Tibetan
ོད་མེད་ཅེས་པའང་། །ཡོད་དེ་ཡོད་མེད་ཅེས་དེའང་ཡོད། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ན་ནི། ། 2-291 གསུངས་པ་རྟོགས་པར་སླ་མ་ཡིན། །ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བརྟག་པར་ཡོད་དོ། །མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བརྟག་པར་ཡོད་དོ། །ཡོད་མེད་ཅེས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཡང་བརྟག་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་རྣམས་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལ་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ་ཡོད་ལ། ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་དོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་འབྱུང་ལས་བྱུང་ན། །ཡང་དག་མིན་ལས་གཟུགས་ འབྱུང་འགྱུར། །རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མ་ཡིན། །དེ་མེད་ཕྱིར་ན་གཞན་ལས་མིན། །གལ་ཏེ་གཟུགས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཟུགས་ཡང་དག་པར་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་ བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མ་ཡིན་པ་ལས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མ་ཡིན་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དེ་དེ་ བཞིན་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལས་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། དེ་མེད་ཕྱིར་ན་གཞན་ལས་མིན། །གཟུགས་དེ་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། 2-292 ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དེ། མེད་པ་ནི་དེའི་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད། མེད་པ་དེའི་གཞན་ཞེས་བྱ་ བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལ་མཚན་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགྲུབ་པར་འདོད་ན་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་རྣམས་སྔོན་རོལ་དུ་འགྲུབ་ པ་མི་འཐད་དོ། །དེ་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་གཞི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་གྲུབ་བོ། །གཅིག་པའང་བཞི་ནི་ཡོད་མིན་ཞིང་། །བཞི་ལའང་གཅིག་ནི་ཡོད་མིན་ན། །འབྱུང་བ་ཆེ་བཞི་མེད་བརྟེན་ནས། །གཟུགས་ནི་ ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་བས་ན། བཞི་ལའང་གཅིག་ཉིད་མེད་ལ། གཅིག་པའང་བཞི་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། །བྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུགས་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་ཕྱིར་གལ་ཏེ། །རྟགས་ལས་ཤེ་ན་རྟགས་དེ་མེད། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱེད་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་ནའང་རྟགས་ མེད་རིགས་མ་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པ་ཉིད་དེ། གང་ལ་འཛིན་པ་མི་སྲིད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར།
Chinese
‘存在’也是如此，‘存在’、‘不存在’也是存在。如果诸佛思量， 所说之义不易理解。说‘存在’的那个，也是可以考察的；说‘不存在’的那个，也是可以考察的；说‘存在不存在’的那个，也只是考察而已。诸佛思量后所说之义，在任何情况下都不容易理解。此处论者说：此处形色被认为是四大种所造，所以存在；其余非形色的法，也各自存在。此处论述：如果形色由四大种所生，那么从真实或不真实中，形色才会产生变化。不是从自己的自性中产生，因为那不存在，所以也不是从他者产生。如果认为形色是由四大种所生，那么形色就是从真实中产生的；从‘不真实’中产生，是指从非我的角度来说的。因此，形色不是从自己的自性中产生的。此处论者说：事情就是这样，不是从自己的自性中产生，而是从他者产生，四大种就是如此。此处论述：因为它不存在，所以也不是从他者产生。形色不是从他者产生的，因为它不存在，所以那个他者也不存在。 为什么呢？因为自己的自性没有成立，所以说从他者产生是不合理的；不存在的，就不能说从他者产生；不存在的，就不是他者。另外，因为四大种本身不存在；如果认为从相状中产生的事物能够成立，那么那个相状也不应该先于四大种而成立。如果那没有成立，作为基础的四大种也没有成立。一也不是四，四也不是一；四大种不存在，依靠什么，形色才能成立？因此，四中没有一，一中也没有四。依靠四大种的不存在，形色如何能够成立？‘不存在’的意思就是‘不是存在’。另外，因为完全不可执持，所以如果说从相上来讲，那个相也不存在。因为是从因和缘中产生的缘故。即使存在，没有相也是不合理的。因为完全不可执持，所以形色是不存在的。为什么呢？因为完全不可执持，所以形色是完全不可执持的；对于不可执持的事物，怎么能说它存在呢？
English
'Existence' is also like this, 'existence' and 'non-existence' also exist. If the Buddhas contemplate, what is said is not easy to understand. That which is said to 'exist' can be examined; that which is said to 'not exist' can also be examined; that which is said to be 'existence and non-existence' is just examination. The meanings spoken by the Buddhas after contemplation are not easy to understand in any way. Here the debater says: Here, form is considered to be made of the four great elements, so it exists; the remaining non-form dharmas also exist accordingly. Here it is discussed: If form arises from the four great elements, then from truth or untruth, form will change. It does not arise from its own nature, because that does not exist, so it does not arise from another. If it is thought that form arises from the four great elements, then form arises from truth; arising from 'untruth' means speaking from a non-self perspective. Therefore, form does not arise from its own nature. Here the debater says: That's how it is, it does not arise from its own nature, but from another, the four great elements are like that. Here it is discussed: Because it does not exist, it does not arise from another. Form does not arise from another, because it does not exist, so that other does not exist. Why? Because one's own nature is not established, so it is unreasonable to say that it arises from another; what does not exist cannot be said to arise from another; what does not exist is not another. In addition, because the four great elements themselves do not exist; if it is thought that things arising from characteristics can be established, then that characteristic should not be established before the four great elements. If that is not established, the four great elements as the basis are also not established. One is not four, and four is not one; the four great elements do not exist, what can form rely on to be established? Therefore, there is no one in four, and no four in one. Relying on the non-existence of the four great elements, how can form be established? 'Non-existence' means 'not existence'. Also, because it is completely ungraspable, so if it is said from the aspect, that aspect does not exist. Because it arises from cause and condition. Even if it exists, it is unreasonable to have no aspect. Because it is completely ungraspable, form is non-existent. Why? Because it is completely ungraspable, form is completely ungraspable; how can it be said to exist for something that cannot be grasped? -------------------------------------------------------------------------------- 2-293
Tibetan
འདི་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྟགས་ལས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདིའི་རྟགས་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་གཟུགས་ཅན་གྱི་བློ་ཡོད་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དོན་མེད་པ་ལ་བློ་མི་ འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟགས་བློ་ལ་གཟུགས་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། འདིར་བཤད་པ། རྟགས་ལས་ཤེ་ན་རྟགས་དེ་མེད། །རྟགས་དེ་ནི་མེད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་རྟགས་བློ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། ཡོད་ནའང་རྟགས་མེད་རིགས་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་གཟུགས་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གཟུགས་ཡོད་པའི་རྟགས་མེད་པའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་འཛིན་འགྱུར་ན། །བདག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་འཛིན་ འགྱུར། །མེད་ལས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་བློས། །གཟུགས་མེད་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཟུགས་འཛིན་པར་གྱུར་ཏེ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་བདག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་བདག་ ཉིད་ལ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་བློ་དེས་གཟུགས་མེད་པ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར། 2-294 འདིར་སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་ལས་གཟུགས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པ་མང་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་འཛིན་པ་ནི་ཡོད་དོ། །འདིར་བཤད་པ། གང་ཚེ་བློ་འབྱུང་སྐད་ཅིག་པས། ། གཟུགས་སྐྱེས་སྐད་ཅིག་མི་འཛིན་ན། །དེ་ཡིས་འདས་དང་མ་འོངས་པའི། །གཟུགས་ནི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་གཟུགས་དང་བློ་འདི་གཉི་ག་ཡང་སྐད་ཅིག་ཡིན་པར་བསམས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བློ་ བྱུང་བ་སྐད་ཅིག་ཡིན་པས་གཟུགས་སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མི་འཛིན་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གསལ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་འདི་ནི་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཡང་གཟུགས་འཛིན་པར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན། གང་ཚེ་ནམ་ཡང་ཁ་དོག་དབྱིབས། །ཐ་དད་ཉིད་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཐ་དད་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད། །དེ་གཉིས་གཟུགས་སུ་གྲགས་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཐ་དད་ཉིད་ དུ་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པར་འཐད་པར་འགྱུར། གང་གི་ཚེ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དེ་དག་གཟུགས་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། མིག་བློ་མིག་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། ། 2-295
Chinese
2-293 在此，应如此推理：如果认为‘此标识是色’，并且存在具有色的心识，那么‘色’这个概念就能成立。因为无意义的事物不会引起心识的关注。因此，如果认为标识在心识中具有色，那么，这里要说的是：‘从标识来说，标识是不存在的。’这个标识是不存在的，因为它不是真实存在的。为什么呢？因为它是由因和缘所生的。这个作为标识的心识是由因和缘所生的，因此它是不存在的。另外，即使存在，也不可能没有标识。即使色存在，也不可能没有色的标识，因为没有标识是不合理的。此外，如果色可以被执取，那么自我的本性也会被执取。由空性所生，由因缘所生的心识，如何能执取不存在的色呢？如果色可以被执取，那么自我的本性又会如何呢？它会执取自己的本性。这是所说的意思。然而，这是无法看到的，因为自我无法执取自我。因为本性是空性的，所以由空性所生，由因缘所生的心识，如何能执取不存在的色呢？ 2-294 在此说到：在经部中，多次提到执取已逝和未来的色。因此，执取色是存在的。这里要说的是：‘当心识生起的那一刹那，如果不能执取色生起的那一刹那，那么它如何能了知过去和未来的色呢？’在此，认为色和心识都是刹那生灭的。当心识生起的那一刹那，如果不能执取色生起的那一刹那，那么如何能了知过去和未来的色呢？这是不可能的，因此无法了知。‘如何’这个词是为了阐明意义。这个理证表明色是无法被执取的。此外，即使承认颜色和形状，执取色也是不合理的。为什么呢？‘当颜色和形状，永远不是各自独立存在的时候，就不会有将不同事物执取为一体的情况，因为这两者都被称为色。’如果颜色和形状是各自独立的，那么将它们执取为不同的事物才是合理的。当颜色和形状被认为是色的时候，这是不合理的。另外，眼识不是存在于眼睛之中。 2-295
English
2-293 Here, one should reason as follows: If one thinks, 'This sign is form,' and there is a mind with form, then the term 'form' can be established. Because meaningless things do not engage the mind. Therefore, if one thinks that the sign has form in the mind, then, what is said here is: 'From the sign, the sign does not exist.' This sign does not exist because it is not truly existent. Why? Because it is born from causes and conditions. This mind, which is the sign, is born from causes and conditions, therefore it does not exist. Furthermore, even if it exists, it is not reasonable to be without a sign. Even if form exists, it is not reasonable to be without a sign of form, because it is unreasonable to be without a sign. Moreover, if form can be apprehended, then the nature of self will also be apprehended. How can a mind born from emptiness, born from conditions, apprehend a non-existent form? If form can be apprehended, then what will the nature of self be like? It will apprehend its own nature. This is what is being said. However, this cannot be seen, because the self cannot apprehend the self. Because the nature is emptiness, how can a mind born from emptiness, born from conditions, apprehend a non-existent form? 2-294 Here it is said: In the Sutra Pitaka, it is often mentioned that one apprehends past and future forms. Therefore, the apprehension of form exists. Here it is said: 'When the mind arises for a moment, if it does not apprehend the moment when form arises, then how can it understand past and future forms?' Here, it is thought that both form and mind are momentary. When the mind arises for a moment, if it does not apprehend the moment when form arises, then how can one understand past and future forms? This is impossible, therefore it cannot be understood. The word 'how' is to clarify the meaning. This reasoning shows that form cannot be apprehended. Furthermore, even if one admits color and shape, it is still unreasonable to apprehend form. Why? 'When color and shape are never independent of each other, there will be no apprehension of different things as one, because these two are called form.' If color and shape were independent of each other, then it would be reasonable to apprehend them as different things. When color and shape are considered to be form, this is unreasonable. Furthermore, eye consciousness does not exist in the eye. 2-295 --------------------------------------------------------------------------------