Tibetan
ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་བཞུགས། །རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་སྤངས་པར་གྲུབ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་ལས་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོག་པའི་དྲ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ངེས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དཔལ་སམ་བུ་ཊི་ལས་ཀྱང༌། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྤངས་པ། །སྟོང་ཉིད་སྙིང་པོ་ཁྱོད་ལ་འདུད། །ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ཕུང་པོ་ཅན། །ཡེ་ཤེས་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །ཅེས་པ་དང༌། རྟོག་པའི་གནས་ནི་སྤངས་ནས་སུ། །བློ་ལྡན་གང་ཞིག་མི་རྟོག་གནས། །ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་གསུངས་པ་བཞིན། །དེ་ལས་དངོས་གྲུབ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །རྟོག་པས་དམྱལ་བར་འགྲོ་འགྱུར་ཞིང༌། །འགྲོ་དྲུག་རྒྱ་མཚོར་འཁོར་བར་འགྱུར། །རྟོག་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་ནས། །དྲི་མེད་ཞི་བའི་གནས་སུ་འགྲོ། །ཞེས་པ་དང༌། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བྱེད་ཡིན། །མི་རྟོག་ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་ན། །མཁའ་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངཽན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད་དུ་ཡང་གསུངས་པ། ཐམས་ཅན་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་འང་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ངོར་རོ་གཅིག་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་བགྱིས་ན། ནམ་མཁའི་ཁམས་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། མི་རྟོག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལགས་སོ། །ཞེས་པ་དང༌། །རྟོག་པ་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུར་འགྱུར་བ། །ཇི་སྲིད་མ་སྤངས་བར་དུ་ནི། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སངས་རྒྱས་མིན། །ཀུན་མཁྱེན་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱའོ། །ཞེས་པ་དང༌། དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རྒྱུད་དུ་ཡང༌། རྣམ་རྟོག་ཀུན་ནས་ཟད་པ་ལས། །ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་བདེ་ཆེན་སྐྱེས། །ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད་དུ་ཡང༌། རྟོག་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་མངོན་སངས་རྒྱས། །རྟོག་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་ནི། །གསང་སྔགས་འགྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་རྣམ་དག་པ། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་འོད་གསལ་འགྱུར། །གང་ཞིག་རྟོག་ལ་གནས་བྱེད་པ། །དེ་ལ་དངོས་གྲུབ་མི་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟོག་སྤངས་ལ། །སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་བསམ་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབུམ་པར་ཡང་གསུངས་པ། ཡེ་ཤེས་སྐུ་ནི་རབ་སྒྲུབ་ཕྱིར། །ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡི། །བསྒོམ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས
Chinese
其中安住着大智慧。所有分别念都已彻底断除，圆满成就，远离了坛城的轮和事业，以及智慧手印的分别念，超越智慧彼岸的智慧，远离分别念的网。这是确定的。如是说。吉祥桑布扎续中也说：所有分别念都已彻底断除，向以空性为心髓的您顶礼。具有一切智智慧之蕴，向智慧身顶礼赞叹。如是说。断除了分别念的处所后，具慧者安住于无分别念。如心之金刚所说，由此成就无有疑惑。分别念会堕入地狱，会在六道轮回中流转。从分别念中解脱后，会到达无垢寂静之地。如是说。分别念是巨大的无明，是堕入轮回大海的原因。安住于无分别念的禅定中，会像虚空一样无垢。如是等等广说。同样，在《现证菩提经》中也说：一切智的智慧也同样是如来解脱之境的同一味道。世尊，例如，虚空界远离一切分别念和分别，是无分别念，是无分别念。如是说。分别念是痛苦的根源，只要没有断除，在这个世间就不是佛，也不能称为一切智。如是说。吉祥金刚鬘现观续中也说：从一切分别念的止息中，生起真实智慧大乐。如是说。金刚手灌顶续中也说：远离分别念的智慧，是往昔诸佛现证菩提。远离分别念，是密咒成就的教导。它的果实是清净的，自性光明。谁安住于分别念，他就不会有成就。因此，要断除分别念，以咒语的形象来思维。如是说。现观百千颂中也说：为了圆满成就智慧身，断除一切分别念的，如来所修的禅定
English
Wherein dwells great wisdom. All conceptualizations are completely abandoned and accomplished, free from the conceptualizations of the mandala's wheel and actions, and the wisdom mudras, transcending the wisdom of the Prajnaparamita, free from the net of conceptualizations. This is certain. Thus it is said. Also in the Glorious Sambhuti Tantra, it is said: All conceptualizations are completely abandoned, I prostrate to you who have emptiness as your essence. Possessing the aggregate of omniscient wisdom, I prostrate and praise the wisdom body. Thus it is said. Having abandoned the place of conceptualization, the wise one abides in non-conceptualization. As spoken by the Vajra of Mind, from that, accomplishment is without doubt. Conceptualization will lead to hell, and will revolve in the ocean of the six realms. From liberation from conceptualization, one will go to the stainless, peaceful place. Thus it is said. Conceptualization is great ignorance, it is the cause of falling into the ocean of samsara. If one abides in non-conceptual samadhi, one will become stainless like the sky. Thus and so forth, it is extensively taught. Similarly, it is also taught in the Guhyasamaja Abhisambodhi Tantra: The wisdom of omniscience is also of the same taste as the state of liberation of the Tathagata. Blessed One, for example, the realm of space is free from all conceptualizations and discriminations, it is non-conceptual, it is non-conceptual. Thus it is said. Conceptualization becomes the cause of suffering, as long as it is not abandoned, in this world one is not a Buddha, nor can one be called omniscient. Thus it is said. Also in the Glorious Vajra Garland Abhidhana Tantra, it is said: From the exhaustion of all conceptualizations, true wisdom, great bliss, arises. Thus it is said. Also in the Vajrapani Abhisheka Tantra, it is said: Wisdom free from conceptualization, is the enlightenment of the Buddhas of the past. Freedom from conceptualization, is taught as the accomplishment of secret mantras. Its fruit is completely pure, by its nature it becomes clear light. Whoever abides in conceptualization, for him, accomplishment will not arise. Therefore, having abandoned conceptualization, one should contemplate with the form of mantra. Thus it is said. Also in the Abhidhana Hundred Thousand, it is said: For the sake of perfectly accomplishing the wisdom body, having abandoned all conceptualizations, the meditation of the Tathagata
Tibetan
་གསུངས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་གསུང་རབ་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བསྔགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡི་གེ་མང་དུ་དོགས་ནས་མ་བྲིས་སོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་རྣམ་རྟོག་འགགས་པའི་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཏི་མུག་ཡིན་པར་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང༌། རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང༌། །དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་འདོད། །སེར་སྣ་ལ་སོགས་རྣམ་རྟོག་གང༌། །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་སྒྲིབ་པར་འདོད། །ཅེས་པ་དང༌། དེར་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། །དེ་ཟད་ནས་ནི་གྲོལ་བར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་ཤིང༌། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་ཀྱང༌། རྣམ་པར་རྟོག་ལས་མ་གཏོགས་པའི། །འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །རྣམ་རྟོག་དེ་དང་བྲལ་བས་ན། ཁྱེད་ནི་རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་ཀྱང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགགས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གཏི་མུག་ཟད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཏི་མུག་ཟད་པའི་གཏི་མུག་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། ། ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། མཚན་བཅས་ཀྱི་བསྐྱེད་རྫོགས་སྦྱོང་བྱེད་མ་ཡིན་ན། དེ་དག་སྒོམ་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་གསུང་བར་གདའ་སྟེ། མཚན་བཅས་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་ཞེས་པ་འདི་ནི། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་སུ་རྫཽགས་པའི་རིམ་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཏུ་སྤས་ཤིང༌། མཐའ་དྲུག་གི་རྒྱས་གདབ་སྟེ་ གསུངས་པའི་དགོངས་པ་མ་མཁྱེན་པའི་པཎྜི་ཏ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མི་ལྡན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་འགའ་ཞིག་གི་བཞེད་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི། དཔལ་ལྡན་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་རྣམས་དང༌། བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྣམས་ན་ནི་མེད་ཅིང༌། རྫོགས་རིམ་གྱི་གོ་ཆོད་པ་ལ་མཚན་མེད་དགོས་པར་གསུངས་པས། སངས་རྒྱས་སྲས་དང་བཅས་པའི་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེས་བསམ་པར་མི་བྱའོ། །འདི་ལ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུང་དང་རིགས་པ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ་བྱར་ཡོད་ཀྱ
Chinese
如是说。诸如此类，在其他无垢的经典中，也广泛赞扬了无分别。因为担心文字过多，所以没有写在这里。因此，无分别的智慧是般若波罗蜜多，是大乐之身。所有佛和菩萨都是止息分别的无分别，因此，认为它是愚痴太过分了。此外，胜者弥勒的面前说：‘三轮的分别，被认为是所知障。悭吝等分别，被认为是烦恼障。’又说：‘在那里，一切障碍，障碍灭尽即解脱。’如是说。学派论师陈那也说：‘除了分别之外，没有所谓的轮回。因为远离了分别，您恒常寂灭。’如是说。狮子贤论师也说：‘菩萨的烦恼就是分别。’如是说。如是等等，因为一切障碍都离不开分别。止息分别就是障碍灭尽，而那也就是愚痴灭尽。因此，愚痴灭尽的世俗愚痴是不可能的。还有，您说，如果具相的生圆次第不能清净，那么修持它们就没有必要了。所谓具相的圆满次第，是指在续部之王中，将圆满次第大手印的修持之道，精简为金刚语，并以六种边际印封。由于某些不了解所说意趣，不具备五种神通的班智达所作的注释中出现，并且一些追随它的藏族论师持有这种观点。但在吉祥根本大续和十地大菩萨所作的汇集续释中却没有。因为已经说了圆满次第的理解需要无相，所以不要认为这是佛陀及其眷属的意趣。对此，还可以通过多种清净的教证和理证来进行研究。
English
Thus it is said. In other immaculate scriptures, non-conceptualization is also widely praised. Because of the fear of too many words, it is not written here. Therefore, non-conceptual wisdom is the Prajñāpāramitā, the body of great bliss. All Buddhas and Bodhisattvas are non-conceptual, having ceased conceptualization, therefore, it is too extreme to consider it ignorance. Furthermore, before the Victorious Maitreya it is said: 'Whatever is the conceptualization of the three spheres, that is considered the obscuration of knowledge. Whatever is the conceptualization such as stinginess, that is considered the obscuration of affliction.' And it is said: 'There, all obscurations, liberation is considered when that is exhausted.' Thus it is said. The scholar Dignāga also said: 'Other than conceptualization, there is nothing called samsara. Because you are separated from that conceptualization, you are always in nirvana.' Thus it is said. The scholar Siṃhabhadra also said: 'The afflictions of Bodhisattvas are conceptualization.' Thus it is said. Thus and so on, because all obscurations are inseparable from conceptualization. The cessation of conceptualization is the exhaustion of obscurations, and that is the exhaustion of ignorance. Therefore, the conventional ignorance of exhausted ignorance is impossible. Also, you say that if the generation and completion stages with signs are not purifying, then there is no need to practice them. This so-called completion stage with signs is found in the commentaries made by some paṇḍitas who did not understand the intent of what was said in the tantra kings, where the path of practicing the great seal of the completion stage was condensed into vajra words and sealed with six limits, and who did not possess the five clairvoyances, and in the views of some Tibetan teachers who followed them. But it is not found in the glorious root great tantras and the collected tantra commentaries made by the great Bodhisattvas of the ten bhūmis. Because it has been said that understanding the completion stage requires no signs, one should not think that this is the intent of the Buddha and his retinue. On this, there is also room for investigation through many pure scriptures and reasonings.