Tibetan
འི་སྦྲང་མ་ཁྱོད་ཅང་མ་ཟེར་ཅིག །ཅེས་པ་དང༌། བཙུན་པ་འཇམ་དཔལ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བསྒོམས་ཤིང་སྟོང་པར་ཟབ་ཏུ་བསམས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞིག་པ་མི་བཟོད་པར་མཐོང་ངོ༌། །ཐར་པ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྟོང་པར་མཐོང་ཞིང་རྟོག་གོ །ཞེས་པ་དང༌། ཁྱོད་ཀྱང་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལ་སྟོང་པར་སེམས་ཏེ། ཆོས་སྟོང་པ་མཐོང་ནས་ཆོས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལ་ཡང་སྟོང་པར་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དཔྱད་མི་བཟོད་ཅིང༌། མཐར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་རང་སྟོང་ལ། ཟབ་མོ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁ་ཚོན་གཅོད་པ་རྣམས་ལ་གདམས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྟག་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐར་པ་གཟུགས་ཡིན་པ་དང༌། ནམ་མཁའ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། མྱང་འདས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་གཞན་རྣམས་སུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་དེ་དག་གིས་སྐབས་སུ་རིག་པར་བྱ་ཞིང༌། གཞན་རྣམས་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །གཞན་ཡང་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་ལུགས་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ཡང་དང་ཡང་དུ་གསལ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་འདི་ལན་གཅིག་ཙམ་གཟིགས་ན་འཐད་པར་གདའོ། །གལ་ཏེ་སོར་ཕྲེང་ཅན་ནི་སྡིག་ཅན་ཆེན་པོ་ཡིན་པས། དེའི་ངག་བཞིན་མི་བདེན་ནོ། །སྙམ་དུ་ཡང་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང༌། ཞིང་འདི་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གང་གཱའི་ཀླུང་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདས་པ་ན། རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཞིང་ཁམས་ཡོད་ལ། དེ་ན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་ན་དགའ་བ་མངོན་པར་འཕགས་པ་བརྩོན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པར་བཤད་ཅིང༌། དེ་སོར་ཕྲེང་ཅན་དུ་སྤྲུལ་པར་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཐམས་ཅད་རང་སྟོང་ཡིན་ན། རྣམ་གྲོལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་རང་སྟོང་དུ་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་འདོད་ན། དེ་ཡང་ཅང་མེད་དུ་འགྱུར་བས། མུ་སྟེགས་གཅེར་བུ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ཆཻན་པོར། གཞན་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མི་སྟོང་པའི་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི་མུ་སྟེགས་གཅེར་བུ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཅེར་བུ་པ་ལ་ནི། ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མེད་པས། སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཞེས
Chinese
说：“蜜蜂，你什么也别说。”这样，比丘文殊以甚深空性而修，以空性而深入思维，见到一切法坏灭而不能忍受。解脱非空也见为空性而证悟。这样，你也以非空之法而思维为空性，见到法空性后，对于非法空性的法也作坏灭想。像这样等等是不能以理分析的，最终是坏灭之法具有自性，以各自的自性空之自空，是甚深最究竟的。这是对于那些执着于一方面而作决断者们的教诫和随后的开示。佛陀是常恒的，佛陀的解脱是色，虚空也是佛陀的色等等的意义，在《大涅槃经》等等其他的经典中广说，应当依那些经典而于适当的时候理解，其他的就容易理解了。此外，因为如实法性的空性之理，在此经中也多次清楚地宣说了，所以看一遍这部经就足够了。如果认为指鬘是罪大恶极之人，所以他的话不可信，也不应这样想，因为他是佛。又是，从这个世界向南方，经过六十二恒河沙数的佛土，有一个名为一切珍宝所庄严的世界，在那里有世间一切众生乐见、殊胜大精进的佛陀安住，此佛示现为指鬘，因为这部经中这样说了。此外，如果一切都是自空，那么解脱法身也成为自空，如果这样认为，那么它也成为什么都没有了，这样就与裸体外道等等的宗义相符了。如《大涅槃经》中所说：此外，解脱是不空的空性。所谓的空性的空性就是什么都没有。什么都没有就像裸体外道等等的解脱一样。因为裸体外道没有真实的解脱，所以叫做空性的空性。
English
Saying, "Bee, don't say anything." Thus, the monk Manjushri meditated on the very profound emptiness, and by thinking deeply about emptiness, he saw all phenomena destroyed and could not bear it. He also saw liberation, which is not emptiness, as emptiness and realized it. Thus, you also think of non-empty phenomena as empty, and after seeing the emptiness of phenomena, you also think of non-empty phenomena as destructive. Like this and so on are things that cannot be analyzed by reason, and ultimately the nature of destructive phenomena is empty of its own nature, which is the deepest and most ultimate self-emptiness. This is an admonition and subsequent instruction to those who are attached to one side and make a decision. The meaning of the Buddha being permanent, the liberation of the Buddha being form, and the sky also being the form of the Buddha, etc., is explained in detail in the Great Nirvana Sutra and other scriptures, and should be understood at the appropriate time by those scriptures, and the others are easy to understand. Furthermore, because the emptiness of the true nature of reality is clearly stated again and again in this sutra, it is sufficient to look at this sutra only once. If you think that Angulimala is a great sinner, so his words are not true, you should not think so, because he is a Buddha. Also, from this world to the south, after passing through sixty-two Ganges sands of Buddha lands, there is a world called Adorned with All Jewels, and there dwells the Buddha called Manifestly Exalted Great Exertion, who is loved by all beings in the world, and this Buddha manifested as Angulimala, because this is what this sutra says. Furthermore, if everything is self-empty, then the Dharmakaya of liberation also becomes self-empty, and if you think so, then it also becomes nothing, and thus it will be in accordance with the tenets of the naked heretics and so on. As it is said in the Great Nirvana Sutra: Furthermore, liberation is the emptiness that is not empty. The so-called emptiness of emptiness is nothing. Nothing is like the liberation of the naked heretics and so on. Because the naked heretics do not have true liberation, it is called the emptiness of emptiness.
Tibetan
་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་མི་སྟོང་པའི་སྟོང་པའོ། །མི་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མི་སྟོང་པའོ། །དཔེར་ན་ཆུ་དང༌། མར་དང༌། ཞོ་དང༌། ཆང་དང༌། སྦྲང་རྩིའི་སྣོད་རྗེའུ་ལྟ་བུ་ཆུ་དང་མར་དང་ཞོ་དང་ཆང་དང་སྦྲང་རྩི་མེད་ཀྱང་དེ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རྗེའུ་ཞེས་འདོགས་ཏེ། རྗེའུ་དེ་ལ་ནི་སྟོང་ཞེས་སམ་མི་སྟོང་ཞེས་སུ་ གདགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ལ་སྟོང་ཞེས་བྱར་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་མེད་ཅེས་གདགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། །མི་སྟོང་ཞེས་བྱར་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གཟུགས་ཞེའམ་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེའམ། མི་སྟོང་ཞེས་གདགས་སུ་མེད་དོ། །ཞེས་དང༌། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པོ་དང༌། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་ཐམས་ཅད་དང༌། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང༌། འདུས་བྱས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར། རྗེའུ་ན་ཞོ་མེད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་གཟུགས་རྟག་པ་དང༌། བདེ་བ་དང༌། བདག་དང༌། དག་པ་ཞེས་བྱ་བ། མི་གཡོ་བ། མི་འཕོ་བ། དཔེར་ན་རྗེའུའི་གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ཡོད་པས། མི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྗེའུ་དང་འདྲའོ། །རྗེའུ་དེ་ནི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་ཆགས་པའམ། འཆག་པར་འགྱུར་གྱི། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞིག་ཏུ་མེད་དོ། །གཞིག་ཏུ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མདོ་དེ་ཉིད་དུ། བ་ལང་ལ་རྟ་མེད་པ་དང༌། རྟ་ལ་བ་ལང་མེད་པ་དཔེར་མཛད་ནས། དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་རང་གིས་མི་སྟོང་པའི་གཞན་སྟོང་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ། འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་སྟེ། འཇིམ་པའི་ཚེ་རྫ་མ་མེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན། འགགས་ཏེ་མེད་པ་སྟེ། རྫ་མ་ཞིག་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན། གཏན་མེད་པ་སྟེ། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་དང༌། རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་དང་མཐུན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ། ཁྱོད་སྨྲ་བ་ལྟར་བ་ལང་ལ་རྟ་མེད་མོད་ཀྱི་བ་ལང་མེད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ༌། །རྟ་ལ
Chinese
应作如是。彻底解脱不是那样，因此是不空的空性。不空的空性是彻底解脱。彻底解脱是如来。此外，解脱是不空的。例如，水、酥油、酸奶、酒、蜂蜜的容器，就像那种容器，即使没有水、酥油、酸奶、酒、蜂蜜，也称之为水等的容器。那个容器，不能说是空，也不能说是不空。之所以不能说它是空的，是因为不能说它没有色、声、香、味、触。之所以不能说它是不空的，是因为其中什么水等都没有。解脱也与之相似，不能说是色，也不能说不是色，不能说是不空。像这样，因为没有二十五有、一切烦恼、一切痛苦、一切相、一切有为的造作。就像容器里没有酸奶一样，称之为空性。所谓不空，是指真实的色，常、乐、我、净，不动、不变。例如容器有色、声、香、味、触，所以称之为不空。因此，解脱就像容器。那个容器遇到因缘就会形成或破坏，但解脱不是那样，是不可摧毁的。不可摧毁的是彻底解脱。那个彻底解脱就是如来。等等，因为广说之故。又在那部经中，以牛没有马，马没有牛为例，开示了胜义法性大涅槃，是以自性不空的他性空的方式，如下：种姓之子，这样涅槃不是先前没有的，不像塑造时没有陶器。也不是断灭后没有的，也不像陶器坏了之后没有。也不是完全没有的，也不像乌龟的毛和兔子的角，而是类似于一个没有另一个。种姓之子，如你所说，牛没有马，但不能说没有牛。马
English
It should be done like this. Complete liberation is not like that, therefore it is the emptiness of non-emptiness. The emptiness of non-emptiness is complete liberation. Complete liberation is the Tathagata. Furthermore, liberation is non-empty. For example, a container for water, butter, yogurt, wine, and honey, like that kind of container, even if there is no water, butter, yogurt, wine, and honey, it is still called a container for water, etc. That container cannot be said to be empty or non-empty. The reason it cannot be said to be empty is because it cannot be said that it has no form, sound, smell, taste, and touch. The reason it cannot be said to be non-empty is because there is no water, etc. in it. Liberation is also similar to this, it cannot be said to be form, nor can it be said to be not form, it cannot be said to be non-empty. Like this, because there are no twenty-five existences, all afflictions, all sufferings, all signs, and all conditioned formations. It is like there is no yogurt in a container, it is called emptiness. What is called non-empty refers to the true form, permanence, bliss, self, purity, immovability, and immutability. For example, a container has form, sound, smell, taste, and touch, so it is called non-empty. Therefore, liberation is like a container. That container will form or break when it encounters conditions, but liberation is not like that, it is indestructible. What is indestructible is complete liberation. That complete liberation is the Tathagata. And so on, because it is extensively taught. Also in that sutra, using the example of a cow not having a horse and a horse not having a cow, the ultimate nature of reality, the great Nirvana, is taught as emptiness of other, which is non-empty of itself, as follows: Son of good family, like this, Nirvana is not something that did not exist before, it is not like a clay pot not existing at the time of molding. It is also not non-existent after ceasing, it is also not like a clay pot not existing after it is broken. It is also not completely non-existent, it is also not like the hair of a tortoise and the horn of a rabbit, but it is similar to one not having the other. Son of good family, as you say, a cow does not have a horse, but it cannot be said that there is no cow. Horse