Tibetan
ར་ནི་དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང་ཙམ་དུ་དཀོན་ན། གཞན་འབྱོར་ ནི་དེ་བས་ཀྱང་དཀོན་པ་ཨུ་དུམ་ཝཱ་ར་ལྟ་བུ་སྟེ། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་མདོ་ལས། མཚོ་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་འདས་པའི་བྱང་ཕྱོགས་ན་རི་རྩེ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕ་རོལ་ན་ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་ཚལ་ཡོད་དེ། ནམ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དག་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་བབས་ཏེ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆེ་ལ་དེ་ཁ་འབུ་བར་འགྱུར་རོ། །ནམ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་ནས་བལྟམས་པ་དེའི་ཚེ་ཚལ་དེ་ཁ་བྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ནམ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེའི་ཚེ་ཚལ་དེའི་མེ་ཏོག་ཀྱང་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ནམ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བོར་བ་དེའི་ཚེ་ཚལ་དེ་རྙིངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནམ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེའི་ཚེ་ཚལ་དེའི་ལོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་ལྷགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང་། སྙིང་པོའི་ལེའུ་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་དཔེར་བརྗོད་པ་དང་མཚུངས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀ་དལ་བའི་རྟེན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱིས། རྙེད་པར་དཀའ་བའི་དཔེ་ནི། བཤེས་པའི་སྤྲིངས་ཡིག་ལས། རྒྱ་མཚོ་གཅིག་གནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མདོ་སྡེ་ཉིད་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་རྒྱ་མཚོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ནང་ན་རུས་སྦལ་ལོང་བ་ཚེ་རིང་བ་ཡུན་རིང་པོར་འཚོ་བ་ཞིག་གནས་ཤིང་དེ་ལོ་བརྒྱ་འདས་ནས་ལན་གཅིག་གྱེན་དུ་འབྱུང་ལ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དེ་ན་གཉའ་ཤིང་བུག་པ་གཅིག་ཕུག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ཤར་གྱི་རླུང་གིས་འདས་ན་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ། ནུབ་ཀྱི་རླུང་གིས་དེད་ན་ནི་ཤར་དུ་འཕྱོ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་མཚམས་ཐམས་ཅད་དུ་འཕྱོ་བ་ གཅིག་ཡོད་པའི་བུ་གར་རུས་སྦལ་གྱི་མགྲིན་པ་དེ་ཆུད་དམ་མི་ཆུད་ཅེས་གསུངས་པས། འཁོར་རྣམས་ཀྱིས། རྒྱ་མཚོ་ཁ་ཆུང་ནའང་ཆུད་སྲིད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཁ་ཆེ། གཉའ་ཤིང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྡོད་ཅིང་བུ་ག་མང་ནའང་ཆུད་སྲིད་ཀྱི། ཤར་དང་ནུབ་དང་ལྷོ་བྱང་དུ་འཕྱོ་ཞིང་བུ་ག་གཅིག་ལས་མེད། རུས་སྦལ་ཙོག་གེ་མི་སྡོད་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱ་མཚོའི་ཁར་སྙོགས་ཤིང་མིག་དང་ལྡན་ན་ཆུད་སྲིད་ཀྱིས་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ན་ཐེངས་རེ་ལས་མི་ཡོང་ཞིང་མིག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་མི་ཚུད་དོ་ཞེས་ཞུས་སོ། །དགེ་སློང་དག་གང་རུས་སྦལ་ལོང་བ་དེ་གྱེན་དུ་འབྱུང་བའི་མགྲིན་པ་གཉའ་ཤིང་དེའི་བུ་གར་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ཡོད་ཀྱིས། དགེ་སློང་དག་མིར་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཆོས་དཀའ་བ་རང་སྨྲའོ། །ཞེས་དང་། དེ་ལྟར་ཡིན་གྱིས་དལ་བ་འདི་དོན་མེད་པར་མ་བྱེད་ཅིག །མི་ཁོམ་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྱིས་གསོར་མི་རུང་བར་འགྱུར་ཏ་རེ། ཞེས་པ་དང་ཚུལ་མཚུངས་པ་མེ་ཏོག་གི་ཚོམས་ལས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཙམ་དུ་མི་ལུས་ཐོབ་པར་དཀའ་ན། མི་མང་པོ་འདི་ཙམ་འདུག་པ་སྙམ་ན། སྤྱིར་ཁོམ་ལྡན་གྱི་མི་ལུས་ཁབ་རྩེར་ཡུངས་འབྲུ་ཆགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་གྲངས་ལ་བསམས་ནས་མིའི་ལུས་རྟེན་ཙམ་ཐོབ་པ་ཡང་དཀའ་བའི་ཚུལ། འདི་ལྟར་མིའི་ལུས་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལ། དུད་འགྲོ་ནི་མཚན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་མོ། །དུད་འགྲོ་ནི་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལ། ཡི་དྭགས་ནི་ནུབ་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་མོ། །ཡི་དྭགས་ཀྱང་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་ལ། དམྱལ་བ་ནི་ནུབ་མོའི་སྐར་མ་ཙམ་སྟེ་དེ་སྐད་དུ། དུད་འགྲོ་ནི་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཆང་གི་སྦང་མ་ཙམ་ཡོད། ཡི་དྭགས་ནི་ཁ་བ་བུ་ཡུག་འཚུབས་པ་ཙམ་ཡོད། དམྱལ་བ་ནི་ས་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པ་ཙམ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་རིག་པས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། ནགས་ཚལ་གཅིག་གམ། ཆུ་ཀླུང་གཅིག་གམ། སྦྲང་ཚང་གཅིག་གམ། ཉི་ཟེར་གཅིག་ལ་མཐོང་བའི་སྲོག་ཆགས་ལ་ལྟོས་ན། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་མི་མེད་པ། །གྲོང་ཁྱེར་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཡུལ་ཡུལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། མི་ལུས་ཐོབ་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཉུང་ངོ་། །མི་རྣམས་ལ་བསམས་ན་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་ལྟད་སྟོན་ལ་ཚོགས་པ་རྒྱ་དཀར་ནག །མོན་ལྷོ་བལ། ཞང་ཞུང་ཁ་ཆེ། ཧོར་སོག་གི་རིགས་ལ་སོགས་པ་མང་པོའི་ཁྲོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པའམ། རྗེས་སུ་སློབ་བའམ། དད་པ་ཅན་ལས་འབྲས་ལ་བླང་དོར་བྱེད་པའང་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་ལས་དཀོན་པར་འདུག་པའི་ཚུལ་ལ་བསམས་ཏེ་རང་ལ་རང་གིས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ནས་དལ་འབྱོར་ཆུད་མ་ཟེས་པའི་ཐབས་ལ་འབད་དགོས་ཏེ། འདུལ་བ་རྣམ་འབྱེད་ལས། དགེ་སློང་དག །ངན་སོང་བའི་འགྲོ་བ་ལ་ལྟོས། ཕྱི་ཕྱིར་མི་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐོབ་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་སྟོན་པ་འདི་དག་ལ་ལྟོས། ཡང་དག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པར་རབ་ཏུ་དཀའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཉམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་འདི་དག་ལ་ལྟོས། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས
Chinese
人身如果像如意树一样稀有，那么其他的顺缘就更加稀有了，就像优昙婆罗花一样。在《证悟功德经》中说：在玛垂大湖的北方，有一座叫做五峰山的山，在那山的对面有优昙婆罗花园。当佛陀薄伽梵从兜率天的天界降临，进入母亲的子宫时，那花园就会开始含苞。当从母亲的子宫降生时，那花园就会开放。当证得无上圆满正等觉时，那花园的花朵也会盛开。当舍弃寿命时，那花园就会衰老。当完全涅槃时，那花园的叶子、花朵、花瓣和果实也会凋零。在《心要品》中也说：诸佛出现在世间是难以获得的，就像用优昙婆罗花来比喻一样。这两者都具备闲暇的所依，对于圆满的补特伽罗来说，才被称为珍贵的人身。关于难以获得的例子，在《亲友书》中说：‘住在同一大海中’等等的意义，在经部中已经详细说明了。比丘们，在一个变成大海的世界里，住着一只寿命很长的瞎海龟，它每过一百年才浮出水面一次。在那大海中，有一块只有一个孔的轭木，被东风吹动就向西漂，被西风吹动就向东漂。像这样，在各个方向漂流的一个孔里，海龟的脖子能伸进去吗？弟子们回答说：即使海小也可能伸进去，但海太大了。即使轭木固定在一个方向，孔很多也可能伸进去，但它向东西南北漂流，而且只有一个孔。海龟不静止，总是浮在海面上，而且有眼睛，也许能伸进去，但它每过一百年才出现一次，而且没有眼睛，所以根本不可能伸进去。比丘们，那只瞎海龟
English
If a human body is as rare as a wish-fulfilling tree, then other favorable conditions are even rarer, like the udumbara flower. In the Sutra of Explaining Realizations, it says: To the north of the great Lake Anavatapta, there is a mountain called Five Peaks Mountain, and across from that mountain is the udumbara garden. When the Buddha Bhagavan descends from the heaven of Tushita and enters his mother's womb, that garden will begin to bud. When he is born from his mother's womb, that garden will open. When he attains the unexcelled, perfectly complete enlightenment, the flowers of that garden will also bloom. When he abandons the aggregates of life, that garden will wither. When he passes completely into nirvana, the leaves, flowers, petals, and fruits of that garden will also fall. In the Essence Chapter, it also says: The appearance of Buddhas in the world is difficult to obtain, just like the example of the udumbara flower. Both of these, having the basis of leisure, are called a precious human body for a complete individual. As an example of how difficult it is to obtain, in the Letter to a Friend, it says: 'Living in the same great ocean,' and so on, the meaning of which is explained in detail in the sutras themselves. Monks, in a world that has become a single ocean, there lives a blind sea turtle that lives a long life, and it surfaces once every hundred years. In that great ocean, there is a yoke with a single hole, and when it is blown by the east wind, it drifts to the west. When it is driven by the west wind, it drifts to the east. Likewise, in a hole that drifts in all directions, will the turtle's neck fit in or not? The disciples replied: Even if the sea were small, it might fit, but the sea is too large. Even if the yoke were fixed in one direction and had many holes, it might fit, but it drifts east, west, north, and south, and there is only one hole. The turtle does not stay still, but always floats on the surface of the ocean, and if it had eyes, it might fit, but it appears only once every hundred years, and it has no eyes, so it is impossible for it to fit. Monks, that blind sea turtle
Chinese
如同颈部向上生长的头颅陷入轭木的孔中一样，比丘们，获得人身更加困难，这是自明的。因此，不要让这闲暇变得毫无意义。如果失去了闲暇，以后就无法弥补了。鲜花丛中也广泛地讲述了类似的内容。仅仅获得人身就如此困难，如果想到有这么多人聚集在这里，一般来说，拥有闲暇的人身就像针尖上放一粒芥子。特别是考虑到其他众生的数量，仅仅获得人身也极为困难。例如，人身就像白天的星星，畜生就像夜晚的星星。畜生就像白天的星星，饿鬼就像夜晚的星星。饿鬼就像白天的星星，地狱就像夜晚的星星。正如所说：畜生就像外海中的酒糟，饿鬼就像暴风雪，地狱就像大地的微尘一样多。这些也可以通过理性来理解。看看森林、河流、蜂巢或阳光中所见的众生。所有器世间都像没有人类、没有城市的空旷乡村一样。获得人身比转轮王的数量还少。如果想到人类，就像在一个大城市里观看表演的聚会，有印度、中国、门隅（不丹）、尼泊尔、象雄、喀什米尔、蒙古等各种民族。在这么多人中，进入佛教、学习佛教或信仰佛教，并对因果取舍的人，比佛陀降临世间还要稀少。因此，要自己给自己带来快乐，努力不要让闲暇被浪费。《律藏·分别》中说：比丘们，看看恶趣的众生，再次获得人身非常困难。看看这些邪见的导师，遇到真正的善知识非常困难。看看这些从戒律和解脱中退失的破戒者，安住于修习的功德
English
Just as the head growing upwards gets caught in the hole of the yoke, monks, obtaining a human birth is even more difficult, it is self-evident. Therefore, do not let this leisure become meaningless. If leisure is lost, it cannot be recovered later. Similar content is also extensively discussed in the Garland of Flowers. If it is so difficult to obtain a human body, and if you think about how many people are gathered here, in general, having a leisured human body is like a mustard seed on the tip of a needle. Especially considering the number of other beings, it is extremely difficult to even obtain a human body. For example, a human body is like a star in the daytime, and animals are like stars at night. Animals are like stars in the daytime, and hungry ghosts are like stars at night. Hungry ghosts are like stars in the daytime, and hells are like stars at night. As it is said: Animals are like the dregs of alcohol in the outer ocean, hungry ghosts are like a blizzard, and hells are as numerous as the fine dust of the great earth. These can also be understood through reason. Look at the creatures seen in a forest, a river, a beehive, or a ray of sunlight. All container worlds are like empty villages without humans or cities. Obtaining a human body is fewer than the number of universal monarchs. If you think about humans, it's like a gathering watching a performance in a big city, with various ethnicities such as India, China, Mon (Bhutan), Nepal, Zhangzhung, Kashmir, Mongolia, etc. Among so many people, those who enter Buddhism, study Buddhism, or have faith in Buddhism, and who adopt or reject based on cause and effect, are even rarer than the appearance of a Buddha in the world. Therefore, you must bring joy to yourself and strive not to waste leisure. In the Vinaya-Vibhanga, it says: Monks, look at the beings in the lower realms, it is very difficult to obtain a human body again. Look at these teachers with wrong views, it is very difficult to meet a true spiritual friend. Look at these immoral people who have fallen from discipline and liberation, abiding in the qualities of practice.
Tibetan
་པས་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒྲུབ་ཅིང་། ཤིང་དྲུང་ངམ་དགོན་པའི་གནས་སུ་སྤྲོ་བས་ཚེ་འདའ་བར་གྱིས་ཤིག །ཅེས་གསུངས་སོ། །ལྔ་བ་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་དལ་འབྱོར་ཐོབ་དུས་ཆོས་ལ་འབད་དགོས་པའི་དུས་ཡིན་པར་གདམས་ནས་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ཕྱིར་དལ་བའི་གྲུ་ཆེན་འཛིན་པའི་དུས། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་གཏེར་ཕ་མཐའ་མ་བརྒལ་ན། །ཆོས་ལམ་འགྲོན་པོས་གཉེར་ཞིང་སྐབས་བཙལ་ གཉིས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་དོ། །མདོ་ལས་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་བའི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྐྱེ་བ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཚུལ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་འདས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་དུ་ནི་ད་ལྟར་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལས་འདས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཚོར་བའི་བར་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འགྲུབ་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་དོ། །སྐྱེ་བ་གསུམ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་དགོས་པ་ནི། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། བར་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ལམ་གསུམ་དུ་བཞག་པ་ནི། མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་མོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལམ་མོ། །ཞེས་སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ལུང་དང་ཡང་བསྟུན་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྟེན་འབྲེལ་རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་ངོས་ནས་རྫོགས་ཚུལ་ནི། སེམས་ཙམ་པས་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་ཚེ་གཉིས་ལ་རྫོགས་པར་འདོད་དེ། ཚེ་སྔ་མ་ལ་མ་རེག་པ། འདུ་བྱེད། རྣམ་ཤེས། སྲེད་པ། ལེན་པ། སྲིད་པ་སྟེ་རྒྱུ་དྲུག་རྫོགས་ནས། འདིར་ལྷག་མ་དྲུག་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་དག་ནི་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ཏེ། ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་ས་བོན་ལ་ བརྟེན་ནས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་མཚོན་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གི་ཆོས་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་ཡིན་པས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་གཅེས་པར་གྱུར་པ་དང་། གང་གིས་འདི་ཤེས་པ་དེས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ཡང་དག་པ
Chinese
因此，应一心一意地修持善法，在树下或寺院中快乐地度过一生。如是说。第五，从利益的角度生起欢喜心，并劝诫说，获得闲暇之时，正是努力修法之时，从而总结要义：因此，当把握住闲暇大船之时，若不渡过痛苦的汪洋大海，修法之道的行者应精进，寻求机会。
English
Therefore, one should wholeheartedly practice virtuous Dharma, and happily spend one's life under a tree or in a monastery. Thus it is said. Fifth, generating joy from the perspective of benefits, and advising that when one obtains leisure, it is the time to strive in Dharma, thereby summarizing the essential point: Therefore, when the great ship of leisure is seized, if one does not cross the ocean of suffering, the traveler on the path of Dharma should be diligent and seek opportunities.