Tibetan
།ཞེས་སོ། །འདིར་གང་བཟུང་ན་གཤིས་ཀྱི་བཞུགས་ཚུལ་ལ། །སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན། །བློ་ཡི་ཆ་ནས་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པ་རུ། །བརྟགས་ཤིང་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ཆར། །བཞག་ནས་བདེན་གཉིས་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་ལས། །འདས་པ་སུས་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱར་མེད་ལ། །བལྟར་མེད་ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་གཉིས་ཀ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་ངེས་པར་རྗེས་མཐུན་པའི། །བློ་སྐྱེས་པ་ལ་རྟོགས་པའི་བླ་དྭགས་བཏགས། །དེ་ལས་དང་པོ་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་དང་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེང་བྱ་རང་རྒྱུད་པ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པས། གཟུང་འཛིན་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ་སྟེ། ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇུག་པའང་ཞིབ་དེའི་ཆོ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་དེ་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་བལྟར་མེད་པ། མངོན་དུ་བྱར་མེད་པ། ཐོབ་པ་མེད་པ། མ་ཐོབ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །བློ་དང་འདྲེས་པའི་ཆ་ནས་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པར་བརྟགས་ཤིང་སྣང་བ་མཐའ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ལ་ ལྟོས་ནས་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་ཅེས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་དང་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་ནས་བདེན་པ་གཉིས་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་ཉེས་པ་གཉིས་ཀ་ཁེགས་ཤིང་། བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་དོན་དམ་དུ་འོང་བའི་སྐབས་སྲིད་པའི་བདེན་པ་གཉིས་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་ལས་འདས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་དོན་དམ་དང་མཐུན་པའི་བློ་སྐྱེས་པ་ལ་རྟོགས་པའི་བློ་དྭགས་སུ་བཏགས་པའི་ཚུལ་ཟླ་བ་གགས་པས། སྟོང་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བློ་སྐྱེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བློ་དེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་མི་འགག་པར་མ་རྟོགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན། སྟོང་ཉིད་མེད་དགག་ཏུ་འདོད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་མ་ཡིན་དགག་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ལས། ཁོ་བོས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དགས་པ་བྱས་པར་ཟད་ཀྱི། མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ནི
Chinese
如是说。此处若执持，自性之安住方式，是言思表达皆无之胜义谛。从心识之角度，于言思表达中，考察与显现，皆为世俗谛之范畴。安立后，二谛超离能证所证，谁亦无法现量见，无可见，无得与未得二者。与空性定然随顺之，生起之智慧，施以证悟之美名。其中最初，圣者之等持，以及佛陀之地上，知识、能知等对境与有境之胜法，任何自性皆不成立，故为远离所取能取。有境智慧之行境亦细致，彼之俱生心与心所之行境皆断绝，证悟言思表达皆无之法性，是为胜义谛。宝积经中云：善护，何为胜义谛？即是空性，彼为空性，谁亦不可见，不可现量见，无所得，无未得。如是说。从与心识相混之角度，考察言思表达与一切显现，皆为世俗谛，因依于世间人之心识而安立之故。由此，便可遮遣宣说一切名言之法皆无之过失，以及于一基之上，二谛堕入二边之过失。二谛无别，故世俗亦可成为胜义之时机存在，通达二谛超离能证所证，且生起与胜义相符之智慧，如月亮般施以证悟之智慧之名号。生起与空性随顺之智慧，则可说为证悟空性，然并非证悟空性。如是说。因此，以证悟一切法胜义中无有之智慧，亦未证悟一切法仅为名言。为何耶？因欲空性为无遮，则与宣说事物无有之非遮相违故。如是，观世音之律仪中云：我以无遮之方式，于胜义中，仅遮遣了诸蕴之有，而非以非遮之方式，成为事物无有之自性。
English
Thus it is said. Here, if one holds onto the way things naturally are, it is the ultimate truth, beyond words, thoughts, and expressions. From the perspective of the mind, all that is examined and appears in words, thoughts, and expressions falls under the category of conventional truth. Having established this, the two truths are beyond the reach of those who realize them and the objects they realize. No one can directly perceive them, and there is neither attainment nor non-attainment. The wisdom that arises in perfect harmony with emptiness is given the label of realization. Among these, the first is the meditative equipoise of the noble ones, and on the level of Buddhahood, since no inherent nature of phenomena, such as knowable objects and knowing subjects, is established, it is completely beyond grasping and fixation. The activity of the wisdom of the knowing subject is also subtle, and all the activities of its co-emergent mind and mental factors cease. Realizing the nature of reality, which is beyond words, thoughts, and expressions, is the ultimate truth. In the Ratnakuta Sutra, it says: 'O Light-protector, the ultimate truth is emptiness, which cannot be seen by anyone, cannot be directly perceived, is not attained, and is not unattained.' Thus it is said. From the perspective of being mixed with the mind, all that is examined and appears in words, thoughts, and expressions is conventional truth, because it is established in relation to the minds of ordinary beings. This refutes both the fault of saying that all phenomena of designation are non-existent and the fault of the two truths falling into extremes on the same basis. Because the two truths are inseparable, there is a possibility that the conventional can also become ultimate. Understanding that the two truths are beyond the reach of those who realize them and the objects they realize, and that wisdom arises in accordance with the ultimate, is like the waxing moon, and the wisdom that arises in accordance with emptiness is said to realize emptiness, but it is not the realization of emptiness. Thus it is said. Therefore, the wisdom that realizes that all phenomena are non-existent in the ultimate sense does not realize that all phenomena are merely designations. Why? Because the emptiness that is intended as a non-affirming negation contradicts the affirming negation that speaks of the non-existence of things. Thus, in the vows of Avalokiteshvara, it says: 'By way of a non-affirming negation, I have merely negated the existence of the aggregates in the ultimate sense, but not by way of an affirming negation, becoming the nature of the non-existence of things.'
Tibetan
་མ་སྨྲས། ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟ་ནའང་སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། མེད་པར་དགག་པ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དབུ་མའི་ལྟ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའང་ཡོད་དེ། ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམིགས་ན་ནམ་མཁས་གར་ཁྱབ་ཀུན་གཞིས་ཁྱབ་པའི་ལྟ་བ་རགས་པ་དེ་འོང་ཉེ་བས། བྷཾ་ག་ལའི་པཎྜི་ཏས། ཀུན་གཞི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ཁས་ལེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་རགས་པ་དེ་ཙམ་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པ་ལའང་མེད་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ། ཤེས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཏིང་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པའི་ཚུལ། གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ནི། །ཆོས་རྣམས་མ་ལུས་ཀུན་གྱི་མཛོད། །གང་ལ་བམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །ཡང་དག་འཇུག་པ་ལྡེ་མིག་ཡིན། །དེ་ལྟར་གདམས་ངག་ཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལ་བསྙེན་པའི་ཚུལ། འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་བསླར་དེ། བསམ་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དང་། མི་བདེ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་མཐོང་ངོ་། །དེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཡང་ཆོད་དེ། དེས་ན་བསམ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལ་བསྙེན་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒ་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསམས་པས་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་མ་བསམས་པར་ན་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་མཐའ་ལས་པའི་བར་དུ་ཆོས་མཉན་ཀྱང་གལ་ཏེ་མ་བསམས་ན་ནམ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཀའ་བསྩལ་ཏེ། དེ་བས་ན་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་བརྟགས་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་དེའི་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱས་ལ་མངོན་སུམ་པའི་ལམ་བསྒོམ་མོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམས་ན་གོ་ཆ་བགོས་པ་བསྟན་པ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་མི་བལྟ། །སྟོང་ལས་གུད་ནས་སྟོང་མི་བལྟ། །དེ་ལྟ་བུར་ནི་གང་བལྟ་བ།
Chinese
如是说。即使如此，法称论师也说：“因为对无的破斥，是什么也不是。”追随其后，也有人认为中观的见解是什么也不是。如果认为“什么也不是”本身，并以分别的智慧去执着，那么就容易产生像虚空一样遍布，像阿赖耶识一样遍布的粗大见解。因此，孟加拉的班智达说：“仅仅是承认阿赖耶识为一切知的粗大宗派，在外道中也没有。” 因此，如果认识到一切法都是缘起之自性，那就是毫不颠倒地证悟之方式。何为缘起？是所有诸法之宝库。以何者能摧毁之智慧，乃是正确进入之钥匙。如此获得教诲，乃是获得之智慧的功德。之后，以思惟之智慧，证悟缘起无生，从而趋近大涅槃之道。在《圣大涅槃经》中说：“善男子，一切有情都执着于常、乐、我、净等四种颠倒。因为思惟的缘故，而见到无常、无乐、无我、不净。由此也能断除四种颠倒。因此，以思惟之因缘，将趋近大涅槃。思惟生之相、老之相等，也能获得解脱。善男子，如果不思惟，那么他人无法获得善法。这是什么原因呢？因为，即使在无数无量无边的劫中听闻佛法，如果未曾思惟，也永远无法获得无上正等觉。”如是宣说。因此，以思惟之智慧，用理性和教证进行观察，对于真实之义，必须辨别与确定。与此相符之甚深智慧，超越了思辨的范畴，唯有如此才能区分其自性差别，并修持现观之道。如何修持呢？如《披甲论》所示：“不应于空性中观空，不应于空性之外观空，如是观者为何？”
English
It is said as such. Even so, the master Dharmakīrti said, "Because the refutation of non-existence is nothing at all." Following this, there are also those who think that the view of Madhyamaka is nothing at all. If one thinks that "nothing at all" itself, and clings to it with discriminating wisdom, then it is easy to generate the coarse view that pervades like the sky, pervades like the ālaya. Therefore, the Paṇḍita of Bengal said, "Even the coarse tenet of merely admitting the ālaya as all-knowing does not exist even in external heretics." Therefore, if one knows that all dharmas are of the nature of dependent arising, that alone is the way to realize without error. What is dependent arising? It is the treasury of all dharmas. With what wisdom can one destroy it? It is the key to correct entry. Thus, obtaining instruction is the merit of the wisdom of attainment. Afterwards, with the wisdom of contemplation, realizing that dependent arising is unborn, one approaches the path of great nirvāṇa. In the Noble Great Nirvāṇa Sutra, it says, "Son of good family, all sentient beings are deluded by the four inversions of permanence, happiness, self, and purity, etc. Because of contemplation, they see impermanence, unhappiness, no-self, and impurity. By this, the four inversions can also be cut off. Therefore, by the cause of contemplation, one will approach great nirvāṇa. Thinking about the characteristics of birth, the characteristics of aging, etc., one will also be liberated. Son of good family, if one does not contemplate, then others cannot obtain virtuous dharma. What is the reason for this? Because, even if one listens to the Dharma for countless, immeasurable, and boundless eons, if one has not contemplated, one will never attain unsurpassed perfect enlightenment." Thus it was declared. Therefore, with the wisdom of contemplation, examining with reason and scripture, one must discern and determine the true meaning. The profound wisdom that accords with this transcends the scope of speculation, only in this way can one distinguish its nature and differences, and practice the path of direct perception. How to practice? As shown in the Armor Discourse: "One should not view emptiness in emptiness, one should not view emptiness apart from emptiness, what is it that one views in this way?"