Tibetan
རི་མོའི་ལས་ནི་ཡོངས་ཟིན་མིག་མེད་པ། །ཇི་སྲིད་མིག་མ་བྲིས་པར་རྔན་པ་མི་ཐོབ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཐོག་མར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཅུང་ཟད་རྣམ་པར་གཞག་ན། སློབ་དཔོན་འཕགས་པས། མཐོང་དང་མ་མཐོང་ཡོན་ཏན་འདི། །ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་ཚོགས་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་དགོས་ཤིང་། འདི་ལྟར་ནོར་བུ་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བའི་ནང་ན་ཉི་ཟླའི་ གསལ་བ་མཆོག་ཡིན་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་བྱ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་གོ །ཞེས་སློབ་སྤྲིང་གི་འགྲེལ་བས་ཀྱང་བསྟན་པ་ལྟར་སྦྱོར་ལམ་དུ་དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་གཙོ་བོའང་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མགོན་ཡོད་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སེར་སྣས་གནོད་པ་དང་། དད་པ་ལ་ལོག་ལྟས་སྒྲིབ་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ལེགས་པར་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་འཕེལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས། སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་འདི་དག་ནི། །ཤེས་རབ་མགོན་བཅས་ལྷག་པར་མཐུ་ལྡན་འགྱུར། །ཞེས་དང་། དད་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་རྣམ་པ་ཡང་། །དབང་པོ་གཞན་ལ་བློ་བཞིན་ཤེས་རབ་གཙོ། །དེ་ཡི་མགོན་ལྡན་ཡོན་ཏན་སྐྱོན་ཤེས་པས། །ཉོན་མོངས་ཟད་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་རང་གི་ལུས་ལས་ཤ་བཅད་དེ་བྱིན་ཀྱང་ནད་ཀྱི་གདུང་བ་ཅན་སྨན་གྱི་སྡོང་བུ་ལས་ལེན་པ་ལྟར་མཐོང་ཞིང་སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པའང་མ་ངེས་པས་ང་རྒྱལ་དང་ཞུམ་པའི་རྣམ་རྟོག་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་དཀའ་སྤྱད་མི་བཟོད་པས་དེ་ལ་རློམ་སེམས་མི་འབྱུང་ཞིང་གཞན་དོན་ལ་དམིགས་པ་དང་། བཟོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མགོ་མི་ནོན་ཞིང་། སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུམ་པ་དང་། སྡངས་པ་སོགས་དགག་མི་ནུས་ཤིང་མི་བཟོད་པ་དང་། བཟོད་པའི་སྐྱོན་ཡོན་ཤེས་པས་ལོག་བསྒྲུབ་ལ་སྐྱོ་ངལ་མི་འབྱུང་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པའི་གཞི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ནས་ལེ་ལོ་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པས་ལམ་ཆོད་མྱུར་བ་དང་། སྲིད་པའི་རྒྱུ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་དུ་འགྱུར་མ་ནོར་བའི་བསམ་ གཏན་གྱི་རང་བཞིན་དམིགས་ཕྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་བ་ལ་རག་ལས་ཏེ།
Chinese
繪畫的工作全部完成卻沒有眼睛，就像沒有畫上眼睛就無法獲得報酬一樣。因此，首先稍微闡述一下智慧的利益。聖者導師說：「見與不見的這些功德，一切的根本是智慧。為了成就這兩者，應當完全攝取智慧。」也就是說，首先在資糧道的階段，神通的根本的等持也必須依靠智慧來成就。就像寶石和燈火等的光明中，日月的光明最為殊勝一樣，智慧是使所知顯現的最殊勝者。正如《親友書》的注釋所說，在加行道中，五根和五力等的主體也是智慧。如果擁有智慧的怙主，就能很好地了解布施被慳吝所損害，以及信心被邪見所障蔽等的過失，因此能精通煩惱止息和功德增長的方便。導師勇士說：「布施等的這些福德，有了智慧怙主，會更加具有力量。」又說：「信等諸根的體性，在其他諸根中，智慧如意為主。有了它的怙主，由於了解功德和過失，就能精通煩惱止息的方式。」就像這樣，菩薩在學習道的階段，即使從自己的身體上割下肉來布施，也像身患疾病者從藥樹上取藥一樣看待，而且依靠布施也不一定能獲得善趣，因此不會產生傲慢和沮喪的想法。由於無法忍受以戒律來行持的苦行，因此不會對此產生自滿，並且專注於利他。僅僅依靠忍耐也無法壓制煩惱，對於廣大的行持感到畏懼，並且無法阻止憎恨等，無法忍受。由於了解忍耐的優缺點，因此不會對錯誤的修行感到厭倦。由於了解精進的基礎沒有顛倒，因此精通於遣除懈怠，從而迅速地完成道。以及不會錯誤地理解什麼是輪迴的因，什麼是菩提的支分，所有這些，都依賴於智慧的真如顯現。
English
The work of painting is complete but without eyes, just as one cannot receive reward until the eyes are painted. Therefore, first, let us briefly explain the benefits of wisdom. The noble teacher said, "These qualities, seen and unseen, the root of all is wisdom. In order to accomplish both of these, one should completely embrace wisdom." That is to say, first, in the stage of the path of accumulation, the samadhis that are the basis of magical powers must also be accomplished by relying on wisdom. Just as the light of the sun and moon is supreme among the lights of jewels and lamps, wisdom is the supreme means of clarifying what is to be known. As the commentary on the Letter to a Friend states, in the path of preparation, the main elements such as the five faculties and the five powers are also wisdom. If one has the protector of wisdom, one can well understand the faults of generosity being harmed by stinginess and faith being obscured by wrong views, and thus be skilled in the means of exhausting afflictions and increasing qualities. The teacher Hero said, "These merits such as generosity, with the protector of wisdom, become especially powerful." And, "The nature of the faculties such as faith, among the other faculties, wisdom is the chief as desired. Possessing its protector, by knowing qualities and faults, one becomes skilled in the manner of exhausting afflictions." Like this, when a Bodhisattva is in the stage of learning the path, even if one cuts off flesh from one's own body to give as alms, one sees it as a sick person taking medicine from a medicinal tree, and since it is not certain that one will attain a good rebirth by relying on generosity, thoughts of pride and discouragement do not arise. Since one cannot endure the asceticism of practicing with discipline, one does not become complacent about it and focuses on the benefit of others. Merely relying on patience does not subdue afflictions, one is daunted by vast practices, and one cannot prevent hatred and so on, and one cannot endure. By knowing the advantages and disadvantages of patience, one does not become weary of wrong practices. By knowing that the basis of exerting effort is not inverted, one is skilled in reversing laziness, thus quickly completing the path. And, without mistaking what is the cause of samsara and what becomes a limb of enlightenment, all such things as the nature of meditation that is the antidote to the object, depend on the manifestation of the suchness of wisdom.
Tibetan
ཤེས་རབ་མིག་གསལ་རྣམ་པར་བྱེ་གྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་གི་ཤ་བྱིན་ཀྱང་། །སྨན་གྱི་ཤིང་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར། །མཐོ་འམ་དམའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་མེད། །ཅེས་པ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལའང་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ཀྱང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པའི་བློ་ཤུགས་དྲག་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་མི་འདྲེ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་བཟོད་པའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ཀྱང་མྱ་ངན་གྱིས་ནེན་ནས་དགེ་བའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། གཞན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་ཡང་དེའི་སེམས་སྒྱུ་མའི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་བརྡལ་ཡང་ཐད་ཀར་གང་བབས་ཀྱི་གཞན་དོན་ལ་མི་གཡེལ་བ་རྣམས་ཀྱང་བློན་པོ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ། སྔ་མ་ལས། དབང་པོའི་ཡུལ་རྣམས་ལྷ་རྫས་འདྲ་བདོག་པའི། །རྒྱལ་སྲིད་ཆེ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག །རང་བཞིན་ཚུལ་མིན་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡང་། །ཤེས་རབ་ཡོན་ཏན་བློན་པོ་ལྡན་པའི་མཐུ། །གཞན་ལ་ཕན་བྱེད་རོ་གཅིག་བྱམས་པ་ལ། །འདོད་ཆགས་འགོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་སྙིང་རྗེ་ལ། །མྱ་ངན་ཁུར་གྱི་ལེ་ལོས་མི་དམའ་དང་། །དགའ་མཆོག་དང་ལྡན་ཡང་དག་གཡེང་མེད་དང་། །འགྲོ་དོན་མི་གཡེལ་བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་དང་། །ཡོན་ཏན་དེ་དང་དེ་དག་གཉེན་པོའི་ལམ། །ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་བཀག་པས་རྣམ་ པར་མཛེས། །ཞེས་སོ། །མདོར་ན་རྒྱུ་འབྲས་བསླུ་བ་མེད་པ་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་རག་ལས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ལ་ངེས་པ་བརྟན་པ་དང་། ཐེག་པ་གོང་འོག་དང་། བདེན་པ་གཉིས་དང་དྲང་དོན་ངེས་དོན་དང་མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀྱི་གནང་བཀག་ལ་གང་ཟག་གཞན་ལ་ཆེས་འགལ་བ་ཤས་རབ་ཅན་ལ་མི་འགལ་ཞིང་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བློའི་མཐུ་ཆེ་བ་མཐའ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། བུ་ལ་བྱམས་པའི་མ་འདྲ་ཤེས་རབ་ལས། །དེ་འདྲའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་འབྱུང་ཅི་མཚར་གྱི། །བདེ་གཤེགས་སྟོབས་བཅུ་སྟོབས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་བ། །མཚུངས་མེད་མཆོ
Chinese
如果智慧之眼完全開啟，菩薩即使布施自己的肉，也像藥樹一樣不會分別，對此既不高也不低。如是，對於戒律等其他方面也應當宣說。此外，具有智慧的菩薩，即使成為轉輪聖王，也不會被欲妙所迷惑；即使對可愛的眾生生起強烈的慈愛之心，也不會與貪欲混雜；即使對他人的痛苦生起不忍的悲心，也不會因憂傷而沮喪，沒有變成善法障礙的懈怠；即使具有對他人圓滿的無量歡喜，他的心也如同幻化的化身；即使廣大遍佈一切的大平等捨，也不會直接耽誤任何應做利他之事，這些也都是像大臣一樣從智慧中產生的道理。如前所說：具有如天物般感官對境的，擁有廣大王位的菩薩們，其自性不轉變為不如法，也是因為具有智慧功德大臣的力量。對於利益他人的唯一慈愛，完全捨棄了貪欲的侵染。對於他人難忍的痛苦之悲心，不會因憂傷重擔的懈怠而低落。即使具有殊勝的歡喜，也完全沒有散亂，不耽誤利益眾生的大平等捨。這些功德以及對治之道，被大智慧所遮止而極為莊嚴。總之，對於因果不虛獲得定解，了知法與非法，對於導師和教法的功德從內心深處生起定解，一切功德都依賴於善知識，對於世間行為的暫時和究竟從內心深處感到厭倦，對於緣起有穩固的定解，對於上下乘、二諦、不了義和了義、顯宗和密宗二者的開許和遮止，對於其他人極為矛盾之處，具有智慧者不會矛盾，並且具有修持的強大能力，所有這些都是智慧的功德。如同慈母般的智慧，如此圓滿的產生有何稀奇？善逝十力中力量最超勝的，無與倫比的至
English
When the eye of wisdom is fully opened, even if a Bodhisattva gives away his own flesh, he will not discriminate like a medicinal tree, and there will be neither high nor low for him. Likewise, it should also be explained for other aspects such as discipline. Furthermore, a Bodhisattva who possesses wisdom, even if he becomes a universal monarch, will not be deceived by the qualities of desire; even if he develops a strong mind of love towards pleasing beings, he will not be mixed with attachment; even if he gives rise to unbearable compassion for the suffering of others, he will not be depressed by sorrow, and there will be no laziness that turns into an obstacle to virtue; even if he possesses immeasurable joy in the perfections of others, his mind is like an illusionary emanation; even if great equanimity is spread extensively to all, he will not be distracted from the benefit of others that directly befalls him. These are also the ways in which wisdom arises like a minister. As it was said before: Those Bodhisattvas who possess sense objects like divine substances, and who possess great royal power, their nature does not change into what is improper, also because of the power of possessing a minister of wisdom qualities. Towards the single-pointed love that benefits others, they have completely abandoned the invasion of attachment. Towards the unbearable compassion for the suffering of others, they are not lowered by the laziness of the burden of sorrow. Even though they possess supreme joy, they are completely without distraction, and they do not neglect the great equanimity that benefits beings. These qualities and their antidotes are adorned by being blocked by great wisdom. In short, having gained certainty in the infallibility of cause and effect, knowing what is Dharma and what is not Dharma, generating certainty from the depths of one's heart in the qualities of the teacher and the teachings, all qualities depend on the virtuous friend, becoming weary from the depths of one's heart towards the temporary and ultimate of worldly conduct, having a firm certainty in dependent origination, the higher and lower vehicles, the two truths, the provisional and definitive meanings, and the permission and prohibition of both Sutra and Tantra, for others, what is extremely contradictory, for those with wisdom, there is no contradiction, and they have the great power of practice, all of these are the qualities of wisdom. Like a loving mother, what is so amazing about such a perfect birth? The most excellent of the ten powers of the Sugata, the incomparable supreme.