Tibetan
ས་དྲུག་གི་ཡུལ་གཞན་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ལ་འདུ་ཤེས་མི་འཇུག་པར་བསམ་གཏན་ནམ། གཉིད་རྨུགས་ལ་སོགས་པར་ཡིད་སྡུད་པ། ཧ་ཅང་ཡུན་རིང་པས་སམ། མ་གོ་བས་སྐྱོ་བ་སྟེ་དྲུག་གི་གཉེན་པོར། སྔོན་རྒྱལ་པོ་ཤ་ནི་བ་ལིས་ཆོས་ཚིག་བཞི་པ་ གཅིག་ཐོས་པར་བྱ་བའི་སླད་དུ་ལུས་ལ་མར་མེ་སྟོང་བཙུག་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་གར་ལིང་གིས་ལུས་ལ་ལྕགས་གཟེར་སྟོང་བཏབ་པའི་སྙིང་སྟོབས་ལ་བསམ་ཞིང་ཐུབ་པའི་དབང་པོས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་དཀོན་ནོ། །མིར་སྐྱེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དཀོན་ནོ། །དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དཀོན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་ནི་དཀོན་ནོ། །དེ་བས་ན་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་མཉན་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ངེས་པར་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་ནུབ་བར་འགྱུར་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་སྟེ། རབ་ཏུ་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པའི་དུས་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་། ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་མཉན་པར་བྱའོ། །ཞེས་པའི་དོན་ལ་རིག་པ་གཟེངས་བསྟོད་ནས་ཉན་དགོས། མི་འཛིན་པའི་སྐྱོན་ལྔ་ནི། ཚིག་མི་འཛིན་པར་དོན་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་སྐད་ཟེར་ཡང་། ཚིག་དོན་ན་དོན་ཡང་ནོར་ནས་འགྲོ་བས་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ལ་གོ་བ་བསྐྱེད། དོན་མི་འཛིན་པ་ནི་ལ་ལ་ཚིག་གཅིག་པུ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །ཚིག་དེས་བསྟན་པའི་དོན་ལ་མ་སེམས་ན་དགེ་སློང་ལྷས་བྱིན་གྱིས་སྡེ་སྣོད་མང་པོ་བློ་ལ་ཟིན་པ་དང་འདྲ། བརྡའ་མ་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་དབང་དུ་བགྱིས་ན་དོན་ལ་མིང་བཏགས་པ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད། དཔེ་ལ་མིང་བཏགས་པ་འགྲེལ་བ་བདེན་གཉིས་ཤིང་རྟ། དེའང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ནི་བདེན་པ་ དག་མཉམ་ཆེན་པོ་ཉིད་པས་རྣམ་མཁྱེན་ཤིང་རྟར་མིང་འགྱུར་བའི་གཞུང་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ལ། གང་ཟག་གིས་བསྐལ་བས་བཏང་ནས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཐབས་ལ་མི་རྩོལ་ན་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པའི་དགོས་པའི་དོན་སྟོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞི་ལྟ་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། གྲོགས་སྤྱོད་པ་གསུམ་ཚང་མ་མ་ནོར་བར་སྟོན་པ་བསྡུས་པའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་གཞུང་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་འགྲེལ་པས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་དང་། སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་བའི་མཚམས་སྦྱོར་གང་ཟག་གཅིག་ལམ་དུ་འཇུག་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་གཞི་འཆའ་བ་ལེའུ་དང་པོ་ནས་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། ལེའུ་ཕྱི་མ་གསུམ་གྱིས་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པས་ཉིད་དགོས་དང་། འཕྲོས་དོན་བརྒལ་ལན་དང་བཅས་པས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་དོན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ཆམ་ཕྱེད་པར་འཛིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་འཆད་པ་པོའི་གནས་སྐབས་ལ་སྦྱར་ན་རྣམ་བཤད་རིག་པར། མདོ་དོན་སྨྲ་བར་འདོད་རྣམས་ལ། །མན་ངག་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་པར་བྱ། །དེ་ལ་མན་ངག་འདི་ཡིན་ཏེ། །དགོས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་བཅས་དང་། །བརྒལ་ལན་བཅས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བཅས། །ཚིག་དོན་བཅས་ཏེ་བསྙད་པར་བྱ། །ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་འཛིན་པ་ནི། བསྟན་པའི་སྲོལ་གཞུང་ལམ་ཚུགས་པར་བཤད་ཀྱང་། གདམས་ཕྲན་ཀོལ་ལེ་བའི་ཁ་བཟུང་ནས་ཆོས་དོན་གྱི་དབྱིངས་འཇལ་བར་མི་སྤྲོ་བའོ། །མ་ཚང་པར་འཛིན་པ་ནི། གལ་ཆེ་ཆེ་དང་བློ་ལ་འཐད་འཐད་ནས་འཛིན། ཆུང་ཆུང་དང་གནད་དཀའ་ས་ནས་སྒྱིད་ལུག་སྟེ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་མ་རྫོགས་པར་བཟུང་བས་ རང་གཞན་ལ་ཕན་མི་ཐོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བུང་བས་མེ་ཏིག་གི་བཅུད་ལ་མྱང་བ་བཞིན་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྲོ་བ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐོག་མ་མེད་ནས་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ཡི། །རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པར་སྨན་ཆེན་བདུད་རྩིའི་རོ། །དམ་ཆོས་ལག་ཏུ་མཆིས་པ་སྤོང་བྱེད་པའི། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་འདོམས། །ཞེས་སྨོས་ནས་བསྙོན་དུ་དོར་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མི་འཛིན་པའི་ཉེས་དམིགས་བརྗོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ནི་མངལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་འབྱུང་བའོ། །རྒ་བ་ནི་ན་ཚོད་གྱུར་པའོ། །ན་བ་ནི་འདུ་བ་བསླད་པའོ། །ཤི་བ་ནི་སྲོག་བཏང་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམས་ནད་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ད་ལྟ་ལ་ཐུག་གི་བར་བཏབ་ནས་འཇིག་རྟེན་མ་རུངས་པར་བྱས་ཀྱང་། དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སྨན་ཆེན་པོ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཐོས་པས་ཐོབ་པར་མི་བྱེད། བསམ་པས་མངོན་དུ་མི་སྤྱོད། སྒོམ་པས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཉེས་པ་ནི་ནད་ཀྱི་ཚབས་ཆེར་བཏབ་པའི་སྐྱེས་བུ་སྨན་པ་ལ་བྱོལ་ནས་མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་ལ་འབད་པས་འཁྱམས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། སློབ་སྤྲིང་ལས། གང་ཞིག་སྐྱེ་ནད་རྒ་ཤི་སེལ་བའི་བདུད་རྩི་དེ། །ཐོབ་པར་མི
Chinese
六种散乱：心向外境散乱，不专注于佛法词句的意义而禅修，心被睡眠昏沉等吸引，或者因为时间太长，或者因为不理解而感到厌烦。为了对治这六种散乱，过去世的夏尼瓦利国王为了听闻一句四字佛法，在身上点燃了一千盏灯；嘎林国王为了听闻佛法，在身上钉了一千根钉子。思维他们的精进，佛陀说：如来出现是稀有的，转生为人是极其稀有的，获得暇满人身是稀有的，对如来的教法生起信心是稀有的。因此，应当常常观察轮回的过患，恭敬地听闻佛法。为什么呢？因为我要在此宣说：正法必定会隐没，会失去佛法的光明，智慧的光明会完全隐没，善知识不会自然出现，极其恐怖的时代正在逼近，要知道将会与不具佛法的心灵一同生活，因此要恭敬地听闻佛法。对于这些道理，要提起精神，集中注意力听闻。不执著的五种过失是：不执著词句而专注于意义，虽然这样说，但如果词句和意义都错了，就要依靠词句来理解意义。不执著意义是有些人只专注于词句。如果不思考词句所表达的意义，就如同天授比丘一样，虽然记住了许多经典，却没有意义。不理解语意而执著，如果以这部论典为例，将意义命名为“功德宝藏”，将例子命名为“二谛车”。果乘是清净、平等、大，因此将名称转变为“遍知车”的论典中，如果有人用无数劫的时间来听闻、思维和修行，却不努力去轻松理解的方法，就会失去实现暂时和究竟利益的必要意义。同样，基础见解、道路修持和道友行为这三者全部无误地显示出来，这是总摄的意义，以及词句的意义。
English
The six distractions: the mind wandering to external objects, not focusing on the meaning of the words of the Dharma while meditating, the mind being drawn to sleepiness and drowsiness, or feeling bored because of the length of time or because of not understanding. To counteract these six distractions, in the past, King Shanivali lit a thousand lamps on his body to hear a single four-word Dharma teaching; King Galing hammered a thousand nails into his body to hear the Dharma. Thinking of their diligence, the Buddha said: The appearance of the Tathagatas is rare, being born as a human is extremely rare, obtaining the leisure and endowment is rare, and having faith in the teachings of the Tathagatas is rare. Therefore, one should always contemplate the faults of samsara and listen to the Dharma with respect. Why? Because I will declare here: The true Dharma will surely decline, and the light of the Dharma will be lost, the light of wisdom will completely decline, virtuous friends will not naturally appear, an extremely terrifying time is approaching, and know that you will live together with minds that do not possess the Dharma, therefore listen to the Dharma with respect. For these reasons, one must be alert and listen attentively. The five faults of non-grasping are: not grasping the words but focusing on the meaning, although it is said that way, but if both the words and the meaning are wrong, then one must rely on the words to understand the meaning. Not grasping the meaning is that some people only focus on the words. If one does not think about the meaning expressed by the words, it is like the Bhikshu Devadatta, who memorized many scriptures but without meaning. Grasping without understanding the meaning, if we take this treatise as an example, naming the meaning as "Treasury of Qualities", naming the example as "Chariot of Two Truths". The Fruition Vehicle is pure, equal, and great, therefore, in the treatise where the name is transformed into "Omniscient Chariot", if someone spends countless eons listening, thinking, and meditating, but does not strive for the method of easily understanding, they will lose the necessary meaning of achieving temporary and ultimate benefits. Similarly, the basis of view, the practice of the path, and the behavior of companions, all three are shown without error, this is the meaning of the summary, and the meaning of the words.
Chinese
第十三品以注释广为解说，前后关联的衔接，当一个人进入道时，建立佛法的基础，从第一品到第十品广为阐述。后面的三品，显示自性大圆满的基础、道、果三种不共之处，是为必要。剩余的意义，包含辩驳问答，以此确定自己的宗派，对于词句意义的区分，要彻底理解。这些如果结合讲解者的处境，就是论述智慧。对于想要讲述经文要义的人们，稍微给予一些口诀。那口诀是这样的：包含总结的必要意义，包含辩驳问答和衔接，包含词句意义来讲述。这是其中的意义。错误理解是，虽然说教法的传统、正道已经确立，却抓住细小的诀窍不放，不愿意衡量佛法真谛。不完整理解是，抓住重要的和自己觉得对的，对于细小的和难以理解的地方就懈怠，因此没有完整地理解论著的整体，这样对自他都没有利益。因此，就像蜜蜂品尝花朵的精华一样，对于下面将要出现的听法行为，乐于亲近是必不可少的。从无始以来，生老病死的瘟疫所侵袭，以大药甘露之味，舍弃手中拥有的殊胜佛法之人，我该如何劝诫他们呢？这样说了之后，否定舍弃，这是在说不接受殊胜佛法的过患。像这样，生是从胎等四种方式产生的。老是年龄的衰老。病是四大不调。死是舍弃生命。像这样，极其猛烈的瘟疫，从无始以来直到现在，侵袭并使世界变得糟糕，但是，对于它的对治，殊胜佛法的大药甘露，听闻不能获得，思考不能显现，修持不能掌握，那样的过患就像被疾病严重侵袭的人，逃避医生，在荒凉的平原上努力徘徊一样。《亲友书》中说：谁能获得消除生病衰老死亡的甘露？
English
The thirteenth chapter is extensively explained with commentary, and the connection between the preceding and following is that when a person enters the path, the foundation of the Dharma is established, which is extensively explained from the first to the tenth chapters. The latter three chapters show the uncommon aspects of the ground, path, and fruit of the Great Perfection of Naturalness, which is necessary. The remaining meaning, including refutations and answers, is to establish one's own tenets, and to thoroughly understand the distinctions of the meaning of words and sentences. These, if applied to the situation of the lecturer, are the wisdom of exposition. For those who wish to speak on the essence of the sutras, a little instruction should be given. That instruction is as follows: Include the essential meaning of the summary, include refutations and answers and connections, and explain with the meaning of words and sentences. This is the meaning of that. Incorrect understanding is that although it is said that the tradition of the teachings and the correct path have been established, they cling to small instructions and are unwilling to measure the essence of the Dharma. Incomplete understanding is that they grasp what is important and what they think is right, and become lazy in the small and difficult places, so they do not fully understand the whole of the treatise, which is of no benefit to themselves or others. Therefore, just as a bee tastes the essence of a flower, it is indispensable to be willing to be close to the practice of listening to the Dharma that will appear below. From beginningless time, the plague of birth, old age, sickness, and death has struck, and with the taste of the great medicine of nectar, those who abandon the excellent Dharma in their hands, how shall I advise them? Having said this, denying and abandoning is to speak of the faults of not accepting the excellent Dharma. Like this, birth comes from the four ways of the womb and so on. Old age is the aging of age. Sickness is the imbalance of the elements. Death is the abandonment of life. Like this, a very fierce plague has struck from beginningless time until now and made the world bad, but for its antidote, the great medicine of the excellent Dharma, nectar, is not obtained by hearing, not manifested by thinking, and not grasped by meditation, the fault of that is like a person who is severely afflicted by disease, fleeing from the doctor and wandering in the desolate plain. The Friend's Letter says: Who can obtain the nectar that eliminates birth, sickness, old age, and death?