Tibetan
ས་མ་གང་གིས་བྱེད་མི་ཤེས། འཁོར་དང་། ལོངས་སྤྱོད། ཉེ་དུ་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་དབུས་ནས་རང་ཉིད་གཅིག་པོར་འགྲོ་བའི་དུས་ལ་སྐྱོ་བར་བྱ་སྟེ་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས། འཆི་བ་བཟློག་པར་བྱ་བ་ཡིས། །གང་ཚེ་ཐབས་ཀུན་མེད་པས་ན། །སྤྲོ་བསྲིང་བ་དག་མི་བསྒྱེད་པར། །ཆུ་ལ་ཉ་བཞིན་ཅི་ཞིག་འགྲེ། །སའམ་འོན་ཏེ་མཐོ་རིས་ན། །སྐྱེས་ནས་ལ་ལ་མ་ཤི་བ། །འགའ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་མཐོང་བ། །ཐོས་སམ་འོན་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ། །ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ནི། དཔེ་དོན་སྣ་ཚོགས་ལ་བསམས་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་བག་ལ་ཉལ་ མངོན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། སོ་ཀའི་ཚ་བས་གདུངས་པའི་སྐྱེ་བོ་དག །སྟོན་ཟླ་གསལ་བའི་བོད་ལ་དགའ་གྱུར་ནས། །ཉིན་ཞག་བརྒྱ་ཡིས་རང་གི་ཚེ་ཐལ་བའི། །གནས་ལ་སེམས་ནས་སྐྲག་པར་གྱུར་བ་མེད། །ཅེས་པས། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་མ་བརྟག་རྦ་དང་བབ་ཅོལ་ལ་གོམས་པ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་དུ་འཆི་མི་འཆིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མེད་པའི་ངང་ལ་ཐུག་ཕྲད་དུ་འཆི་སྟེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། མངལ་དུ་དང་པོ་འཇུག་པའི་མི། །དེ་ནི་བསྣོན་མེད་གོད་འགྱུར་ཞིང་། །སོང་བ་ལས་ཀྱང་ལྡོག་པ་མེད། །སྔ་དྲོ་སྐྱེ་བོ་མང་མཐོང་བ། །ཕྱི་དྲོ་ཁ་ཅིག་མཐོང་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པའི་སྟེས་དབང་ལས། མཐར་གྱིས་འཆི་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་བརྟན་པར་རློམ་པ་དག་ཀྱང་སྐྱེས་པའི་ནང་པར་ནས་ལས་ཀྱི་གཞན་དབང་གིས་འཕངས་པའི་ཚེའི་ཚད་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་ལ་བསྣོན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། གློ་བུར་གྱིས་འགྲིབ་པའི་རྐྱེན་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ་ཚེ་རིང་བའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྤྲོ་ཞིང་འཇུག་པ་མང་བའི་ཕྱིར། ཚེའི་ཚད་དེ་སྙེད་ཀྱང་ས་ཚུགས་མེད་པར་འགྲོ་བའི་དཔེ་ནི་འདི་ལྟར་ཐིབ་བྱ་ལམ་ལ་འགྲོ་བའམ། རི་གཟར་གྱི་འབབ་ཆུ་དྲག་པོ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གམ། ཐང་ཅིག་གམ། ཡུད་ཙམ་ཡང་མི་སྡོད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པས་སོ་ཀའི་དུས་ཀྱི་ཉི་མའི་གདུང་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་ནི་སུན། སྟོན་བསིལ་དྲོད་སྙོམས་པའི་དུས་ལ་ཡིད་སྨོན་དང་རིངས་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་དེའི་བར་ལ་ཉིན་ཞག་བརྒྱས་རང་གི་ཚེ་བསྟུངས་པ་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པའི་གཏམ་ལས། སོ་ཀ་ཟླ་བ་བསིལ་བས་མཚོན་པའི་སྟོན་དུས་འདི་འབྱུང་ཞེས། རབ་ཏུ་དགར་འགྱུར་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བདག་གི་ཚེ། །ཟད་ པར་འགྱུར་ཞེས་ཤིན་ཏུ་མི་དགར་གྱུར་བ་མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཤི་བ་ལ་མྱ་ངན་བྱེད། རང་གི་མདུན་དུ་འཆི་བདག་གནས་པ་ལ་ཅང་མི་སེམས་པས་གཏན་དུ་སྡོད་པའི་ཕྱི་ཆིས་རྒྱ་ཆེན་པོས་གཡུལ་འགྱེད་པ་དང་། ཡུལ་གསར་འཛིན་པ་དང་། ཕྲུ་སར་རློག་པ་དང་། མཁར་ལས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། བུང་བ་ལྟ་བུར་གསོག་རུམ་འབའ་ཞིག་གིས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གདུང་བར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་མིན་པའི་མྱ་ངན་ཏེ། མི་རྟག་པའི་གཏམ་ལས། ལས་ཀྱི་ལམ་ཞུགས་ཐོབ་པ་ཡིས། །བསྣོན་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་། །ཉེས་པ་མེད་པར་སོང་གྱུར་པ། །དེ་ལ་ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་གདུང་། །ཅིས་ཏེ་དེ་ཉིད་འཆི་བར་འགྱུར། །གཞན་ནི་སུ་ཡང་མིན་ན་ཀོ །འདི་ནི་བྱུང་ཆེན་ནོན་པ་ཞེས། །ཆོ་ངེ་ཆེན་པོ་གདབ་པར་རིགས། །འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཡི། །མདུན་ན་གནས་པ་འཆི་བ་སྟེ། །ཀུན་ཀྱང་འཕོ་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར། །མྱ་ངན་བྱ་བར་འོས་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ཕྱིར་གཞན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་སོང་བའི་སྣང་ཚུལ་མཐེད་ཀྱིན་བསམ་བརླག་ཉིད་དུ་མི་བསྡད་པར་རང་ཉིད་འཆི་ཆས་བྱེད་དགོས། ས་གསུམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མི་རྟག་པ་བསྒོམ་པར་གསུངས་ན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་མི་རྟག་པའི་གཏམ་གོ་བ་ཙམ་གྱིས་མི་ཕན། ཐ་ནས་ཀུ་ཅི་ཤི་བའི་རོ་ལའང་གཞིག་འབྲེལ་ཆེན་པོ་བཏང་ནས། འདི་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་ཤི་བ་ཡིན། བདག་ཀྱང་སྐྱེས་ཚར་ནས་འཆི་བ་ལས་འོས་ཅི་ཡོད། འཆི་ན་དམ་པའི་ཆོས་མིན་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཕན་སམ་པའི་ཤེས་པ་ཙབ་ལིང་ངེ་བ་ཅིག་རྟག་པ་རྒྱུན་དུ་དགོས། དེ་ལྟ་བུའི་མི་རྟག་པ་བཅོས་མིན་རེ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཙ་ན་ཚེ་འདིའི་བདེ་སྐྱིད་སྙན་གྲགས་གང་ལའང་ཅང་མི་སེམས་པ་ཞིག་འོང་སྟེ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། བསྒོམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་མི་རྟག་ བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལེགས་པར་ཐོས། ལེགས་པར་བཟུང་། ཁ་ཏོན་བྱང་བར་བྱས། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས། མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་དེ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་འདུག་སྟེ་ཡང་དག་བཞག་ནས་ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། སེམས་གང་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ནང་དུ་རྒྱུན་ཆ
Chinese
谁也不知道什么时候会死。对于从眷属、受用、亲友的围绕中独自离去的时刻，应当感到悲伤，如学师马鸣所说：以能阻止死亡之事，何时一切方法皆无有时，莫要滋生享乐，如水中之鱼般有何用？地上或者天界中，出生后未曾死去者，你未曾见过，听过或者怀疑过吗？如是说。第四，思念各种比喻意义，为了显现潜在的无常。被娑罗树之热所煎熬的众生，喜欢秋月清凉的国土，以百日消耗自己寿命的处所，心中却不感到恐惧。如是说。因此，大多数众生习惯于不加考察的鲁莽行事，因此在无有任何生死的念头中，突然面临死亡。出自《本生鬘》：最初入胎之人，必定毫无增加地走向毁灭，而且无法从已逝去中返回。早上见到许多人，傍晚有些人就见不到了。如是说。如果由于各种因缘的巧合，对最终死亡的规律确信不疑，那么从出生的那一刻起，由业力所决定的寿命，丝毫不能增加，而突然减少的因缘却非常多，因为他们喜欢并沉溺于与长寿相违背的杀生等非福德之事。即使是那样的寿命，也像无根之木一样流逝，比如像麻雀在路上行走，或者像悬崖上的湍急流水一样，片刻、少顷、瞬间也不停留，在这种情况下，意识已经消失，因此，那些因娑罗树季节的阳光稍微感到不适，而渴望秋季凉爽宜人的季节的人们，却不知道在这期间，已经用一百天缩短了自己的寿命，这是因为无明。出自《无常之语》：当娑罗树月亮所象征的秋季来临时，所有欢欣鼓舞的人们，没有一个不为自己的寿命即将耗尽而感到悲伤。如是说。同样，对于他人的死亡，
English
Who knows when death will occur. One should feel sorrow for the time when one must depart alone from the midst of retinues, possessions, and close relatives, as the teacher Ashvaghosa said: With the means to avert death, when all methods are impossible, do not increase enjoyment, what is the use of being like a fish in water? On earth or in the heavens, is there anyone who has been born and not died? Have you not seen, heard, or doubted such a person? So it is said. Fourth, contemplating various examples and meanings, in order to manifest latent impermanence. Beings tormented by the heat of the sal tree, rejoice in the land of the clear autumn moon, but do not fear in their hearts the place where they spend their lives in a hundred days. So it is said. Therefore, most beings are accustomed to reckless and unexamined actions, and thus they encounter death suddenly, without any thought of life or death. From the Garland of Birth Stories: The person who first enters the womb, inevitably goes to destruction without any increase, and cannot return from what has passed. In the morning, many people are seen, but in the evening, some are not seen. So it is said. If, by chance, due to various circumstances, one is firmly convinced of the law of eventual death, then from the moment of birth, the lifespan determined by karma cannot be increased even slightly, but the causes of sudden decrease are very numerous, because they delight in and engage in non-virtuous deeds such as killing, which are contrary to longevity. Even that lifespan passes like a tree without roots, like a sparrow walking on the road, or like a rapid stream flowing down a cliff, not staying for a moment, a short time, or an instant. In this situation, consciousness has disappeared, so those who feel slightly uncomfortable with the sunlight of the sal tree season, and long for the cool and pleasant season of autumn, do not realize that in the meantime, they have shortened their lives by a hundred days, because of ignorance. From the Words on Impermanence: When the autumn season, symbolized by the sal tree moon, arrives, there is no one among all the rejoicing beings who does not feel sad that their lifespan is about to be exhausted. So it is said. Similarly, regarding the death of others,
Chinese
徒劳悲伤。自己的面前死主已到却毫不介意，为了永久居住的来世大事兴兵动武，攻占新的土地，掠夺他人妻儿，大兴土木，像蜜蜂一样只顾积攒财富，让身语意三门倍受煎熬，这是不合情理的悲伤。无常之语中说：一旦踏上业力之路，有谁能够不增不减，毫无过失地离去呢？对于这样的人，还有什么值得悲伤的呢？既然他终将死去，如果不是他，又是谁呢？这真是巨大的不幸降临，应该发出巨大的哀号。一切有生之物都是如此，死亡就在眼前，一切都在变化，所以不应该悲伤。因此，当看到他人去世的情景时，不要只是徒劳地悲伤，而应该为自己做好死亡的准备。三地菩萨尚且要修习无常，更何况我们这些凡夫俗子，仅仅听到无常的说法是远远不够的。甚至对于死去的狗的尸体，也要进行深刻的反思：它也是因为有生才会有死。我已经出生了，除了死亡还能有什么选择呢？死亡时，只有正法才能帮助我，其他的任何事物都无济于事。要常常保持这种清醒的认识。一旦这种真实的无常观在心中生起，就会对今生的幸福、名声等一切都毫不在意。《念住经》中说：在所有的禅修方法中，无常 叙述品，预言品，讽诵品，自说品，譬喻品，本事品，如是语品，本生品，广解品，希法品，教授品，这些为菩萨们宣说的内容，菩萨们也要善加听闻，善加受持，熟练背诵，用心思考，通过观察深刻领悟，然后独自在僻静处，如理作意，心中忆念那些善思之法，以及忆念的心，都要在内心持续不断。
English
It is futile to grieve. Death is already present before oneself, yet one does not care at all, and for the sake of permanently residing in the future, one wages great wars, seizes new lands, plunders others' wives and children, engages in massive construction projects, and, like a bee, only focuses on accumulating wealth, causing suffering to body, speech, and mind. This is unreasonable grief. In the words on impermanence, it says: Once one has embarked on the path of karma, who is there who can depart without increase or decrease, without fault? For such a person, what is there to grieve about? Since he will eventually die, if not him, then who? This is truly a great misfortune that has befallen, and one should utter a great lament. All beings are like this, death is before them, and everything is changing, so there is no reason to grieve. Therefore, when seeing the passing of others, one should not just grieve in vain, but should prepare oneself for death. Even the bodhisattvas of the three realms are said to meditate on impermanence, so how much more so should we ordinary beings. It is not enough to merely hear about impermanence. Even when seeing the corpse of a dead dog, one should deeply reflect: it died because it was born. I have already been born, so what choice do I have but to die? At the time of death, only the true Dharma can help me, and nothing else will be of any use. One should always maintain this clear awareness. Once such a genuine view of impermanence arises in the mind, one will not care at all about the happiness, fame, and so on of this life. In the Sutra on Mindfulness, it says: Among all the methods of meditation, impermanence, the category of narratives, the category of prophecies, the category of verses, the category of self-utterances, the category of parables, the category of previous lives, the category of such occurrences, the category of birth stories, the category of extensive explanations, the category of wondrous teachings, the category of definitive teachings—all these teachings that are taught to the bodhisattvas, the bodhisattvas should listen to them well, hold them well, recite them fluently, contemplate them with their minds, and deeply understand them through observation. Then, alone in a secluded place, they should properly apply their minds, remembering those well-considered teachings, and the mind with which they remember them should be continuous within.