融入后之阿赖耶识， 所取分之种子潜伏。 显现 觉醒之禅定身，有非有无非有等， 次第形成增上之相， 其他亦有广说者， 然于精通之士夫前， 宗派之分别安立者， 乃为胜乘之窍诀中， 次第第一第二而明。 义为自现之基一者， 明与无明幻化力， 有寂二者分离故， 总集轮回之初末， 如是涅槃初末之量， 此等未曾广说于地。 不言说者终不言说。 为何于秘密藏中， 唉玛吙（藏文ཨེ་མ་ཧོ།，梵文天城体अहो，梵文罗马拟音aho，汉语字面意思：稀有哉）如来藏中， 各自分别念业所化， 如是经文所开示， 轮回涅槃二者之总基， 无明为缘而连接， 依于忽现能取之分别， 依于有情众生之界， 虽显现无始亦无终， 然对此分界限与， 此名由谁来宣说？ 是故空性无分别中， 无明成立无有之相， 如是之说是无有理， 清净刹土安
English
La! By what is ignorance established? What is its place and time of origin? But if it is said that the Buddha is earlier, Initially, not being a sentient being, Without relying on the deluded liberation mind, Such is the joyful place of the Buddha. Thus, in response to the question, it is said: The nature of phenomena appearing in existence and peace, Its essence is wisdom and ignorance, Like the front and back of a hand, One basis, two natures are established. For this, there is no time of before and after, And no characteristic can be established, However, for those to be tamed and those who tame, Depending on the primordial protector, The basis of the Sugata-garbha initially dwells, Showing the manner of attaining peace, From this, the pure realms are arranged, The manner of the vessel and its contents gradually forming, Based on the reason for explaining, It is known as the initial Buddha. Thus, the field of manifestation arranged, The vessel and contents of this Sahā world, Depending on the arising of interdependence, Such as the four wind goddesses, The types of beings who wander in the karma of existence, Simultaneous with the formation of the world, Born from karma and destroyed, Simultaneous with the completion of the measure of life, The sentient beings of common karma, From the mind entering, the seeds of consciousness, The seeds of the apprehended aspect lie dormant. Manifest, The body of awakened samadhi, being neither existent nor non-existent, etc., The manner of gradually forming upwards, Elsewhere, it is also extensively shown, But before those skilled in the manner of thoroughness, The sectarian distinctions established, Are clear in the supreme vehicle's key instructions, In the first and second stages. The meaning is that from the single basis of self-appearance, Through the magical power of wisdom and ignorance, Existence and peace are separated, Therefore, the beginning and end of the general cycle of samsara, Likewise, the measure of the beginning and end of nirvana, These are not extensively spoken of on earth. What is not spoken will not be spoken. Why is it that in the Secret Essence, Emaho (藏文ཨེ་མ་ཧོ།，梵文天城体अहो，梵文罗马拟音aho，汉语字面意思：How Wondrous!) in the Sugata-garbha, Each individually transformed by conceptual karma, As shown by the scriptural authority, From the general basis of both samsara and nirvana, Ignorance is the condition that connects, Depending on the sudden conceptualization of grasping, Depending on the realm of sentient beings, Although it appears without beginning or end, But who will proclaim the boundaries of this, And who will name it? Therefore, in the emptiness without distinction, The manner of ignorance not being established, To speak thus is unreasonable, The pure realm is at