Tibetan
་ཀྱང༌། །ཆ་གང་གིས་ནི་མེ་རྟོགས་པའི། །རྟེན་ཡིན་དེས་ན་དུ་བསྐྱེད་པ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། མྱོང་བའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལས། །དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། དཔེར་བརྗོད་གཞན་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། རང་ཉིད་མངོན་སུམ་ལ་རྟོགས་པས། །རང་ཉིད་ཙམ་གྱིས་འཇུག་པ་ཅན། །དེ་མེད་རྣམ་གཞན་གོ་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། གང་དེ་དེ་རྟེན་དང་འབྲེལ་ཅན། །ཡིན་ན་དེ་ཚེ་གོ་བྱེད་ཉིད། །དེ་ཚེ་གོ་བྱེད་རྗེས་འགྲོ་བ། །སྤྱི་ཡི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་རྟོགས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཞལ་བྱའི་དོན་རྟོགས་པར་ཡང་དང་ཡང་དུ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཚད་མ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་ཀྱང༌། དེ་སྦྱར་མེད་ཀྱང་བརྗོད་འདོད་ལས། །དེ་དོན་ཉིད་ནི་རྟོགས་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་པ་དང༌། དེ་ཡང་ཟླ་བོ་རྣམ་གཅོད་པས། །དོན་རྣམས་ལ་ནི་རྟོགས་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་པ་དང༌། དོན་གྱི་དོན་རྟོགས་ཕྱིར་དོན་ལ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། དོན་གཉིས་ཀྱིས་དོན་གོ་བར་བྱེད། །ཞེས་གོ་བ་དང་རྟོགས་པ་དོན་གཅིག་ཏུ་གསུངས་པ་དང༌། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་ཡིན། །གཞལ་བྱ་རྟོགས་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་པ་དང༌། གང་གི་ཕྱིར་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ནི། མྱོང་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཡིན་ལ། མྱོང་བའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ནི། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང༌། ནུས་པ་གཞན་དག་ཡོད་ཀྱང༌། འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བས་རྒྱུ་གཞན་ཡོད་པར་རྟོགས་བྱེད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། དེ་ནི་ཇི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན། རང་བཞིན་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་གོ་བར་བྱེད་ལ། འབྲེལ་བ་ལས་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་དང༌། གཞན་བློ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཕྱིར་དང༌། །འགའ་ཞིག་འགོག་པར་བྱེད་ཕྱིར་ཡང༌། །ཚད་མ་གཞན་ནི་སྲིད་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟོགས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པར་ཡང༌། མི་གཙང་རང་བཞིན་གཞན་གྱི་ལུས། །མི་རྟོགས་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་ཡི། །རང་ཉིད་མི་གཙང་ཉིད་ཡིན་པར། །རྟོགས་པར་མ་གྱུར་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། རང་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་མི་གཙང་བའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའི་ལུས་ཁྱེད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་ཏེ་མ་གོ་པའོ། །ཞེས་མ་རྟོགས་པའི་དོན་མ་གོ་བ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་རྟོགས་པའི་དོན་གོ་བ་ཡིན་པ
Chinese
也。以何部分不能了悟火的，是因，因此生起烟，因此如是了悟。以及，唯由体验的差别，才能了悟意义的差别。以及，其他的例子也应了悟。以及，自己由现量而了悟，唯独自己才能进入，若无此，则其他的能知是。以及，凡是与彼因有联系的，若是，则彼时是能知本身。彼时能知是随行者，唯独了悟总体的体性。如是等等，所有名言的量，都屡次宣说了能了悟所量之义。同样地，在《量理决定论》中也说：即使不与彼结合，也能从言说意欲中，了悟彼意义本身。以及，彼亦由伴侣而断除，因此能了悟诸义。以及，为了了悟意义的意义，于意义上。在注释中说：二义使意义被理解。如是宣说了理解和了悟是同一意义。量的果是什么？所量能被了悟。以及，因为了悟意义的差别，是由体验的差别而来，而了悟体验的差别，是由如是之相的自性体验而来。以及，即使有其他的力量，由于不生果，因此了悟有其他的因。以及，彼是何种相？成立自性联系的如是之相，能使接近本身而被理解。并且，由于从联系中了悟总体的体性，因此也是随后的比量。以及，为了使他人的心了悟，以及，为了遮止某些，其他的量是存在的。如是等等，所有名言的量，都是因为能了悟所量，所以宣说了是了悟。在《入菩萨行论》中也说：不能了悟他人身体的不净自性，不算是太稀奇，不能了悟自己是不净的自性，才是太稀奇。在注释中说：自己，即对于自身，你没有了悟什么是不净自性的身体，即没有理解。从解释不了悟的意义是没有理解，也可以知道了悟的意义是理解。
English
Also. By what part is fire not understood? It is the cause, therefore smoke arises, therefore it is understood in this way. And, only through the difference of experience, can the difference of meaning be understood. And, other examples should also be understood. And, oneself is understood by direct perception, only oneself can enter, if this is not the case, then other knowers are. And, whatever is related to that cause, if it is, then at that time it is the knower itself. At that time, the knower is the follower, only the nature of the generality is understood. Thus, etc., all nominal measures repeatedly declare that the object to be measured can be understood. Similarly, in the Determination of Valid Cognition, it is also said: Even if it is not combined with it, it can be understood from the intention of speaking, the meaning itself. And, it is also cut off by the companion, therefore it can understand all meanings. And, in order to understand the meaning of meaning, on meaning. In the commentary it is said: Two meanings make meaning understood. Thus, it is declared that understanding and realization are the same meaning. What is the result of measurement? The object to be measured can be understood. And, because the difference of meaning is understood, it comes from the difference of experience, and the difference of experience is understood, it comes from the nature of such an appearance. And, even if there are other powers, because no fruit is produced, it is understood that there are other causes. And, what kind of appearance is it? The appearance of such a nature that establishes the connection of nature can make it close to itself and be understood. And, because the nature of the generality is understood from the connection, it is also the subsequent inference. And, in order to make others' minds understand, and, in order to prevent some, other measures exist. Thus, etc., all nominal measures are because they can understand the object to be measured, so it is declared that it is understanding. In Entering the Bodhisattva's Way, it is also said: It is not too surprising that one cannot understand the impure nature of another's body, it is too surprising that one cannot understand that one's own nature is impure. In the commentary it is said: Oneself, that is, for oneself, you have not understood what is the body of impure nature, that is, you have not understood. From the explanation that the meaning of not understanding is not understanding, it can also be known that the meaning of understanding is understanding.
Tibetan
ར་དོན་གྱིས་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་སཾ་ཀྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ། བིད་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་གོ་བའམ། རྟོགས་པའམ། ཤེས་པའམ་རིག་པར་བསྒྱུར་བ་ཤིན་ཏུ་ཡང་མང་བར་བདོག་གོ །དེ་ལྟར་རྒྱུད་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཅི། རྟོགས་བྱའི་དོན་དེ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་ཟེར་རམ། འོན་ཏེ། རྟོགས་བྱེད་ཤེས་པ་དེ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་རྟོགས་པ་ཟེར། སྔ་མ་ལྟར་ན་མི་རུང་སྟེ། ཚད་མས་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་གཞལ་བྱ་དེ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་སྐྱེས་པ་དང༌། དངོས་མེད་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ལ་དངོས་མེད་སྐྱེས་པར་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་དུ་མར་འགྱུར་རོ། །རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་ཟེར་ན། གོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟོགས་བྱེད་ཤེས་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་བ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་ནི་གོང་དུ་བསྒྲུབས་ལ། གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་དེའི་རྟོགས་བྱེད་ཤེས་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གོ་བ་དང་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ་འདི་ཡང་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མེད་ཅིང༌། གཞུང་ལུགས་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་འདྲིས་ཆུང་བའི་གང་ཟག་འབའ་ཞིག་གིས་རང་བཟོ་ཙམ་དུ་བས་སོ། །གཞུང་ལུགས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་ན། རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚད་མས་རྟོགས་པ་དང༌། དོན་དམ་གྱི་ཚད་མས་རྟོགས་པ་དང༌། རྟོག་བཅས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང༌། རྟོག་མེད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང༌། མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པ་དང༌། རྗེ་དཔག་གིས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་ལུགས་མང་དུ་གསུངས་པ་ཡོད་ཅིང༌། རྟོགས་པ་ལ་བཟང་ངན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་མང་དུ་ཡོད་དེ་འདིར་མ་བྲིས་སོ། ། གཞན་ཡང༌། ཁྱེད་ཀྱིས་གཟུགས་སོགས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས་ལྷག་པའི་སྦྱོང་བྱེད་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་འབྱོར་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་གཟིགས་པ་མད་མཆི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི། བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་སུ་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཏུ་སྦས་ཤིང༌། རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་སུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པ། སྦྱོང་བྱེད་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར། ཁྱེད་བཞེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོར།
Chinese
饶顿（Ra don）所说应当知晓，在此梵语中，“vid”这个词，就被翻译成理解、证悟、知晓或认识，这种情况非常多。如果认为因为没有在相续中生起，所以不是证悟，那么，所谓在相续中生起又是什么呢？是说所证悟的意义在相续中生起才叫做证悟吗？还是说，能证悟的智慧在相续中生起才叫做证悟？如果是前者，那就不行，因为对于大多数以量成立的所量，并不确定所量会在相续中生起。如果不是这样，那么证悟外在火的人的相续中，外在的火就生起了，证悟无实有的人的相续中，无实有就生起了，等等，会出现非常多的过失。如果说是能证悟的智慧在相续中生起才叫做证悟，那么所有的理解都将变成证悟，因为能证悟的智慧已经在相续中生起了。所有的理解都是证悟，这在前面已经成立了，而不在某人相续中生起的，那个人的能证悟的智慧是不可能存在的。因此，区分理解和证悟，这也不是大学者们的观点，只是对大论典不熟悉的人的自创而已。按照大论典的观点，有由识证悟、由智慧证悟、由世俗量证悟、由胜义量证悟、由有分别证悟、由无分别证悟、由现量证悟、由比量证悟等等，有许多种证悟的方式，而且证悟也有好坏的差别，这里就不写了。另外，您没有见过胜过证悟色等无自性的，名为净治金刚瑜伽之类的法门吧。世尊在摄略续部之王中，以金刚语隐藏，而在根本续部之王中，则非常明显地宣说了净治金刚瑜伽，世尊说有不同于您所认为的法门，如所说，在吉祥时轮中：
English
It should be known that Ra don said that, in Sanskrit, the word "vid" is very often translated as understanding, realization, knowing, or recognizing. If one thinks that it is not realization because it has not arisen in the continuum, then what is meant by arising in the continuum? Is it said that realization is when the meaning to be realized arises in the continuum? Or is it said that realization is when the wisdom that realizes arises in the continuum? If it is the former, then it is not acceptable, because for most objects of valid cognition established by valid cognition, it is not certain that the object of valid cognition will arise in the continuum. If it is not so, then it would follow that the external fire arises in the continuum of the person who realizes the external fire, and the non-existent arises in the continuum of the person who realizes the non-existent, and so on, there would be many absurd consequences. If it is said that realization is when the wisdom that realizes arises in the continuum, then all understanding would become realization, because the wisdom that realizes has already arisen in the continuum. That all understanding is realization has already been established above, and it is impossible for the wisdom that realizes of a person who has not arisen in someone's continuum to exist. Therefore, distinguishing between understanding and realization is not the view of great scholars, but only the self-creation of someone who is not familiar with the great treatises. According to the view of the great treatises, there are many ways of realization, such as realization by consciousness, realization by wisdom, realization by conventional valid cognition, realization by ultimate valid cognition, realization by conceptualization, realization by non-conceptualization, realization by direct perception, realization by inference, and so on. There are also many differences between good and bad realization, but I will not write about them here. Furthermore, you have not seen a method superior to realizing the selflessness of form, such as the purifying Vajra Yoga. The Blessed One concealed the purifying Vajra Yoga in the condensed tantra kings with vajra words, and revealed it very clearly in the root tantra kings. The Blessed One said that there is a method different from what you think, as it is said in the glorious Kalachakra: